Κόσμε της τέχνης, πού είναι το cancel σου στον Λέον Μπλακ;

Η νέα σύγκρουση του Λέον Μπλακ με το Κογκρέσο για την υπόθεση Έπσταϊν επαναφέρει ένα ερώτημα: γιατί ο πανίσχυρος συλλέκτης παραμένει «άθικτος» στον κόσμο της τέχνης;

Νέα ένταση προκαλεί στην έρευνα του αμερικανικού Κογκρέσου για τον Τζέφρι Έπσταϊν η στάση του δισεκατομμυριούχου επενδυτή Λέον Μπλακ. Σύμφωνα με τον Guardian, o Ρεπουμπλικανός πρόεδρος της Επιτροπής Εποπτείας της Βουλής των Αντιπροσώπων, Τζέιμς Κόμερ, προειδοποιεί ότι είναι έτοιμος να κινήσει διαδικασία για περιφρόνηση του Κογκρέσου, εάν ο Μπλακ δεν παραδώσει τα έγγραφα που του έχουν ζητηθεί και δεν εμφανιστεί για κατάθεση στις 3 Σεπτεμβρίου.

Η αντιπαράθεση αποκαλύπτεται μέσα από επιστολή που έστειλε ο Κόμερ στη δικηγόρο του Μπλακ, Σούζαν Έστριτς. Στο επίκεντρο βρίσκεται το κατά πόσο ο συνιδρυτής της Apollo συνεργάζεται ουσιαστικά με την έρευνα ή επιχειρεί να περιορίσει ο ίδιος το εύρος της.

Ένα ποίημα, σε αυτό που φαίνεται να είναι σκαναρισμένη σελίδα από το ημερολόγιο μιας νεαρής γυναίκας, περιλαμβάνει σημειώσεις πάνω σε ποίημα της Σύλβια Πλαθ και το φέρει με την ένδειξη «Λέον Μπλακ» (στιγμιότυπο οθόνης μέσω του Υπουργείου Δικαιοσύνης των ΗΠΑ)

Η προειδοποίηση του Κόμερ

Ο Κόμερ ξεκαθαρίζει στην επιστολή του ότι η επιτροπή δεν προτίθεται να δεχθεί περαιτέρω καθυστερήσεις. Εάν ο Μπλακ δεν προσκομίσει τα έγγραφα που εμπίπτουν στην κλήτευση ή δεν εμφανιστεί στην προγραμματισμένη κατάθεσή του, η επιτροπή προειδοποιεί ότι θα χρησιμοποιήσει όλα τα μέσα που έχει στη διάθεσή της, συμπεριλαμβανομένης της διαδικασίας για περιφρόνηση του Κογκρέσου.

Η Έστριτς απορρίπτει την εκδοχή του προέδρου της επιτροπής, υποστηρίζοντας ότι η επιστολή διαστρεβλώνει τα γεγονότα και ότι ο πελάτης της έχει γίνει στόχος ενός «πολιτικού κυνηγιού μαγισσών».

Ο Λέον Μπλακ είχε συμφωνήσει οικειοθελώς να απαντήσει στις ερωτήσεις της Επιτροπής Εποπτείας τον Ιούνιο. Η ευρύτερη έρευνα εξετάζει, μεταξύ άλλων, τον τρόπο με τον οποίο οι ομοσπονδιακές Αρχές χειρίστηκαν την υπόθεση Έπσταϊν, τη λειτουργία κυκλωμάτων trafficking, αλλά και το πώς ο Έπσταϊν και η Γκισλέιν Μάξγουελ επιδίωκαν να καλλιεργήσουν σχέσεις με ισχυρά πρόσωπα προκειμένου να προστατεύσουν τις παράνομες δραστηριότητές τους.

Η κατάθεση που τελείωσε σε μία ώρα

Η πρώτη εμφάνιση του Μπλακ ενώπιον της επιτροπής διακόπηκε έπειτα από μόλις μία ώρα. Βουλευτές και από τα δύο κόμματα υποστήριξαν ότι αρνούνταν να απαντήσει σε ερωτήσεις σχετικά με συμφωνίες εμπιστευτικότητας, γνωστές ως NDAs.

Ο Κόμερ αντέδρασε εκδίδοντας δύο κλητεύσεις. Με την πρώτη ζητούσε από τον Μπλακ να παραδώσει όλες τις συμφωνίες εμπιστευτικότητας στις οποίες είναι συμβαλλόμενο μέρος και με τη δεύτερη να εμφανιστεί εκ νέου ενώπιον της επιτροπής για επίσημη κατάθεση.

Μέχρι στιγμής ο Μπλακ έχει παραδώσει μία συμφωνία και έχει δηλώσει ότι είναι διατεθειμένος να προσκομίσει ακόμη μία. Σύμφωνα με τον Κόμερ, ωστόσο, οι δικηγόροι του ζητούν ως αντάλλαγμα διαβεβαίωση ότι δεν θα κινηθεί εναντίον του διαδικασία για περιφρόνηση του Κογκρέσου.

Η νομική ομάδα του Μπλακ φέρεται επίσης να ζητά η υποχρεωτική κατάθεση να μετατραπεί σε εθελοντική καταγεγραμμένη συνέντευξη, οι ερωτήσεις να περιοριστούν στις δύο συγκεκριμένες συμφωνίες και η διαδικασία να μετατεθεί από τις 3 Σεπτεμβρίου στις αρχές Οκτωβρίου.

Για τον Κόμερ, όμως, ο Μπλακ δεν αναζητά έναν εύλογο συμβιβασμό, αλλά επιχειρεί να υπαγορεύσει στην επιτροπή τα όρια της έρευνάς της.

Φερόμενη απομαγνητοφώνηση καταγγελιών, γραμμένων σε κωδικοποιημένη μορφή σε ημερολόγιο (στιγμιότυπο οθόνης μέσω του Υπουργείου Δικαιοσύνης των ΗΠΑ)

Η διαμάχη για τις συμφωνίες εμπιστευτικότητας

Η πλευρά του Μπλακ υποστηρίζει ότι έχει ήδη παραδώσει τη μοναδική συμφωνία εμπιστευτικότητας που είχε συναφθεί πριν από τον θάνατο του Έπσταϊν το 2019 και για την οποία γνώριζε ο ίδιος ο Έπσταϊν. Τυχόν άλλες συμφωνίες, σύμφωνα με τους δικηγόρους του, συνήφθησαν αργότερα.

Ο Κόμερ αντιτείνει ότι δεν μπορεί ο ίδιος ο Μπλακ να αποφασίζει ποια έγγραφα ανταποκρίνονται στην κλήτευση. Επισημαίνει επίσης ότι συμφωνίες που υπογράφηκαν ακόμη και μετά τον θάνατο του Έπσταϊν θα μπορούσαν να αφορούν θύματά του.

Η Έστριτς κατηγορεί από την πλευρά της το Κογκρέσο ότι επιχειρεί να εισβάλει στην ιδιωτική ζωή ανθρώπων που δεν επιθυμούν να δημοσιοποιηθεί η ταυτότητά τους, στο πλαίσιο μιας έρευνας που, όπως υποστηρίζει, επεκτείνεται σε συμφωνίες με τις οποίες ο Έπσταϊν δεν είχε καμία σχέση.

Η σχέση με τον Έπσταϊν και τα 170 εκατ. δολάρια

Η οικονομική σχέση των δύο ανδρών έχει βρεθεί εδώ και χρόνια στο μικροσκόπιο. Σύμφωνα με έκθεση που είχε αναθέσει η Apollo, ο Έπσταϊν παρείχε οικονομικές υπηρεσίες στον Μπλακ από το 2012 έως το 2017. Η συνεργασία τους συνεχιζόταν επομένως χρόνια μετά το 2008, όταν ο Έπσταϊν είχε δηλώσει ένοχος στη Φλόριντα για κατηγορίες σχετικές με πορνεία, μεταξύ των οποίων και κατηγορία που αφορούσε ανήλικη.

Ο Μπλακ εξελίχθηκε στον μεγαλύτερο πελάτη του Έπσταϊν και, σύμφωνα με την έρευνα του Ρον Γουάιντεν, του κατέβαλε περίπου 170 εκατ. δολάρια. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι οι υπηρεσίες που λάμβανε αφορούσαν φορολογικό και κληρονομικό σχεδιασμό.

Στην κατάθεσή του στο Κογκρέσο υποστήριξε ότι δεν γνώριζε την εγκληματική δραστηριότητα του Έπσταϊν μέχρι τον Ιούλιο του 2019. Αναγνώρισε, ωστόσο, ότι γνώριζε για την υπόθεση του 2008. O  Μπλακ είπε στην επιτροπή ότι είχε εμπιστευτεί τον Έπσταϊν και λόγω του δικτύου επαφών που διέθετε στους χώρους των οικονομικών, της ακαδημαϊκής κοινότητας, της επιστήμης και της πολιτικής.

Ο ισχυρισμός όπως καταγράφεται σε σημειώσεις από τηλεφωνική επικοινωνία με τον δικηγόρο των κατηγόρων του Μπλακ (στιγμιότυπο οθόνης μέσω του Υπουργείου Δικαιοσύνης των ΗΠΑ), Πηγή: Hyperallergic

Ο κόσμος της τέχνης δεν έκανε cancel τον Μπλακ

Η υπόθεση έχει πλήξει την επιχειρηματική διαδρομή του Μπλακ, χωρίς όμως να έχει οδηγήσει σε αντίστοιχη απομόνωσή του από τον κόσμο της τέχνης. Όπως επισημαίνει το Vanity Fair, μετά τις αποκαλύψεις για τον Έπσταϊν ο Μπλακ αποχώρησε από όλες τις θέσεις που κατείχε στην Apollo, όμως εξακολουθεί να είναι μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Museum of Modern Art (MoMA). Το Debra and Leon Black Family Film Center εξακολουθεί να φέρει το όνομα του ίδιου και της συζύγου του, ενώ το ζευγάρι βρισκόταν μεταξύ των υποστηρικτών της μεγάλης έκθεσης του Metropolitan Museum of Art για τον Ραφαήλ.

Η παρουσία του στην αγορά παραμένει εξίσου ισχυρή. Η συλλογή του είχε αποτιμηθεί κάποτε από τον Christie’s στα 2,7 δισ. δολάρια, ενώ το περιοδικό καταγράφει εμφανίσεις του τα τελευταία χρόνια στη Frieze Los Angeles, στην Art Basel Miami Beach και σε εκδηλώσεις του MoMA. Δεν υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι έχει σταματήσει να αγοράζει έργα: μετά τις μεγάλες δημοπρασίες του Μαΐου στη Νέα Υόρκη, πηγές της αγοράς τον ήθελαν μεταξύ των ενδιαφερομένων για έργο του Χουάν Μιρό που τελικά πωλήθηκε για 53,5 εκατ. δολάρια.

Ο Μπλακ βρίσκεται εδώ και δεκαετίες στην κορυφή της διεθνούς αγοράς τέχνης. Το 2012 αγόρασε σε δημοπρασία του Sotheby’s μία από τις εκδοχές της «Κραυγής» του Έντβαρντ Μουνκ για σχεδόν 120 εκατ. δολάρια μαζί με την προμήθεια του οίκου, ποσό που τότε αποτελούσε παγκόσμιο ρεκόρ για έργο τέχνης σε δημοπρασία. Έξι μήνες αργότερα το έργο παρουσιάστηκε στο MoMA ως δάνειο από «ιδιωτική συλλογή». Ο Μπλακ ήταν τότε αντιπρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου του μουσείου και αργότερα έφτασε να γίνει πρόεδρός του.

Όταν, το 2021, οι αποκαλύψεις γύρω από τον Έπσταϊν προκάλεσαν αντιδράσεις και στον χώρο των μουσείων, ο Μπλακ αποφάσισε να μη διεκδικήσει νέα θητεία ως πρόεδρος του MoMA, χωρίς όμως να αποχωρήσει από το διοικητικό συμβούλιο. Ο τότε διευθυντής του μουσείου, Γκλεν Λόουρι, είχε δηλώσει ότι το συμβούλιο εξέτασε προσεκτικά την υπόθεση και αποφάσισε ότι ο Μπλακ έπρεπε να παραμείνει, σημειώνοντας ότι δεν του είχε απαγγελθεί κατηγορία για έγκλημα σχετιζόμενο με τον Έπσταϊν.

Μια φωτογραφία με μήνυμα που φέρεται να κατηγορεί τον Μπλακ για βιασμό και εκβιασμό (στιγμιότυπο οθόνης μέσω του Υπουργείου Δικαιοσύνης των ΗΠΑ), Πηγή: Hyperallergic

Τι αποκάλυψαν τα αρχεία Έπσταϊν για τη συλλογή του

Η δημοσιοποίηση των αρχείων Έπσταϊν το 2026 έφερε στο φως και πρωτοφανείς λεπτομέρειες για την τεράστια συλλογή του Μπλακ. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το Vanity Fair, τον Μάρτιο του 2015 χρησιμοποίησε έργα τέχνης αξίας 1 δισ. δολαρίων ως εγγύηση για δάνειο 484 εκατ. δολαρίων από την Bank of America. Μέχρι το 2017, η αξία των έργων που είχαν χρησιμοποιηθεί ως εξασφάλιση είχε φτάσει τα 1,4 δισ. δολάρια και το δάνειο τα 695 εκατ. δολάρια.

Για να καταστεί δυνατή αυτή η διαδικασία, σύμφωνα με το περιοδικό, τα έργα της συλλογής είχαν καταγραφεί αναλυτικά από τον Έπσταϊν στο πλαίσιο των οικονομικών υπηρεσιών που παρείχε στον Μπλακ. Τα έγγραφα αποκαλύπτουν τιμές και έργα μιας συλλογής που μέχρι τότε παρέμενε σε μεγάλο βαθμό κρυφή από τη δημόσια θέα, ανάμεσά τους γλυπτό του Πικάσο για το οποίο ο Μπλακ είχε καταβάλει 125 εκατ. δολάρια και έργο του Ραφαήλ που είχε αγοράσει έναντι 48 εκατ. δολαρίων.

Έτσι, ενώ η σχέση του με τον Έπσταϊν επιστρέφει τώρα στο επίκεντρο μέσα από τη σύγκρουσή του με το Κογκρέσο, ένα άλλο κομμάτι της δημόσιας ζωής του Μπλακ φαίνεται να έχει αλλάξει πολύ λιγότερο. Παραμένει κάτοχος μιας από τις σημαντικότερες ιδιωτικές συλλογές στον κόσμο και εξακολουθεί να διατηρεί θέση σε κορυφαίους πολιτιστικούς θεσμούς – γεγονός που αφήνει ανοιχτό, όπως σημειώνει το Vanity Fair, το ερώτημα εάν η θέση του στον κόσμο της τέχνης θα αλλάξει ποτέ ουσιαστικά.