Δέκα χρόνια χωρίς τον σπουδαίο Έλληνα κινηματογραφιστή Αλέξη Δαμιανό

Ο σπουδαίος Έλληνας κινηματογραφιστής Αλέξης Δαμιανός, έφυγε σαν σήμερα, στις 4 Μαΐου του 2006. Με αφορμή τη συμπλήρωση δέκα (10) χρόνων από τον θάνατό του σπουδαίου σκηνοθέτη - και 50 χρόνια από την προβολή της πρώτης του ταινίας: «Μέχρι το Πλοίο», που προβλήθηκε το 1967 στον Κινηματογράφο Αλκυονίς -  πραγματοποιείται Αφιέρωμα από την Πέμπτη 5, μέχρι και την Τετάρτη 11 Μαΐου, με τίτλο «Μια Δυνατή Φωτιά», στην μνήμη του Έλληνα κινηματογραφιστή, στο Αλκυονίς new star art cinema. Επτά ημέρες γεμάτες με προβολές, εκδηλώσεις και συζητήσεις, προκειμένου να παρουσιαστεί ολοκληρωμένα το έργο του ποιητή, συγγραφέα, σκηνοθέτη και ηθοποιού Αλέξη Δαμιανού.

Ο Αλέξης Δαμιανός, γεννήθηκε στις 21 Ιανουαρίου του 1921 στην Αθήνα. Ηθοποιός, σκηνοθέτης, συγγραφέας. Σπούδασε στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου και στη Φιλοσοφική Σχολή Αθηνών. Ιδρυτής του «Πειραματικού Θεάτρου» και του Θεάτρου «Πορεία», όπου σκηνοθέτησε πολλά θεατρικά έργα.

Έχει σκηνοθετήσει τρεις μεγάλου μήκους ταινίες και έχει πρωταγωνιστήσει σε πολλές ταινίες Ελλήνων σκηνοθετών όπως στον «Κλέφτη» του Παντελή Βούλγαρη, στο«Σύντομο Διάλειμμα» του Ντίνου Κατσουρίδη, στον«Φόβο» του Κώστα Μανουσάκη, και στον «Καιρό των Ελλήνων» του Λάκη Παπαστάθη. Οι ταινίες του απέσπασαν πολλά βραβεία και του χάρισαν διεθνή αναγνώριση. Πέθανε στις 4 Μαΐου του 2006.

Οι ταινίες του Αλέξη Δαμιανού, τρεις στο σύνολό τους, διασχίζουν σχεδόν σαράντα χρόνια και σφραγίζουν ανεξίτηλα την πορεία του νέου ελληνικού κινηματογράφου. Το τρίπτυχο του έργου του ξεκινά το 1966 με το «Μέχρι το Πλοίο» και μαζί του ξετυλίγεται η ιστορία του σύγχρονου ελληνικού κινηματογράφου.

Σταθμός στο 1971 και στην «Ευδοκία», μία από τις σημαντικότερες ελληνικές ταινίες όλων των εποχών. Επόμενος σταθμός το 1995 και ο «Ηνίοχος», η πιο πολυαναμενόμενη κινηματογραφική επιστροφή που γνώρισε το ελληνικό σινεμά. Σκληρή ποίηση, κοινωνική διείσδυση, ιστορικός προβληματισμός με επίκεντρο πάντα τον άνθρωπο χαρακτηρίζει το μοναδικό έργο του Αλέξη Δαμιανού.

Επτά ημέρες γεμάτες με προβολές και εκδηλώσεις - από την Πέμπτη 5, μέχρι και την Τετάρτη 11 Μαΐου στον Κινηματογράφο Αλκυονίς - με την προσδοκία να παρουσιαστεί ολοκληρωμένα το έργο του ποιητή, συγγραφέα, σκηνοθέτη και ηθοποιού Αλέξη Δαμιανού. Του Έλληνα δημιουργού που υπονόμευσε τη λήθη με την αλήθειά του. Το έργο του πιο επίκαιρο από ποτέ, να γίνει φέτος το Μάη, δυνατή κραυγή για αφύπνιση και δράση. Πενήντα (50) χρόνια από την πρώτη του ταινία «Μέχρι το Πλοίο», που το 1967 προβλήθηκε στον ίδιο κινηματογράφο.

Οι τρεις ταινίες του σκηνοθέτη και σεναριογράφου, Αλέξη Δαμιανού:

«Μέχρι το Πλοίο» (1967)

Ταινία βασισμένη στο «Δαχτυλίδι» του Σπήλιου Πασαγιάννη, τη «Νανότα» του Γρηγόρη Ξενόπουλου και ένα δημοτικό τραγούδι. Πρόκειται για την κατάβαση ενός άντρα από το βουνό στον κάμπο κι από εκεί στο λιμάνι προκειμένου να φύγει μετανάστης στην Αυστραλία. Ένα φιλμ σκληρής ποίησης - καταγραφή αρχέτυπων συμπεριφορών, ένας ύμνος σε πανάρχαιες δομές, μια ελεγεία με φόντο την ελληνική φύση και πρόσωπα ανθρώπων της υπαίθρου και του μόχθου.

Η ταινία κέρδισε παμψηφεί το πρώτο βραβείο ξένης ταινίας στο Φεστιβάλ της Ιέρ και εξασφάλισε διανομή στο Παρίσι. Οι Γάλλοι κριτικοί ενθουσιάστηκαν με το σπάνιο κινηματογραφικό διαμάντι από την Ελλάδα.

«Ευδοκία» (1971)

Έναν χρόνο μετά έρχεται η δικτατορία των συνταγματαρχών. Ο Αλέξης Δαμιανός με τη σύζυγό του Άρτεμη και τα τρία παιδιά τους μετακομίζουν για έναν χρόνο στην Αγγλία. Το σενάριο με τίτλο εργασίας «Η Πόρνη και ο Στρατιώτης» μπαίνει στην τελική ευθεία. Παραγωγοί ο ίδιος με τη γυναίκα του, ωστόσο αποφάσισαν να βρουν έναν Άγγλο συμπαραγωγό ώστε να προστατεύσουν την ταινία από κάθε λογής επιπλοκές στην Ελλάδα.

Ένα δεκαεπτάχρονο κορίτσι, αυθόρμητο, καθόλου χυδαίο, ερωτικό μέσα από την αθωότητα που εξέπεμπε, ηΜαρία Βασιλείου, κυπριακής καταγωγής, από τις λαϊκές συνοικίες του Λονδίνου, επιλέχθηκε για τον πρωταγωνιστικό ρόλο, ενώ ο λοχίας βρέθηκε σ' ένα γιαπί στον Πειραιά. Ένα αγόρι 21 χρόνων, ο Γιώργος Κουτούζης, ωραίος, ψηλός, αψεγάδιαστης αντρικής συμπεριφοράς, έσφυζε από νιάτα και δύναμη.

Η «Ευδοκία», όπως ήταν ο τελικός τίτλος της ταινίας, το όνομα της ηρωίδας αλλά και το όνομα της μάνας του Δαμιανού, γυρίστηκε στα αγγλικά. Στην ελληνική εκδοχή, η τραγουδίστρια Ελένη Ροδά ντουμπλάρισε τον κεντρικό ρόλο, με βραχνή φωνή -κράμα χυδαιότητας και πίκρας - συμβάλλοντας καθοριστικά στην ερμηνεία της Βασιλείου.

Η μουσική του Μάνου Λοΐζου, βασισμένη σε βυζαντινά μοτίβα που έψαλε ο ίδιος ο Δαμιανός για να τον καθοδηγήσει, καθαγιάζει την ταινία:

Αυτή η μοναδική ταινία, λιτή αλλά με την αρχιτεκτονική σύγχρονης τραγωδίας, προβλήθηκε στο Φεστιβάλ της Θεσσαλονίκης του 1971 (12o Φεστιβάλ Ελληνικού Κινηματογράφου, 1971) αλλά με εξαίρεση το Βραβείο Ά Γυναικείου Ρόλου (Μάρω Βασιλείου), δεν δέχτηκε καλές κριτικές, ενώ παράλληλα πέρασε από άπειρες επιτροπές λογοκρισίας, μέχρι να της δοθεί άδεια προβολής. Παρ’ όλα αυτά, η ταινία του Αλέξη Δαμιανού δικαιώθηκε πλήρως το 1985, η Πανελλήνια Ένωση Κριτικών Κινηματογράφου (Π.Ε.Κ.Κ.), την ανακήρυξε ως την σημαντικότερη ελληνική ταινία όλων των εποχών.

Ο Δαμιανός έκανε είκοσι χρόνια να επιστρέψει στον κινηματογράφο. Στα χρόνια που ακολούθησαν την «Ευδοκία», επέλεξε να αποτραβηχτεί στο χωριό Βασιλικά, στη Βόρεια Εύβοια. Αυτό για το οποίο αγωνιούσε πια ήταν να αφηγηθεί την τραγωδία τής σύγχρονης Ελλάδας. Χρειάστηκαν τέσσερα χρόνια γυρισμάτων και την ολική οικονομική καταστροφή του, καθώς το επίσημο κράτος ήταν απόν και σ’ αυτό το εγχείρημα του σπουδαίου καλλιτέχνη.

Ο «Ηνίοχος» ολοκληρώθηκε το 1995, χάρη στη συνδρομή εκατοντάδων επαγγελματιών και ερασιτεχνών, «ένα κίνημα» όπως το αποκαλούσε ο ίδιος. Μια ταινία αφάνταστου λυρισμού, ανυπέρβλητης αισθητικής, ένας αφηγηματικός λαβύρινθος σπάνιας κινηματογραφικής ομορφιάς.

Το αναλυτικό πρόγραμμα του αφιερώματος «Μια Δυνατή Φωτιά», στον Αλέξη Δαμιανό, έχει διαμορφωθεί ως εξής:

Πέμπτη 5 Μαΐου
18:30 «Αλέξης Δαμιανός» Ο Έρωτας των Πρώτων Πλάνων  (ντοκ. 50’) σκηνοθέτις Πένυ Παναγιωτοπούλου
19:30 «Μέχρι το πλοίο» (90’) ασπρόμαυρη, 1966,  του Αλέξη Δαμιανού
21:00 «Κοιμάσαι άραγε;» για τον Αλέξη Δαμιανό, (15’) 2016,  σκηνοθέτης Δημήτρης Παντελιάς
21:30 Χαιρετισμός από εκπροσώπους του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου, της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου και της Εταιρείας Ελλήνων Σκηνοθετών
21:45 «Γράμμα στον Αλέξη» Φίλοι και συνεργάτες θα διαβάσουν γράμμα τους στον Αλέξη Δαμιανό και θα συνομιλήσουν με το κοινό για την κατάθεσή του στη ζωή και στον άνθρωπο.
Συντονίζει ο Γιάννης Σολδάτος (συγγραφέας-σκηνοθέτης). Θα συνευρεθούν Δήμος Αβδελιώδης (σκηνοθέτης), Παντελής Βούλγαρης (σκηνοθέτης), Μάνος Ευστρατιάδης (σκηνοθέτης), Παύλος Κάγιος (συγγραφέας-δημοσιογράφος), Νίνο Φενέκ Μικελίδης (κριτικός κινηματογράφου), Κώστας Μπακογιαννόπουλος (κριτικός κινηματογράφου), Λάκης Παπαστάθης (σκηνοθέτης-συγγραφέας), Δημήτρης Παπαχρήστος (συγγραφέας), Ανδρέας Ρουμελιώτης (δημοσιογράφος), Γιάννης Σμαραγδής (σκηνοθέτης)

Παρασκευή 6 Μαΐου
18:00 «Ο σκηνοθέτης τραγουδάει» Παρασκήνιο (50’) σκηνοθέτης  Λάκης Παπαστάθης
19:00 «Ευδοκία» (90’) έγχρωμη, 1971,  του Αλέξη Δαμιανού
20:30 «Αλέξης Δαμιανός, η ζωή του κινήθηκε σε ποιητικά χωράφια» Συνομιλούν Γιώργος Πανουσόπουλος (σκηνοθέτης & διεθυντής φωτογραφίας) Χρήστος Μάγκος (διευθυντής φωτογραφίας) και Σωτήρης Κακίσης (ποιητής-σεναριογράφος)
21:30 Μουσική βραδυά με κομμάτια από τις ταινίες του Δαμιανού και ρεμπέτικα τραγούδια. Ερμηνεύει η Ελένη Ροδά (η φωνή της Ευδοκίας στην ομότιτλη ταινία)
Παίζουν οι μουσικοί : Μπουζούκι/Κιθάρα Πανίνος Δαμιανός , Μπάσο/Κιθάρα Γιάννης Παπαγιαννόπουλος , Ακορντεόν Βαγγέλης Βεργωτής,   Κρουστά-Μάρκος Δαμιανός,  Μπαγλάμα/Τραγούδι Σπύρος Χονδρός.

Σάββατο 7 Μαΐου
16:00 «Μέχρι το πλοίο» (90΄) ασπρόμαυρη, 1966, του Αλέξη Δαμιανού
18:00 «Ευδοκία» (90’) έγχρωμη, 1971, του Αλέξη Δαμιανού
19:30 «Κοιμάσαι άραγε;» για τον Αλέξη Δαμιανό, (15’) 2016,  σκηνοθέτης Δημήτρης Παντελιάς
20:00 «Αλέξης Δαμιανός, ο ποιητής» Διαβάζει ο Κώστας Καναβούρης (ποιητής)
20:30 «Λίγη Φωτιά…» για την ταινία Ηνίοχος, (15’) 2004 ,  σκηνοθέτης  Δημήτρης Παντελιάς
21:00 «Ηνίοχος» ( 140’) έγχρωμη, 1995, του Αλέξη Δαμιανού

Κυριακή 8 Μαΐου
14:00 «Μέχρι το Πλοίο» (90’) ασπρόμαυρη, 1966, του Αλέξη Δαμιανού
15:45 «Ευδοκία» (90’) έγχρωμη, 1971, του Αλέξη Δαμιανού
17:30 «Ηνίοχος» (140’) έγχρωμη, 1995, του Αλέξη Δαμιανού
20:15 «Λίγη Φωτιά…» για την ταινία Ηνίοχος, (ντοκ. 15’) 2004,  σκηνοθέτης  Δημήτρης Παντελιάς
20:30 «Ο Αλέξης Δαμιανός συγγραφέας-ηθοποιός-σκηνοθέτης στο θέατρο»
Α)Παρουσίαση από τον συγγραφέα του βιβλίου «Η θεατρική όψη του Αλέξη Δαμιανού» Κωνσταντίνο Κυριακό, Αν. Καθηγητή Τμήμα Θεατρικών Σπουδών Παν. Πατρών, για τον  Αλέξη Δαμιανό ως συγγραφέα και σκηνοθέτη, ηθοποιό στο Θέατρο και θιασάρχη. Εκδόσεις Αιγόκερως  2007
Β)«Το Καλοκαίρι θα Θερίσουμε» 1945 του Αλέξη Δαμιανού.  Θεατρικό αναλόγιο (50’) σε σκηνοθεσία Δημήτρη Παντελιά.  Παίζουν με σειρά εμφάνισης οι ηθοποιοί  Σπήλιος: Θανάσης Χαλκιάς, Γέρο Λάλιος & Κάβουρας: Μανώλης Μαυροματάκης, Λάγια: Ευγενία Αποστόλου,  Χρίστος: Ηλίας Μουλάς,  Ζάρος: Θάνος Τοκάκης, Γριά Παρασκευή: Μαρία Κυριάκη, Γιώργης: Κλήμης Εμπέογλου, Χριστίνα Έλενα Μεγγρέλη. Μουσική Μάρκος Δαμιανός. Παίζουν οι μουσικοί: Σιτάρ-Μάρκος Δαμιανός, Κιθάρα-Πανίνος Δαμιανός, Μπάσο-Γιάννης Παπαγιαννόπουλος.
22:30 «Ο Αλέξης Δαμιανός στο θέατρο» Συζήτηση του συγγραφέα και των ηθοποιών με το κοινό.

Δευτέρα 9 Μαΐου
18:00 «Αλέξης Δαμιανός» Ο Έρωτας των πρώτων πλάνων (ντοκ. 50’) σκηνοθέτις Πένυ Παναγιωτοπούλου
19:00 «Μέχρι το πλοίο» (90’) ασπρόμαυρη, 1966, του Αλέξη Δαμιανού
20:30  «Αλέξης Δαμιανός o ανατρεπτικός» Συζητούν  Πάνος Χαραλάμπους/ εικαστικός καλλιτέχνης-Πρύτανης της Σχολής Καλών Τεχνών,  Ηλίας Κανέλλης /δημοσιογράφος, Γιώργος Μπράμος/κριτικός κινηματογράφου-συγγραφέας, Εύα Στεφανή/σκηνοθέτις
21:15 «Κοιμάσαι άραγε;» για τον Αλέξη Δαμιανό, (15’) 2016,  σκηνοθέτης  Δημήτρης Παντελιάς
21:30 «Το Καλοκαίρι θα Θερίσουμε» του Αλέξη Δαμιανού. Θεατρικό αναλόγιο (50’) σκην. Δημήτρης Παντελιάς. Παίζουν με σειρά εμφάνισης οι ηθοποιοί  Σπήλιος: Θανάσης Χαλκιάς, Γέρο Λάλιος & Κάβουρας: Μανώλης Μαυροματάκης, Λάγια: Ευγενία Αποστόλου,  Χρίστος: Ηλίας Μουλάς,  Ζάρος: Θάνος Τοκάκης, Γριά Παρασκευή: Μαρία Κυριάκη, Γιώργης: Κλήμης Εμπέογλου, Χριστίνα Έλενα Μεγγρέλη. Μουσική Μάρκος Δαμιανός. Παίζουν οι μουσικοί:  Σιτάρ-Μάρκος Δαμιανός, Κιθάρα-Πανίνος Δαμιανός, Μπάσο-Γιάννης Παπαγιαννόπουλος.
22:30 «Ο Αλέξης Δαμιανός στο θέατρο» Συζήτηση των ηθοποιών και του σκηνοθέτη με το κοινό για το έργο, το πρώτο που έγραψε ο Αλέξης Δαμιανός το 1945

Τρίτη 10 Μαΐου
18:00 «Ο σκηνοθέτης τραγουδάει» (50’)Παρασκήνιο, σκηνοθέτης Λάκης Παπαστάθης
19:00 «Ο Κλέφτης»  (μικρού μήκους 20΄) ασπρόμαυρη, 1965,  του Παντελή Βούλγαρη (1η εμφάνιση του Αλέξη Δαμιανού στον κινηματογράφο)
19:30 «Τον Καιρό των Ελλήνων» (98’) έγχρωμη 1981, του Λάκη Παπαστάθη (πρωταγωνιστεί ο Αλέξης Δαμιανός)
21:00 «Ο Αλέξης Δαμιανός σκηνοθέτης και φίλος» Ο Γιάννης Σολδάτος παρουσιάζει τον Λάκη Παπαστάθη και την σχέση του με τον Αλέξη Δαμιανό. Οι δυο τους συζητούν με το κοινό.
21:30 «Ευδοκία» (90΄) έγχρωμη, 1971, του Αλέξη Δαμιανού

Τετάρτη 11 Μαΐου
17:30 «Ηνίοχος» (140’) έγχρωμη, 1995, του Αλέξη Δαμιανού
20:00 «Λίγη Φωτιά…» για την ταινία Ηνίοχος,  (ντοκ 15’) 2004, σκηνοθέτης Δημήτρης Παντελιάς
20:15 «Ο Αλέξης Δαμιανός στον Ηνίοχο» Συζήτηση συντελεστών και ηθοποιών της ταινίας με το κοινό για το μεγάλο ταξίδι που έκαναν με τον Αλέξη Δαμιανό .
21:00 Μουσική live από τις ταινίες του Αλέξη Δαμιανού
Παίζουν οι μουσικοί: Σιτάρ-Μάρκος Δαμιανός, Κιθάρα-Πανίνος Δαμιανός, Μπάσο-Γιάννης Παπαγιαννόπουλος
21:30 «Ο Αλέξης Δαμιανός δημιουργός και άνθρωπος» Οι συντελεστές των ταινιών και φίλοι του θυμούνται στιγμές τους με τον Αλέξη.
22:30 Μουσική βραδυά με ρεμπέτικα τραγούδια και δημοτικά που αγαπούσε ο Αλέξης Δαμιανός Ερμηνεύει η Ελένη Ροδά (η φωνής της Ευδοκίας στην ομότιτλη ταινία)
Παίζουν οι μουσικοί : Μπουζούκι Μανώλης Πάππος, Μπουζούκι/Κιθάρα Πανίνος Δαμιανός , Μπάσο/Κιθάρα Γιάννης Παπαγιαννόπουλος , Ακορντεόν Βαγγέλης Βεργωτής,   Κρουστά-Μάρκος Δαμιανός,  Μπαγλάμα/Τραγούδι Σπύρος Χονδρός.

Πληροφορίες
Κινηματογράφος Αλκυονίδα (Ιουλιανού 42-46, πλ. Βικτωρίας - Μετρό Βικτώρια / Τηλ.: 2108220008, 2108220023)
Για τις προβολές των 3 ταινιών:
5,00 ευρώ γενική είσοδος
3,00 ευρώ για σπουδαστές
Για τις εκδηλώσεις της εβδομάδας: Είσοδος Ελεύθερη

Στις προβολές θα παρευρίσκονται ηθοποιοί και συντελεστές των ταινιών για να θυμηθούν και να συνομιλήσουν με τους θεατές. Το αφιέρωμα πραγματοποιείται με την υποστήριξη του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου και την Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου. Για περισσότερες πληροφορίες, παραθέτουμε και τον σχετικό σύνδεσμο της εκδήλωσης στο Facebook: Αφιέρωμα στον Αλέξη Δαμιανό

Πηγή: tvxs