Του Σ. Κούλογλου

Το 1962, ΗΠΑ και Σοβιετική Ένωση βρέθηκαν αντιμέτωπες στην κρίση των πυραύλων. Από τις διηγήσεις των πρωταγωνιστών της περιβόητης "κρίσης του Οκτώβρη", γνωρίζουμε σήμερα ότι ο πιο καταστροφικός πόλεμος στην παγκόσμια ιστορία αποφεύχθηκε την τελευταία στιγμή. Οι ηγέτες των δύο πυρηνικών υπερδυνάμεων προχώρησαν σε έναν συμβιβασμό, γιατί, ανεξάρτητα από τον νικητή, αν υπήρχε, ο πόλεμος θα κατέστρεφε και τις δύο εμπόλεμες πλευρές. Τηρουμένων όλων των αναλογιών και σε μικροσκοπική κλίμακα, αυτό συμβαίνει τις τελευταίες μέρες με την αναζωπύρωση της κρίσης στην ευρωζώνη, μετά τις εκλογές στην Ελλάδα.
Αιτία της αντιπαράθεσης του 1962 ήταν οι πύραυλοι με πυρηνικές κεφαλές που η σοβιετική ηγεσία είχε εγκαταστήσει μυστικά στην Κούβα. Είχε προηγηθεί, ένα χρόνο νωρίτερα, η αποτυχημένη απόβαση της CIA στον Κόλπο των Χοίρων,που είχε στόχο την ανατροπή του Κάστρο, του Τσε και των συντρόφων τους. Οι ΗΠΑ είχαν επίσης εγκαταστήσει πυρηνικά όπλα στην Ιταλία και την Τουρκία, δηλαδή σε απόσταση βολής από την Σοβιετική Ένωση.

Σημαντικό ρόλο για την κλιμάκωση της κρίσης, που ξεκίνησε όταν αμερικανικά κατασκοπευτικά αεροπλάνα φωτογράφησαν τις εγκαταστάσεις των πυραύλων στην Κούβα, έπαιξαν εσωτερικοί πολιτικοί υπολογισμοί. Ενώ η χώρα του βρισκόταν σε προεκλογική περίοδο,ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζων Κέννεντυ κατηγορείτο από τους αντιπάλους του, του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, ότι είχε υιοθετήσει ηττοπαθή στάση απέναντι στον "κομουνιστικό κίνδυνο". Από την πλευρά του, ο ηγέτης της Σοβιετικής Ενωσης Νικίτα Χρουτσώφ καλείτο να δώσει δείγματα αποφασιστικότητας απέναντι στον "διεθνή ιμπεριαλισμό". Ο χειρισμός της κρίσης αλλά και ο τελικός συμβιβασμός, τον οποίο επιζήτησε για να αποφευχθεί ο πόλεμος, θεωρείται ότι έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην πτώση του, δύο χρόνια αργότερα.

Το 2015, όπως και τα προηγούμενα χρόνια, ο πόλεμος είναι οικονομικός."Εχθροπραξίες" σημειώθηκαν και μετά τις εκλογές, όπως ήταν η εσπευσμένη απόφαση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας να περιορίσει την ρευστότητα των ελληνικών τραπεζών, οι απειλές των Οίκων Αξιολόγησης για την παραπέρα υποβάθμιση της ελληνικής οικονομίας καθώς και τα μετεκλογικά παιχνίδια με το Χρηματιστήριο, που όμως δεν απέδωσαν παρά ελάχιστους καρπούς.

Όπως και τότε έτσι και τώρα, οι δύο πλευρές ξεκίνησαν με αδιάλλακτες δηλώσεις, που στη συνέχεια μειώνονταν σε ένταση. Η μια πλευρά παρατηρούσε προσεκτικά την συμπεριφορά της ηγεσίας της άλλης, ιδίως του νεαρού Τζων Κέννεντυ που μετρούσε λίγο χρόνο στην εξουσία. (ο Χρουτσώφ ήταν γενικός γραμματέας του ΚΚ της Σοβιετικής Ένωσης από το 1953). Είναι ενδιαφέρον ότι, στη πρώτη συνάντηση τους στην σύνοδο κορυφής αυτή την εβδομάδα, η Μέρκελ πασπάτευε τον Τσίπρα, μήπως και καταλάβει πως τής προέκυψε και τι σκέπτεται ο άνθρωπος αυτός. Πολύ σωστά ο Έλληνας πρωθυπουργός απέρριψε και προσωπικά το σχέδιο κοινού ανακοινωθέντος στο Eurogroup και σήμερα επιμένει ότι είναι νωρίς να μιλάμε για συμφωνία: το μήνυμα ότι έχουν να κάνουν με σκληρό καρύδι, έπρεπε να δοθεί.

Το 1962 η παγκόσμια καταστροφή αποφεύχθηκε και με την βοήθεια της τύχης, όταν ο πλοίαρχος ενός σοβιετικού υποβρυχίου, εξοπλισμένου με πυρηνικό πύραυλο, δεν ακολούθησε τις οδηγίες που είχε να τον χρησιμοποιήσει, αν δεχόταν συμβατική επίθεση. Στην τωρινή, όπως και σε κάθε διαπραγμάτευση και αναμέτρηση, μπορούν να συμβούν απρόβλεπτα περιστατικά. Αλλά το βέβαιο είναι ότι ούτε η μία πλευρά ούτε η άλλη θέλουν ανοικτό πόλεμο: η Αθήνα πρέπει να εξασφαλίσει ρευστότητα τους επόμενους μήνες και το Βερολίνο έχει ανάγκη την ευρωζώνη και την όποια σταθερότητα της, που θα απειληθεί πολύ σοβαρά αν, αντί για συμφωνία, η Ελλάδα βομβαρδιστεί με τα σύγχρονα πυρηνικά όπλα των αγορών.

Με βάση την συμφωνία Κέννεντυ- Χρουτσώφ, τα πυρηνικά όπλα απομακρύνθηκαν από την Κούβα, την Ιταλία και την Τουρκία ενώ οι ΗΠΑ δεσμεύθηκαν ότι δεν θα εισβάλλουν ξανά στην Κούβα. Και σε αυτό το τελευταίο σημείο η συμφωνία τηρήθηκε, αλλά για τα επόμενα 50 και πλέον χρόνια ο Φιντέλ Κάστρο χρειάστηκε να αντιμετωπίσει ένα ανελέητο εμπάργκο από τις ΗΠΑ, που τερματίστηκε μόλις πριν μερικές εβδομάδες.

Δεν υπάρχουν φυσικά αναλογίες ανάμεσα στην Κούβα τότε και την Ελλάδα σήμερα, αλλά η υπόθεση του εμπάργκο υπογραμμίζει ότι δεν πρέπει να παραγνωριστεί η σημασία του momentum: η ελληνική κυβέρνηση έχει αυτή την στιγμή με το μέρος της το φρέσκο αποτέλεσμα των εκλογών, την υποστήριξη των Ελλήνων πολιτών ενώ έχει επιτύχει μια χωρίς προηγούμενο συμπαράσταση της διεθνούς κοινής γνώμης. Ανάλογη παγκόσμια κινητοποίηση υπέρ μιας χώρας έχει να σημειωθεί δεκαετίες, ίσως από τις αρχές του 90 όταν βομβαρδιζόταν το Σαράγεβο.

Η Γερμανία και οι σύμμαχοι της προφανώς υπολογίζουν ότι σε μερικούς μήνες, η διεθνής συμπαράσταση θα έχει υποχωρήσει και η κυβέρνηση στην Αθήνα θα υφίσταται την αναπόφευκτή φθορά του χρόνου. Ορόσημο είναι οι εκλογές στην Ισπανία το φθινόπωρο, όπου η τύχη του συντηρητικού πρωθυπουργού Ραχόι θα εξαρτηθεί και από την πορεία των πραγμάτων στην Αθήνα. Θα προσπαθήσουν για αυτό να φθείρουν την ελληνική κυβέρνηση. Η τελευταία είναι υποχρεωμένη από τα πράγματα να προχωρήσει σήμερα σε έναν συμβιβασμό. Αλλά τώρα που βρίσκεται σε καλύτερη θέση, επιδιώκει, και σωστά, να αποσπάσει όσα περισσότερα ανταλλάγματα μπορεί.

Το σύνθημα δόθηκε, οι προειδοποιητικές βολές έγιναν πραγματικά πυρά και οι μαχητές βγήκαν από τα χαρακώματα του... twitter στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων – ζητείται, όμως, ακόμη στρατηγός και μπροστάρης να ενώσει το “γαλάζιο” στράτευμα και να θέσει ευθέως θέμα αποχώρησης του Αντώνη Σαμαρά.

Θρυαλίδα για να κυρηχθεί ανοιχτά πλέον ο πόλεμος στο ηττημένο στρατόπεδο της Νέας Δημοκρατίας αποτέλεσε το επίμαχο ψήφισμα του ΕΛΚ που, με την πλήρη αποδοχή Σαμαρά, καλεί ούτε λίγο ούτε πολύ την κυβέρνηση να... μην διαπραγματεύεται υπέρ των ελληνικών θέσεων στην Ευρώπη και “να σεβαστεί πλήρως όλες τις δεσμεύσεις της κυβέρνησης Σαμαρά”.

Πρώτοι η Ντόρα Μπακογιάννη και ο Γιάννης Μιχελάκης έσπευσαν να πάρουν, μέσω twitter, ηχηρές αποστάσεις από την στάση του αρχηγού τους, ακολούθησαν τα αντίστοιχα “τιτιβίσματα” και συνεντεύξεις Αντώναρου και Κυριάκου Μητσοτάκη, και σήμερα την σκυτάλη πήρε, εφ' όλης της ύλης πλέον, ο Ευριπίδης Στυλιανίδης.

Ηταν  “καίριο λάθος  η μετατόπισή μας από την "ήπια προσαρμογή" του Κώστα Καραμανλή στο "δόγμα σοκ" του Αντώνη Σαμαρά» δήλωσε στην Real News ο πρώην υπουργός της ΝΔ βάζοντας ευθέως θέμα ηγεσίας και ζητώντας να συγκληθεί έκτακτο συνέδριο έως την άνοιξη: «Θέμα ηγεσίας”, είπε, “μπορεί να τεθεί είτε από τον ίδιο τον πρόεδρο, είτε από τα συλλογικά όργανα της παράταξης».

Ιδιαίτερα αιχμηρός ήταν, επίσης, ο κ. Στυλιανίδης και προς το... δεξιό άκρο της παράταξης που ευνόησε εμφανώς ο κ. Σαμαράς, φωτογραφίζοντας τον Αδωνι Γεωργιάδη: «Δεν γίνεται να απολύεις και να γελάς, ή να κόβεις δαπάνες για την υγεία και να φωτογραφίζεσαι στο twitter ως μεταρρυθμιστής» είπε.

Ανοιχτό άφησε το ενδεχόμενο να τεθεί θέμα ηγεσίας στη Νέα Δημοκρατία και η Ολγα Κεφαλογιάννη σε περίπτωση που, όπως είπε στον ΒΗΜΑ FM, η ηγετική ομάδα δεν λάβει τις κατάλληλες πρωτοβουλίες για την επόμενη μέρα.
Στην άλλη όχθη, πρώτος προς υπεράσπιση του Αντώνη Σαμαρά βγήκε ο επικεφαλής των ευρωβουλευτών της ΝΔ Μανώλης Κεφαλογιάννης, δικαιολογώντας και το ψήφισμα του ΕΛΚ και την στάση που κράτησε στην Ευρώπη ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

«Κάποιοι για να «γρατζουνίσουν» τον Σαμαρά διακινδυνεύουν να τραυματίσουν τις σχέσεις της Νέας Δημοκρατίας με το ΕΛΚ και να οδηγήσουν την παράταξή μας στην εσωστρέφεια», είπε ο κ. Κεφαλογιάννης.

Ο πόλεμος, ωστόσο, στη ΝΔ έχει ήδη πια προχωρήσει πολύ πέραν της εσωστρέφειας εν μέσω πανταχόθεν βολών και μυστικών δείπνων και – κυρίως – εν αναμονή των κινήσεων του Κώστα Καραμανλή. Εντός των επόμενων ημερών, δε, αναμένεται και η ... επίσημη υποβολή αιτήματος από βουλευτές, όπως έχει προαναγγείλει η Μαριέττα Γιαννάκου, στον πρώην πρωθυπουργό να αναλάβει πρωτοβουλία για να αλλάξει σελίδα η παράταξη.

Υπό το σκηνικό αυτό, η συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της ΝΔ αυτή την Πέμπτη 19 Φεβρουαρίου μόνον αναίμακτη δεν διαγράφεται, καίτοι και τα δύο στρατόπεδα αντιμετωπίζουν μέχρι στιγμής σοβαρά ελλείμματα και δείχνουν ανέτοιμα να επιχειρήσουν την τελική αναμέτρηση.

Στη μεν ηγετική ομάδα, ο συνεργάτες του Αντώνη Σαμαρά διαμηνύουν ότι ο αρχηγός του κόμματος εξακολουθεί να ελέγχει πλήρως την πλειοψηφία των βουλευτών και δεν προτίθεται να ανοίξει ο ίδιος θέμα διαδοχής του. Γνωρίζουν όμως και οι ίδιοι πως όταν φθάνει η ώρα της προσωπικής πολιτικής επιβίωσης οι συσχετισμοί αλλάζουν εύκολα – πολύ περισσότερο, δε, εάν φανεί ότι υπάρχει ισχυρός εναλλακτικός πόλος εξουσίας και η κυβέρνηση κλείσει με επιτυχία την διαπραγμάτευση στην Ευρώπη.

Στην άλλη πλευρά, ούτε το στρατόπεδο των διαφωνούντων είναι συμπαγές, δεν έχει – ακόμη τουλάχιστον – κοινή στρατηγική και σχέδιο και, κυρίως, δεν έχει αναδειχθεί το πρόσωπο που θα μπορούσε να “βγει μπροστά”. Η Ντόρα Μπακογιάννη φέρεται να δηλώνει διατεθιμένη να θέσει στον Αντώνη Σαμαρά το θέμα της αλλαγής ηγεσίας ξεκαθαρίζοντας ταυτόχρονα όμως ότι η ίδια δεν ενδιαφέρεται. Από εκεί και πέρα πολλοί εμφανίζονται πρόθυμοι και φιλόδοξοι μεν, χωρίς όμως να έχουν δείξει ότι μπορούν και να σηκώσουν το βάρος. Εκτός εάν το σύνθημα και το “χρίσμα” έρθει από τον Κώστα Καραμανλή...