Για να κατανοήσουμε εύκολα την ψυχική κατάσταση της τουρκικής κοινωνίας, πρέπει να παρατηρήσουμε τρεις δείκτες κι έναν άνδρα.

Ο πρώτος αριθμός αφορά στην αξία της τουρκικής λίρας. Αυτή αποτελεί πιθανώς τον καλύτερο δείκτη της κατάστασης, του επιπέδου και της ποιότητας της τουρκικής οικονομίας, και βρίσκεται σε ελεύθερη πτώση επί τουλάχιστον ένα χρόνο. Πριν από έναν ακριβώς χρόνο, στις 2 Οκτωβρίου 2019, 1 ευρώ άξιζε 6,25 τουρκικές λίρες. Ένα χρόνο μετά, δηλαδή στις 2 Οκτωβρίου 2020, 1 ευρώ αντιστοιχεί, στην επίσημη αγορά, σε 9,10 τουρκικές λίρες. Η τουρκική λίρα έχασε 16% της αξίας της εντός σύντομου χρονικού διαστήματος (από την 1η Ιανουαρίου 2020). Το τουρκικό νόμισμα συνεχίζει σταθερά αυτές τις μέρες να σπαει τα ρεκόρ απωλειών έναντι του ευρώ.

Εν τω μεταξύ, ο τσάρος της οικονομίας, ο υπουργός Θησαυροφυλακίου και Οικονομικών, Μπεράτ Αλμπαϊράκ, γαμπρός του Προέδρου Ερντογάν, εξηγεί, με εξαιρετικά επιχειρήματα, την «υγιή» τουρκική οικονομία. Κατά τη διάρκεια -μεταδοθείσης στις 12 Αυγούστου- συνέντευξής του στον τηλεοπτικό σταθμό «CNN Turk», είχε ενδιαφέρον η απάντησή του στην ερώτηση του δημοσιογράφου: «Εάν έπρεπε να ανησυχούμε για την άνοδο της αξίας του αμερικανικού δολαρίου». Με έναν πολύ καθησυχαστικό, σχεδόν αδιάφορο, τόνο, είπε: «Λαμβάνετε το μισθό σας σε δολάρια; Έχετε χρέη σε δολάρια; Έχετε εμπορικές δοσοληψίες με το δολάριο;». Ο καημένος δημοσιογράφος, που εργάζεται για το Παλάτι, μόλις μετά βίας και πολύ χαμηλόφωνα, είπε: «Μμ, αλλά αυτό μπορεί να έχει κάποια επίδραση…».

Υπότροπος, ο κύριος Αλμπαϊράκ, κατά την παρουσίαση, στις 29 Σεπτεμβρίου, του προγράμματός του για τη Νέα Οικονομία, δήλωσε ψύχραιμα ως προς το δολάριο: «Η συναλλαγματική ισοτιμία ουδεμία σημασία έχει για μένα. Ουδόλως με ενδιαφέρει. Δεν παρακολουθώ καν τη συναλλαγματική ισοτιμία».

Όχι μόνο οι οικονομολόγοι και οι απλοί άνθρωποι, αλλά και η ακροδεξιά καθημερινή εφημερίδα «Akit», αντέδρασαν σε αυτές τις δηλώσεις. Οι κακές γλώσσες σχολίασαν: «Ένας υπουργός Οικονομίας, για τον οποίο το δολάριο ουδεμία σημασία έχει, και ένας υπουργός Υγείας, για τον οποίο ο αριθμός των κρουσμάτων του κοροναϊού, επίσης, δεν έχει καμία σημασία. Η ζωή είναι ωραία!».

Πέραν αυτών των τριών δεικτών, υπάρχει ένας άνδρας, όχι οποιοσδήποτε άνδρας, ο Πρόεδρος του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης, Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, ο οποίος διακρίνεται για τις πολύ πρωτότυπες δηλώσεις και θέσεις του. Πρόσφατα επινόησε μία φράση που καταγράφηκε ως μεγάλη συμβολή στην ορολογία των Πολιτικών Επιστημών: Μία αντιπολίτευση που δεν ασκεί κριτική στην κυβέρνηση. Είχε πει: «Η κυβέρνηση επιθυμεί την άσκηση κριτικής στις πολιτικές της σε ορισμένα θέματα. Όχι, δεν θα το κάνουμε. Και αυτό, για να μην ενταθεί η ατμόσφαιρα, για να μην υποπέσουμε στην παγίδα της πρόκλησης». Πολύ πιθανόν, έχει δίκιο, διότι η ηγεσία αυτού του κεμαλικού, εθνικιστικού και κρατικιστικού -κατεξοχήν- κόμματος, υπερασπίζεται, π.χ., τη θέση της «Γαλάζιας Πατρίδας», υποστηρίζει, δηλαδή, τον επεκτατισμό του Ερντογάν στην Ανατολική Μεσόγειο. Ο ηγέτης της επίσημης αντιπολίτευσης βρίσκεται -ακόμη και πάντα- πίσω από τον τουρκικό στρατό, ο οποίος συνεχίζει τις επιχειρήσεις του εναντίον των Κούρδων στην ίδια την Τουρκία, στο Ιράκ και στη Συρία. Επιπλέον, ο κ. Κιλιτσντάρογλου συνεχίζει να υποστηρίζει τις τουρκικές «κατακτήσεις» στη Λιβύη και, σήμερα, στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ και την Αρμενία.

«Δεν χρειάζεται να κάνουμε πολλά. Το κυβερνών κόμμα είναι τόσο αδύναμο που αυτόματα θα χάσει στις επόμενες εκλογές», ανέφερε.

Ίσως πρέπει αυτός ο τύπος αντιπολίτευσης, της ανικανότητας και του εθνικισμού, να θεωρηθεί ως ο τέταρτος δείκτης σε ανοδική πορεία. 

 * Ο Τούρκος δημοσιογράφος Ραγκίπ Ντουράν, με ρεπορτάζ και αναλύσεις, καταγράφει κάθε Σαββατοκύριακο στο Tvxs.gr,  τις εξελίξεις στην Τουρκία