ενημέρωση 6:22, 13 July, 2026

O Ζίζεκ, η διπρόσωπη Ευρώπη και η «ρωσική αλήθεια» του Πούτιν

Σύμφωνα με τον σλοβένο φιλόσοφο η αποκαλούμενη «ρωσική αλήθεια» είναι απλώς ένας βολικός μύθος που δικαιολογεί τις αυτοκρατορικές φιλοδοξίες του ρώσου προέδρου και το καλύτερο που μπορεί να κάνει η Ευρώπη για να τις αντιμετωπίσει είναι να διαχειριστεί δικαιότερα τα προσφυγικά κύματα από τις αναπτυσσόμενες/αναδυόμενες χώρες

Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ έως την 8η Μαρτίου σχεδόν δύο εκατομμύρια Ουκρανοί, πρόσφυγες του πολέμου που διεξάγει το Κρεμλίνο κατά της πατρίδας τους, κατέφυγαν για να γλιτώσουν σε χώρες της Ευρώπης (κυρίως στην Πολωνία) όπου οι κυβερνήσεις αλλά και οι πολίτες επιδεικνύουν αξιοσημείωτη αλληλεγγύη. Μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών που έσπευσαν να εκφράσουν την προθυμία τους να υποδεχτούν και να φιλοξενήσουν πρόσφυγες από την Ουκρανία συγκαταλέγεται και η Σλοβενία, γεγονός το οποίο έκανε έναν από τους πιο διάσημους πολίτες της, τον περίφημο και πολυγραφότατο (και αμφιλεγόμενο) Σλάβοϊ Ζίζεκ να αισθανθεί συγχρόνως υπερηφάνεια και ντροπή.

Στην αποκάλυψη προέβη ο ίδιος, μάλιστα, μέσω άρθρου του στο Project Syndicate. «Οταν το Αφγανιστάν τέθηκε υπό τον έλεγχο των Ταλιμπάν πριν από έξι μήνες, αυτή η ίδια κυβέρνηση αρνήθηκε να υποδεχτεί αφγανούς πρόσφυγες, υποστηρίζοντας ότι έπρεπε να παραμείνουν στη χώρα τους και να πολεμήσουν. Και πριν από δύο μήνες, όταν χιλιάδες πρόσφυγες, κυρίως Κούρδοι από το Ιράκ, αποπειράθηκαν να εισέλθουν στην Πολωνία από τη Λευκορωσία, η σλοβενική κυβέρνηση, υποστηρίζοντας ότι η Ευρώπη δεχόταν επίθεση, προσέφερε στρατιωτική βοήθεια για να στηρίξει την ποταπή προσπάθεια της Πολωνίας να τους απωθήσει», εξηγεί ο σλοβένος φιλόσοφος όσον αφορά την ντροπή που αισθάνθηκε.

Στο κείμενό του επισημαίνει ότι λόγω του πολέμου στην Ουκρανία, πλέον στη συνείδηση των περισσότερων, εάν όχι όλων, των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων υφίστανται δύο είδη προσφύγων. Την κύρια διαφορά μεταξύ τους αποπειράθηκε να την εξηγήσει η κυβέρνηση της Σλοβενίας την 25η Φεβρουαρίου, δηλαδή την επομένη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, δηλώνοντας στο Twitter ότι «οι πρόσφυγες από την Ουκρανία προέρχονται από ένα περιβάλλον το οποίο από πολιτιστικής, θρησκευτικής και ιστορικής απόψεως είναι εντελώς διαφορετικό από το περιβάλλον από το οποίο προέρχονται οι πρόσφυγες από το Αφγανιστάν».

Εξαιτίας της κατακραυγής που ακολούθησε, η ανάρτηση διαγράφηκε γρήγορα, ωστόσο «η αισχρή αλήθεια αποκαλύφθηκε: η Ευρώπη πρέπει να υπερασπιστεί τον εαυτό της από τη μη Ευρώπη», συνοψίζει ο Ζίζεκ. Και υποστηρίζει ότι αυτή η προσέγγιση «θα είναι καταστροφική για την Ευρώπη στον συνεχιζόμενο παγκόσμιο αγώνα για γεωπολιτική επιρροή». Γιατί τα δυτικά μέσα ενημέρωσης και οι όποιες δυτικές ελίτ οριοθετούν αυτόν τον αγώνα «ως σύγκρουση μεταξύ μιας δυτικής “φιλελεύθερης” σφαίρας και μιας ρωσικής «ευρασιατικής» σφαίρας, αγνοώντας την πολύ μεγαλύτερη ομάδα χωρών –στη Λατινική Αμερική, στη Μέση Ανατολή, στην Αφρική και στη Νοτιοανατολική Ασία– που μας παρατηρούν από κοντά», γράφει.

Εστιάζοντας στην Ουκρανία, ο Ζίζεκ ανησυχεί ιδιαίτερα για τη ριζοσπαστικοποίηση που παρατηρείται, από την πλευρά του Βλαντίμιρ Πούτιν κυρίως, αλλά όχι αποκλειστικά. Θεωρεί ότι δεν αποτελεί απλώς ρητορική και επικρίνει όλους όσοι στη φιλελεύθερη Αριστερά πίστευαν ακράδαντα έως την τελευταία στιγμή πως, δεδομένου ότι ένας πόλεμος θα ήταν καταστροφικός οικονομικά για αμφότερες τις πλευρές, ο ρώσος πρόεδρος απλώς μπλόφαρε, όταν συγκέντρωνε τα στρατεύματά του στα ρωσο-ουκρανικά σύνορα.

 «Ακόμη και όταν ο Πούτιν περιέγραψε την κυβέρνηση του ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι ως «συμμορία τοξικομανών και νεοναζί», οι περισσότεροι περίμεναν ότι η Ρωσία απλώς θα καταλάμβανε τις δύο αποσχισθείσες “λαϊκές Δημοκρατίες” οι οποίες ελέγχονται από ρώσους αυτονομιστές που υποστηρίζονται από το Κρεμλίνο ή, το πολύ, θα επέκτεινε την κατοχή σε ολόκληρη την περιοχή του Ντονμπάς στην Ανατολική Ουκρανία», υπενθυμίζει ο Ζίζεκ. Και σήμερα, «κάποιοι που αυτοαποκαλούνται αριστεροί κατηγορούν τη Δύση για το γεγονός ότι ο αμερικανός πρόεδρος Τζο Μπάιντεν είχε δίκιο για τις προθέσεις του Πούτιν.

Το επιχείρημα είναι γνωστό: το ΝΑΤΟ περικύκλωνε σιγά-σιγά τη Ρωσία, υποδαυλίζοντας έγχρωμες επαναστάσεις πολύ κοντά της και αγνοώντας τους εύλογους φόβους μιας χώρας που είχε δεχθεί επίθεση από τη Δύση τον περασμένο αιώνα». Ο σλοβένος στοχαστής αναγνωρίζει ότι το παραπάνω επιχείρημα ανταποκρίνεται εν μέρει στην πραγματικότητα αλλά το να υποστηρίζεται μόνον αυτό ισοδυναμεί με το να δικαιολογούμε τα πεπραγμένα του Χίτλερ, επιρρίπτοντας την ευθύνη στην «άδικη» Συμφωνία των Βερσαλλιών.

Ακόμη χειρότερα, μέσω του εν λόγω επιχειρήματος αναγνωρίζεται εμμέσως ότι οι μεγάλες δυνάμεις δικαιούνται να δημιουργούν σφαίρες επιρροής, ενώ οι υπόλοιπες, λιγότερο ισχυρές, χώρες υποχρεούνται να προσχωρούν σε αυτές στο όνομα της παγκόσμιας σταθερότητας. Το ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν πιστεύει ότι οι διεθνείς σχέσεις αποτελούν μια αντιπαράθεση μεταξύ υπερδυνάμεων καθίσταται σαφές και από τον ισχυρισμό του ότι δεν είχε άλλη επιλογή πέρα από το να επέμβει στρατιωτικά από την Ουκρανία με στόχο την «αποναζιστικοποίησή» της.

Ο Ζίζεκ διερωτάται στο άρθρο του εάν αληθεύει αυτός ο ισχυρισμός, εάν όντως το πρόβλημα στην Ουκρανία είναι ο φασισμός. Ο καθηγητής Φιλοσοφίας στο European Graduate School και διευθυντής του Birkbeck Institute for the Humanities στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου γράφει πως το ερώτημα αφορά περισσότερο τη Ρωσία του Πούτιν παρά την Ουκρανία του Ζελένσκι. 

  • Κατηγορία BLOGS
Συνδρομή σε αυτήν την τροφοδοσία RSS