Reuters - Αυτοί είναι οι εννέα εμπορικοί εταίροι του Ιράν που κινδυνεύουν από την «D-Day» του Τραμπ

Η Ουάσιγκτον προειδοποίησε ότι «τεράστιες οικονομικές συνέπειες» μπορεί να αντιμετωπίσει κάθε χώρα που παρέχει οποιαδήποτε οικονομική «σανίδα σωτηρίας» στο Ιράν.

H απειλή του Ντόναλντ Τραμπ για πρωτοφανή οικονομική πίεση κατά του Ιράν ανοίγει ένα νέο μέτωπο για τις χώρες που εξακολουθούν να διατηρούν στενούς εμπορικούς και ενεργειακούς δεσμούς με την Τεχεράνη.

Η Ουάσιγκτον προειδοποίησε ότι «τεράστιες οικονομικές συνέπειες» μπορεί να αντιμετωπίσει κάθε χώρα που παρέχει οποιαδήποτε οικονομική «σανίδα σωτηρίας» στο Ιράν. Σύμφωνα με το Reuters, η προειδοποίηση στρέφει πλέον το ενδιαφέρον στους σημαντικότερους εμπορικούς εταίρους της Τεχεράνης, από την Κίνα μέχρι την Τουρκία και το Ιράκ.

Κίνα: Ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου

Η Κίνα βρίσκεται στην κορυφή της λίστας, καθώς αποτελεί μακράν τον σημαντικότερο προορισμό του ιρανικού πετρελαίου. Πάνω από το 80% των θαλάσσιων εξαγωγών της Τεχεράνης κατευθύνεται στην κινεζική αγορά.

Σύμφωνα με την Kpler, η Κίνα αγόρασε το 2025 κατά μέσο όρο 1,38 εκατομμύρια βαρέλια ιρανικού πετρελαίου ημερησίως. Η κινεζική αγορά έχει δημιουργήσει τα τελευταία χρόνια ένα ιδιαίτερο σύστημα επεξεργασίας του πετρελαίου, μέσω ανεξάρτητων διυλιστηρίων με περιορισμένη έκθεση στις ΗΠΑ.

Το ιρανικό πετρέλαιο έχει κατά καιρούς εμφανιστεί ως προερχόμενο από άλλες χώρες, ενώ οι συναλλαγές γίνονται σε κινεζικό νόμισμα και μέσω αλυσίδων ενδιάμεσων εταιρειών.

Τον Απρίλιο, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών επέβαλε κυρώσεις σε κινεζικό ανεξάρτητο διυλιστήριο για την αγορά ιρανικού πετρελαίου και προειδοποίησε κινεζικές τράπεζες για δευτερογενείς κυρώσεις.

«Οι κυρώσεις και οι πιέσεις δεν θα λύσουν το πρόβλημα. Η Κίνα καλεί όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να λάβουν υπεύθυνα μέτρα για την επίλυση του ζητήματος με πολιτικά και διπλωματικά μέσα», δήλωσε ο εκπρόσωπος του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών Λιν Τζιαν.

ΗΑΕ: Ο κρίσιμος οικονομικός κόμβος

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αποτελούσαν διαχρονικά έναν από τους σημαντικότερους οικονομικούς εταίρους του Ιράν. Το 2024 παρείχαν το 30% των ιρανικών εισαγωγών, αξίας συνολικά 21 δισ. δολαρίων, ενώ απορροφούσαν το 13% των ιρανικών εξαγωγών.

Ωστόσο, η εικόνα άλλαξε δραματικά αυτή την εβδομάδα, καθώς τα ΗΑΕ ανέστειλαν όλες τις οικονομικές και χρηματοπιστωτικές συναλλαγές με το Ιράν, επικαλούμενα τη στρατιωτική κλιμάκωση και νέα πυραυλική απειλή.

Το Ντουμπάι είχε αποτελέσει επί χρόνια σημαντικό χρηματοπιστωτικό κόμβο για ιρανικά κεφάλαια και εμπορικές συναλλαγές.

Τουρκία και Ιράκ: Ενέργεια και εμπόριο

Η Τουρκία και το Ιράν διατηρούν ετήσιο εμπορικό τζίρο περίπου 5 έως 6 δισ. δολαρίων, με την Άγκυρα να εισάγει ιρανικό φυσικό αέριο και να εξάγει μεταποιημένα προϊόντα.

Το Ιράν καλύπτει περίπου το 13% των συνολικών τουρκικών εισαγωγών φυσικού αερίου, ενώ μέχρι στιγμής η Άγκυρα δεν έχει δείξει πρόθεση να περιορίσει το εμπόριο.

Το εμπόριο μεταξύ Ιράκ και Ιράν ξεπέρασε τα 10 δισ. δολάρια το 2025. Η Τεχεράνη εξάγει κυρίως τρόφιμα και καταναλωτικά αγαθά, ενώ η ενεργειακή συνεργασία είναι ιδιαίτερα κρίσιμη για τη Βαγδάτη.

Το Ιράκ πληρώνει ετησίως περίπου 4 έως 5 δισ. δολάρια για ιρανικό φυσικό αέριο, το οποίο χρησιμοποιεί για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Ενδεχόμενες νέες αμερικανικές κυρώσεις θα μπορούσαν να προκαλέσουν σοβαρά προβλήματα στην ιρακινή κυβέρνηση.

Ομάν και Πακιστάν

Το Ομάν, που διατηρεί παραδοσιακά καλές σχέσεις με την Τεχεράνη και συχνά αναλαμβάνει διαμεσολαβητικό ρόλο, κατέγραψε εμπόριο αγαθών με το Ιράν ύψους 1,5 δισ. δολαρίων το 2025.

Το Πακιστάν έχει θέσει στόχο την αύξηση του διμερούς εμπορίου με το Ιράν στα 10 δισ. δολάρια. Αν και οι επίσημες εμπορικές συναλλαγές είχαν περιοριστεί σημαντικά λόγω των προηγούμενων κυρώσεων, το ανεπίσημο εμπόριο υπολογίζεται σε περίπου 4 δισ. δολάρια.

Οι δύο χώρες εμπορεύονται πετρέλαιο, σιτάρι, ρύζι, ζώα και φάρμακα, κυρίως μέσω άτυπων διαύλων.

Ινδία, Αρμενία και Αζερμπαϊτζάν

Οι εμπορικοί δεσμοί της Ινδίας με το Ιράν έχουν μειωθεί σημαντικά από το 2020 και έφτασαν τα 1,63 δισ. δολάρια το οικονομικό έτος 2025/26. Οι ινδικές εξαγωγές αφορούν κυρίως δημητριακά, τσάι, καφέ και μπαχαρικά.

Η Αρμενία διατηρεί επίσης σημαντικούς εμπορικούς και ενεργειακούς δεσμούς με το Ιράν. Περίπου το 20% του εξωτερικού εμπορίου της χώρας περνά μέσω ιρανικού εδάφους, ενώ λειτουργεί και σύστημα ανταλλαγής φυσικού αερίου με ηλεκτρική ενέργεια.

Στο Αζερμπαϊτζάν, ο εμπορικός τζίρος με το Ιράν αυξήθηκε κατά 4,5% το πρώτο εξάμηνο του 2026, φτάνοντας τα 312,6 εκατ. δολάρια.

Η νέα στρατηγική Τραμπ δημιουργεί πλέον αβεβαιότητα για όλες τις χώρες που διατηρούν οικονομικές σχέσεις με την Τεχεράνη. Το ερώτημα είναι αν η Ουάσινγκτον θα προχωρήσει σε δευτερογενείς κυρώσεις και σε ποιο βαθμό θα επιχειρήσει να αναγκάσει τους εμπορικούς εταίρους του Ιράν να περιορίσουν ή να διακόψουν τις συναλλαγές τους.