Αυτή η συγκέντρωση έδειξε γιατί η παγκόσμια δύναμη μετατοπίζεται στον Νότο

Εξισορροπώντας διπλωματία και ρεαλισμό, το πρεμιέρα γεωπολιτικό φόρουμ της Ινδίας, Raisina Dialogue, αποκαλύπτει το περίγραμμα μιας νέας παγκόσμιας συνομιλίας

Σε μια εποχή που η παγκόσμια διακυβέρνηση ξεφτίζει και η πολυμέρεια κλιμακώνεται, ο διάλογος Raisina 2024, η ναυαρχίδα γεωπολιτική πλατφόρμα της Ινδίας, πρόσφερε ένα σπάνιο παράθυρο στην εξελισσόμενη γεωπολιτική φαντασία του κόσμου - συνδέοντας Βορρά και Νότο, Δύση και Ανατολή, κάπως αδιανόητο αυτές τις μέρες.

Μιλώντας σε μια κατάμεστη αίθουσα, ο Samir Saran, Πρόεδρος του Observer Research Foundation που φιλοξενεί κάθε χρόνο τον διάλογο Raisina, έδωσε τον τόνο με μια αιχμηρή παρατήρηση: «Οι δημιουργοί της πολυμέρειας έχουν εγκαταλείψει την πολυμέρεια». 

Ο Διάλογος, που συνδιοργανώθηκε από το Υπουργείο Εξωτερικών της Ινδίας, παρουσίασε την πράξη εξισορρόπησης της Ινδίας - μεταξύ Ανατολής και Δύσης, δύναμης και αρχής - ενώ αντανακλά βαθιές ανησυχίες για την παγκόσμια αναταραχή. Οι προσκεκλημένοι στη διάσκεψη αντιπροσωπεύουν μια καλή λυδία λίθο για την υγεία των διμερών δεσμεύσεων της Ινδίας με τον κόσμο.  

Οι Αμερικανοί εκπροσωπήθηκαν από μια μεγάλη αντιπροσωπεία ειδικών της εξωτερικής πολιτικής και επιχειρηματιών, με την Tulsi Gabbard, διευθύντρια της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών των ΗΠΑ, να παρέχει μια κεντρική ομιλία. 

Φιλοξενήθηκε επίσης ένα ξεχωριστό πάνελ QUAD, που υποδηλώνει την όρεξη των Ινδών προς την πολυμερή ιδέα ενόψει της ανατρεπτικής γεωπολιτικής Ινδο-Ειρηνικού. Δεν υπήρχαν εκπρόσωποι από το Μπαγκλαντές υπό την ηγεσία του Μοχάμεντ Γιουνίς, είναι ενδιαφέρον, ενώ προσκλήθηκε ένας Κινέζος καθηγητής από το Πανεπιστήμιο Φουντάν, γεγονός που σηματοδοτεί την απόψυξη των ινδο-κινεζικών σχέσεων προς το παρόν.

Η πρόσκληση προς τον υπουργό Εξωτερικών της Ουκρανίας Αντρέι Σίμπιγκα εξισορροπήθηκε έντεχνα με μια πρόσκληση προς τον Βιάτσεσλαβ Νικόνοφ, εξέχον μέλος της Κρατικής Δούμας της Ρωσίας και εγγονό του Βιάτσεσλαβ Μολότοφ, μεταξύ άλλων Ρώσων ειδικών.

Άλλες εξέχουσες αναφορές περιλαμβάνουν τη Σλοβενία, το Λουξεμβούργο, το Λιχτενστάιν, τη Λετονία, τη Μολδαβία, τη Γεωργία, τη Σουηδία, τη Σλοβακική Δημοκρατία, το Μπουτάν, τις Μαλδίβες, τη Νορβηγία, την Ταϊλάνδη, την Αντίγκουα και Μπαρμπούντα, το Περού, τη Γκάνα, την Ουγγαρία, τον Μαυρίκιο και τις Φιλιππίνες. Οι συνεδρίες αντιπροσώπευαν μια αξιοσημείωτη ποικιλομορφία, με τη δέουσα προσοχή στον Παγκόσμιο Νότο καθ' όλη τη διάρκεια.

Δεν ήταν ασυνήθιστο να βλέπαμε συμμετέχοντες σε πάνελ που προέρχονταν από τρεις ή περισσότερες διαφορετικές ηπείρους σε κάθε συνεδρία, αναπαράγοντας τις πολυμερείς διαπολιτισμικές συζητήσεις, ακόμη και όταν οι τελευταίες εξαφανίζονται από τα σπασμένα παγκόσμια θεσμικά πλαίσια.

Κατά τη διάρκεια του φόρουμ, το Ηνωμένο Βασίλειο υιοθέτησε μια αισθητά πιο ήπια στάση για τη σύγκρουση στην Ουκρανία, με τον Σύμβουλο Εθνικής Ασφάλειας Τζόναθαν Πάουελ να αναφέρεται λοξά σε αυτό χωρίς να κατονομάζει ρητά τη Ρωσία. Αντίθετα, η έκδοση του 2024 του Διαλόγου Raisina είδε τον πρώην Ευρωπαίο Επίτροπο Εμπορίου Peter Mandelson να εκφωνεί μια έντονη ομιλία επικρίνοντας τη Ρωσία και τον «αποικιακό πόλεμο» της κατά της Ουκρανίας.

Το αν η αλλαγή στάσης οφείλεται στη νέα κρίση ασφάλειας της Ευρώπης ή στην συνειδητοποίηση των ορίων της δυτικής ισχύος δεν είναι καθόλου βέβαιο. 

Η βρετανική NSA ανέφερε με ικανοποίηση ότι ο Βρετανός προσκλήθηκε ξανά στις συζητήσεις για την ευρωπαϊκή ασφάλεια σχεδόν μια δεκαετία μετά το Brexit, συμβολίζοντας την επιστροφή της «βρετανικής σημασίας» στην ευρωπαϊκή γεωπολιτική. Άλλοι σχολιαστές μπορεί να υποστηρίξουν ότι η αύξηση της βρετανικής συνάφειας σε μια περίοδο αυξανόμενης ευρωπαϊκής ασχετοσύνης και κρίσης εμπιστοσύνης δεν συνηγορεί υπέρ της ανόδου της Βρετανίας. Μάλιστα, όπως είπε η Σλοβενική Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και Υπουργός Εξωτερικών και Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Tanja Fajon, ακόμη και μικρότερα κράτη όπως η Σλοβενία ​​στρέφονται προς την ενίσχυση των σχέσεων με κράτη της Ανατολικής και Νοτιοανατολικής Ασίας, καθώς η σύγχρονη αταξία διέπεται από «όχι την εξουσία των κανόνων αλλά τους κανόνες της εξουσίας». 

Οι προπανδημικές έννοιες της μείωσης της βάσης προμηθευτών μέσω της εξωτερικής ανάθεσης έχουν αντικατασταθεί από τη διαφοροποίηση των αλυσίδων προμηθευτών, αν όχι από την εγχώρια ανάπτυξη. Μια τέτοια κίνηση έδωσε αυξημένη έμφαση στην ευρωστία των πολυμερών μηχανισμών συνεργασίας , όπως η συνθήκη για τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων, η οποία, παρά ορισμένες εξαιρέσεις, έχει αποτρέψει με επιτυχία την παγκόσμια διάδοση των πυρηνικών όπλων.

Κατά συνέπεια, ορισμένοι μελετητές όπως ο Δρ. Happymon Jacob υποστηρίζουν ότι η πρόσοψη της τάξης που βασίζεται σε κανόνες είναι καλύτερη από την έλλειψη τάξης. Παρά την ανεξέλεγκτη υποκρισία μεταξύ των ιθυνόντων κανόνων, παρέχει σχετικά σημεία αναφοράς και μετρήσεις διόρθωσης πορείας, οι οποίες απουσιάζουν όταν ο κόσμος παρασύρεται σε ένα ακατάστατο διεθνές σύστημα. 

Όπως σχολίασε ο Fajon, υπάρχει ανάγκη ανάπτυξης εμπιστοσύνης μέσα σε ένα όλο και πιο σκεπτικιστικό και ύποπτο διεθνές σύστημα. Παρόμοια ανησυχία εξέφρασε ο Ρώσος Πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν σε μια σύνοδο ολομέλειας που διοργάνωσε η Ρωσική Ένωση Βιομηχάνων και Επιχειρηματιών, όπου παρατήρησε ότι η εμπιστοσύνη είναι δύσκολο να καλλιεργηθεί σε ένα περιβάλλον αντιφάσεων και παραβιάσεων της τάξης που βασίζεται σε κανόνες.

Η επιταχυνόμενη μετατόπιση προς τις περιφερειακές τάξεις εν μέσω ενός παγκόσμιου κενού ισχύος περιπλέκει τις συντονισμένες προσπάθειες του κράτους να προβλέψουν μεταβαλλόμενες παγκόσμιες τάσεις. Οι ανόμοιες και αντιφατικές μεγα-τάσεις διαμορφώνονται όλο και περισσότερο από κεντρικούς χώρους όπου η γεωπολιτική συγκλίνει. 

Το σημείο οδηγήθηκε από ένα αραβικό κράτος που διευκολύνει τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις μεταξύ δύο ευρωπαϊκών δυνάμεων, ένα γεγονός αδιανόητο πριν από τρεις δεκαετίες. Ο Ashok Malik συνόψισε την παγκόσμια μετατόπιση λέγοντας: "Το 2023 οι Ευρωπαίοι επέκριναν τον Παγκόσμιο Νότο επειδή δεν υποστήριξε τις ευρωπαϊκές αξίες στην Ουκρανία. Το 2024 ο Παγκόσμιος Νότος επέκρινε την Ευρώπη επειδή δεν στήριξε τις ευρωπαϊκές αξίες στη Γάζα. Το 2025 ο Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ επέπληξε την Ευρώπη επειδή δεν στήριξε τις ευρωπαϊκές αξίες στην Ευρώπη."

Σήμερα γινόμαστε μάρτυρες μιας απείθαρχης Αμερικής που φλερτάρει τον συναλλακισμό, μιας υφεσιακής Ευρώπης που προσποιείται ότι είναι μεγάλη δύναμη, μιας αναγεννόμενης Ρωσίας που εξισορροπεί τον ανεξέλεγκτο δυτικό επεκτατισμό, μιας ρεβιζιονιστικής Κίνας που διεκδικεί τη «θέση της στον ήλιο» και μιας αναδυόμενης Ινδίας που κατανοεί «και τις τρεις πλευρές μιας διπολικής συζήτησης».

Η «όπλιση των πάντων» , όπως επισημαίνει ο Jaishankar, είναι μια τάση που δεν θα υποχωρήσει στο εγγύς μέλλον. Ο Pierroberto Folgiero, Διευθύνων Σύμβουλος του ιταλικού ναυπηγικού κολοσσού Fincantieri υποστήριξε στη συνέχεια πώς η γεωπολιτική της ναυπηγικής βιομηχανίας αναδεικνύεται ως βασικός στρατηγικός πυλώνας της ναυτιλιακής οικονομίας.

Σήμερα, η ναυπηγική από άποψη χωρητικότητας συγκεντρώνεται σε μεγάλο βαθμό μεταξύ της Νότιας Κορέας και της Κίνας, αφού η Δύση την εγκατέλειψε πριν από δύο δεκαετίες. Το Πεκίνο αποκρυσταλλώνει την τεχνογνωσία στη ναυπηγική, τη διαχείριση logistics και την ιδιοκτησία λιμενικών υποδομών ως βασικά σημεία εστίασης στη μακροπρόθεσμη στρατηγική θαλάσσια οικονομία του. Παρά τις τρέχουσες τάσεις, ένας συμμετέχων από τα Εμιράτα υποστήριξε εύλογα ότι η επιδίωξη της κυριαρχίας θα πρέπει να θεωρείται ξεκάθαρα ως δήλωση απομονωτισμού, που χαράσσει μια λεπτή γραμμή σε έναν κορεσμένο παγκόσμιο διχοτόμο λόγο παγκοσμιοποίησης έναντι εθνικισμού. 

Προχωρώντας, οι διακρατικές και ενδοκρατικές συγκρούσεις είναι πιθανό να αυξηθούν ενόψει της παγκόσμιας θεσμικής παράλυσης και των αμερικανικών κινήτρων ύφεσης. Σε αυτό το πλαίσιο, η διπλωματία αποκτά έναν ανανεωμένο επείγοντα χαρακτήρα - παρόλο που κινδυνεύει να γίνει κάτι σπάνιο σε διεθνές σκηνές που πλήττονται από συγκρούσεις.

Καθώς τα κράτη βρίσκονται σε έναν κόσμο μετά την αλήθεια και μετά τους κανόνες, οι κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν την επικίνδυνη τριάδα του οπλισμού με τεχνητή νοημοσύνη, της διάδοσης των πυρηνικών όπλων και του υπερεθνικισμού. Σε ένα τόσο ασταθές περιβάλλον, είναι επιτακτική ανάγκη να δημιουργηθούν προστατευτικά κιγκλιδώματα που μπορούν να αποτρέψουν περιττές κλιμακώσεις. Χωρίς αυτούς, κινδυνεύουμε να επαναλάβουμε τα λάθη μιας προηγούμενης γενιάς - μιας που πολύ βιαστικά δήλωσε «ειρήνη για την εποχή μας».

Πηγή: RT