Σχολικά βιβλία και καλλιέργεια φιλαναγνωσίας: Μια σχέση αλληλεπίδρασης και ανατροφοδότησης.

  Γράφει η Χαριτίνη Μαλισσόβα

Αρχή της σχολικής χρονιάς και τα βιβλία μπαίνουν σε πρώτο πλάνο.Πώς θα αγαπήσει το παιδί το σχολικό βιβλίο και τις υποχρεώσεις του που συνδέονται με αυτό;Μπορεί η καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας στο σχολείο και η αγάπη στη λογοτεχνία να δημιουργήσει και  συνεπείς μαθητές;

Α.Τα σχολικά εγχειρίδια και η μελέτη στο σπίτι.

Δεν πρόκειται,φυσικά για τα βιβλία που διάλεγαν το καλοκαίρι τα ίδια τα παιδιά για να περιηγηθούν και να απολαύσουν ή και να τα  αφήσουν μισοτελειωμένα,ανάλογα αν κάλυπταν ή όχι τα ενδιαφέροντά τους.

Τα σχολικά εγχειρίδια αποτελούν το κατεξοχήν μέσο εξαναγκασμού ανάγνωσης και συχνά αποστήθισης του περιεχομένου τους από τον μικρό μαθητή –αναγνώστη.

Τι γίνεται,λοιπόν, όταν ο μαθητής καλείται να  μελετήσει και συχνά να αποστηθίσει τη διδακτέα ύλη των βιβλίων ώστε να κερδίσει την επιβράβευση δασκάλων,γονέων και να ανταμειφθεί με το πολυπόθητο άριστα;

Είναι συχνό το φαινόμενο της "σχολικής βαρεμάρας" και όχι μόνον από τους μαθητές που αντιμετωπίζουν μαθησιακά προβλήματα.Ας  μην αγνοούμε το γεγονός ότι τα παιδιά κάθε σχολικής ηλικίας έχουν πια συνηθίσει (μέχρις εθισμού,συχνά) την ταχύτητα και την εναλλαγή ειδήσεων και εικόνων στις περιηγήσεις τους στο διαδίκτυο,με αποτέλεσμα η προσήλωσή τους σε ένα κείμενο που συχνά δεν  άπτεται των ενδιαφερόντων τους να είναι δύσκολη.

Επιβάλλεται,λοιπόν,από τον κάθε εκπαιδευτικό,να βρει τρόπους,ώστε να κάνει ενδιαφέροντα τα σχολικά εγχειρίδια,από τους μαθητές να έχουν    επισταμένη της προσοχή τους στην ώρα της παράδοσης και από τους γονείς να προσφέρουν τις κατάλληλες συνθήκες μελέτης,ώστε στο σπίτι να γίνεται εμπέδωση της ύλης.

Το πρώτο βήμα θα γίνει από το εκπαιδευτικό,ο οποίος θα εξηγήσει από την αρχή στα παιδιά τι ακριβώς προσφέρει κάθε βιβλίο. Ετσι ο μαθητής θα ξέρει εκ προοιμίου τι θα αντιμετωπίσει και δεν θα χάνεται στο χάος της ύλης.Αυτό προϋποθέτει ότι ο ίδιος έχει πλήρη κατάρτιση κι έχει περιηγηθεί στην ύλη που θα διδάξει στην τάξη του.

Το δεύτερο βήμα γίνεται από τον ίδιο τον μαθητή ,ο οποίος φεύγοντας από το σχολείο θα πρέπει να έχει κατανοήσει σε μεγάλο βαθμό αυτό που παραδόθηκε  και θα πρέπει να μελετήσει στο σπίτι,ώστε να εξεταστεί και να αξιολογηθεί την επόμενη φορά.

Το τρίτο και εξίσου σημαντικό βήμα γίνεται στο σπίτι.Το παιδί θα πρέπει να έχει προγραμματισμό,κατάλληλο περιβάλλον και ανάλογες ψυχολογικές συνθήκες,ώστε να μελετά απερίσπαστο,με ηρεμία και σε ώρες που αποδίδει.Ανασχετικοί παράγοντες είναι οι εντάσεις,η γονεϊκή αδιαφορία αλλά και η υπερπροστασία.

 Σε ένα σχολικό περιβάλλον αρκετά ανταγωνιστικό,ο εκπαιδευτικός οφείλει  να βρει τρόπους ώστε οι μαθητές να αγαπήσουν το διάβασμα οι δε γονείς οφείλουν να ολοκληρώσουν τον στόχο αυτό με την πολύτιμη συμβολή τους.

Η βιβλιογραφία προσφέρει πολύ υλικό με συμβουλές- «συνταγές» σε γονείς,εκπαιδευτικούς και παιδιά ώστε να αγαπήσουν τα παιδιά το διάβασμα.Γνωρίζουμε,ωστόσο,ότι πέρα και πάνω από συμβουλές,αυτό που χρειαζόμαστε  είναι προγραμματισμός και συνέπεια όλους.

Β.Τα λογοτεχνικά βιβλία (η φιλαναγνωσία στο σχολείο)

Δεν μπορεί, ωστόσο,να νοηθεί σχολικό περιβάλλον που να μην καλλιεργεί την αγάπη για την ανάγνωση εξωσχολικών βιβλίων.Το παιδί, που είναι στο στάδιο της διαμόρφωσης του κοινωνικο-ψυχικού του κόσμου, αναζητάει τα μηνύματα εκείνα που θα του δείξουν το δρόμο και θα του δώσουν κάποιες γενικές κατευθυντήριες γραμμές, κι έτσι ρουφάει άπληστα αυτά που έχει να του δώσει το βιβλίο.