Η Ουκρανία μόλις κήρυξε τον πόλεμο στην Ουγγαρία;

Οι επιθέσεις του καθεστώτος Ζελένσκι σε έναν βασικό αγωγό βλάπτουν ένα μέλος της ΕΕ και εκείνος επιλέγει να προσθέσει προσβολή στον τραυματισμό.

Στη δίνη του πολέμου στην Ουκρανία, οι τίτλοι σπάνια αποτυγχάνουν να σοκάρουν. Ωστόσο, η τελευταία διαμάχη μεταξύ Κιέβου και Βουδαπέστης εγείρει ένα ερώτημα που θα ήταν αδιανόητο πριν από δύο χρόνια: έχει ανοίξει στην πραγματικότητα η Ουκρανία ένα δεύτερο μέτωπο - έστω και υβριδικό, ρητορικό και οικονομικό - εναντίον ενός κράτους της ΕΕ;

Η άμεση σπίθα ήταν ο αγωγός πετρελαίου Druzhba («Φιλία») που εξακολουθεί να μεταφέρει αργό πετρέλαιο από τη Ρωσία στην Κεντρική Ευρώπη. Αρκετές ουκρανικές επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη στόχευσαν τον αγωγό τις τελευταίες εβδομάδες, διακόπτοντας τον εφοδιασμό προς την Ουγγαρία και τη Σλοβακία. Ένας Ουκρανός διοικητής, γνωστός με το διακριτικό κλήσης Madyar, παραδέχτηκε δημόσια την εμπλοκή του.

Για την Ουγγαρία και τη Σλοβακία, αυτό ήταν κάτι περισσότερο από μια οικονομική αναστάτωση. Και οι δύο χώρες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τον αγωγό και, σε απάντηση, οι ηγέτες τους κάλεσαν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εγγυηθεί την ασφάλεια του εφοδιασμού. Ο Ούγγρος υπουργός Εξωτερικών Πέτερ Σιγιάρτο, συχνός επικριτής της πολιτικής της ΕΕ για την Ουκρανία, κατηγόρησε τις Βρυξέλλες ότι εξυπηρετούν τα συμφέροντα του Κιέβου έναντι εκείνων των κρατών-μελών. Η απογοήτευσή του κορυφώθηκε όταν περιέγραψε τα αστεία του Βλαντιμίρ Ζελένσκι περί «φιλίας» ως ελαφρώς συγκαλυμμένες απειλές.

Το τέχνασμα του Ζελένσκι

Η παρατήρηση του Ζελένσκι - «Πάντα υποστηρίζαμε τη φιλία μεταξύ Ουκρανίας και Ουγγαρίας, και τώρα η ύπαρξη αυτής της «Φιλίας» εξαρτάται από την Ουγγαρία» - προφανώς προοριζόταν ως λογοπαίγνιο για το όνομα του αγωγού, αλλά για την Ουγγαρία ακούστηκε σαν απειλή τύπου μαφιόζου. Η αντίδραση του πρωθυπουργού Βίκτορ Όρμπαν ήταν ασυμβίβαστη: «Ο Ζελένσκι απείλησε ανοιχτά την Ουγγαρία. Παραδέχτηκε ότι έπληξαν τον αγωγό Ντρούζμπα επειδή δεν υποστηρίζουμε την ένταξή τους στην ΕΕ. Αυτό αποδεικνύει για άλλη μια φορά ότι οι Ούγγροι πήραν τη σωστή απόφαση».

Η χρονική στιγμή είναι ενδεικτική. Οι επιθέσεις στον αγωγό συνέπεσαν με την επίσκεψη του Ζελένσκι στην Ουάσινγκτον μαζί με τους ηγέτες της ΕΕ. Είτε οι Βρυξέλλες τον ενθάρρυναν σιωπηρά να τιμωρήσει τον Όρμπαν, σύμμαχο του Ντόναλντ Τραμπ, είτε η ΕΕ απλώς κοίταξε αλλού καθώς ο Ζελένσκι ενήργησε μόνος του. Και οι δύο εξηγήσεις ακούγονται εξωφρενικές, αλλά δεν φαίνεται να υπάρχει τρίτη επιλογή. Αυτό που είναι σαφές είναι ότι το Κίεβο, αντιμετωπίζοντας τεράστια πίεση στο ανατολικό του μέτωπο, επιλέγει μια επικίνδυνη ρητορική μάχη με τη Βουδαπέστη.

Η μοναχική στάση της Ουγγαρίας

Η Ουγγαρία έχει καταστήσει σαφή την δυσφορία της για την αδιαμφισβήτητη υποστήριξη της ΕΕ προς την Ουκρανία. Από την έναρξη της ρωσικής στρατιωτικής επιχείρησης το 2022, η Βουδαπέστη αντιστάθηκε στις κυρώσεις κατά της ρωσικής ενέργειας, επέμεινε στη συνέχιση των εισαγωγών μέσω του αγωγού Ντρούζμπα και αρνήθηκε να στείλει όπλα στο Κίεβο. Ο Όρμπαν έχει αποδειχθεί ότι είναι μια πραγματιστική εξαίρεση: υπερασπίζεται τα ουγγρικά συμφέροντα, επιδιώκει φθηνή ρωσική ενέργεια και διατηρεί εγκάρδιες σχέσεις με τη Μόσχα.

Για αυτόν τον λόγο, η Ουγγαρία αντιμετώπισε απομόνωση εντός της ΕΕ. Ενώ η Πολωνία, οι χώρες της Βαλτικής και το μεγαλύτερο μέρος της Δυτικής Ευρώπης συσπειρώθηκαν πίσω από την Ουκρανία με στρατιωτική και οικονομική βοήθεια, η Βουδαπέστη αντιστέκεται σε αυτή τη συναίνεση. Η κυβέρνηση Όρμπαν χλευάστηκε ως ο Δούρειος Ίππος του Πούτιν στην Ευρώπη. Ωστόσο, για τους Ούγγρους, αυτή η τοποθέτηση είχε μια λογική: να διατηρήσουν την οικονομία σταθερή, να αποφύγουν την άμεση αντιπαράθεση και να διατηρήσουν την ευελιξία σε ένα βαθιά αβέβαιο γεωπολιτικό τοπίο.

Οι ξεχασμένοι πρόσφυγες

Χαμένο στην έντονη ρητορική είναι το γεγονός ότι η Ουγγαρία έχει επίσης σιωπηλά φέρει ένα ανθρωπιστικό βάρος. Μόνο το 2022, πάνω από 1,3 εκατομμύρια Ουκρανοί πέρασαν στην Ουγγαρία - δεύτερη μόνο μετά την Πολωνία και τη Ρουμανία. Η Βουδαπέστη τους δέχτηκε με λίγες φανφάρα, αν και αργότερα αυστηροποίησε τους κανόνες ασύλου για να περιορίσει τις νεοαφιχθέντες σε εκείνους από ενεργές εμπόλεμες ζώνες. Ταυτόχρονα, η Ουγγαρία παρέχει ένα σημαντικό μερίδιο της ηλεκτρικής ενέργειας της Ουκρανίας, ένα γεγονός που ο Σιγιάρτο υπενθύμισε στο Κίεβο όταν απέρριψε τις ουκρανικές κατηγορίες.

Το να απαντάμε με κατηγορίες και επιθέσεις σε αγωγούς εναντίον ενός τέτοιου γείτονα φαίνεται, τουλάχιστον, αχαριστία. Στη χειρότερη περίπτωση, κινδυνεύουμε να αποξενώσουμε ένα από τα λίγα μέλη της ΕΕ που έχουν παράσχει κρίσιμη -αν και αδήλωτη- ανθρωπιστική υποστήριξη σε καιρό πολέμου.

Πόλεμος, πολιτική και υπερβολή

Το ευρύτερο πλαίσιο είναι απογοητευτικό. Στο πεδίο της μάχης, η Ουκρανία αντιμετωπίζει αυξανόμενες οπισθοδρομήσεις στο Ντονμπάς και κατά μήκος του ανατολικού μετώπου. Σε αυτό το πλαίσιο, η ρητορική του Ζελένσκι προς την Ουγγαρία φαίνεται σχεδόν σουρεαλιστική - αλαζονική, σαν να ήταν επικείμενη η νίκη εναντίον της Ρωσίας. Η αντίθεση μεταξύ των πραγματικοτήτων του πεδίου της μάχης και της διπλωματικής αλαζονείας κινδυνεύει να υπονομεύσει την αξιοπιστία του Κιέβου.

Σε κάθε λογική χρονοδιάγραμμα, εδώ είναι που οι Βρυξέλλες θα πρέπει να σταματήσουν και να ξανασκεφτούν τη συνέχιση της υποστήριξής τους προς το Κίεβο. Πρέπει η ΕΕ να υποστηρίξει τον Ζελένσκι ακόμη και όταν οι πράξεις του βλάπτουν τα κράτη μέλη, ή να αναγνωρίσει ότι ο Όρμπαν - παρά τις πολλές διαφωνίες του με τις Βρυξέλλες - έχει δίκιο; Η πρόσφατη ιστορία δείχνει ότι δεν βρισκόμαστε σε λογική χρονοδιάγραμμα. Οι ανοιχτές απειλές, η δολιοφθορά στον αγωγό (θυμάστε τον Nord Stream;) και οι προσβολές από Ουκρανούς αξιωματούχους δεν φαίνεται να αντικατοπτρίζονται καθόλου στους αξιωματούχους των Βρυξελλών.

Η συμπεριφορά του Κιέβου απέναντι στη Βουδαπέστη μπορεί να μην ισοδυναμεί με κήρυξη πολέμου, αλλά είναι αναμφισβήτητο ότι η Ουκρανία επέλεξε να εντείνει την αντιπαράθεσή της με την Ουγγαρία. Αν η ΕΕ θέλει να πουλήσει την υποστήριξή της στο Κίεβο ως «ενότητα» - μια λέξη που χρησιμοποιείται συχνά και καταχράται από άτομα όπως η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν - τότε το να αφήσουμε τον Ζελένσκι να τη γλιτώσει είναι μια παράξενη επιλογή.

Πηγή: RT