Με όρους καζίνο και μαφίας

Γράφει ο Γιάννης Κατσίμπας

Ο Μάρτιν Σκορσέζε επέλεξε ως κεντρικό του ήρωα ένα υπαρκτό πρόσωπο: τον Τζόρνταν Μπέλφορντ, έναν διαβόητο τζογαδόρο του χρηματιστηρίου, ο οποίος πριν από τα τριάντα του ήταν πολυεκατομμυριούχος, πριν από τα σαράντα του είχε καταλήξει στη φυλακή και σήμερα –«καθαρός πια»– περιφέρεται ανά την υφήλιο και παραδίδει μαθήματα αυτοβελτίωσης. Υποδυόμενος τον Τζόρνταν Μπέλφορντ, ο Λεονάρντο ντι Κάπριο «σκίζει χασέδες», κατά την παλαιά έκφραση.

Παράφορος κι αδίστακτος όπως ο Αλ Πατσίνο στον «Σημαδεμένο», με ένα βλέμμα σατανικό σαν τον Μάλκολμ Μακ Ντάουελ στο «Κουρδιστό πορτοκάλι» και μια ροπή προς τη μέχρι νοσηρότητας λαγνεία, η οποία αμυδρά θυμίζει τον Ντόναλντ Σάδερλαντ στον «Καζανόβα» του Φελίνι.

Περιστοιχισμένος από εξαιρετικούς συμπρωταγωνιστές, ο Ντι Κάπριο κουρελιάζει και την ύστατη πρόφαση ηθικής και αισθητικής. Εθίζεται σε κάθε λογής έξη ― από την κοκαΐνη έως τον σαδομαζοχισμό. Διοργανώνει στη Νέα Υόρκη των ’90s ρωμαϊκά όργια, κατά τα οποία εξευτελίζει τις γυναίκες υπαλλήλους του και εκτοξεύει νάνους πάνω σε στόχους. Προδίδει και προδίδεται κατ’ επανάληψιν, πουλάει κι αγοράζει τις γυναίκες του, ακόμα και τα ίδια τα παιδιά του, φτάνει στο χείλος της καταστροφής κι εντέλει περισώζεται με απώλειες, οι οποίες –δεδομένης της ύβρεώς του– μοιάζουν με ασήμαντες αμυχές.

Έτσι όμως είναι η ζωή: σπανίως αποδίδει δικαιοσύνη…

Ο «Λύκος της Γουόλ Στριτ» έχει εκλεκτικές συγγένειες τόσο με την εξαιρετική «Απατηλή λάμψη της ματαιοδοξίας» (ταινία του Μπράιαν ντε Πάλμα, του 1990, βασισμένη στο κλασικό –κατά την άποψή μου– μυθιστόρημα του Τομ Γουλφ) όσο και με το «Αμερικανική ψύχωση» του Μπρετ Ιστον Ελις, το οποίο κινηματογραφικά ατύχησε. Πρόκειται για το κλασικό μοτίβο της τυχοδιωκτικής ανόδου και πτώσης, του οποίου πατέρας ήταν ο μέγας Μπαλζάκ.

Εχει όμως σχέση ο «Λύκος της Γουόλ Στριτ» και με τα καθ’ ημάς; Θα μπορούσε να εκληφθεί και ως σχόλιο πάνω στην πρόσφατη Ελληνική-Κηφισιώτικη μπελ επόκ, την «εποχή της αστακομακαρονάδας», η οποία οδήγησε –πανθομολογουμένως– στο σημερινό μας χάλι;

Εκ πρώτης όψεως, ναι. Άνετα φανταζόμαστε τον «Λύκο» - Ντι Κάπριο να κατεβαίνει οδηγώντας Χάμερ με φιμέ τζάμια την Κηφισίας, να κάνει αμύθητες «ζημιές» στα μπουζούκια και να ποζάρει δίπλα στην πισίνα του στη Σαντορίνη. Κατά την περίοδο των παχιών αγελάδων, θα αποτελούσε ίνδαλμα και σύμβολο του σεξ για εκατομμύρια συμπολίτες μας, οι οποίοι κοιμήθηκαν «γκλαμουράτοι» και ξύπνησαν –όταν χρεοκόπησε η χώρα– «αγανακτισμένοι».

Αλλά και επί των μνημονίων, ο Κηφισιώτης «Λύκος» θα έδινε τον αγώνα της προσωπικής του όχι επιβίωσης, αλλά χλιδής (χαλιναγωγώντας κάπως την επιδειξιομανία του), ώσπου η Δίωξη Οικονομικού Εγκλήματος να τον στείλει στη φυλακή. Διότι έτσι είναι ένας γνήσιος «λύκος»: πρώτα ξεψυχάει κι έπειτα παραιτείται από το χούι του…

Με όρους καζίνο

Λίγο όμως να γνωρίζεις την Αμερική, ξέρεις ότι ένας τύπος σαν τον Τζόρνταν Μπέλφορντ ούτε για μία μέρα στη ζωή του ούτε στον κολοφώνα της ισχύος του δεν εντάχθηκε στο κοινωνικό, πόσο δε μάλλον στο οικονομικό κατεστημένο.

Σε μια χώρα με σοβαρές παραγωγικές δομές και με θεσμούς οι οποίοι –παρά τις τρύπες τους– λειτουργούν επί αιώνες, ο χαρακτηρισμός «Λύκος της Γουόλ Στριτ» του αποδόθηκε καθαρά χλευαστικά (και αυτό αποτυπώνεται στην ταινία...).

Στη Μέκκα της ελεύθερης αγοράς, εκείνοι που κινούν τα νήματα και λαμβάνουν τις κρίσιμες αποφάσεις δεν είναι κάτι ημιαγράμματα παιδιά της γειτονιάς, τα οποία καβαλούν το κύμα με μόνη κινητήρια δύναμη τη λαιμαργία τους και τον ναρκισσισμό τους. Ο μεγιστάνας, ο πολιτικός εθνικής ή διεθνούς εμβέλειας, ακόμα και ο ισχυρός άνδρας –ή γυναίκα– του Χόλιγουντ διαθέτουν εντυπωσιακή συγκρότηση, παροιμιώδη συνήθως αυτοκυριαρχία και πάντως σπάνια καταντούν αθύρματα των παθών τους. Οσο και αν χαλάει η μανέστρα των «επαναστατημένων» συμπολιτών μας, το μεγάλο παιχνίδι του καπιταλισμού δεν παίζεται με απλοϊκούς όρους καζίνο.

Κι εκεί ακριβώς έγκειται το ελληνικό δράμα: κινούμενα ανέκδοτα, παρόμοια με τον Τζόρνταν Μπέλφορντ, βρέθηκαν κατά τη Μεταπολίτευση –ενδεχομένως και παλαιότερα– σε θέσεις-κλειδιά. Πλασαρίστηκαν πλάι σε Δημάρχους ή υποδυόμενοι τον Δήμαρχο, υποδύθηκαν τα «νέα τζάκια», διαπλέχθηκαν και λεηλάτησαν το δημοτικό ταμείο δίχως να δίνουν δεκάρα για το μέλλον, αφού η κραυγαλέα έλλειψη παιδείας και η τυχάρπαστη ιδιοσυγκρασία τους δεν τους επέτρεπαν να βλέπουν πέρα από τη μύτη τους... Ο ημεδαπός καπιταλισμός κατάντησε μέσα σε τρεις δεκαετίες σκέτη παρωδία και ροκάνισε –το βλέπουμε καθημερινά πλέον– τα θεμέλια της δημοκρατίας.

Επιγραμματικά μιλώντας, η Κηφισιά μέσα στην παραζάλη της έχρισε τους Νίκο Χιωτάκη και Γιώργο Θωμάκο Δήμαρχους, επαγγελματίες τοπικούς πολιτικούς. Πιο αφελείς κι από την Κοκκινοσκουφίτσα, σήμερα τους πληρώνουμε. Και θα τους πληρώνουμε.-