Άνια Χιούε - «Ήταν διασκεδαστικό να σοκάρουμε»

Η φωνή των Xmal Deutschland, του γυναικείου συγκροτήματος που σημάδεψε το ευρωπαϊκό post-punk, εμφανίζεται στο Gazarte στις 13 Νοεμβρίου. Η Άνια Χιούε μιλά για το πανκ, τον εκφοβισμό, τη μουσική βιομηχανία και τους πίνακες όπου «ζωγραφίζει τη μουσική».

πάρχουν φωνές που δεν ανήκουν απλώς στην ιστορία της μουσικής, αλλά σημάδεψαν γενιές μουσικών και ακροατών. Μία από αυτές είναι η Άνια Χιούε, η οποία εμφανίζεται την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου στο Gazarte Ground Stage, με στόχο να γεφυρώσει το παρελθόν με το παρόν.

Μια ξεχωριστή βραδιά, αφιερωμένη σε έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες του ευρωπαϊκού post-punk και gothic rock, με τραγούδια που σημάδεψαν μια ολόκληρη εποχή, αλλά και νέο υλικό από την πρόσφατη προσωπική της πορεία.

Η Άνια Χιούε, με τη χαρακτηριστική, υπνωτική σκηνική παρουσία της και τη φωνή που έγινε συνώνυμη με κλασικά κομμάτια όπως τα «Incubus Succubus II», «Qual», «Matador», «Polarlicht» και «Mondlicht», επιστρέφει για να ξαναζωντανέψει το σκοτεινό και ατμοσφαιρικό σύμπαν των Xmal Deutschland, παρουσιάζοντας παράλληλα συνθέσεις από το πολυσυζητημένο προσωπικό της έργο.

Όλα ξεκίνησαν το 1980, όταν ιδρύθηκαν στο Αμβούργο οι Xmal Deutschland, ένα γερμανικό γοτθικό ροκ συγκρότημα με αμιγώς γυναικεία σύνθεση, που σημείωσε επιτυχία στα charts τόσο εντός όσο και εκτός της πατρίδας του. Το συγκρότημα δημιούργησαν η Άνια Χιούε (φωνητικά), η Μανουέλα Ρίκερς (κιθάρα), η Φιόνα Σάνγκστερ (πλήκτρα), η Ρίτα Σίμον (μπάσο) και η Κάρο Μέι (ντραμς). Το πρώτο τους σινγκλ ήταν το «Schwarze Welt», ενώ το όνομά τους προέρχεται από τον τίτλο του βιβλίου «X-mal Deutschland» του Γερμανού δημοσιογράφου και ακτιβιστή Ρούντολφ Βάλτερ Λέονχαρντ.

Πληθωρική δημιουργός, η Άνια εργάστηκε για αρκετά χρόνια στη φωτογραφία και σπούδασε στο Ινστιτούτο Σχεδιασμού του Αμβούργου, με εξειδίκευση στην εικονογράφηση. Έχοντας ζήσει στο Λονδίνο, τη Νέα Υόρκη και το Βερολίνο, και σήμερα στο Αμβούργο, συνδέθηκε με καλλιτέχνες διαφορετικών ειδών και δημιούργησε ένα αυθεντικό και κοσμοπολίτικο σύμπαν, ανοιχτό σε επιρροές από κάθε πολιτισμικό υπόβαθρο, χωρίς να ξεχνά τις ρίζες της. Μουσική, μόδα, ζωγραφική, φωτογραφία, βίντεο: όλα συνδέονταν σε μια ενιαία ιδέα, με τη Χιούε να «μεταφράζει» τη μουσική σε τρόπο ζωής.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1990 έγινε παραγωγός και επικεφαλής συντάκτρια στον γερμανικό μουσικό τηλεοπτικό σταθμό VIVA TV και σταμάτησε την ενεργό καριέρα της ως καλλιτέχνιδα. Σχεδίασε και εισήγαγε το ηλεκτρονικό underground πρόγραμμα του σταθμού, που απευθυνόταν στη γενιά του post-rock, και ήταν παραγωγός και συντάκτρια των δύο επιδραστικών techno εκπομπών «HouseFrau» και «Trance».

Παράλληλα, συμμετείχε σε γυρίσματα ταινιών από το Σίδνεϊ μέχρι το Ρέικιαβικ, ανάμεσά τους καλλιτεχνικά αφιερώματα, ροκ ντοκιμαντέρ και πορτρέτα καλλιτεχνών. Συνεργάστηκε με διάφορους τηλεοπτικούς σταθμούς και έγραψε σε περιοδικά. Όλες αυτές οι εμπειρίες την οδήγησαν σε μια νέα, αισθητική και συναισθητική «μετάφραση» ήχων και τόνων.

Παθιασμένη πάντα με τη μουσική, η Άνια έγινε επίσης προστάτιδα του «Κέντρου Δημοφιλούς Μουσικής» στο Πολιτιστικό Ινστιτούτο του Αμβούργου. Από το τέλος της χιλιετίας, το κύριο πεδίο της δημιουργίας της είναι η ζωγραφική. Στους πίνακές της αποτυπώνει τον μετασχηματισμό της αισθητηριακής εμπειρίας με έναν νέο τρόπο, κάνοντας τον χώρο να αντηχεί. Το σόλο ντεμπούτο άλμπουμ της, «Codes», κυκλοφόρησε από τη Sacred Bones Records του Μπρούκλιν στις 8 Μαρτίου 2024. Ένα μείγμα goth rock, darkwave, post-punk και ηλεκτρονικής μουσικής, εμπνευσμένο από τα ημερολόγια του Μοσέ Σνίτσκι, που εξερευνά τον φόβο, την επιβίωση, την απώλεια και την ελπίδα. (σ.σ. Ο Μοσέ Σνίτσκι ήταν ένας 17χρονος Εβραίος, που το 1942 εγκατέλειψε το σπίτι του και κρύφτηκε στα πυκνά δάση της Λευκορωσίας. Εκεί έζησε και πολέμησε ως παρτιζάνος κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, καταγράφοντας τις εμπειρίες του στο ημερολόγιό του.)

Με αφορμή τη συναυλία της στις 13 Νοεμβρίου στο Gazarte, η Άνια Χιούε μιλά για τους Xmal Deutschland, τη σχέση της με τη μουσική και την τέχνη γενικότερα, τον εκφοβισμό, το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον.

Αναρωτιέμαι, πώς ήταν άραγε να έχετε δημιουργήσει ένα αμιγώς γυναικείο gothic rock/post-punk συγκρότημα;

Όταν φτιάξαμε το συγκρότημα, το «ζήτημα» του φύλου δεν ήταν θέμα. Προέκυψε τυχαία: ήμασταν φίλες που βρεθήκαμε κοντά μέσα από το κίνημα του πανκ. Ακολουθούσαμε όλες τη φιλοσοφία του DIY («κάν’ το μόνος σου») σε κάθε πιθανή έκφανση: στη μόδα, στο στυλ, στα μαλλιά και στη μουσική. Ωστόσο, πρέπει να διορθώσω τη διατύπωσή σας: όταν δημιουργήσαμε το συγκρότημα, δεν υπήρχε ακόμη ο όρος «goth». Η ταμπέλα αυτή για τα συγκροτήματα εμφανίστηκε λίγο αργότερα, και το κλαμπ Batcave ήταν, λίγο πολύ, η αφετηρία. Δεν μου αρέσουν οι ταμπέλες, αλλά οφείλω να παραδεχτώ ότι στα πρώτα μου βήματα οι νυχτερίδες, σε κάθε μορφή, ήταν μέρος του στυλ μου…

Έχετε βιώσει αυτό που σήμερα αποκαλούμε bullying (εκφοβισμό);

Στην καθημερινότητα, περπατώντας στον δρόμο, στα μέσα μαζικής μεταφοράς, στα σούπερ μάρκετ, ναι, συνέβαινε. Κοιτάζοντας πίσω, για να είμαι ειλικρινής, ήταν αντιδράσεις αναμενόμενες, ακόμα και σκόπιμα προκληθείσες. Τα μηνύματα που εισπράτταμε ήταν πολύ ανάμεικτα, ειδικά από τη μεγαλύτερη γενιά. Υπήρχε πολλή επιθετικότητα, αλλά, για να πω την αλήθεια, εμείς προκαλούσαμε, κι αυτό ήταν μέρος του παιχνιδιού. Ήταν διασκεδαστικό να σοκάρουμε με την εμφάνιση και τις δηλώσεις μας. Οπότε έπρεπε να μάθουμε να ζούμε με αυτό. Ήταν άλλωστε μια πολύ συντηρητική εποχή σε σύγκριση με το σήμερα. Η κοινωνία έδειχνε κάπως αμήχανη, μην ξέροντας πώς να διαχειριστεί αυτά τα «περίεργα πουλιά» και τους αναρχικούς…

 Πόσο έχει αλλάξει το κοινό, αλλά και ολόκληρο το σύστημα, συμπεριλαμβανομένων των δισκογραφικών εταιρειών, των διοργανωτών συναυλιών κ.λπ., σε σχέση με το παρελθόν;

Έχει αλλάξει σίγουρα, αλλά έχω αλλάξει κι εγώ, καθώς και ο τρόπος που αλληλεπιδρώ μαζί τους. Μιλώντας ως καλλιτέχνιδα επί σκηνής: το κοινό μου σήμερα είναι εξαιρετικά ανοιχτό, φιλικό και πολύ θετικό, και τις περισσότερες φορές βιώνω πολύ έντονες συναισθηματικές στιγμές. Τις δεκαετίες του ‘80 και του ‘90, όλοι προσπαθούσαν να είναι «οι πιο κουλ από τους κουλ».

Τις περισσότερες φορές υπήρχε ένας τοίχος ανάμεσα στη σκηνή και το κοινό. Κι εγώ προσωπικά δεν έκανα καμία προσπάθεια να έρθω σε επαφή ή να συζητήσω μαζί τους. Παράξενη συμπεριφορά και από τις δύο πλευρές… Η μουσική βιομηχανία έχει αλλάξει ριζικά, και αυτό φαίνεται από πολλά και πολύ εμφανή στοιχεία. Οι δισκογραφικές εταιρείες, σε γενικές γραμμές, δεν επενδύουν πλέον χρήματα σε νέες κυκλοφορίες όπως έκαναν πριν από δεκαετίες. Περιμένουν από τους καλλιτέχνες, ανεξάρτητα από το είδος της μουσικής τους, να αναλάβουν οι ίδιοι τα οικονομικά και τις δημόσιες σχέσεις. Το να αφιερώσει κανείς χρόνο για να «χτίσει» ένα νέο συγκρότημα είναι πλέον σπάνιο… Εστιάζουν στους αριθμούς και στα κλικ και απαιτούν συνεργασίες σε κάθε επίπεδο.

Τι ρόλο έπαιξε η τεχνολογική εξέλιξη;

Άλλαξε τα δεδομένα του παρελθόντος. Επιπλέον, οι δισκογραφικές εταιρείες δεν λειτουργούν πλέον ως «μηχανές παραγωγής χρήματος», όπως στα πρώτα τους χρόνια. Και κάτι ακόμα: οι μουσικοί πλέον θέτουν ερωτήματα… Λυπάμαι τα νέα συγκροτήματα που κάνουν τα πρώτα τους βήματα. Σήμερα χρειάζεται τεράστια προσπάθεια για να γίνει γνωστό ένα νέο σχήμα. Προσωπικά, έχω το «παρελθόν» μου και μια ιστορία δημιουργικότητας, αν θέλετε να το πείτε έτσι, και αυτό κάνει τα πράγματα πολύ πιο εύκολα για μένα σήμερα. Έχω μεγάλη εμπειρία με τους ανθρώπους της μουσικής βιομηχανίας, ενός κλάδου που εξακολουθεί να κυριαρχείται σε μεγάλο βαθμό από άνδρες. Έχω βρει τον τρόπο να τους διαχειρίζομαι…

Τι ακριβώς είναι το «Κέντρο Δημοφιλούς Μουσικής» (Center for Popular Music) στο Πολιτιστικό Ινστιτούτο του Αμβούργου;

Πρόκειται για μια παράλληλη πρωτοβουλία και ένα φόρουμ για νέους καλλιτέχνες κάθε είδους. Είναι τμήμα του πολιτιστικού φορέα της κυβέρνησής μας, με έδρα το Αμβούργο αλλά και παρουσία σε άλλα γερμανικά μουσικά κέντρα. Διοργανώνει συνέδρια, παρέχει υποστήριξη για περιοδείες, προσφέρει μουσικά όργανα και εξασφαλίζει αξιόλογους χώρους. Για μερικά χρόνια διετέλεσα προστάτιδα (patron) του φορέα. Μαζί με μια ομάδα έμπειρων και καταξιωμένων καλλιτεχνών, σε μια δράση που συνεχίζεται μέχρι σήμερα, προσπαθήσαμε να προσφέρουμε στήριξη με πολλούς διαφορετικούς τρόπους.

Ασχολείστε όχι μόνο με τη μουσική, αλλά και με τις εικαστικές τέχνες. Ποιες είναι οι πηγές έμπνευσης και οι επιρροές σας και, τελικά, τι επιδιώκετε να μεταδώσετε στο κοινό μέσα από το σύνολο του έργου σας;

Ξεκίνησα τις σπουδές μου στις τέχνες την ίδια περίοδο που δημιουργήσαμε τους Xmal Deutschland. Κάποια στιγμή βρέθηκα μπροστά σε ένα δίλημμα: να ακολουθήσω τους αυστηρούς κανόνες της Σχολής Καλών Τεχνών ή να ανταποκριθώ στο κάλεσμα του Άιβο Γουότς-Ράσελ, ιδρυτή και επικεφαλής της 4AD στο Λονδίνο, να μετακομίσω στη βρετανική πρωτεύουσα και να αφοσιωθώ στον ρόλο μου ως τραγουδίστρια ενός γερμανικού συγκροτήματος που είχε γίνει τότε εξαιρετικά δημοφιλές στη Βρετανία. Ο κόσμος με καλούσε, και δεν αναφέρομαι μόνο στο «London Calling»… Μετά από μια πολύ συναρπαστική περίοδο, αλλά και χρόνια γεμάτα δυσκολίες στο συγκρότημα, αποφάσισα να σταματήσω να είμαι «μόνο» μουσικός. Υπήρχαν κι άλλα πράγματα εκεί έξω.

Τι έχετε πετύχει;

Μέσα από τη μουσική μου πορεία πέτυχα περισσότερα απ’ όσα περίμενα ποτέ, γύρισα τον κόσμο, γνώρισα πολλούς ενδιαφέροντες ανθρώπους και έζησα μια μουσική ζωή που όριζα εγώ η ίδια. Ωστόσο, το πραγματικό πρόσωπο της μουσικής βιομηχανίας και η πίεση που δεχόμουν ως «το πρόσωπο» του σχήματος ήταν κάτι που δεν μπορούσα να διαχειριστώ. Έτσι, αποφάσισα να αποχωρήσω και να στραφώ σε άλλες δημιουργικές δραστηριότητες. Ύστερα από χρόνια ενασχόλησης με άλλους δημιουργικούς τομείς, επέστρεψα στην τέχνη.

Πώς την προσεγγίζετε;

Με συναισθησία (σ.σ. νευρολογική κατάσταση κατά την οποία η διέγερση μιας αίσθησης ή μιας γνωστικής διεργασίας, όπως οι αριθμοί ή οι ημέρες της εβδομάδας, προκαλεί αυτόματα και ακούσια μια εμπειρία σε μια άλλη αίσθηση). Ζωγραφίζω τη μουσική.

Photo Credits: Katja Ruge

Για μένα, το χρώμα και οι ήχοι είναι η απόλυτη μορφή έκφρασης. Δημιουργώ τον δικό μου κόσμο χρησιμοποιώντας αποκλειστικά τελείες, εκατομμύρια τελείες πάνω σε μεγάλους καμβάδες. Είναι ο κόσμος της έκφρασής μου, όπου μπορώ να βυθίζομαι για μέρες σε ρυθμούς χρωμάτων και γραμμών, δημιουργώντας τους δικούς μου μουσικούς ρυθμούς.

Ποια είναι η σχέση ανάμεσα στη μουσική και τη ζωγραφική ή ανάμεσα στη ζωγραφική και τη μουσική;

Η μουσική είναι χρώμα και το χρώμα είναι μουσική, για μένα.

Τελικά, η τέχνη, σε οποιαδήποτε μορφή της, αλλάζει τον άνθρωπο στον οποίο απευθύνεται ή εκείνον που τη δημιουργεί;

Είναι μια διαδικασία «δούναι και λαβείν». Το κλειδί είναι η επικοινωνία, οι αισθήσεις, τα συναισθήματα. Είτε σου αρέσει κάτι είτε όχι, είσαι τυχερός αν βρεις μια γέφυρα, κάτι που εγώ πάντα καταφέρνω. Το να επικοινωνείς, να μοιράζεσαι συναισθήματα και σκέψεις, είναι σαν να παίζεις πινγκ πονγκ… Αν η τέχνη καταφέρει να σε αγγίξει συναισθηματικά, ίσως ακόμα και να αλλάξει την οπτική σου ή τη συμπεριφορά σου, τι άλλο θα μπορούσες να ζητήσεις;

Η τέχνη αλλάζει τον κόσμο ή απλώς τον αποτυπώνει; Και είναι στο χέρι του καθενός μας να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα;

Η τέχνη σού δίνει, ενίοτε, ιδέες και νέες οπτικές. Αν σε αγγίξει με οποιονδήποτε τρόπο, τότε είναι υπέροχα. Ένα παράδειγμα είναι ο Banksy: μέσα από την τέχνη του πυροδοτεί τεράστιες συζητήσεις. Έχει φωνή.

Πώς προσεγγίζετε τη διαδικασία της σύνθεσης;

Συνήθως ξεκινώ από τους ήχους. Αν ένας ήχος με αγγίξει συναισθηματικά, τότε βρίσκομαι στον σωστό δρόμο. Στη συνέχεια αρχίζω να καταγράφω τις σκέψεις μου, τις μετατρέπω σε λέξεις και, τέλος, τις εντάσσω στη δομή του κομματιού. Στην αρχή έχω μόνο διάσπαρτα κομμάτια, τα οποία συναρμολογώ σαν παζλ.

Xmal Deutschland

Ποιες είναι οι πιο αγαπημένες σας αναμνήσεις από την εποχή που ξεκινήσατε να ασχολείστε με τη μουσική;

Ενθουσιασμός σε κάθε επίπεδο. Κάθε μέρα ήταν σκέτος ενθουσιασμός. Δεν υπήρχε χρόνος για ύπνο, ήμουν διαρκώς σε εγρήγορση και διψούσα για νέες περιπέτειες. Ο ενθουσιασμός δεν έσβησε ποτέ, αν και σήμερα είναι πιο ήπιος.

Ποια είναι η γνώμη σας για την τρέχουσα κατάσταση στη μουσική βιομηχανία;

Για μένα, η μουσική βιομηχανία είναι απλώς ένα μέσο. Αρνήθηκα, όσο μπορούσα, να υιοθετήσω τη φιλοσοφία των «καρχαριών» του χώρου, καθώς οι κανόνες τους είναι, σε πολλά σημεία, αναξιόπιστοι. Προσπαθώ, όσο είναι εφικτό, να μην κάνω συμβιβασμούς. Είμαι τυχερή, καθώς πρόσφατα συνεργάστηκα με τρεις ανεξάρτητες δισκογραφικές εταιρείες: την 4AD, τη Sacred Bones και την PIAS Records. Ωστόσο, χρειάζεται να διαχειριστώ και μια μεγάλη δισκογραφική εταιρεία, κάτι που ορισμένες φορές είναι εξαιρετικά δύσκολο.

Πώς θα περιγράφατε τον εαυτό σας ως δημιουργό;

Η δημιουργικότητα είναι η κινητήριος δύναμή μου. Περιγράφω τον εαυτό μου ως «Freigeist», έναν πολύ παλιό γερμανικό όρο για το «ελεύθερο πνεύμα». Έχω πάθος για ό,τι κάνω, είτε πρόκειται για την τέχνη, τη μουσική, είτε για την ίδια τη ζωή. Είμαι εξερευνήτρια, ταξιδεύτρια, αναζητήτρια, εκείνη που ανακαλύπτει. Τα μάτια μου είναι ανοιχτά, η καρδιά μου συνήθως γενναιόδωρη. Το σώμα και το μυαλό μου βρίσκονται διαρκώς σε κίνηση. Η ζωή είναι πολύ σύντομη για όλα όσα θα ήθελα να ζήσω. Αγαπώ τους ανθρώπους που ζουν με πάθος για την τέχνη τους, ανεξάρτητα από το τι κάνουν ή από πού προέρχονται. Το πάθος είναι η κινητήριος δύναμη.

Τι θα ακούσουμε στην Αθήνα;

Το live set θα συνδυάζει κομμάτια από το άλμπουμ μου «Codes», αλλά περιλαμβάνει επίσης πολλά κομμάτια των Xmal Deutschland σε νέα επεξεργασία. Επειδή η εικαστική διάσταση είναι σημαντική για μένα, θα δείτε και οπτικό υλικό (visuals), που συγκέντρωσα και δημιούργησα η ίδια, σε συνεργασία με τον εικαστικό Κλέμενς Βιτκόφσκι.

Αγορά εισιτήριων για τη συναυλία της Άνια Χιούε από το InTickets.

Πηγή: Το Βήμα