Logo
Εκτύπωση αυτής της σελίδας

Στον «αέρα» Βαν Γκογκ $180 εκατ. - Απόγονοι Εβραίων ζητούν να αποσυρθεί από δημοπρασία λόγω Ναζί

Λίγα μόλις 24ωρα πριν βγει στο σφυρί στη Νέα Υόρκη, το αριστούργημα «Ανθισμένες Καστανιές» του βρίσκεται στο επίκεντρο νομικής θύελλας, καθώς οι απόγονοι των Εβραίων, πρώην ιδιοκτητών του, υποστηρίζουν ότι ο πίνακας πωλήθηκε υπό καθεστώς ναζιστικού εκβιασμού το 1936

ε θρίλερ εξελίσσεται η κορυφαία φθινοπωρινή δημοπρασία του οίκου Sotheby’s στο Μανχάταν, καθώς οι κληρονόμοι της εβραϊκής οικογένειας Φίσερ ζητούν την άμεση απόσυρση του εμβληματικού πίνακα του Βίνσεντ βαν Γκογκ, «Châtaigniers en Fleurs» (Ανθισμένες Καστανιές). Το έργο, που φιλοτεχνήθηκε το 1890, λίγο πριν τον θάνατο του ολλανδού ζωγράφου, εκτιμάται στα 180 εκατομμύρια δολάρια, ποσό που, εάν επιτευχθεί, θα καταρρίψει κάθε προηγούμενο ρεκόρ για έργο του Βαν Γκογκ σε δημοπρασία.

 Οι απόγονοι της οικογένειας, οι οποίοι ζουν στις Ηνωμένες Πολιτείες, υποστηρίζουν ότι ο πίνακας πωλήθηκε το 1936 στο Άμστερνταμ, εξαιτίας των ασφυκτικών οικονομικών πιέσεων και των διώξεων που υπέστη ο ιστορικός εκδοτικός τους οίκος, από το καθεστώς του Αδόλφου Χίτλερ.

Το τελεσίγραφο των κληρονόμων και οι Αρχές της Ουάσιγκτον

Ο δικηγόρος των κληρονόμων στο Βερολίνο, Γκούναρ Σνάμπελ, έστειλε αυστηρό μήνυμα στον επικεφαλής του τμήματος αποδόσεων έργων τέχνης του Sotheby’s, Μάρκο Τοράκα. Στην επιστολή του, καλεί τον οίκο να αποδείξει – πέραν πάσης αμφιβολίας – ότι το έργο πωλήθηκε το 1936 στην πραγματική αγοραία του αξία και ότι η οικογένεια θα προχωρούσε στην πώληση, ακόμη και αν δεν υπήρχε το ναζιστικό καθεστώς.

«Σε διαφορετική περίπτωση, καμία δημοπρασία δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί», προειδοποίησε ο Σνάμπελ, τονίζοντας ωστόσο ότι οι πελάτες του είναι διατεθειμένοι να συνεργαστούν για μια δίκαιη λύση, στο πνεύμα των «Αρχών της Ουάσιγκτον» (1998), των διεθνών κατευθυντήριων γραμμών για την επιστροφή έργων τέχνης που λεηλατήθηκαν ή πωλήθηκαν αναγκαστικά επί Ναζί.

Από την πλευρά του, ο οίκος Sotheby’s δεν έχει ξεκαθαρίσει ακόμη, αν το έργο θα αποσυρθεί από τη δημοπρασία της Τετάρτης. Σε επίσημη ανακοίνωσή του αναφέρει ότι η μέχρι τώρα έρευνά του δεν έχει αποδείξει πως η πώληση του 1936 έγινε υπό καθεστώς εξαναγκασμού, προσθέτει όμως πως βρίσκεται σε ανοιχτό διάλογο με την οικογένεια Φίσερ και δεσμεύεται να εργαστεί για μια «αμοιβαία ικανοποιητική λύση».

Η διαδρομή του πίνακα και ο «φόρος φυγής» των Ναζί

Το αριστούργημα του Βαν Γκογκ, το οποίο παρέμενε μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας για περισσότερα από 60 χρόνια, απεικονίζει μια επιβλητική ανθισμένη καστανιά, κάτω από την οποία περπατούν τρεις γυναίκες με ομπρέλες ηλίου.

Η ιστορία του συνδέεται με την ελίτ της γερμανικής διανόησης. Το 1909, ο Σάμιουελ Φίσερ, ιδρυτής του διάσημου εκδοτικού οίκου S. Fischer Verlag (που εξέδιδε έργα των Τόμας Μαν και Έρμαν Έσε), αγοράζει τον πίνακα από γκαλερί στο Παρίσι. Το 1934, μετά τον θάνατο του Φίσερ και την άνοδο των Ναζί στην εξουσία, πολλοί συγγραφείς του οίκου απαγορεύονται. Ο γαμπρός του, Γκότφριντ Μπέρμαν Φίσερ, αναγκάζεται να εγκαταλείψει το Βερολίνο για τη Βιέννη. Τρεις μήνες μετά τη φυγή της οικογένειας στην αυστριακή πρωτεύουσα και αφού υποχρεώθηκε να καταβάλει τον εξοντωτικό «φόρο φυγής του Ράιχ», που επέβαλλαν οι Ναζί στους εβραίους μετανάστες, ο έμπορος τέχνης Βάλτερ Φάιλχενφελντ πουλά τον πίνακα στο Άμστερνταμ σε έναν συλλέκτη από το Παρίσι.

Έπειτα από διαδοχικές αλλαγές ιδιοκτητών, το 1975, το έργο καταλήγει στη συλλογή του αργεντινού επιχειρηματία Κάρλος Πέδρο Μπλακιέρ και της συζύγου του Νέλι Αριέτα ντε Μπλακιέρ, κληρονόμου μιας τεράστιας περιουσίας από τη βιομηχανία ζάχαρης.

Πώς αλλάζει η νομολογία για τα έργα τέχνης εκτός Γερμανίας

Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Γκότφριντ Μπέρμαν Φίσερ ανέκτησε τον εκδοτικό του οίκο, αλλά δε διεκδίκησε τους πίνακες που πωλήθηκαν στο Άμστερνταμ, καθώς εκείνη την εποχή δεν υπήρχε νομικό πλαίσιο αποζημίωσης για συναλλαγές που έγιναν σε χώρες, οι οποίες το 1936 δεν τελούσαν υπό ναζιστική κατοχή (όπως η Ολλανδία).

Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, η διεθνής πρακτική έχει αλλάξει ριζικά. Μουσεία και επιτροπές αναγνωρίζουν πλέον την έννοια της «απώλειας που σχετίζεται με τις ναζιστικές διώξεις», κρίνοντας ότι ακόμη και οι πωλήσεις σε τρίτες χώρες (όπως η Ολλανδία, η Ελβετία ή οι ΗΠΑ) υπήρξαν συχνά αποτέλεσμα οικονομικού στραγγαλισμού και εκβιασμού.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το 2007, όταν ο οίκος Christie’s έβγαλε σε δημοπρασία ένα πορτρέτο του Σεζάν, που ανήκε επίσης στην οικογένεια Φίσερ και είχε πωληθεί το 1936 στο Άμστερνταμ, η κόρη του Γκότφριντ, Γκίζελα Μπέρμαν Φίσερ, δεν έφερε αντίρρηση. Είχε στείλει, όμως, μια προφητική επιστολή στον οίκο, ξεκαθαρίζοντας ότι διατηρεί στο ακέραιο το δικαίωμα να διεκδικήσει στο μέλλον οποιονδήποτε άλλο πίνακα πούλησε αναγκαστικά ο πατέρας της λόγω των Ναζί, μια δέσμευση που η επόμενη γενιά της οικογένειας κάνει σήμερα πράξη για τον Βαν Γκογκ των 180 εκατομμυρίων δολαρίων.

Με πληροφορίες από The New Yorka Times, The Times of Israel, BBC

Πολυμέσα

© Kifisia-Life. All Rights Reserved.