ενημέρωση 2:19, 28 July, 2026

Σαν σήμερα γεννιέται ο Henri Cartier-Bresson.

"Εκείνη την εποχή ανακάλυπτα τη Leica. 'Εβρισκα σ' αυτή τη μηχανή ένα τέλειο εργαλείο για γρήγορα σκίτσα και την εξάσκηση του βλέμματος πάνω στη ζωή. Πήγαινα σκαλίζοντας, δεν υπάρχει άλλη λέξη, οσμιζόμουνα με τη μηχανή που δεν την άφηνα ποτέ από τον καρπό μου. Το βλέμμα μου περνούσε από συνεχή ακτινογραφία τη ζωή. Τότε αισθάνθηκα πολύ κοντά στον Proust όταν λέει στο τέλος της Αναζήτησης ότι η ζωή, η πραγματική ζωή που ξαναβρίκεις πάλι είναι η Λογοτεχνία. Για μένα ήταν η Φωτογραφία. 'Οσο με αφορά, το να φωτογραφίζω είναι ένας τρόπος κατανόησης που δεν μπορεί να διαχωριστεί από τα άλλα μέσα οπτικής έκφρασης. Είναι ένας τρόπος να φωνάζω, να απελευθερώνομαι, και όχι να αποδεικνύω η να επιβεβαιώνω τη δική μου ιδιαιτερότητα. Είναι τρόπος ζωής.". (Απόσπασμα από τον εισαγωγή "Το Φανταστικό εκ φύσεως" στην 'Εκθεση του 1981 στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης του Παρισιού). Πορτρέτο του Henri Cartier-Bresson (γύρω στο 1933) από τον George Hoyningen.  

Κούβα, 1963.  

Henri Cartier-Bresson, ένα σπάνιο γαλλικό ντοκιμαντέρ των Jean Bardin και Bernard Hubrenne που έπεισαν τον φωτογράφο να τον ακολουθήσουν στον δρόμο. Σπάνιο κατόρθωμα, γιατί ως γνωστόν, ο Henri Cartier-Bresson απεχθανόταν να τον φωτογραφίζουν, πόσω μάλλον να τον κινηματογραφούν. Όπως πληροφορούμαστε στην αρχή της ταινίας "Δεν θα δείτε το προσωπό του γιατί δεν του αρέσει να του κάνουν αυτό που κάνει στους άλλους. Χρειάστηκε να χρησιμοποιήσουμε την πονηριά για να αιχμαλωτίσουμε την εικόνα και τη σκέψη του". Με τα χρόνια, βέβαια, ο Cartier-Bresson κάπως συμβιβάστηκε μ' αυτήν τη δοκιμασία.  

Αριστερό πορτρέτο από τον γεννημένο στη Shanghai φωτογράφο Sam Tata.  

Φωτογραφίες στο σπίτι με την κόρη του Mélanie και τη γυναίκα του Martine.  

Η Martine Franck από τον Henri Cartier-Bresson.  

Henri Cartier - Bresson Just Plain Love (2001),  ντοκιμαντέρ για τον φωτογράφο από τον γεωργιανό σκηνοθέτη Otar Iosseliani.  

Δύο φίλοι. Robert Doisneau, Henri Cartier-Bresson. Φωτ. Martine Franck (1985).   Σκηνές από την ταινία του Otar Iosseliani “Ήταν ένας Τραγουδιστής Κότσυφας" (1970).  

Τρεις φίλοι, τρία μεγάλα ονόματα της φωτογραφίας. Manuel Alvarez-Bravo, André Kertész και Henri Cartier-Bresson στο Céreste της Γαλλίας. Φωτ. Martine Franck (1979).  

L' Espagne vivra (Η Ισπανία θα ζήσει) 1938, Ντοκιμαντέρ του Henri Cartier-Bresson γυρισμένο στον Εμφύλιο της Ισπανίας για τη διεθνή οργάνωση συμπαράστασης στους Ισπανούς Δημοκρατικούς Κόκκινη Βοήθεια.  

O Henri Cartier-Bresson (στο κέντρο) με τον αμερικανό δημοσιογράφο του περιοδικού New Theater Herbert Kline και τον καμέραμαν Jacques Lemare στον Ισπανικό Εμφύλιο  ακολουθώντας τους αμερικανούς μαχητές της ταξιαρχίας Abraham Lincoln. Φωτ. Τamiment Library, NYU, 15th IB.   Το "μεξικάνικο βάλιτσάκι" του Robert Capa, το χαμένο του αρχείο από τον Εμφύλιο της Ισπανίας, όπως ξαναβρέθηκε το 2007 μετά από πολλές περιπέτειες (βλ. σχετικά στο Magic Circus 4-5-2011).  

Le Retour (Η Επιστροφή), 1945. Ντοκιμαντέρ του Henri Cartier-Bresson για το άνοιγμα των γερμανικών στρατοπέδων, την απελευθέρωση των κρατουμένων και τις μαζικές μετακινήσεις μέσα στο χάος της γονατισμένης Ευρώπης.

Dessau, Γερμανία (1945). Μία Βελγίδα, πληροφοριοδότης της Γκεστάπο, αναγνωρίζεται τη στιγμή που ετοιμάζεται να διαφύγει μέσα από το πλήθος.   Dessau, Γερμανία (1945).  

California Impressions (25' ) και  Southern Exposures (26'), δύο έγχρωμα (!) ντοκιμαντέρ, ή αλλιώς ταξιδιωτικές σημειώσεις, του Henri Cartier-Bresson, πού γυρίστηκαν το 1979 για το κανάλι CBS News.  

Νέα Υόρκη. 5th Avenue. Ο Henri Cartier-Bresson ατο παράθυρο. Φωτ. Rene Burri.  

California Impressions, Blair High School στην Pasadena.  

Μόσχα, 1954. Λίγες μόνο εβδομάδες μετά το ταξίδι του Jean-Paul Sartre και της Simone de Beauvoir ατη Σοβιετική 'Ενωση, ήρθε και η σειρά του Henri Cartier-Bresson να απαντήσει σε επίσημη πρόσκληση της σοβιετικής κυβέρνησης και να επισκεφθεί τη Μόσχα. Μετά τον Robert Capa που είχε συνοδέψει το 1947 τον αμερικανό συγγαφέα John Steinbeck, ήταν ο πρώτος δυτικός φωτογράφος που έπαιρνε άδεια εν μέσω ψυχρού πολέμου για να πραγματοποιήσει ένα ρεπορτάζ στην τότε Σοβιετική 'Ενωση.       

Ο ινδός σκηνοθέτης Satyajit Ray αφηγείται πως ανακάλυψε τις φωτογραφίες του Henri Cartier-Bresson μέσα από τις σελίδες του Verve, του περιοδικού του Tériade,  και πως αυτό τον επηρέασε στη διαμόρφωση της πρώτης του ταινίας Pather Panchali.  

Images a la sauvette (Βιαστικές ή "κλεμμένες" εικόνες), το μυθικό πρώτο βιβλίο του Henri Cartier-Bresson στην αυθεντική αγγλική του έκδοση του 1952. Εκδότης ο Tériade (Στρατής Ελευθεριάδης). Το εξώφυλλο είναι του Henri Matisse. Στις διπλανές φωτογραφίες, ο Tériade με τον  Henri Matisse και ο Tériade σε μία χορευτική φιγούρα με την Ειρήνη Ιωαννίδη.  

Ο Henri Matisse στη Vence, Γαλλία (1944) από τον Henri Cartier-Bresson.    Pather Panchali.  

Η ταινία Pather Panchali ανήκει στην τριλογία The Apu trilogy.  

Συνέντευξη του Cartier-Bresson στον δημοσιογράφο και "talk show host" της CBS Charlie Rose. Καλεσμένος για να μιλήσει για το έργο του Cartier-Bresson ο φωτογράφος Richard Avedon.  

To 1970, τη χρονία που παντρεύεται την Martine Franck, o Henri Cartier-Bresson εγκαταλείπει ουσιαστικά το φωτορεπορτάζ και επιστρέφει στην πρώτη του αγάπη, τη ζωγραφική. Πριν ασχοληθεί με τη φωτογραφία, είχε σπουδάσει το 1927-28 κοντά στον κυβιστή ζωγράφο Andre Lhote, "φωτογράφο χωρίς φωτογραφική μηχανή", συχνάζοντας παράλληλα στους υπερρεαλιστικούς κύκλους του Παρισιού όπου συναντούσε τους Andre Breton, Rene Crevel, Max Ernst. Φωτ. Martine Franck/Magnum. Στη μικρή φωτογραφία δεξιά, ζωγραφική στο Νότο της Γαλλίας παρέα με τον μεξικανό ζωγράφο Pedro Diego Alvarado.    

Anna, γυμνό, 1988 (αναδημοσίευση των έργων του Cartier Bresson από το μπλογκ Artes Magazine).    Table, 1943. Τέμπερα.   Γυμνό στη σχολή του Andre Lhote, 1979. Από την ίδια σχολή πέρασαν ο φωτογράφος  William Klein και η ζωγράφος Tamara de Lempicka. Couple in Cambridge, 1928.   Tuileries, 1983. Τέμπερα.     

Ile de France, 1936. Γαλλικό καλοκαίρι στις όχθες της Μάρνης Dessau, 1945. Τα συντρίμμια της Γερμανίας.

Πηγή: lifo

Σκότωσαν επειδή απλώς δεν έβλεπαν κανέναν λόγο να μην σκοτώσουν

Γράφει ο Χρήστος Χωμενίδης

ΤΑ ΜΑΥΡΑ ΣΤΟΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΗΓΑΔΙΩΝ   “Nihil humani a me alienum puto: Τίποτα το ανθρώπινο δεν μου είναι ξένο.”   

Το προχθεσινό έγκλημα στην Μάνη διαψεύδει κατά τον ανατριχιαστικότερο τρόπο τη φράση του ρωμαίου συγγραφέα Τερέντιου. Το προχθεσινό έγκλημα στην Μάνη μάς αποδεικνύει ότι ο άνθρωπος μπορεί, υπό συνθήκες, να αποξενωθεί εντελώς από την ίδια του τη φύση. Δεν αναφέρομαι σε καλοσύνη, σε αλληλεγγύη, οίκτο, ροπή προς το ωραίο και το ευγενές και σε άλλα τέτοια διαχρονικά ζητούμενα. Μιλάω για το πλέον στοιχειώδες, για το πιο αρχέγονο κύτταρο και όρο της ύπαρξης μας.   

Οι αυτουργοί του εγκλήματος στη Μάνη δεν σκότωσαν από έσχατη ανάγκη ή από ερωτικό πάθος ή από ιδεολογία ή για λόγους τιμής, οι οποίοι τους επιβάλλονταν από κάποιο ηθικό κώδικα. Δεν σκότωσαν εν  βρασμώ ψυχής, εφόσον όλα δείχνουν πως οι πράξεις τους είχαν προσχεδιαστεί. (Εάν ήλπιζαν απλώς να λύσουν αναίμακτα τις όποιες διαφορές τους, δεν θα έδιναν ραντεβού στα θηριώδη θύματά τους σε ερημική τοποθεσία…) Ούτε καν σκότωσαν για να λάβουν πίσω τα χρωστούμενα, τα αναβολικά ή το ποσό των οχτακοσίων εβδομηνταπέντε ευρώ που ισχυρίζονταν ότι τους είχαν υπεξαιρέσει και το οποίο δεν επέστρεψε ποτέ στις τσέπες τους.   

Σκότωσαν επειδή απλώς δεν έβλεπαν κανέναν λόγο να μην σκοτώσουν.   

Η εν συνεχεία συμπεριφορά τους το κάνει προφανές.  

Τι ψυχοσύνθεση πρέπει να διαθέτεις, ώστε να σύρεις στα κατσάβραχα δυό ανθρώπους που μέχρι πριν από ελάχιστα λεπτά ζούσαν, να τους πετάξεις στην καρότσα ενός αγροτικού, να τους δέσεις με σκοινιά για να μην πέσουν στη διαδρομή και -ύστερα από κάμποσα χιλιόμετρα- να τους αδειάσεις σε ένα φαράγγι όπου ρίχνουν οι ντόπιοι τα ψοφίμια, προκειμένου να κατασπαραχθούν από ποντίκια και όρνια;   

Να επιστρέψεις ακολούθως στο σπίτι και στην κανονική σου ζωή ώσπου να σφίξει γύρω σου η μέγγενη της αστυνομίας. Και αφού συλληφθείς, αντί να είσαι ολότελα συντετριμένος, να προσπαθείς να ρίξεις την ευθύνη στον συναυτουργό σου. Να σπεύδεις δε να προσλάβεις –η οικογένεια σου, έστω, για χατίρι σου- κι έναν διάσημο ποινικολόγο. Να σού έχει μείνει δηλαδή μυαλό ύστερα από μια τέτοια πράξη για το πώς θα πέσεις, στο δικαστήριο, στα μαλακά!   Ανάθεμα αν θυμάμαι σε όλη μου τη ζωή στην Ελλάδα πιο στυγερό έγκλημα.   

Ο Κοεμτζής έσφαξε -διατελώντας σε μέθη και σε πλήρη σύγχυση- εκείνους που απειλούσαν με το τουπέ της αστυνομικής τους εξουσίας ό,τι είχε απομείνει απ’τον ζωτικό του χώρο. Ο Φραντζής κατακρεούργησε το αντικείμενο του απόλυτου έρωτά του. Οι «εκτελεστές» της 17 Νοέμβρη φαντασιώνονταν πως αποδίδουν επαναστατικό δίκαιο. Ακόμα και οι σατανιστές είχαν την πεποίθηση πως υπακούουν στις βουλές του Εωσφόρου. Διαταραγμένοι όλοι οι παραπάνω, ιδεοληπτικοί, ψυχές-συμφορές. Μπορείς ωστόσο να ιχνηλατήσεις τις διαδρομές τους μέχρι να ανταμώσουν και να ταυτιστούν με το κακό.   

Όπως σκιαγράφησε ο Παπαδιαμάντης την πορεία της Φραγκογιαννούς και την ελέησε στο τέλος με έναν θάνατο σαν εξαφάνιση, «εις το ήμισυ του δρόμου μεταξύ θείας και ανθρωπίνης δικαιοσύνης»…  

Οι διαδρομές των δύο δολοφόνων της Μάνης φαντάζουν ανεξήγητες.  

Όταν, στα δεκαεννιά σου χρόνια, φτάνεις σε ένα τέτοιο έγκλημα –ως έγκλημα θεωρώ, επαναλαμβάνω, την όλη συμπεριφορά τους από το βράδυ της Τρίτης μέχρι τώρα- δύο τινά μπορεί να συμβαίνουν: Ή έχεις προφτάσει να συσσωρεύσεις μέσα σου μίσος αβυσσαλέο, το οποίο ψάχνει αφορμή να ξεχειλίσει. Ή έχεις χάσει κάθε επίγνωση της πραγματικότητας.   

Η πρώτη εκδοχή θα διερευνηθεί από τους ψυχιάτρους που θα κληθούν να εξετάσουν τους δολοφόνους.   

Για τη δεύτερη, πολλοί και διάφοροι θα τοποθετηθούν δημόσια είτε με εύκολους αφορισμούς είτε αποπειρώμενοι φιλότιμα να εμβαθύνουν. Θα (ξανά-)διαβάσουμε για την ολέθρια επίδραση που ασκεί στις νεαρές ψυχές το παράλληλο εικονικό σύμπαν της τηλεόρασης και των βιντεοπαιχνιδιών. Για τους χιλιάδες φόνους που έχει παρακολουθήσει στην οθόνη ή έχει διαπράξει, πατώντας το τζόυστικ του, ο μέσος κάτοικος του ανεπτυγμένου κόσμου μέχρι να ενηλικιωθεί. Για τα μηνύματα ωμής επιβολής, φανατισμού και μισαλλοδοξίας που εκπέμπονται από συγκεκριμένο πολιτικό χώρο, καρυκευμένα μάλιστα με μια μυθολογία αντρίλας, εθνικισμού, «τοις κείνων ρήμασι». Για τα αβγά που επωάζονταν εδώ και δεκαετίες στις θύρες των χούλιγκαν, στα μποντυμπιλνεράδικα, στα κατά τόπους γραφεία της Χρυσής Αυγής και σκάνε πλέον με αυξανόμενη ταχύτητα και προβάλλουν από μέσα τους ολοένα και πιο δηλητηριώδη φιδάκια…  

Ό,τι όμως κι αν διαβάσουμε, όσο ενδιαφέρον και τεκμηριωμένο κι αν είναι, ας μην του επιτρέψουμε να μας εξοικιώσει –έστω κι ελάχιστα, έστω και ανεπαίσθητα- με ένα τέτοιο έγκλημα.   

Ας διαφυλάξουμε ακέραια εντός μας την αρχική αποστροφή, την άφατη φρίκη.   

Ας αρνηθούμε –για μια φορά- να κατανοήσουμε. «Ας μην δώσουμε τίποτες» όπως μας εξορκίζει και ο Νίκος Εγγονόπουλος «στα μαύρα στόματα των πηγαδιών».-    

Πηγή: lifo

  • Κατηγορία BLOGS
  • 0

Ο Βασίλης Βάρσος δίνει εξηγήσεις

Μούφα press

Κάθε λόγο να είναι υπερήφανος για το νέο του απόκτημα, πρέπει να είναι ο Βασίλης Βάρσος που με το απαραίτητο ύφος του θιγμένου, η φωτογραφία του οποίου κυκλοφορεί από χθες στο διαδίκτυο. Αποδεικνύοντας έτσι ότι γι’ αυτόν η ενασχόλησή του με την κακοποίηση επικίνδυνων πολιτών, είναι κάτι παραπάνω από εργασία. Είναι χόμπι!

Μετά τον σάλο που έχει προκαλέσει η επίθεση Βάρσου εναντίον κυρίας και τις πολυποίκιλες αντιδράσεις την κοινωνίας η απάντηση-διάψευση ήλθε από τον Β. Βάρσο. Σύμφωνα με όσα εξήγησε ενώπιον των συγκεντρωμένων δημοσιογράφων καθώς και πλήθους υποστηρικτών του η υπόθεση είναι πολύ απλή. Κατά την διάρκεια του Δ.Σ μύγα πετούσε πάνω από το κεφάλι του και τον ενοχλούσε, έτσι με κινήσεις έντονες στην αρχή δοκίμασε να την απομακρύνει.

Όταν είδα ότι αυτό δεν ήταν δυνατό αποφάσισα να πάρω την υπόθεση στα χέρια μου.

Έτσι λοιπόν κινήθηκε εναντίον της μύγας και εκείνη την στιγμή εντελώς τυχαία βρέθηκε ενώπιον του η κυρία. Δεν είχα καμία πρόθεση να χειροδικήσω απέναντι της κυρίας  τόνισε.

Όταν του επεσήμανε δημοσιογράφος «εχθρός της δυναστείας Βάρσου-Χιωτάκη» όπως το ονόμασε και ότι είναι καταγεγραμμένες οι απειλές του είπε ότι, πρόκειται για μια κακιά στιγμή, η μύγα τυχαία μπήκε ανάμεσα μου και της κυρίας. Ξέρετε σε πόσες κυρίες έχω πάει τα ούρα και το αίμα για εξέταση;

Σε συνεχεία της επιτυχίας του, ήδη κάνει επέλαση στο χώρο της διαφήμισης διαφόρων προϊόντων.

Προβάλει έναν τερατώδη άνδρα με τα όλα του, που λανσάρει τα τελευταία κατάλοιπα του χθες.

Πρόκειται για ένα αξεσουάρ, που προβάλλεται ιδιαίτερα στο site «tonexomikro.com», ένα site αφιερωμένο όπως αναφέρει το ίδιο «στην πώληση υποκατάστατων για όσους είναι ελάχιστα προικισμένοι και θέλουν να αισθανθούν επιτέλους κάπου ανώτεροι.

Μάλιστα το συγκεκριμένο αξεσουάρ, αποτελεί ένα από τα best seller  στο on-line shop, καθώς φαίνεται να κερδίζει ιδιαίτερα την προτίμηση ανάμεσα σε μπράβους, συνοδούς μαφιόζων, μόνιμων δημοτικών βαστάζων και άλλων παρεμφερών ημιεπαγγελματικών κατηγοριών.

Τα κόσμια λόγια, σύμφωνα με τη διαφήμιση, απευθύνονται κυρίως σε όσους έχουν ιδιαίτερη ευαισθησία στα τρυφερά χέρια τους, με αποτέλεσμα κατά τη διάρκεια ενός παρατεταμένου παραληρήματος να υποφέρουν από γρατζουνίσματα και μώλωπες ή ακόμα και να τους χαλάει το μανικιούρ.

Τέλος δεν είναι λίγοι εκείνοι που γράφουν ιδιαίτερα θετικά σχόλια για τα γάντια αυτά: Ανάμεσά τους ο «Oles_einai_idies» που αναφέρει ότι με τα λόγια αυτά, δε χρειάζεται να δέρνει με τις ώρες τη φίλη του κάθε φορά που δεν την ικανοποιεί στο σεξ, αφού τα χτυπήματα που της κάνει, την αφήνουν λιπόθυμη με τη μια!»

«Κανείς δεν μπορεί να ζήσει για καιρό ανάμεσα σε πολιτικούς 3ης διαλογής, λαμόγια και παρατρεχάμενους», τόνισε δημοσιογράφος-εκπρόσωπος ανθρωπιστικών οργανώσεων που ενημερώθηκε για το συμβάν, θέλοντας να δείξει τις τριτοκοσμικές συνθήκες νοητικής βαρβαρότητας, που επικρατούν σε τέτοιες εκδηλώσεις.

Τέλος ο «BigBill Greek», θίγει μια άλλη σημαντική διάσταση του θέματος που έχει να κάνει με την τιμή: «Ευτυχώς που με άφησαν πάλι απ’ έξω, στα φανερά, γιατί υπόγεια είμαι και πάλι ο “enormousbilltheking”, παίρνω και «επίδομα-βοήθημα» για να μπορώ να το αγοράσω και να απαντάω καλύτερα», αναφέρει.

Μεγάλε bill, billare, φώναζε το ενθουσιασμένο-συγκεντρωμένο πλήθος.

Σημείωση: Το παραπάνω κείμενο και η φωτογραφία είναι όλο προϊόν φαντασίας με στόχο τη σάτιρα και σε καμία περίπτωση δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Μπορείτε να το καταναλώσετε άφοβα.

 

Τα «ματωμένα» smartphones

Ονομάζονται «ματωμένα μέταλλα», κατ' αντιστοιχία με τα «ματωμένα διαμάντια» της Σιέρα Λεόνε. Και είναι αυτό ακριβώς που δηλώνει το όνομά τους: ορυκτά, όπως χρυσός, κασσίτερος, βολφράμιο και κολτάνιο, απαραίτητα για την κατασκευή smartphones και υπολογιστών, που είναι βουτηγμένα στο αίμα εργατών, συχνά ανήλικων παιδιών, που «δουλεύουν» υπό συνθήκες σκλαβιάς σε επικίνδυνα ορυχεία της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό. Τα «αφεντικά» είναι αιμοδιψείς πολέμαρχοι, διεφθαρμένοι στρατιωτικοί και πολιτικοί, συμμορίες οργανωμένου εγκλήματος. Και οι εχέμυθοι μέχρι συνενοχής «πελάτες» είναι οι μεγάλες εταιρείες κατασκευής φορητών συσκευών επικοινωνίας.  

«Στο Ανατολικό Κονγκό άνθρωποι δολοφονούνται για χάρη "αναβαθμίσεων" όλο και μικρότερης χρησιμότητας στα δικά μας smartphones» γράφει σε πρόσφατο ρεπορτάζ του ο ακτιβιστής και βραβευμένος δημοσιογράφος της βρετανικής εφημερίδας «Guardian»Τζορτζ Μόνμπιοτ. Αποκαλύπτει ότι αρκετές εταιρείες δεν έχουν «ορατότητα» όσον αφορά την προέλευση των υλικών τους και το αν αυτά έρχονται από νόμιμα ή παράνομα, «ματωμένα» ορυχεία. Η εταιρεία Apple, γράφει, έχει απαντήσει επανειλημμένως στις σχετικές ερωτήσεις της κυβέρνησης των ΗΠΑ ότι τα μέταλλα που χρησιμοποιεί προέρχονται από 211 μεταλλουργικές μονάδες διασκορπισμένες σε όλον τον κόσμο, οι οποίες ωστόσο ενδέχεται να χρησιμοποιούν μέταλλα που προέρχονται από παραστρατιωτικές ομάδες στο Κονγκό.

Η μόνη εταιρεία που έχει όντως λάβει μέτρα εναντίον του φαινομένου είναι η Nokia που συμμετέχει σε έξι πρωτοβουλίες κυβερνήσεων και ομάδων εθελοντών ώστε να παράγονται «κινητά που δεν θα είναι βουτηγμένα στο αίμα». Η ίδια όμως παραδέχεται ότι «δεν υπάρχει ένα 100% αξιόπιστο σύστημα που να μας επιτρέπει να γνωρίζουμε την αρχική πηγή των υλικών μας».

Καθημερινές σκηνές ντροπής εκτυλίσσονται στα εκατοντάδες παράνομα ορυχεία του αχανούς Ανατολικού Κονγκό: μικρά παιδιά «δουλεύουν» μέσα σε επικίνδυνες στοές για 12-14 συνεχόμενες ώρες. Με αξίνες και φτυάρια βγάζουν και κατόπιν κοσκινίζουν το χώμα με τα γεμάτα κάλους χέρια τους. Αν αρνηθούν να εργαστούν ή προσπαθήσουν να διαφύγουν και πιαστούν, τότε ακολουθούν μαστιγώματα, βιασμοί, ακόμη και αποκεφαλισμοί «για παραδειγματισμό».

Δίπλα τους, μεγαλύτεροι σε ηλικία εργάτες, φορώντας γαλότσες, ψάχνουν γονατιστοί στη λάσπη για οτιδήποτε ορυκτό που θα μπορούσε να τους εξασφαλίσει «μεροκάματο» ενός ως δύο ευρώ. «Τα ορυχεία που ανοίγουν κατά δεκάδες στα ανατολικά της χώρας είναι απλές αυτοσχέδιες τρύπες μέσα σε βουνοπλαγιές» λέει η Σοφία Πικλς από τη βρετανική ΜΚΟ υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων «Global Witness». Και κάνει λόγο για τεράστια κέρδη τα οποία χρηματοδοτούν βίαιες εθνοτικές συγκρούσεις, παρά την επίσημη λήξη του εμφυλίου πολέμου το 2003. Ντόπιοι πολέμαρχοι έχουν στη δούλεψή τους ανήλικα παιδιά στα ορυχεία του πολύτιμου κολτανίου, από το οποίο εξάγεται το ταντάλιο, συστατικό απαραίτητο στην κατασκευή πυκνωτών για τα κινητά τηλέφωνα και τους φορητούς υπολογιστές.  

Ο νόμος Dodd-Frank, που υπεγράφη από τον αμερικανό πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα το 2010, απαιτεί από τις αμερικανικές εταιρείες να αποκαλύπτουν τη χρήση «ματωμένων ορυκτών». Η βρετανική εφημερίδα «Times» επικοινώνησε με μεγάλες εταιρείες ηλεκτρονικών και ζήτησε να μάθει αν χρησιμοποιούν τέτοια μέταλλα. Οι εταιρείες παραδέχθηκαν ότι τα προϊόντα τους ενδέχεται να τα περιέχουν, ωστόσο δήλωσαν άγνοια για οτιδήποτε άλλο. Κάποιες, όπως η Vodafone, επέρριψαν εξ ολοκλήρου την ευθύνη στους «μεσάζοντες» της αφρικανικής χώρας υποστηρίζοντας πως «είναι εξαιρετικά δύσκολο να διαπιστωθεί» ποια από τα ορυχεία βρίσκονται εκτός εμπόλεμων περιοχών και ποια είναι νόμιμα και λειτουργούν με άδεια και με ανθρώπινες συνθήκες εργασίας.

Καταραμένος πλούτος


17 τρισ. (!) ευρώ μέσα στη γη
Ο ορυκτός πλούτος του Κονγκό εκτιμάται ότι αγγίζει την αστρονομική αξία των 17 τρισ. (!) ευρώ. Περιλαμβάνει τα μεγαλύτερα αποθέματα χρυσού στον κόσμο, το 5% του χαλκού, το 50% του κοβαλτίου και το 80% της παγκόσμιας παραγωγής κολτανίου.
 
Απέραντη φτώχεια
Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, το Κονγκό είναι η φτωχότερη χώρα στον κόσμο με κατά κεφαλήν ΑΕΠ τα 338 ευρώ. Το 71% του πληθυσμού ζει κάτω από το όριο της φτώχειας (με 0,80 ευρώ εισόδημα την ημέρα), ενώ ο μέσος μηνιαίος μισθός µε δυσκολία φτάνει τα 20 ευρώ.
 
Σύντομη ζωή μέσα στον τρόμο
Το προσδόκιμο ζωής στη χώρα δεν υπερβαίνει κατά μέσον όρο τα 49 έτη (51 για τις γυναίκες, 47 για τους άντρες). Από το 1996 ως σήμερα η εμπόλεμη κατάσταση ευθύνεται για τον θάνατο έξι εκατομμυρίων ανθρώπων, ενώ ο ΟΗΕ σε έκθεσή του υποστηρίζει ότι ως το 2012 είχαν βιαστεί στο Κονγκό πάνω από 400.000 γυναίκες.  
 
Πρώτες ύλες για τον πόλεμο
Στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο οι σφαίρες που σκότωσαν τα εκατομμύρια θύματα στο Δυτικό Μέτωπο περιείχαν κατά 75% χαλκό από το Κονγκό. Στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο το ουράνιο με το οποίο κατασκευάστηκε η ατομική βόμβα που κατέστρεψε τη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι προήλθε από ένα ορυχείο του Κονγκό.

Σοφία Πικλς, εκπρόσωπος της ΜΚΟ «Global Witness»

«Να αντιδράσουν οι καταναλωτές»

Οι αγοραστές των τηλεφώνων θα μπορούσαν να βρουν τη δύναμη για να αλλάξει η κατάσταση, εκτιμά μιλώντας στο «Βήμα» η Σοφία Πικλς από τη βρετανική ΜΚΟ «Global Witness».

Ποια είναι η κατάσταση στο Κονγκό σήμερα σχετικά με το θέμα των «ματωμένων μετάλλων»;
«Ο νόμος Dodd-Frank αποτέλεσε καθοριστικό παράγοντα αλλαγών στη μεταλλευτική βιομηχανία του Κονγκό. Ωστόσο πρέπει να εξαλειφθεί το φαινόμενο της εμπλοκής ανώτερων στρατιωτικών αξιωματούχων της χώρας στο εμπόριο ορυκτών. Οντως κάποια ορυχεία έφυγαν από τον έλεγχο του στρατού του Κονγκό, από την έρευνά μας όμως προκύπτει ότι πολλά μέλη των ενόπλων δυνάμεων της χώρας εξακολουθούν να πλουτίζουν εις βάρος των συμπολιτών τους. Η κυβέρνηση του Κονγκό επιβάλλεται να εντοπίσει τις περιπτώσεις αυτές».
 
Πώς θα μπορούσε να είναι χρήσιμη η συνεισφορά της ΕΕ;
«Η ΕΕ θα μπορούσε κάλλιστα να εκμεταλλευθεί τη χρονική συγκυρία και να "χτίσει" κι αυτή με τη σειρά της ένα νομικό πλαίσιο εφάμιλλο με εκείνο του νόμου Dodd-Frank προκειμένου να επιβάλει στις ευρωπαϊκές εταιρείες να λογοδοτούν για την προέλευση των ορυκτών τους».
 
Πώς μπορεί ένας καταναλωτής να επηρεάσει με τον τρόπο του προς μια διευθέτηση του ζητήματος;
«Πολλοί καταναλωτές πλέον έχουν μάθει να ρωτούν τις εταιρείες ηλεκτρονικών ειδών για την προέλευση των υλικών τους. Επίσης όλες οι ευρωπαϊκές εταιρείες που χρησιμοποιούν "ματωμένα μέταλλα" είναι υποχρεωμένες διά νόμου στις ΗΠΑ να αναγράφουν στην επίσημη ιστοσελίδα τους αν τα υλικά τους προέρχονται από χώρες όπως το Κονγκό. Οι καταναλωτές πρέπει να κάνουν όλο και περισσότερες ερωτήσεις προκειμένου να υψώσουν το ανάστημά τους απέναντι στην ανευθυνότητα των εταιρειών».