ενημέρωση 5:53, 16 November, 2018

σκέψεις με αφορμή το «Το εγχειρίδιο της βλακείας»

Γράφει ο Γιάννης Κατσίμπας

με αφορμή το υπέροχο βιβλίο του χαρισματικού και διορατικού Διονύση Χαριτόπουλου και με τις σκέψεις για τους «άρχοντες που μας διοικούν» ή που νομίζουν ότι κάτι τέτοιο κάνουν.

Αλλά στο πίσω μέρος του όποιου μυαλού τέλος πάντων νομίζουν ότι διαθέτουν δεν κρύβονται τα πρωτόγονα χαρακτηριστικά ανθρώπων δίχως δράμι μυαλού, δίχως εκατοστό ορθής σκέψης γιατί το μυαλό ή όπως λέγετε αυτό που διαθέτουν είναι χαρισμένο, είναι αποκλειστικά και μόνο στο πως θα «σκίσουν όλα τα ιμάτια προς δικό τους όφελος»

Ας σκεφτούμε λοιπόν διαβάζοντας αυτό το υπέροχο πόνημα του Διονύση Χαριτόπουλου.

Η αναισθησία του βλάκα είναι γεγονός. Στον ευφυή τα κάθε είδους συμβάντα εγγράφονται ανεξίτητλα ως γνωστικές και συναισθηματικές εμπειρίες. Οι ευχάριστες ή οδυνηρές αναμνήσεις πλουτίζουν τον ψυχικό του κόσμο και του χαρίζουν λεπτότητα και ευαισθησία: οι έξυπνοι άνθρωποι είναι αισθαντικοί, έχουν μια αδιόρατη θλίψη πάνω τους. Το αντίθετο με τον ηλίθιο που είναι κομμάτι αδιάβροχος σ’αυτά, αφού όσο λιγότερα εννοεί, τόσο λιγότερα νιώθει.
Είναι όπως λέμε «χοντρόπετσος», δεν «συν-αισθάνεται».

Ο εντυπωτικός μηχανισμός του αδυνατεί να καταγράψει όλη την γκάμα των συναισθηματικών αποχρώσεων. Τα περισσότερα είναι ψιλή βροχή που πέρασε. Ο στόκος συγκινείται, χαίρεται, θυμώνει, πονάει, πεισμώνει με τα πρωτογενή. Γι’ αυτό και η επαφή  του με τις τέχνες είναι από ανύπαρκτη μέχρι και επιδερμική. Είναι φτωχός σε παραστάσεις και δεν διαθέτει τα εφόδια (κρίση και συναίσθημα) για να συμμετέχει. Οι ιδέες και οι αφηρημένες έννοιες είναι περίπου αλαμπουρνέζικα. Συνήθως αντιλαμβάνεται και θαυμάζει ποσότητες, απτά μεγέθη, χειροπιαστά: ώρες δουλειάς και όχι αποτέλεσμα, μεγάλη ορχήστρα και όχι άκουσμα, πολλά λεφτά, μεγάλο σπίτι, πολύ φαϊ, μεγάλα βυζιά.

***

Η ανοσία είναι απύθμενη. Χαίρε βάθος αμέτρητον. Αδύνατον να υπολογιστεί. Αυτό σημαίνει πως ούτε η ευφυϊα μετριέται, παρά τα διάφορα τεστ νοημοσύνης στα οποία υποβάλλονται κατά καιρούς μαθητές, φοιτητές και διάφοροι υποψήφιοι. Κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά τι αποδεικνύουν οι βαθμολογίες και τα σκορ. Μάλλον έχει τόση μελλοντική αξία όσο και η σειρά στις Πανελλαδικές. Δεν είναι άστοχο το γνωστό δημοσιογραφικό ερώτημα: τι απέγιναν αυτοί που μπήκαν πρώτοι στις σχολές τους και οι πρώτοι των πρώτων. Αποφοίτησαν και πρώτοι, είναι σήμερα πρώτοι στον κλάδο τους; Όταν είναι αδύνατον να ορίσεις έστω και λεκτικά τι είναι ευφυϊα, το ταλέντο, οι ιδέες, είναι εντελώς αδύνατον να τα μετρήσεις. Πώς να προβλεφθεί η σπίθα του νου που αυτοσχεδιάζει και εκπλήσσει με την πρωτοτυπία, την ευρηματικότητα και τη μοναδικότητα της σύλληψης;

(…)

Το μυαλό δεν έχει ζύγια.
Έχουν παρουσιαστεί κατά καιρούς διάφορες κλίμακες μέτρησης, μεταξύ των οποίων και το περιβόητο IQ (Intelligence Quotient) που φιλοδοξούν να ζυγίσουν τη νοημοσύνη μας. Η διαφορά μεταξύ επίδοσης σε αυτά τα τεστ «γρήγορης αντίληψης» αποτυπώνει το παρελθόν των εξεταζομένων παρά το μέλλον τους. Άλλη ετοιμότητα διαθέτει το παιδί της μεγαλούπολης και άλλη της περιφέρειας, του ανώτερου κύκλου από του εργατικού σπιτιού. Και σε κάθε περίπτωση ο δείκτης ευφυϊας (το σκορ) που εξάγεται με αυτά τα τεστ έιναι ένα μέτρο μεγέθους της σχολικής ικανότητας και τίποτα παραπάνω.

Σκάρτα ζύγια δηλαδή, αφού χαρακτήρας, κρίση, πείρα και πρωτοβουλία, που είναι όροι επιτυχίας στη ζωή, δεν μαθαίνονται στα βιβλία. Ο «μετρημένα» εξυπνότερος της τάξης, του σχολείου, της πόλης, της χώρας, του κόσμου, είναι κάπως σαν τον τίτλο των καλλιστείων. Τη όποια αξία του διατηρεί μόνο μεταξύ εκείνων που διαγωνίστηκαν. Γι’ αυτό βλέπεις ξαφνικά μια πωλήτρια καταστήματος που μπροστά της σβήνουν όλες οι Μις και οι Σταρ της δεκαετίας.

Τα σέβη μου κ. Χαριτόπουλε-

Τελευταία τροποποίηση στιςΠαρασκευή, 07 Σεπτεμβρίου 2018 18:23

Προσθήκη σχολίου

Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις (*) απαιτούμενες πληροφορίες, όπου ενδείκνυται. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.