«Στα κόκκινα» η σχέση Αργεντινής – Βραζιλίας μετά τις προσβολές Μιλέι κατά Λούλα

Διπλωματική κρίση άνευ προηγουμένου, ανάμεσα στις δύο χώρες, προκάλεσαν οι δηλώσεις του λαϊκιστή αργεντίνου προέδρου εναντίον του βραζιλιάνου ομολόγου του. Μεταξύ άλλων χαρακτηρισμών, τον αποκάλεσε «κλέφτη» και «διεφθαρμένο». Ανακλήθηκαν οι δύο πρεσβευτές 

Η ένταση ανάμεσα σε Αργεντινή και Βραζιλία έφτασε σε επίπεδο άνευ προηγουμένου μετά τις επανειλημμένες βαριές προσβολές του λαϊκιστή προέδρου της Αργεντινής Χαβιέρ Μιλέι σε βάρος του κεντροαριστερού βραζιλιάνου ομολόγου του Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα. Το υπουργείο Εξωτερικών της Αργεντινής ανακοίνωσε την Τρίτη ότι το αντίστοιχο της Βραζιλίας απαίτησε να αποχωρήσει ο πρεσβευτής της στην Μπραζίλια και ότι η διπλωματική αντιπροσώπευση σε διμερές επίπεδο πλέον υποβιβάζεται σε επίπεδο επιτετραμμένων. Την περασμένη εβδομάδα, ανακλήθηκε ο βραζιλιάνος πρεσβευτής από το Μπουένος Αϊρες για διαβουλεύσεις.

Σε ανακοίνωση που δημοσιοποίησε το βράδυ της Τρίτης, το υπουργείο Εξωτερικών τόνισε πως ο πρεσβευτής της Αργεντινής στη Βραζιλία κλήθηκε νωρίτερα χθες στο βραζιλιάνικο υπουργείο Εξωτερικών, όπου του γνωστοποιήθηκε η «μονομερής» απόφαση «να μειωθεί το επίπεδο της διπλωματικής αντιπροσώπευσης σε αυτό των επιτετραμμένων» και απαιτήθηκε «η επιστροφή του» στην πατρίδα του. Η κυβέρνηση της Αργεντινής «καταγράφει αυτή την απόφαση που έλαβε μονομερώς» η Βραζιλία και «λυπάται για την απόφασή της να συνεχίσει να απομονώνεται από την υπόλοιπη περιοχή για λόγους καθαρά ιδεολογικούς», ανέφερε η ανακοίνωση.

Η κλιμάκωση σημειώθηκε δυο ημέρες μετά τις νέες βαριές εκφράσεις του Μιλέι εναντίον του Λούλα. Κατά τη διάρκεια συνέντευξής του σε τηλεοπτικό δίκτυο της χώρας του, ο πρόεδρος της Αργεντινής τον χαρακτήρισε «κλέφτη» και «διεφθαρμένο». Είχε κάνει παρόμοιες δηλώσεις τις τελευταίες εβδομάδες, που αποτέλεσαν το έναυσμα της διπλωματικής κρίσης. Στα τέλη Ιουλίου, κατά τη διάρκεια προεκλογικής συγκέντρωσης του υποψηφίου της βραζιλιάνικης Δεξιάς, γερουσιαστή Φλάβιο Μπολσονάρο, γιο του ακροδεξιού πρώην προέδρου Ζαΐρ Μπολσονάρο, ο Μιλέι χαρακτήρισε «κρατούμενο» και «κλέφτη» τον Λούλα. Ο πρόεδρος της Βραζιλίας είχε περάσει 580 ημέρες στη φυλακή την περίοδο 2018-2019, έπειτα από καταδίκη του για «διαφθορά», στο πλαίσιο πολύκροτου σκανδάλου.

Όμως κατόπιν η καταδίκη του ακυρώθηκε εξαιτίας διαδικαστικών σκανδάλων και διότι θεωρήθηκε μεροληπτική σε βάρος του. Μετά τις αρχικές δηλώσεις του Μιλέι, πριν από 10 ημέρες, η Μπραζίλια ανακάλεσε τον πρεσβευτή της στο Μπουένος Αϊρες για διαβουλεύσεις και κάλεσε τον πρεσβευτή της Αργεντινής για να του επιδοθεί διαμαρτυρία, και του εκφράσει την «αποδοκιμασία» της. Η Αργεντινή προσπάθησε να υποβαθμίσει το συμβάν, λέγοντας ότι οι διαφωνίες ανάμεσα στους δυο προέδρους -η σχέση των οποίων χαρακτηρίζεται εξαρχής από ψυχρότητα- έχει αποκλειστικά «ιδεολογική και πολιτική διάσταση». Ο επικεφαλής της αργεντίνικης διπλωματίας Πάμπλο Κίρνο είπε πως «δεν υπάρχει απολύτως καμία πιθανότητα» να «διακόψουμε τις διπλωματικές σχέσεις.

Ουδέποτε αντιδράσαμε σε οποιαδήποτε πολιτική διένεξη με θεσμικό μέτρο», εξήγησε χθες και «αυτό είναι το κριτήριο» που συνεχίζει το Μπουένος Αϊρες «να υποστηρίζει και σήμερα». Αλλά η υποβάθμιση του επιπέδου διπλωματικής αντιπροσώπευσης σηματοδοτεί άλλο επίπεδο στην ένταση. Η διπλωματική κρίση χωρίς προηγούμενο έχει στο φόντο εκλογικές διαδικασίες στις δυο χώρες. Ο Λούλα, που επέστρεψε στην εξουσία το 2023, άρχισε την Κυριακή, στα 80 του χρόνια, εκστρατεία για τέταρτη και τελευταία θητεία στην προεδρία, την οποία θα διεκδικήσει στις εκλογές του Οκτωβρίου στη Βραζιλία, διαβεβαιώνοντας πως βρίσκεται σε «πλήρη φόρμα».

Στην Αργεντινή, ο Μιλέι, πρόεδρος από τον Δεκέμβριο του 2023, αναφέρεται πλέον ολοένα πιο ανοικτά στο ενδεχόμενο να διεκδικήσει την επανεκλογή του τον Οκτώβριο του 2027. «Το κάνω επειδή είμαι “σταυροφόρος των ιδεών της ελευθερίας”», είπε την Κυριακή ο πρόεδρος της Αργεντινής, αναφερόμενος στις σφοδρές φραστικές επιθέσεις του εναντίον κυβερνήσεων της Αριστεράς ή της Κεντροαριστεράς στη Λατινική Αμερική και στον υπόλοιπο κόσμο -με πιο αξιοσημείωτη αυτή εναντίον του πρωθυπουργού της Ισπανίας Πέδρο Σάντσεθ. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Μιλέι είναι στενός σύμμαχος του Ντόναλντ Τραμπ. Ο αμερικανός πρόεδρος στήριξε ιδιαίτερα τον Μιλέι στην προεκλογική περίοδο και συνέβαλε στην εκλογή του.

Ο Τραμπ στήριζε επίσης τον Ζαΐρ Μπολσονάρο και δεν έκρυψε την οργή του για την καταδίκη του σε φυλάκιση για απόπειρα πραξικοπήματος, όταν εξελέγη ο Λούλα. Ο δε γιος του Μπολσονάρο, που αποφάσισε να είναι υποψήφιος αντίπαλος του Λούλα, επισκέφθηκε αρκετές φορές την Ουάσινγκτον, όπου είχε διαβουλεύσεις με Ρεπουμπλικανούς πολιτικούς. Ο αμερικανός πρόεδρος πρόσφατα επέβαλε νέους τιμωρητικούς δασμούς στις εισαγωγές προϊόντων από τη Βραζιλία. Σε μία ακόμα ένδειξη της έντασης στις σχέσεις Ουάσινγκτον – Μπραζίλια, οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακάλεσαν τη βίζα της πρέσβειρας της Βραζιλίας στη χώρα, την Τρίτη.

Είχε προηγηθεί, λίγες ημέρες νωρίτερα, η άρνηση της βραζιλιάνικης κυβέρνησης να χορηγήσει βίζες σε αμερικανούς αξιωματούχους, όπως ανακοίνωσε ένας αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Αυτή η απόφαση, σύμφωνα με τον αξιωματούχο δεν σημαίνει ότι η πρέσβειρα απελαύνεται από τη χώρα. Η βίζα θα χορηγηθεί ξανά εάν επιλυθεί η κατάσταση, πρόσθεσε ο ίδιος,