Όχι άλλο πια παγκόσμιοι αρχοντοχωριάτες

Γράφει ο Γιάννης Κατσίμπας

Ένα βράδυ, πάει καιρός, αν θυμάμαι καλά πριν 3-4 μήνες αλλά δεν έχει τόση σημασία αυτό είδα τυχαία στην τηλεόραση τον «Μεγάλο Λεμπόφσκι».

Για όσους δεν την έχουν φρέσκια, πρόκειται για τη θρυλικότερη ταινία των αδελφών Κοέν. Για έναν παράδοξο, αριστοτεχνικό συνδυασμό τρελής κωμωδίας και φιλμ νουάρ. Με καταστάσεις που μολονότι εξωφρενικές πείθουν και συνεπαίρνουν τον θεατή. Με χαρακτήρες που θυμίζουν καρτούν και είναι εντούτοις τόσο γήινοι, τόσο απτοί – σε πείσμα των σοβαροφανών, ο κόσμος μας μοιάζει, έτσι κι αλλιώς, έντονα με καρικατούρα, οι άνθρωποι ακροβατούν ισόβια ανάμεσα στο τραγικό και στο ευτράπελο, δυό ασπίδες έχουν μόνο για τον θάνατο, το γέλιο και τον έρωτα.

Εκεί λοιπόν που παρακολουθούσα τον Τζεφ Μπρίτζες να περνάει του λιναριού τα βάσανα, να τον κανιβαλίζουν και να τον ποδοπατάνε κι εκείνος ένα πράγμα να’χει στο μυαλό του, μην του χυθεί από το ποτήρι το κοκτέιλ του -White Russian, βότκα, cahlua και γάλα- εκεί που θαύμαζα το ρεσιτάλ ερμηνείας του, συνειδητοποίησα το προφανές: στη θέση του θα μπορούσε κάλλιστα να βρίσκεται ο Κηφισιώτης Γιώργος Μαγγλάρας. Το ταλέντο του Μαγγλάρα, τα εκφραστικά του μέσα, εκείνη η παγερότητα που ζεματούσε στις κινήσεις και στο βλέμμα του, διόλου δεν υπολείπονταν του Τζεφ Μπρίτζες. Σίγουρα οι αδελφοί Κοέν άμα τούς είχαν και τους δύο στο κάστινγκ, θα δυσκολεύονταν να διαλέξουν.

«Πού να βρεθεί ο Μαγγλάρας σε κάστινγκ στο Χόλυγουντ;» προσγείωσα τον εαυτό μου. Η απόσταση ανάμεσα στην Κηφισιά και στο Λος Άντζελες είναι τεράστια, αγεφύρωτη σχεδόν. «Και τι δουλειά είχε ο Μαγγλάρας στο Χόλυγουντ; Καταξιώθηκε πλήρως σε μια σειρά έργων του κινηματογράφου. Ενσάρκωσε τα πάθη της δικής του κοινωνίας…»

Σωστά. Ο κάθε καλλιτέχνης είναι μυρωδικό που ανθίζει στο γενέθλιο χώμα του. Κάθε πατρίδα πλάθει τη μυθολογία της, που αποθεώνει το παρελθόν και νοσταλγεί το παρόν. Η οποία δίνει στους ανθρώπους νόημα και νήμα.

Σε κάθε ιστορική περίοδο δεσπόζουν κουλτούρες, κυριαρχούν γλώσσες. Μετά τον Μεγαλέξανδρο, σύμπασα η Μεσόγειος και η καθ’ημάς Ανατολή μιλούσε την κοινή Ελληνική. Ο Λουκιανός -πρώτος και κορυφαίος των σατιρικών- ήταν Σύρος, έγραψε όμως για να διαβαστεί πλατιά στα Ελληνικά. Σήμερα θα επέλεγε τα αγγλικά.

Η Νέα Υόρκη είναι η πιο φωτογραφημένη πόλη του 20ου και του 21ου -μέχρι στιγμής- αιώνα. Και να μην έχεις πάει ποτέ σου, έχεις εξοικειωθεί από την οθόνη με τις γειτονιές της, την ανθρωπογεωγραφία, τα αρώματά της. Εάν ρωτούσες τους Έλληνες τί χρώμα έχουν τα ταξί στο Μανχάταν και τι στην Σπάρτη, περισσότερες σωστές απαντήσεις θα λάμβανες για το πρώτο…

Μας ενδιαφέρει η πατρίδα μας να ξαναμπεί στον παγκόσμιο χάρτη, να αποκτήσει νέα λάμψη και ταυτότητα; Να συζητιέται όχι επειδή χρεοκόπησε ούτε επειδή πέρασε εμφύλιο και δικτατορία ούτε καν χάριν του αρχαίου κλέους της; Προφανώς μας ενδιαφέρει - μας καίει για την ακρίβεια. Επιχειρήσαμε να εξαγάγουμε τον μύθο μας το 2004 με τους Ολυμπιακούς. Το επιχειρούμε εκ νέου το 2021, τώρα με αφορμή τα διακόσια χρόνια από την Επανάσταση.

Το κάνουμε όμως, πιστεύω, με λάθος τρόπο. Μεγαλοϊδεατικό.

Ξεχνάμε το παράδειγμα του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μαρκές, ο οποίος στα «Εκατό Χρόνια Μοναξιά» δεν άνοιξε τα φτερά της τέχνης του φιλοδοξώντας να αγκαλιάσει καθετί το ανθρώπινο, τα πλάτη και τα μήκη. Προσηλώθηκε στο χωριό των παιδικών του χρόνων, στην φαινομενικά ασήμαντη Αρακατάκα. Κι εκεί -στον κόσμο τον μικρό τον μέγα του- χτύπησε φλέβα χρυσού. Όσο σε βάθος σκάβεις, τόσο εύρος αποκτάς.

Μάς διαφεύγουν οι φράσεις του σπουδαίου Χρήστου Βακαλόπουλου: «… Ήταν πάρα πολύ δύσκολο να είσαι κάτι στην Κηφισιά κι έτσι πολλοί ήθελαν να γίνουν κάτι στην Ελλάδα που φαίνεται ότι ήταν πιο εύκολο ενώ μερικοί κατάλαβαν το κόλπο κι άρχισαν να λένε ότι αυτοί δεν αξίζουν για την Ελλάδα, αξίζουν μόνο για τον πλανήτη Γη… Ήρθαν πολλοί άνθρωποι στην Κηφισιά κι έλεγαν ότι αποκαλύφθηκε επιτέλους η αλήθεια, ζούμε όλοι σε ένα παγκόσμιο χωριό… Σιγά-σιγά, έγιναν όλοι παγκόσμιοι χωριάτες… Ήταν πιο δύσκολο να είσαι η ωραιότερη στην Κηφισιά γιατί εκεί σε έβλεπαν κάθε μέρα στον δρόμο, δεν σε ψήφιζαν βαμμένη, με μουσική από πίσω, ούτε σε γνώριζαν από τα περιοδικά, σε είχαν αγαπήσει χωρίς φωτογένεια. Σε έβλεπαν γελαστή, βιαστική, τσακωμένη με τη μάνα σου, ιδρωμένη, σκονισμένη…»

Εάν έχουμε κάτι να κομίσουμε, κάτι όχι εύπεπτο, τουριστικό, γραφικό, άλλο δεν είναι παρά η Κηφισιά. Οι Κηφισιές μας. Να νοιώσουμε το μυστικό ρυθμό τους, να κάνουμε την αίσθηση τους αίσθημα, τέχνη. Να διακρίνουμε στη γωνία Όθωνος και Κηφισιάς να μας γνέφει ο Γιώργος Μαγγλάρας. Ο δικός μας Μεγάλος Λεμπόφσκι.

Όχι πλέον παγκόσμιοι αρχοντοχωριάτες αλλά κοσμοπολίτες της γειτονιάς.-