Τζον Χιούστον - Αφιέρωμα στον εμβληματικό Αμερικανό σκηνοθέτη που δεν φοβήθηκε να ασχοληθεί με θέματα ταμπού στην εποχή τους

ΟΤζον Χιούστον (John Huston: 5 Αυγούστου 1906 – 28 Αυγούστου 1987) υπήρξε ένας εμβληματικός Αμερικανός σκηνοθέτης, σεναριογράφος και ηθοποιός του κινηματογράφου. Στην σπουδαία καριέρα του, απέσπασε 15 Υποψηφιότητες για Όσκαρ και τιμήθηκε δύο φορές, καθώς έλαβε το Όσκαρ Καλύτερης Σκηνοθεσίας και Διασκευασμένου Σεναρίου για την ταινία του: «Ο Θησαυρός της Σιέρα Μάντρε» (The Treasure of the Sierra Madre – 1948). Στο συγκριμένο αφιέρωμα, ταξιδεύουμε πίσω στον χρόνο και θυμόμαστε μερικές από τις σημαντικότερες δημιουργίες του.

Η Μεγάλη Απόδραση των 11 / Victory

Σκηνοθεσία: Τζον Χιούστον
Σενάριο: Evan Jones και Yabo Yablonsky (βασισμένο στο :Two Half Times in Hell)
Πρωταγωνιστούν: Σιλβέστερ Σταλόνε, Μάικλ Κέιν, Πελέ, Μαξ φον Σίντοφ, Μπόμπι Μουρ, Ντάνιελ Μάσεϊ, Οσβάλντο Αρντίλες
Μουσική: Μπιλ Κόντι
Φωτογραφία: Τζέρι Φίσερ
Έτος Παραγωγής: 1981
Χώρα Παραγωγής: Η.Π.Α.
Διάρκεια: 116 λεπτά

Το 1981, ο Τζον Χιούστον, συγκεντρώνει ένα ετερόκλητο σύνολο ηθοποιών και ποδοσφαιριστών για τις ανάγκες της ταινίας του: «Η Μεγάλη Απόδραση των 11». Ο Σιλβέστερ Σταλόνε, ο Μάικλ Κέιν, αλλά και ο σπουδαίος Μαξ Φον Σίντοφ, συνεργάζονται άψογα με τους θρυλικούς αθλητές, Πελέ και Μπόμπι Μουρ. Ένα χαρακτηριστικό φιλμ για τη διαχρονική σχέση του Κινηματογράφου με τον βασιλιά των σπορ.

Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου, φυλακισμένοι Άγγλοι και Αμερικανοί σύμμαχοι σε στρατόπεδο συγκέντρωσης, ετοιμάζονται για έναν αγώνα ποδοσφαίρου ενάντια σε μία ομάδα των Γερμανών Κατακτητών.

Οι Ναζί θέλουν πάση θυσία τη νίκη και με οποιοδήποτε μέσο, έτσι ώστε να τη χρησιμοποιήσουν στην προπαγάνδα τους περί ανωτερότητας της Άρειας φυλής σε κάθε είδους δραστηριότητα. Οι σύμμαχοι όμως έχουν αντίθετη άποψη και βρίσκουν τον συγκεκριμένο αγώνα ως μία πολύ σημαντική ευκαιρία για απόπειρα απόδρασης με σκοπό την ελευθερία τους.

Μία δημοφιλής ταινία, από τον βραβευμένο με Όσκαρ Αμερικανό σκηνοθέτη, Τζον Χιούστον, που αν και δεν ανήκει στις καλύτερες δημιουργίες του σπουδαίου καλλιτέχνη, ωστόσο σημείωσε ιδιαίτερη επιτυχία στην εποχή της, κι έκτοτε δικαίως δε λείπει από κανένα αφιέρωμα που αναφέρεται στη σχέση ποδοσφαίρου και κινηματογράφου. Η «Μεγάλη Απόδραση των 11», βασίζεται στην «Μεγάλη Απόδραση» του Τζον Στάρτζες και φέρει την υπογραφή, ενός εμβληματικού σκηνοθέτη στην Ιστορία του Αμερικανικού Κινηματογράφου.

Σκηνοθεσία: Τζον Χιούστον
Σενάριο: Τζον Χιούστον (Μ. Τρέιβεν, μυθιστόρημα: «The Treasure of the Sierra Madre»)
Πρωταγωνιστούν: Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ, Γουόλτερ Χιούστον, Τιμ Χολτ, Μπρους Μπένετ
Μουσική: Μαξ Στάινερ
Φωτογραφία: Τεντ ΜακΚόρντ
Μοντάζ: Όουεν Μαρκς
Έτος Παραγωγής: 1940
Χώρα Παραγωγής: Η.Π.Α.
Διάρκεια: 126 λεπτά

Ο Φρεντ Ντομπς (Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ) και ο Μπομπ Κέρτιν (Τιμ Χολτ), είναι δυο απένταροι τυχοδιώκτες που αναζητούν την τύχη τους στο Μεξικό. Αμφότεροι έχουν εξαπατηθεί από τον ιδιοκτήτη τοπικής εταιρίας (Μπάρτον ΜακΛέιν), ο οποίος προσλαμβάνει εργάτες τους οποίους αρνείται να πληρώσει για τις υπηρεσίες τους και βρίσκονται να τα πίνουν μαζί σε μια παμπ της περιοχής όπου συναντούν έναν ηλικιωμένο χρυσοθήρα τον Χάουαρντ (Γουόλτερ Χιούστον), ο οποίος αναζητά συνεργάτες. Όμως κανείς από τους δυο άνδρες δεν έχει το ποσό των χρημάτων που ζητάει ο Χάουαρντ για να συνεργαστεί μαζί τους. Αργότερα ο Ντομπς κερδίζει ένα μικρό ποσό σε κλήρωση και η τύχη των δυο ανδρών αλλάζει.

Οι δυο άνδρες βρίσκουν τον Χάουαρντ και οι τρεις ξεκινούν το ταξίδι τους στα βουνά όπου πρόκειται να ψάξουν να βρουν χρυσό. Μετά από μέρες αναζήτησης βρίσκουν ένα σημείο γης από όπου καταφέρνουν να εξορύξουν χρυσό, τον οποίο χωρίζουν σε τρία μέρη. Στο ταξίδι της επιστροφής ο καθένας από τους τρεις άνδρες αρχίζει να ανησυχεί ότι κάποιος από τους συντρόφους τους θα προσπαθήσει να κλέψει το χρυσό. Η κατάσταση περιπλέκεται ακόμα περισσότερο όταν στο δρόμο συναντούν τον Κόουντι (Μπρους Μπένετ), έναν άνδρα που επιμένει να τους ακολουθήσει.

Η ταινία «Ο Θησαυρός της Σιέρα Μάντρε» είναι βασισμένη στο ομότιτλο μυθιστόρημα του Μ. Τρέιβεν. Πρωταγωνιστούν οι Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ, Τιμ Χολτ και Μπρους Μπένετ, οι οποίοι υποδύονται μια ομάδα Αμερικανών τυχοδιωκτών που κατά τη δεκαετία του ’20 βρίσκονται στο Μεξικό, έχοντας ως σκοπό την ανεύρεση χρυσού. Πρόκειται για την πρώτη αμερικανική ταινία, της οποίας μέρος των γυρισμάτων έγινε εκτός στούντιο και εκτός Η.Π.Α. (μέρος το γυρισμάτων πραγματοποιήθηκαν στο Μεξικό). Η ταινία παρέμεινε πιστή στο μυθιστόρημα και το 1990 επελέγη από τη Βιβλιοθήκη του Αμερικάνικου Κογκρέσου ως τμήμα του Εθνικού Μητρώου Κινηματογράφου ως «πολιτιστικά, ιστορικά και αισθητικά σημαντική». Προτάθηκε για 4 βραβεία Όσκαρ, μεταξύ των οποίων και για Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας, κερδίζοντας τρία χρυσά αγαλματίδια στις Κατηγορίες: Όσκαρ Σκηνοθεσίας, Β΄ Ανδρικού Ρόλου και Διασκευασμένου Σεναρίου.

Σκηνοθεσία: Τζον Χιούστον
Σενάριο: Γκάι Γκάλο
Πρωταγωνιστούν: Aλμπερτ Φίνει, Ζακλίν Μπισέ, Aντονι Aντριους
Μοντάζ: Γκάμπριελ Φιγκερόα
Μουσική: Αλεξ Νορθ
Έτος Παραγωγής: 1984
Χώρα Παραγωγής: Η.Π.Α.
Διάρκεια: 112 λεπτά

1939. Μία ημέρα από τη ζωή του Τζέφρι Φίρμιν, καθώς ο πόλεμος ξεσπάει στην Ευρώπη και στην μικρή πόλη του μεξικανικού νότου γιορτάζεται η ημέρα των νεκρών. Ο Φίρμιν εκεί είναι Βρετανός πρόξενος, αλλά είναι κι αλκοολικός κι απελπισμένος. Η αυτοκαταστροφική του συμπεριφορά, όμοια με έναν παγκόσμιο χάρτη που καταρρέει, πηγάζει από τη λύπη που νιώθει για τον ετεροθαλή αδελφό του, Χιου, ένα ιδεαλιστή νομάδα, και την πρώην του σύζυγο, Ιβόν, που επέστρεψε με ελπίδες επανένωσης με τον Τζέφρι.

Ο Τζον Χιούστον δημιουργεί θαυμάσιους, τραγικούς χαρακτήρες, όπως αυτόν του μέθυσου πρόξενου, της πρώην γυναίκας του, που επιστρέφει κοντά του σε μια προσπάθεια αναβίωσης του έρωτά τους, και του ετεροθαλή αδερφού του. Διασκευή του ομώνυμου μυθιστορήματος του Μάλκομ Λόουρι.

Σκηνοθεσία: Τζον Χιούστον
Σενάριο: Ρίτσαρντ Μπρουκς, Τζον Χιούστον, από το θεατρικό έργο του Μάξγουελ Αντερσον
Πρωταγωνιστούν: Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ, Λορίν Μπακόλ, Εντουαρντ Τζ. Ρόμπινσον, Λάιονελ Μπάριμορ, Κλερ Τρέβορ
Φωτογραφία: Καρλ Φρόιντ
Μοντάζ: Ρούντι Φερ
Μουσική: Μαξ Στάινερ
Έτος Παραγωγής: 1948
Χώρα Παραγωγής: Η.Π.Α.
Διάρκεια: 100 λεπτά

Ο απόστρατος ταγματάρχης Φρανκ ΜακΚλάουντ (Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ) ταξιδεύει στις ακτές της Φλώριδας, με σκοπό να επισκεφθεί τον πατέρα και τη σύζυγο ενός στρατιώτη του και οι οποίοι διατηρούν πανσιόν σε μία από τις κοραλλιογενείς νησίδες της περιοχής. Όλα τα δωμάτια είναι κατειλημμένα από παράξενους ενοίκους. Κι ενώ το δελτίο καιρού αναγγέλλει τροπική καταιγίδα, ο ΜακΚλάουντ μαθαίνει ότι οι “τουρίστες” δεν είναι παρά μέλη μιας συμμορίας που βρίσκεται εκεί για κάποια παράνομη συναλλαγή.

Η ταινία «Key Largo», βασίζεται στο θεατρικό έργο, που έγραψε και ανέβασε με μεγάλη επιτυχία στο Broadway το 1939, ο Mάξουελ Άντερσον. Μάλιστα, παίχτηκε για 105 παραστάσεις, μέχρι το 1940, όπου κατέβηκε. Οκτώ χρόνια μετά, ο Τζον Χιούστον το μεταφέρει στον κινηματογράφο και το καθιστά ένα από τα κλασικά φιλμ του παγκόσμιου σινεμά. Στο καστ λάμπουν αστέρια όπως του Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ, ήδη γνωστού και αναγνωρισμένου από την “Casablanca” για την ερμηνεία του (στην οποία είχε προταθεί για Όσκαρ) και της Λορέν Μπακόλ, η οποία αν κι έχοντας λίγους διαλόγους στη διάθεσή της, καταφέρνει να περάσει στον θεατή, ένα πλήθος ερεθισμάτων και συναισθηματικών εναλλαγών.

Ωστόσο, αν και αργεί λίγο να κάνει την εμφάνισή του, την παράσταση κλέβει ο Έντουαρντ Τζ. Ρόμπινσον στο ρόλο του “κακού”, Τζόνι Ρόλο. Του γκάνγκστερ, δηλαδή, που κρατά ομήρους τον ιδιοκτήτη του ξενοδοχείου και την κόρη του. Αξίζει να σημειώσουμε ότι, η Κλερ Τρέβορ, η οποία υποδύθηκε την αλκοολική ερωμένη του Τζόνι Ρόλο, τιμήθηκε με Όσκαρ Β΄ Γυναικείου Ρόλου για την ερμηνεία της, με σημαντικότερη την σκηνή που την αναγκάζει ο Ρόλο να τραγουδήσει, με αντάλλαγμα ένα ποτήρι ουίσκι.

Το «Key Largo», είναι ένα φιλμ νουάρ με χιτσκοκικές σεκάνς, και ενδείξεις ψυχαναλυτικού δράματος, στυλ άλλωστε που χαρακτήρισε πολλές από τις ασπρόμαυρες ταινίες του Χόλιγουντ τις δεκαετίες του ’40 και του ’50. Είναι η τέταρτη και τελευταία ταινία με συμπρωταγωνιστές το ζεύγος Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ και Λόρεν Μπακόλ, που είχαν παντρευτεί το 1945 κι έμειναν μαζί έως τον θάνατό του Μπόγκαρτ το 1957.

Η ταινία, γυρίστηκε εξ’ ολοκλήρου σε στούντιο, ενώ οι σκηνές της τροπικής καταιγίδας έχουν προστεθεί από παλαιότερες παραγωγές της Warner Bros. Ενδεικτικό ότι την παραγωγή και την χρηματοδότηση της ιδέας, ανέλαβε για λογαριασμό της Warner Bros., ο Τζέρι Γουάλντ, ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς του Χόλιγουντ. Κλείνοντας, να σημειώσουμε ότι το Soundtrack το υπογράφει ο θρυλικός Max Steiner, κάτοχος τριών Oscars και υποψήφιος για ακόμα εικοσιένα μουσικά θέματα!

Ανταύγειες σε Χρυσά Μάτια / Reflections in a Golden Eye
Σκηνοθεσία: Τζον Χιούστον
Σενάριο: Γκλάντις Χιλ, Τσάπμαν Μόρτιμερ, Κάρσον ΜακΚάλερς (μυθιστόρημα)
Πρωταγωνιστούν: Ελίζαμπεθ Τέιλορ, Μάρλον Μπράντο
Φωτογραφία: Αλντο Τόντι, Οσβαλντ Μόρις
Μοντάζ: Ράσελ Λόιντ
Μουσική: Τοσίρο Μαγιουζούμι
Έτος Παραγωγής: 1967
Χώρα Παραγωγής: Η.Π.Α.
Διάρκεια: 108 λεπτά

Αμερικανικός Νότος, Τζόρτζια, 1948. Στο στρατόπεδο όπου ζουν, ο ταγματάρχης Πέντερτον, όχι μονάχα έχει μια εντελώς αποξενωμένη και συμβατική σχέση με την σύζυγό του Ελεονόρα, αλλά και αδιαφορεί παντελώς για τον ολοφάνερο ερωτικό της δεσμό με τον Λάνγκτον έναν γείτονα αξιωματικό, ο γάμος του οποίου είναι επίσης κλονισμένος, καθώς η γυναίκα του Άλισον είναι ψυχικά διαταραγμένη. Ο Γουίλιαμς ένας στρατιώτης που είναι στην υπηρεσία του Πέντερτον έχει τη μανία να παρακολουθεί κρυφά τους άλλους, ειδικά την αισθησιακή Ελεονόρα και τη νύχτα μπαίνει κρυφά στο χωριστό δωμάτιό της και την παρακολουθεί ενώ κοιμάται. Η παρουσία του ηδονοβλεψία στρατιώτη θα οξύνει ακόμη περισσότερο την ήδη τεταμένη κατάσταση, θα φέρει στην επιφάνεια τα σεξουαλικά απωθημένα και των δύο ζευγαριών και τα πράγματα θα πάρουν μια απρόβλεπτη όσο και τραγική τροπή.