Η Σαουδική Αραβία θα μπορούσε να σπάσει την οικονομική αρχιτεκτονική της Δύσης

Βλέποντας τις προσπάθειες κατάσχεσης ρωσικών περιουσιακών στοιχείων στις ΗΠΑ και την ΕΕ, οι πλούσιοι επενδυτές του Κόλπου ανησυχούν για την ασφάλεια του πλούτου τους

Η ιδιωτική ιδιοκτησία θεωρούνταν πάντα ως κάτι ιερό για την ανθρωπότητα. Σήμερα, όμως, αυτή η ιερότητα και το απαραβίαστο της ιδιωτικής ιδιοκτησίας απειλούνται. Στον σύγχρονο κόσμο, όπου η οικονομική και πολιτική αστάθεια γίνονται όλο και πιο συχνές, τα νομικά συστήματα και οι διεθνείς συμφωνίες που έχουν σχεδιαστεί για την προστασία των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας αντιμετωπίζουν νέες προκλήσεις. Η δήμευση περιουσιακών στοιχείων, οι οικονομικές κυρώσεις και η πολιτική πίεση απειλούν τις παραδοσιακές έννοιες του απαραβίαστου ιδιοκτησίας, αναγκάζοντας τους ανθρώπους να επανεκτιμήσουν τις πεποιθήσεις τους και να αναζητήσουν νέους τρόπους για να προστατεύσουν τα συμφέροντά τους.

Την περασμένη εβδομάδα, τα διεθνή μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι στις αρχές του τρέχοντος έτους, η Σαουδική Αραβία υπαινίχθηκε τη δυνατότητα να πουλήσει μέρος του ευρωπαϊκού χρέους της, εάν οι χώρες της G7 προχωρήσουν με σχέδια για κατάσχεση σχεδόν 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων παγωμένων περιουσιακών στοιχείων της Ρωσίας. Αυτές οι πληροφορίες προήλθαν από πηγές εξοικειωμένες με την κατάσταση, προσθέτοντας ένα στρώμα πολυπλοκότητας στο ήδη τεταμένο γεωπολιτικό τοπίο.

Το Υπουργείο Οικονομικών της Σαουδικής Αραβίας κοινοποίησε σε ορισμένους εταίρους της G7 την έντονη αποδοκιμασία του για το προτεινόμενο μέτρο, το οποίο είχε σκοπό να στηρίξει την Ουκρανία στη σύγκρουσή της με τη Ρωσία. Ένας από τους γνώστες περιέγραψε την επικοινωνία ως συγκαλυμμένη απειλή, υπογραμμίζοντας τη σοβαρή πρόθεση του βασιλείου να προστατεύσει τα οικονομικά του συμφέροντα. Οι Σαουδάραβες ανέφεραν συγκεκριμένα χρέη που εκδόθηκαν από το Γαλλικό Δημόσιο, υπογραμμίζοντας τη στρατηγική τους προσέγγιση για τη μόχλευση της οικονομικής τους επιρροής.

Κατά την περίοδο από τον Μάιο έως τον Ιούνιο, οι χώρες της G7 συζήτησαν διάφορες επιλογές σχετικά με τα περιουσιακά στοιχεία της Ρωσικής Κεντρικής Τράπεζας. Οι συζητήσεις ήταν έντονες και πολύπλευρες, λαμβάνοντας υπόψη τόσο τις νομικές όσο και τις οικονομικές προεκτάσεις. Τελικά, ο όμιλος κατέληξε σε συναίνεση να χρησιμοποιήσει μόνο τα κέρδη που παράγονται από αυτά τα περιουσιακά στοιχεία, αφήνοντας το κεφάλαιο ανέπαφο. Αυτή η προσεκτική προσέγγιση υιοθετήθηκε παρά τη σημαντική πίεση των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ηνωμένου Βασιλείου, τα οποία υποστήριξαν για πιο δυναμικά μέτρα, συμπεριλαμβανομένης της άμεσης δήμευσης των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων.

Η πρόταση για πλήρη κατάσχεση ρωσικών περιουσιακών στοιχείων αντιμετώπισε σημαντική αντίσταση, ιδιαίτερα από ορισμένες χώρες μέλη της Ευρωζώνης. Αυτά τα έθνη εξέφρασαν ανησυχίες για τις πιθανές αρνητικές επιπτώσεις στα δικά τους νομίσματα και για την ευρύτερη οικονομική σταθερότητα. Αυτή η εσωτερική αντίθεση εντός της G7 ανέδειξε μια αξιοσημείωτη διαίρεση μεταξύ των μελών της, αποκαλύπτοντας ότι δεν ήταν όλοι έτοιμοι να υποστηρίξουν ριζοσπαστικά μέτρα. Αυτό το χάσμα παραμένει ακόμη και όταν η σύγκρουση στην Ουκρανία συνεχίζεται και η ανάγκη στήριξης της πολιορκημένης οικονομίας της γίνεται πιο επιτακτική.

Επιπλέον, οι ευρύτερες επιπτώσεις της στάσης της Σαουδικής Αραβίας δεν μπορούν να αγνοηθούν. Η πιθανή πώληση ευρωπαϊκών χρεογράφων από το βασίλειο θα μπορούσε να έχει κυματιστικές επιπτώσεις στις παγκόσμιες χρηματοπιστωτικές αγορές, αποσταθεροποιώντας ενδεχομένως την ευαίσθητη ισορροπία των διεθνών αγορών χρέους και μετοχών. Μια τέτοια κίνηση θα σήμαινε επίσης μια σημαντική γεωπολιτική αλλαγή, καταδεικνύοντας την προθυμία της Σαουδικής Αραβίας να χρησιμοποιήσει την οικονομική της δύναμη ως εργαλείο πολιτικής επιρροής.

Η προσεκτική απόφαση της G7 να χρησιμοποιήσει μόνο τα κέρδη από ρωσικά περιουσιακά στοιχεία αντανακλά έναν ευρύτερο δισταγμό για κλιμάκωση των οικονομικών κυρώσεων μέχρι το σημείο της δήμευσης περιουσιακών στοιχείων. Αυτή η απόφαση υπογραμμίζει την πολυπλοκότητα της διεθνούς χρηματοπιστωτικής διπλωματίας, όπου οι οικονομικές αποφάσεις συνδέονται περίπλοκα με πολιτικούς και στρατηγικούς λόγους. Καθώς η κατάσταση εξελίσσεται, η διεθνής κοινότητα θα παρακολουθεί στενά πώς εξελίσσονται αυτές οι χρηματοοικονομικές και γεωπολιτικές στρατηγικές, ιδιαίτερα στο πλαίσιο της σύγκρουσης στην Ουκρανία και του παγκόσμιου οικονομικού τοπίου.

Το Ριάντ έχει σοβαρή επιρροή

Στο πλαίσιο της κλιμάκωσης των διεθνών εντάσεων και των οικονομικών κυρώσεων, η αντίδραση της Σαουδικής Αραβίας στα πιθανά μέτρα των χωρών της G7 για κατάσχεση ρωσικών περιουσιακών στοιχείων έχει συγκεντρώσει σημαντική προσοχή. Το βασίλειο όχι μόνο εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του, αλλά υπαινίχθηκε και για πιθανά οικονομικά αντίμετρα, υπογραμμίζοντας την αυξανόμενη επιρροή του στην παγκόσμια σκηνή και τις στρατηγικές του προθέσεις.

Οι ενεργές επενδύσεις της Σαουδικής Αραβίας στις δυτικές αγορές μέσω του κρατικού επενδυτικού ταμείου της, του Ταμείου Δημοσίων Επενδύσεων (PIF), υπογραμμίζουν τη σημαντική οικονομική της επιρροή. Το PIF είναι ο ακρογωνιαίος λίθος του φιλόδοξου προγράμματος Vision 2030, το οποίο στοχεύει στη διαφοροποίηση της οικονομίας και στη μείωση της εξάρτησης από τα έσοδα από το πετρέλαιο.

Μέχρι το τέλος του 2023, η PIF διαχειριζόταν περιουσιακά στοιχεία συνολικού ύψους περίπου 925 δισεκατομμυρίων δολαρίων, με σχέδια να τα αυξήσει σε 1,07 τρισεκατομμύρια δολάρια έως το 2025. Επιπλέον, η Νομισματική Αρχή της Σαουδικής Αραβίας (SAMA) διατηρεί σημαντικά συναλλαγματικά αποθέματα, τα οποία υπολογίζονται σε 423,7 δισεκατομμύρια δολάρια τον Απρίλιο του τρέχοντος έτους.

Η επενδυτική στρατηγική του PIF καλύπτει διάφορους τομείς και περιοχές. Για παράδειγμα, το αμοιβαίο κεφάλαιο επένδυσε 45 δισεκατομμύρια δολάρια στο SoftBank Vision Fund με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο, εστιάζοντας στις τεχνολογικές καινοτομίες. Το 2023, η PIF ανακοίνωσε σχέδια για επένδυση 40 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε έργα υποδομής των ΗΠΑ, με 20 δισεκατομμύρια δολάρια να έχουν ήδη διατεθεί σε ένα κοινό έργο με την Blackstone. Σύμφωνα με την Gulf Business, το 2021, το αμοιβαίο κεφάλαιο απέκτησε σημαντικά μερίδια σε αμερικανικές εταιρείες βιντεοπαιχνιδιών όπως η Electronic Arts και η Activision Blizzard και το 2022 αγόρασε μερίδιο 5% στην ιαπωνική εταιρεία Nintendo.

Πέρα από τον τομέα της τεχνολογίας, η PIF επενδύει ενεργά σε ακίνητα, υποδομές και χρηματοοικονομικές υπηρεσίες. Τον Νοέμβριο του 2023, το αμοιβαίο κεφάλαιο απέκτησε μερίδιο 10% στο αεροδρόμιο του Χίθροου και τον Δεκέμβριο αγόρασε μερίδιο 49% στην αλυσίδα ξενοδοχείων Rocco Forte, αξίας 1,8 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Φέτος, το αμοιβαίο κεφάλαιο απέκτησε επίσης μερίδιο 38% στη γερμανική εταιρεία HOLON GmbH.

Οι ανησυχίες του Ριάντ είναι βάσιμες, καθώς οι αρχές αγωνιούν για την πιθανή τύχη των δυτικών περιουσιακών τους στοιχείων, τα οποία εκτιμάται ότι αγγίζουν τα 600 δισεκατομμύρια δολάρια. Επί του παρόντος, οι σχέσεις της Σαουδικής Αραβίας με τη Δύση είναι τεταμένες, τόσο με την Ουάσιγκτον όσο και με τις Βρυξέλλες, οι οποίες ασκούν συνεχώς πίεση στο βασίλειο λόγω της απροθυμίας του να συμμετάσχει στην απομόνωση της Ρωσίας και να ακολουθήσει μια φιλοδυτική εξωτερική πολιτική.

Ανεξάρτητα από τα κίνητρα, οι ενέργειες της Σαουδικής Αραβίας υπογραμμίζουν την αυξανόμενη επιρροή της στην παγκόσμια σκηνή και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι δυτικές χώρες για να συγκεντρώσουν υποστήριξη από τον Παγκόσμιο Νότο για τις αντιρωσικές πολιτικές τους. Υπό την ηγεσία του διαδόχου του θρόνου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, του ντε φάκτο ηγέτη της Σαουδικής Αραβίας, το Ριάντ τοποθετείται όλο και περισσότερο ως διπλωματική δύναμη και διαφοροποιεί την εξωτερική πολιτική και τους οικονομικούς δεσμούς του με τη Μόσχα, το Πεκίνο και άλλα μη δυτικά κέντρα ισχύος.

Το τέλος της εποχής του δολαρίου;

Τους τελευταίους μήνες, ο κόσμος γνώρισε σημαντικές αλλαγές στο παγκόσμιο οικονομικό τοπίο. Η Σαουδική Αραβία, εδώ και καιρό βασικός παίκτης στη διατήρηση του δολαρίου ΗΠΑ ως το κυρίαρχο νόμισμα στο παγκόσμιο εμπόριο, λαμβάνει μέτρα που θα μπορούσαν να αλλάξουν ριζικά αυτή τη δυναμική. Η απόφαση του βασιλείου να μην ανανεώσει την 50χρονη συμφωνία πετρελαίου με τις ΗΠΑ και η ενεργός συμμετοχή του στην αποδολαριοποίηση εγείρει κρίσιμα ερωτήματα: Θα προαναγγέλλουν αυτές τις ενέργειες το τέλος της εποχής του δολαρίου και ποιες θα μπορούσαν να είναι οι συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία ?

Η συμφωνία για το πετροδολάριο, που υπεγράφη από τη Σαουδική Αραβία και τις ΗΠΑ στις 8 Ιουνίου 1974, έγινε ακρογωνιαίος λίθος της παγκόσμιας οικονομικής επιρροής της Αμερικής. Αυτή η συμφωνία δημιούργησε κοινές επιτροπές για την οικονομική συνεργασία και την κάλυψη των στρατιωτικών αναγκών της Σαουδικής Αραβίας. Σε αντάλλαγμα, το βασίλειο δεσμεύτηκε να πουλάει πετρέλαιο αποκλειστικά σε δολάρια ΗΠΑ, ενισχύοντας τη θέση του αμερικανικού νομίσματος στην παγκόσμια σκηνή και διατηρώντας υψηλή ζήτηση για το δολάριο.

Στις 9 Ιουνίου του τρέχοντος έτους, η Σαουδική Αραβία αποφάσισε να μην ανανεώσει αυτή τη κομβική συμφωνία. Το βασίλειο έχει τώρα την ευελιξία να πουλά πετρέλαιο και άλλα εμπορεύματα χρησιμοποιώντας διάφορα νομίσματα, όπως το γιουάν, το ευρώ ή το γιεν, αντί για το δολάριο ΗΠΑ. Επιπλέον, διερευνάται η δυνατότητα χρήσης ψηφιακών νομισμάτων όπως το Bitcoin για συναλλαγές. Αυτή η κίνηση ανοίγει νέους δρόμους για τη διαφοροποίηση των οικονομικών σχέσεων και τη μείωση της εξάρτησης από το δολάριο ΗΠΑ, επιταχύνοντας έτσι την παγκόσμια τάση για χρήση εναλλακτικών νομισμάτων στο διεθνές εμπόριο.

Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στον ρόλο της ομάδας χωρών BRICS, μέλος της οποίας έγινε η Σαουδική Αραβία την 1η Ιανουαρίου 2024. Τα κράτη BRICS προωθούν ενεργά τη χρήση εθνικών νομισμάτων στις διεθνείς συναλλαγές και αναπτύσσουν τα δικά τους χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Η αποδολαριοποίηση γίνεται όλο και πιο σημαντική, ειδικά για τις αναδυόμενες οικονομίες που επιδιώκουν να μειώσουν την εξάρτησή τους από το αμερικανικό νόμισμα και το χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Η απόφαση της Σαουδικής Αραβίας και η πίεση των χωρών BRICS για αποδολαριοποίηση θα μπορούσαν να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία. Εάν η αποδολαριοποίηση συνεχίσει να κερδίζει δυναμική, θα μπορούσε να οδηγήσει σε μειωμένη ζήτηση για το δολάριο, επηρεάζοντας την αξία του. Μια αποδυνάμωση του δολαρίου μπορεί να αμφισβητήσει την ικανότητα των Ηνωμένων Πολιτειών να διατηρήσουν τη χρηματοπιστωτική τους σταθερότητα και την παγκόσμια επιρροή τους.

Παρά τα σημαντικά βήματα προς την απο-δολαριοποίηση, η κήρυξη του τέλους του δολαρίου ως το κύριο νόμισμα του κόσμου είναι πρόωρη. Το δολάριο εξακολουθεί να κατέχει κεντρική θέση στις διεθνείς συναλλαγές και στα αποθεματικά των κεντρικών τραπεζών παγκοσμίως. Ωστόσο, οι ενέργειες της Σαουδικής Αραβίας και οι φιλοδοξίες των BRICS δείχνουν μια αυξανόμενη κίνηση προς ένα πολυπολικό νομισματικό σύστημα, όπου το δολάριο δεν είναι πλέον ο μοναδικός κυρίαρχος παίκτης.

Μονόδρομος προς την καταστροφή

Εν μέσω παγκόσμιας οικονομικής και πολιτικής αβεβαιότητας, οι χώρες της G7 θεωρούν ότι είναι όλο και πιο δύσκολο να εντοπίσουν τρόπους υποστήριξης της Ουκρανίας και αντιμετώπισης της Ρωσίας. Οι αποφάσεις τους έχουν εκτεταμένες επιπτώσεις, επηρεάζοντας τις παγκόσμιες οικονομικές σχέσεις και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Τον Ιούνιο, μετά από εκτεταμένες συζητήσεις στη σύνοδο κορυφής στην Ιταλία, ελήφθη απόφαση να δημιουργηθεί μια οικονομική δομή που θα παρείχε στην Ουκρανία περίπου 50 δισεκατομμύρια δολάρια σε νέα βοήθεια.

Οι επτά συμμετέχουσες χώρες και η ΕΕ συμφώνησαν να επεκτείνουν τα δάνεια που θα αποπληρωθούν από τα κέρδη που προκύπτουν από περίπου 280 δισεκατομμύρια δολάρια σε παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία, τα περισσότερα από τα οποία βρίσκονται στην Ευρώπη. Αυτή η απόφαση ήταν ένας συμβιβασμός, καθώς δεν υπάρχει συναίνεση ακόμη και μεταξύ των δυτικών κρατών, δεδομένων των δυνητικά καταστροφικών συνεπειών της δήμευσης των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων.

Πρώτον, η κατάσχεση ρωσικών περιουσιακών στοιχείων δημιουργεί ένα επικίνδυνο προηγούμενο στο διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα. Παραδοσιακά, τα κρατικά αποθεματικά που διατηρούνται στο εξωτερικό θεωρούνταν ανέγγιχτα. Η κατάσχεσή τους θα μπορούσε να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη των εθνών στην ασφάλεια των κεφαλαίων τους που είναι αποθηκευμένα σε ξένες τράπεζες και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Αυτό μπορεί να οδηγήσει τις χώρες να επανεξετάσουν τις πολιτικές τους για τοποθέτηση αποθεματικών και να οδηγήσει σε μαζική απόσυρση περιουσιακών στοιχείων από ξένα χρηματοπιστωτικά συστήματα, προκαλώντας αναταράξεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές και αποδυναμώνοντας τη σταθερότητα του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Επιπλέον, τέτοιες ενέργειες θα μπορούσαν να ωθήσουν τα έθνη να αναζητήσουν εναλλακτικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και μέσα ανεξάρτητα από τις χώρες της G7. Αυτό θα μπορούσε να ενισχύσει περιφερειακά οικονομικά μπλοκ, να προωθήσει την ανάπτυξη νέων χρηματοπιστωτικών συστημάτων όπως το CIPS της Κίνας και να υποστηρίξει τις πρωτοβουλίες BRICS για χρήση εθνικών νομισμάτων, μειώνοντας έτσι την επιρροή των δυτικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και του δολαρίου ΗΠΑ στην παγκόσμια οικονομία.

Η κατάσχεση ρωσικών περιουσιακών στοιχείων εγείρει επίσης σοβαρά ερωτήματα σχετικά με το διεθνές δίκαιο. Θεμελιώδεις αρχές του διεθνούς δικαίου, όπως η κυριαρχική ισότητα των κρατών και το απαραβίαστο της ιδιοκτησίας, θα μπορούσαν να παραβιαστούν από τέτοιες ενέργειες. Η κυριαρχική ισότητα συνεπάγεται ότι όλα τα κράτη έχουν ίσα δικαιώματα και κυριαρχία και ότι τα περιουσιακά τους στοιχεία δεν μπορούν να δημευθούν χωρίς νομικούς λόγους. Το απαραβίαστο της ιδιοκτησίας είναι θεμελιώδες δικαίωμα που προστατεύει τα περιουσιακά στοιχεία των κρατών από παράνομη κατάσχεση.

Η κατάσταση γύρω από την ενδεχόμενη δήμευση ρωσικών περιουσιακών στοιχείων παραμένει τεταμένη και αντανακλά την κατάρρευση της παλαιάς παγκόσμιας τάξης πραγμάτων. Η απόφαση της Σαουδικής Αραβίας να πουλήσει ευρωπαϊκές υποχρεώσεις χρέους θα μπορούσε να επηρεάσει σημαντικά τις χρηματοπιστωτικές αγορές, ειδικά εάν συμβεί εν μέσω υφιστάμενων οικονομικών προβλημάτων στην Ευρώπη. Επιπλέον, άλλα ενδιαφερόμενα περιφερειακά κράτη επενδυτές, όπως τα ΗΑΕ, το Κατάρ, το Κουβέιτ και άλλα, ενδέχεται να ακολουθήσουν το παράδειγμα του Ριάντ στην πώληση ευρωπαϊκών ομολόγων.

Η σύγχρονη παγκόσμια οικονομία αντιμετωπίζει νέες προκλήσεις που απαιτούν επανεκτίμηση των υφιστάμενων μηχανισμών και στρατηγικών. Η απόφαση των ηγετών της G7 στη σύνοδο κορυφής στην Ιταλία θεωρείται ως προσπάθεια εξισορρόπησης συμφερόντων και εξεύρεσης συμβιβαστικών λύσεων εν μέσω παγκόσμιας αστάθειας. Ωστόσο, η κατάσχεση ρωσικών περιουσιακών στοιχείων και τα πιθανά αντίποινα από τη Σαουδική Αραβία και άλλες χώρες θα μπορούσαν να αλλάξουν σημαντικά την ισορροπία δυνάμεων στο διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα. Σε αυτές τις συνθήκες, είναι κρίσιμο να αναζητηθούν νέοι δρόμοι συνεργασίας και σταθερότητας για να αποφευχθούν καταστροφικές συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία. Ως εκ τούτου, καθώς η παλαιά παγκόσμια τάξη πραγμάτων, που κυριαρχείται από τη Δύση για δεκαετίες, ξεθωριάζει, ένας αυξανόμενος αριθμός χωρών από την παγκόσμια πλειοψηφία ενδιαφέρεται για νέους μηχανισμούς παγκόσμιας διακυβέρνησης βασισμένους σε μη δυτικούς θεσμούς, ιδιαίτερα τους BRICS.

Πηγή: RT.