100 χρόνια θριάμβου ή τραγωδίας;

Τα ‘χει αυτά η πολιτική χρήση της Ιστορίας: οι Ρώσοι δεν ξέρουν εάν θα πρέπει να γιορτάσουν την επέτειο των 100 χρόνων από την οκτωβριανή επανάσταση ως θρίαμβο ή ως τραγωδία. Και μιας και μιλάμε για τη Ρωσία, «αυτοί που δεν ξέρουν» είναι στην πραγματικότητα ένας: ο ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν. «Δεν υπάρχει επίσημη γραμμή από το Κρεμλίνο» εξηγεί στον Guardian ο δημοσιογράφος Μιχαήλ Τζιγκάρ. «Δεν μπορούν να ταυτιστούν με τον Λένιν γιατί ήταν επαναστάτης. Αλλά ούτε με τον τσάρο Νικόλαο Β’ γιατί ήταν ένας αδύναμος ηγέτης».

Το 1917 ήταν στη Ρωσία η χρονιά δυο επαναστάσεων. Η μία ήταν του Φεβρουαρίου (Μαρτίου, σύμφωνα με το γρηγοριανό ημερολόγιο) που οδήγησε στην ανατροπή του Νικόλαου Β’ και το τέλος της δυναστείας των Ρομανόφ έπειτα από 300 χρόνια. Η άλλη του Οκτωβρίου (Νοεμβρίου για όσους δεν ακολουθούν το παλιό ημερολόγιο) όταν μια μειοψηφική ομάδα των επαναστατημένων Ρώσων, οι Μπολσεβίκοι, κατέλαβε την εξουσία.

Ολα αυτά τα χρόνια που βρίσκεται στην εξουσία, ο Βλαντίμιρ Πούτιν χρησιμοποιεί την Ιστορία για να δημιουργήσει ένα αίσθημα εθνικής συνείδησης και ενότητας στη Ρωσία. Σε αυτό το πλαίσιο, το γεγονός στο οποίο έχει δώσει τη μεγαλύτερη βαρύτητα δεν είναι κάποια επανάσταση (ο Πούτιν δεν τις συμπαθεί καθόλου τις επαναστάσεις), αλλά η νίκη των σοβιετικών επί των ναζί στον β’ παγκόσμιο πόλεμο.

Από αυτήν την άποψη, το 1917 είναι προβληματικό. Από τη μία πλευρά, το κράτος που προέκυψε από την επανάσταση έγινε μια πραγματική υπερδύναμη καταγράφοντας πολλές επιτυχίες στα πεδία των μαχών και των επιστημών. Από την άλλη πλευρά ήταν ακριβώς αυτό: προϊόν μιας επανάστασης. Κι ο Πούτιν είναι οπαδός της «σταθερότητας». Πώς λοιπόν να γιορτάσει την ανατροπή ενός καθεστώτος;

Προσθέστε σε όλα αυτά και την αμφιθυμία της κοινής γνώμης. Σε πρόσφατη έρευνα, το 53% των ρώσων πολιτών δήλωσε ότι δεν θα υποστήριζε την επανάσταση που οδήγησε στην ανατροπή του τσάρου έναντι του 47% που θα το έκανε. Άλλη έρευνα έδειξε ότι το 53% έχει θετική άποψη για τον ρόλο του Λένιν στην ιστορία έναντι του 27% που έχει αρνητική. Α, υπάρχει κι ένα 20% που δεν έχει ιδέα. Γιατί όπως είπε κι εκείνος ο ρώσος δημοσιογράφος, «εγώ μεγάλωσα με τον Λένιν, τα σημερινά παιδιά μεγαλώνουν με τον Χάρι Πότερ». Μεταξύ μας, δεν είναι καλύτερα; Η πολιτική χρήση της Ιστορίας έχει μυρίσει πολλές φορές αίμα.