Απλωμένη στον γεωγραφικό πυρήνα της Πελοποννήσου, στον ορεινό όγκο του Μαινάλου και σε κοντινή απόσταση από το αστικό κέντρο της Τρίπολης, η Ορεινή Αρκαδία χρόνια τώρα αποτελεί έναν δημοφιλή τουριστικό προορισμό. Είναι ωστόσο, πολλά περισσότερα: Ένα ζωντανό, πολυδιάστατο μωσαϊκό από αυτόνομες κοινότητες, που λειτουργούν ως ξεχωριστοί κόμβοι ενός ευρύτερου, αρχοντικού τοπίου. Σήμερα, ο σύγχρονος ταξιδιώτης δεν αναζητά στην Αρκαδία μια απλή, εφήμερη αναψυχή, αλλά μια ολοκληρωμένη βιωματική εμπειρία.

Από τη μία πλευρά, η ανάγκη για αποσύνδεση από τους εξαντλητικούς αστικούς ρυθμούς και η αναζήτηση της αυθεντικότητας στη γαστρονομία και τον πολιτισμό, και από την άλλη, η πρόκληση του τουρισμού περιπέτειας μέσα στη μοναδική φύση του Μαινάλου. Σε κάθε χωριό, από τη Βυτίνα και τη Δημητσάνα, μέχρι τη Στεμνίτσα και την Καρύταινα, η ταξιδιωτική εμπειρία μεταμορφώνεται. Παρόλα αυτά, το κοινό συνδετικό στοιχείο παραμένει αναλλοίωτο: η αίσθηση ότι ο τόπος διατηρεί ακέραιη την ψυχή του, μετατρέποντας την πλούσια κληρονομιά του παρελθόντος στο πιο ελκυστικό, σύγχρονο αφήγημα φιλοξενίας.

Η περιήγηση στα χωριά αποκαλύπτει τη δυναμική αυτής της αλλαγής. Tο υψόμετρο συναντά την ιστορία, και εκεί είναι που οι προσωπικές μαρτυρίες των ανθρώπων παίρνουν σάρκα και οστά. Άνθρωποι που άφησαν τις πόλεις, νέοι που ολοκλήρωσαν τις σπουδές τους και επέλεξαν να ριζώσουν εδώ, ανοίγοντας ξανά παραδοσιακές επιχειρήσεις και ξενώνες, δημιουργούν ένα νέο κύμα ανάπτυξης. Δεν πρόκειται για μια απλή τουριστική διαδρομή, αλλά για μια ζωντανή καταγραφή της περιφέρειας που αναγεννάται μέσα από τον εθελοντισμό και τη βιωματική σχέση με τον τόπο. Και την ίδια ώρα υποδέχεται επισκέπτες από όλο τον κόσμο, κάθε ηλικίας που επιλέγουν την Ελλάδα, ξανά και ξανά.

Μαγούλιανα

Η υποδοχή στα Μαγούλιανα είναι εμφανής από το πρώτο λεπτό. Φτάνοντας στην είσοδο, η πινακίδα καλωσορίζει τους επισκέπτες στο υψηλότερο χωριό της Πελοποννήσου, σε υψόμετρο 1.365 μέτρων. Εδώ, η αίσθηση της ορεινής απομόνωσης συνυπάρχει με μια παράδοξη, πεισματική ζωντάνια. Με μόλις 45 μόνιμους κατοίκους, η καθημερινότητα βασίζεται απόλυτα στους δεσμούς της κοινότητας. Ο πρόεδρος του χωριού, Αθανάσιος Κανελλόπουλος, αποτελεί ζωντανό παράδειγμα αυτής της νέας δυναμικής: από τη συνέχεια της οικογενειακής ταβέρνας των παππούδων του και την ανάπτυξη εναλλακτικών καταλυμάτων, μέχρι τον εθελοντισμό και τη συμμετοχή του στη δημιουργία και συντήρηση των περιπατητικών διαδρομών του Mainalon Trail. Στα Μαγούλιανα, η λειτουργία του τόπου περνά μέσα από πρόσωπα, σχέσεις και ιστορική μνήμη. Στολίδι αυτής της μνήμης αποτελεί ο ιστορικός Ναός της Κοίμησης της Θεοτόκου, με το μνημειώδες ξυλόγλυπτο τέμπλο του 1845. Φτιαγμένο από ξύλο καρυδιάς, μετά από επτά ολόκληρα χρόνια εξαντλητικής καλλιτεχνικής δημιουργίας, στέκει ως ένα από τα σπουδαιότερα πολιτιστικά κειμήλια της ευρύτερης περιοχής, καθηλώνοντας τον επισκέπτη με την πνευματική και αισθητική του αρχοντιά.

Το χιονοδρομικό του Μαίναλου δεν μπορεί να αναπτύξει την χιονοδρομία, λόγω του κλίματος, της έλλειψης χιονιού και των αλλαγών θερμοκρασίας. Λειτουργεί όμως ως τόπος δράσεων και εκδηλώσεων και ως αναπόσπαστο τμήμα της φιλοσοφίας όλης της ορεινής περιοχής, ότι το βουνό είναι για όλες τις εποχές.

Στην περιοχή οι τουριστικές επενδύσεις συνεχίζονται και καλύπτουν όλες τις προδιαγραφές. Από απλά προσιτά καταλύματα μέχρι πεντάστερα ξενοδοχεία.

Βυτίνα

Κάθε χωριό είναι και ένα μικρό διαμαντάκι φιλοξενίας. Στη Βυτίνα, αυτή αρχίζει από τον Δρόμο της Αγάπης, με τα δέντρα που ενώνονται σχηματίζοντας μια «αγκαλιά» για τον επισκέπτη, την οποία την συναντάς και αλλού, σε κάθε πρόσωπο. Από την φαρμακοποιό και τον τυροκόμο παππού που μαζί με τα εγγόνια του κρατούν το μαγαζί με τα προϊόντα της φάρμας τους, μέχρι τους νεαρούς ιδιοκτήτες της ταβέρνας που καταλήγουν να κάθονται μαζί με τους θαμώνες στο ίδιο τραπέζι και να μοιράζονται ιστορίες. Και κάπως έτσι ο επισκέπτης γίνεται μέρος μιας παρέας ή και μιας οικογένειας. Σε έναν τόπο που μπορεί εύκολα αν το επιθυμεί κάποιος να επιλέξει να μείνει μόνος αλλά όχι να νιώσει μόνος.

Λαγκάδια

Στα Λαγκάδια, το τοπίο υποκλίνεται στην τέχνη των θρυλικών «πετράδων», των μαστόρων που σμίλεψαν τα ωραιότερα αρχοντικά ολόκληρης της Πελοποννήσου. Τα γλυκά είναι σπιτικά και οι γεύσεις συμπληρώνονται από το χαμόγελο της περηφάνιας του γιου για το ταλέντο της μαμάς. Άλλη μια φορά που ο επισκέπτης γίνεται οικογένεια. Και το ζευγάρι ξένων τουριστών που παίζει τάβλι, δείχνει ότι στον τόπο αυτό κανείς δεν είναι περαστικός.

Δημητσάνα

Η Δημητσάνα στέκει ως το ζωντανό οπλοστάσιο της ιστορίας, ο τόπος όπου γεννήθηκε ο Παλαιών Πατρών Γερμανός, εκεί όπου οι αγωνιστές αντάλλαξαν τους πρώτους, απαραβίαστους όρκους για την ελευθερία κάτω από τη σκιά των ιστορικών μπαρουτόμυλων. Η Αγγελική Μπίρη, η πρόεδρος της κοινότητας, περιγράφει έναν τόπο που παραμένει ενεργός όλο τον χρόνο, μέσα από εκδηλώσεις, μουσεία και αναβιώσεις ιστορικών γεγονότων. Οι λαμπαδηδρομίες της 24ης Μαρτίου αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας τελετουργίας που έχει εξελιχθεί σε σημείο ταυτότητας, όχι μόνο για το χωριό αλλά για ολόκληρη την περιοχή.

«Να σου δείξω το βίντεο από την αναβίωση του εθίμου... εδώ που λένε τον όρκο», το βίντεο παίζει, η Αγγελική βουρκώνει και μαζί όλοι όσοι βρίσκονται στον φούρνο του χωριού. Κι αυτοί που έχουν ζήσει την τελετή και εκείνοι που το βλέπουν πρώτη φορά. Αυτή η καρδιά της φιλοπατρίας που χτυπά ζωντανά, συνδέει το παρελθόν με το μέλλον και τους ανθρώπους με τον τόπο. Αυτόν τον παλμό εισπράττουν και οι επισκέπτες. Όπως το ηλικιωμένο ζευγάρι από την Ολλανδία που έμαθαν ελληνικά για να κινούνται ακόμα πιο ελεύθερα στη περιοχή και να συνδέονται πιο άμεσα με τον κόσμο.

Παράλληλα, νέες μορφές εγκατάστασης και ζωής αναδύονται. Η περίπτωση της Ντενάντα Πάλλα, που εγκατέλειψε την Αθήνα για να ζήσει στη Ζατουνα και να εργαστεί στη Δημητσάνα, αποτυπώνει μια ευρύτερη τάση επιστροφής σε πιο ήπιους ρυθμούς ζωής. «Ήρθα αρχικά στη Στεμνίτσα για να σπουδάσω στην σχολή αργυροχρυσοχοΐας. Όταν ολοκλήρωσα τις σπουδές μου αποφάσισα να μείνω εδώ. Ζω ήδη 9 χρόνια στην περιοχή και τα τελευταία τέσσερα διατηρώ το δικό μου κατάστημα. Δεν θέλω να φύγω. Μου αρέσει πολύ», αναφέρει η Ντενάντα. Η επιλογή της μόνιμης παραμονής στο βουνό δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως εξαίρεση, αλλά ως εναλλακτική που αποκτά σταθερότητα.

Στεμνίτσα

Λίγο πιο πέρα, η αρχοντική Στεμνίτσα, η πρώτη έδρα της επαναστατικής κυβέρνησης, γοητεύει με την πνευματική της αύρα και διατηρεί μέχρι σήμερα αναλλοίωτο το πρεστίζ της υψηλής αργυροχρυσοχοΐας. Στην κεντρική πλατεία, δίπλα στον ιστορικό ναό, η αναγέννηση του τόπου αποτυπώνεται στα μάτια των ανθρώπων που επέστρεψαν, ανοίγοντας καλαίσθητα καταστήματα, αφήνοντας πίσω τους ρυθμούς της πρωτεύουσας για να επενδύσουν στην εγχώρια επιχειρηματικότητα και τον τόπο των προγόνων τους.

Ελληνικό

Στο Ελληνικό μια στάση για ομελέτες, πίτες και άλλα εδέσματα με τοπικά προϊόντα και παραδοσιακές συνταγές, συνηθίζεται από κουρασμένους περιπατητές του mainalon trail και μυημένους στα μυστικά του Λούσιου ποταμού και τις ιστορίες από την αρχαία Γορτυνία.

Χρυσοβίτσι

Λίγο χαμηλότερα, προς το Χρυσοβίτσι, η ορεινή Αρκαδία αποκαλύπτει και την παραγωγική της ταυτότητα. Στο Μουσείο Δασικής Ιστορίας, που στεγάζεται στο παλιό κρατικό εργοστάσιο ξυλείας, διασώζεται ένα κομμάτι της βιομηχανικής ιστορίας του τόπου. Το εργοστάσιο λειτούργησε από το 1831 έως το 1974 και αποτέλεσε για δεκαετίες βασικό πυλώνα ζωής για ολόκληρη την περιοχή, με εκατοντάδες εργαζόμενους να απασχολούνται στην επεξεργασία του ελάτου του Μαινάλου. Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο, ωστόσο, ήταν ότι λειτουργούσε ενεργειακά αυτόνομα: από τα πριονίδια και τα υπολείμματα ξύλου παραγόταν ενέργεια, με αποτέλεσμα το χωριό να αποκτήσει ηλεκτροφωτισμό πολύ πριν φτάσει το ρεύμα στα περισσότερα ορεινά χωριά της Αρκαδίας. Σήμερα, αποτελεί το μοναδικό από τα επτά κρατικά εργοστάσια ξυλείας της χώρας που μετατράπηκε σε μουσείο.

Λιμποβίσι

Η ιστορική μνήμη παραμένει ζωντανή και στο Λιμποβίσι, το χωριό της οικογένειας Κολοκοτρώνη και τόπο γέννησης του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη. Μέσα στο πυκνό ελατόδασος, το αναστηλωμένο σπίτι του Γέρου του Μοριά υπενθυμίζει ότι στην ορεινή Αρκαδία η ιστορία δεν παρουσιάζεται μουσειακά, αλλά παραμένει οργανικά δεμένη με το φυσικό τοπίο και την καθημερινότητα των ανθρώπων.

Καρύταινα

Στην ιστορική Καρύταινα, το ξακουστό "Τολέδο της Ελλάδας" βρίσκεται το μεσαιωνικό κάστρο που δεσπόζει πάνω από το φαράγγι του Αλφειού ποταμού. Εκεί, το θρυλικό τοξωτό γεφύρι του 13ου αιώνα, -το τοπίο που κάποτε αποτυπώθηκε στο ελληνικό πεντοχίλιαρο, ένα χαρτονόμισμα από την εποχή των δραχμών- γεφυρώνει την ιστορική μνήμη με τον σύγχρονο τουρισμό περιπέτειας, καθώς τα ορμητικά νερά του ποταμού αποτελούν σήμερα διεθνές hotspot για rafting και kayak.

Σε όλα αυτά τα χωριά, ο επισκέπτης συναντά όλο και συχνότερα ταξιδιώτες από όλο τον κόσμο. Τον Καναδά, τη Σουηδία, την Ολλανδία και άλλες χώρες της Ευρώπης, πολλοί από τους οποίους επιστρέφουν ξανά και ξανά στην περιοχή. Δεν αναζητούν απλώς έναν ακόμη προορισμό, αλλά έναν διαφορετικό τρόπο ταξιδιού: πεζοπορία μέσα στο Μαίναλο, ησυχία, ανθρώπινη επαφή, τοπικές γεύσεις, έθιμα και μια αίσθηση αυθεντικότητας που δύσκολα συναντάται πλέον. Και ίσως αυτό να είναι τελικά το μεγαλύτερο πλεονέκτημα της ορεινής Αρκαδίας: ότι δεν προσπαθεί να σκηνοθετήσει την εμπειρία του επισκέπτη, αλλά του επιτρέπει να γίνει, έστω και προσωρινά, μέρος της.

*Σημειώνεται ότι η δημοσιογραφική αποστολή στην ορεινή Αρκαδία έγινε στο πλαίσιο της καμπάνιας προβολής του Υπουργείου Τουρισμού με τίτλο «Ορεινή Ελλάδα. Σε πάει ψηλά. Όλο τον χρόνο». Στοχεύει στην ενίσχυση της αναγνωρισιμότητας των ορεινών προορισμών, προβάλλοντας την ανάδειξη εμπειριών που σχετίζονται με τη φύση, την ευεξία και τον αθλητισμό, τη γαστρονομία, την ιστορία και τον πολιτισμό. H καμπάνια αναδεικνύει την ορεινή Ελλάδα ως προορισμό που προσφέρει όχι μόνο αναψυχή, αλλά και εσωτερική ισορροπία, δίνοντας τη δυνατότητα στον επισκέπτη κάθε ηλικίας να αποσυνδεθεί από την καθημερινότητα και να επανασυνδεθεί με τη φύση.

Παρότι το προκαταρκτικό πλαίσιο συνεννόησης μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης δημιουργεί ελπίδες για αποκατάσταση της ομαλής ροής ενέργειας και εμπορίου στον Περσικό Κόλπο, η παγκόσμια τάξη πραγμάτων έχει αλλάξει και θεωρείται απίθανο οι οικονομίες να συνεχίσουν απλώς από εκεί που είχαν μείνει πριν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ αρχίσουν να βομβαρδίζουν το Ιράν

Ο πόλεμος στο Ιράν δεν προκάλεσε μόνο παγκόσμιες στρατιωτικές και διπλωματικές αναταράξεις. Σύμφωνα με πολλούς αναλυτές, δημιούργησε μια νέα οικονομική πραγματικότητα που δύσκολα θα ανατραπεί, ακόμη και μετά την επίτευξη συμφωνίας μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Παρότι το προκαταρκτικό πλαίσιο συνεννόησης ανάμεσα στις δύο χώρες δημιουργεί ελπίδες για τον τερματισμό των συγκρούσεων και την αποκατάσταση της ομαλής ροής ενέργειας και εμπορίου στον Περσικό Κόλπο, οι New York Times γράφουν ότι η παγκόσμια οικονομία δεν πρόκειται να επιστρέψει στην κατάσταση που επικρατούσε πριν από την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών βομβαρδισμών κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου.

Οι εξελίξεις των τελευταίων μηνών έχουν δρομολογήσει βαθιές αλλαγές, οι οποίες αναμένεται να επηρεάσουν το διεθνές οικονομικό σύστημα για πολλά χρόνια, σημειώνουν οι ΝΥΤ σε εκτενές ρεπορτάζ τους για τις μακροχρόνιες συνέπειες του πολέμου στην παγκόσμια οικονομία. Πρώτα απ’ όλα, αναδιαμορφώνεται ο παγκόσμιος ενεργειακός χάρτης. Η σχεδόν πλήρης διακοπή των εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου από τη Μέση Ανατολή, σε συνδυασμό με την εκρηκτική άνοδο των τιμών, προκάλεσε μια νέα ανακατανομή ισχύος μεταξύ παραγωγών και καταναλωτών. Πετρελαιοπαραγωγικές χώρες από τον Περσικό Κόλπο μέχρι την αμερικανική ήπειρο προσπαθούν να ενισχύσουν ή να διατηρήσουν το μερίδιό τους στις διεθνείς αγορές, ενώ οι εισαγωγείς επιδιώκουν να μειώσουν την εξάρτησή τους από περιοχές υψηλού γεωπολιτικού κινδύνου.

Η συνέπεια, σύμφωνα με τους ΝΥΤ, είναι ότι δεν αλλάζουν μόνο οι τιμές ή οι εμπορικές ροές. Αλλάζουν οι ίδιες οι πηγές ενέργειας, οι τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται και οι πρωταγωνιστές της αγοράς. Η κρίση ανέδειξε πόσο ευάλωτες παραμένουν οι οικονομίες της Ασίας, της Ευρώπης και πολλών άλλων περιοχών που εξαρτώνται από εισαγόμενη ενέργεια. Σε ορισμένες χώρες, όπως η Νότια Κορέα και η Ιαπωνία, η ανάγκη κάλυψης των ενεργειακών αναγκών οδήγησε προσωρινά σε αυξημένη χρήση άνθρακα. Ωστόσο, σε μακροπρόθεσμο επίπεδο, η νέα ενεργειακή αναταραχή αναμένεται να επιταχύνει τη μετάβαση προς ανανεώσιμες πηγές, όπως η ηλιακή και η αιολική ενέργεια, καθώς και προς την πυρηνική παραγωγή ηλεκτρισμού.

Ο Ντάαν Βάλτερ, αναλυτής του ερευνητικού οργανισμού ενέργειας Ember με έδρα το Λονδίνο, εκτιμά ότι η πρόοδος στις μπαταρίες και στις τεχνολογίες αποθήκευσης ενέργειας καθιστά αυτή τη μετάβαση πολύ πιο εφικτή σε σχέση με το 2022, όταν η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία είχε προκαλέσει το προηγούμενο μεγάλο ενεργειακό σοκ. Oπως εξηγεί στους ΝΥΤ, τα ηλεκτρικά οχήματα γίνονται πλέον ολοένα πιο προσιτά, ενώ η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ήλιο και άνεμο ξεπέρασε για πρώτη φορά παγκοσμίως την αντίστοιχη παραγωγή από φυσικό αέριο. Ο ίδιος τονίζει ότι τεχνολογίες που πριν από λίγα χρόνια θεωρούνταν οριακά ανταγωνιστικές σήμερα είναι ήδη φθηνότερες από πολλές συμβατικές λύσεις.

Παράλληλα, οι επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας εμφανίζουν πλέον πολύ ταχύτερες αποδόσεις, γεγονός που αυξάνει το ενδιαφέρον των επενδυτών. Την ίδια στιγμή μεταβάλλονται και οι σχέσεις μεταξύ των μεγάλων παραγωγών ενέργειας. Ο πόλεμος όξυνε τις διαφωνίες ανάμεσα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τη Σαουδική Αραβία, οδηγώντας τα Εμιράτα στην αποχώρηση από τον συνασπισμό πετρελαιοπαραγωγών χωρών ΟΠΕΚ+. Οι επιπτώσεις αυτής της εξέλιξης δεν έχουν ακόμη φανεί πλήρως, γράφουν οι ΝΥΤ, όμως αρκετοί ειδικοί θεωρούν ότι η αποδυνάμωση του οργανισμού ενδέχεται να αυξήσει τη μεταβλητότητα στις διεθνείς αγορές πετρελαίου.

Η συγκεκριμένη ρήξη έφερε τη Σαουδική Αραβία πιο κοντά στη Ρωσία. Ο ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν ανέδειξε τη Σαουδική Αραβία σε τιμώμενη χώρα κατά τη διάρκεια οικονομικού φόρουμ στην Αγία Πετρούπολη. Η Ρωσία, η οποία αποτελεί τον δεύτερο μεγαλύτερο παραγωγό πετρελαίου και φυσικού αερίου παγκοσμίως μετά τις ΗΠΑ, επωφελήθηκε κατά πολύ από την προσωρινή χαλάρωση ορισμένων αμερικανικών κυρώσεων, γεγονός που της επέτρεψε να αυξήσει τα έσοδά της από τις εξαγωγές ενέργειας. Την ίδια στιγμή, σημειώνουν οι ΝΥΤ, χώρες όπως η Βραζιλία, η Βενεζουέλα, η Κολομβία, η Αργεντινή και η Γουιάνα επιταχύνουν τις επενδύσεις για αύξηση της παραγωγικής τους ικανότητας, επιδιώκοντας να καλύψουν μέρος της παγκόσμιας ζήτησης.

Ο μεγάλος κερδισμένος των αλλαγών αυτών, όμως, είναι η Κίνα. Η διεθνής προσπάθεια διαφοροποίησης των ενεργειακών δικτύων και η στροφή στις καθαρές μορφές ενέργειας ενισχύουν τη θέση της χώρας, η οποία κυριαρχεί στην παραγωγή ανεμογεννητριών, φωτοβολταϊκών πάνελ, μετασχηματιστών, συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας, καλωδίων υψηλής τάσης και εξειδικευμένου λογισμικού διαχείρισης δικτύων. Αναλυτές της διεθνούς συμβουλευτικής εταιρείας Wood Mackenzie επιβεβαιώνουν τυην εκτίμηση αυτή, λέγοντας στους ΝΥΤ ότι η Κίνα εξελίσσεται στον πιο ξεκάθαρο νικητή της νέας εποχής. Η άποψη αυτή ενισχύεται από το γεγονός ότι η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ επέλεξε να περιορίσει ή ακόμη και να ακυρώσει αρκετά έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, μειώνοντας έτσι την αμερικανική παρουσία σε έναν τομέα στρατηγικής σημασίας.

Τα οικονομικά οφέλη συνοδεύονται και από γεωπολιτικά πλεονεκτήματα. Ο πόλεμος βάθυνε τις διαφωνίες ανάμεσα στις ΗΠΑ και αρκετούς ευρωπαίους συμμάχους τους, δημιουργώντας ευκαιρίες για το Πεκίνο να ενισχύσει τον διεθνή του ρόλο. Ακόμη ένα σημαντικό ζήτημα, συνεχίζουν οι ΝΥΤ, αφορά την εμπιστοσύνη στις διεθνείς εμπορικές οδούς. Παραμένει αβέβαιο εάν τα πλοία θα μπορέσουν ξανά να κινούνται με την ίδια ασφάλεια μέσω του Στενού του Ορμούζ, από όπου διέρχεται μεγάλο μέρος των παγκόσμιων ενεργειακών μεταφορών. Το Ιράν έχει εξετάσει ακόμη και την επιβολή τελών διέλευσης, ενώ απέδειξε ότι έχει τη δυνατότητα να παρεμποδίζει το εμπόριο όποτε το επιθυμεί.

Ο Μόρις Ομπστφελντ, πρώην επικεφαλής οικονομολόγος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, υποστηρίζει ότι η εποχή της βεβαιότητας για την ελεύθερη ναυσιπλοΐα μάλλον έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί. Λέει στους ΝΥΤ ότι η εικόνα σταθερότητας και ευημερίας που χαρακτήριζε τις οικονομίες του Κόλπου έχει δεχθεί σοβαρό πλήγμα, γεγονός που αυξάνει τη διαπραγματευτική επιρροή της Τεχεράνης στην περιοχή. Οι επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη προκάλεσαν σημαντικές ζημιές στο Κατάρ, στη Σαουδική Αραβία, στο Κουβέιτ και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Ιδιαίτερα σοβαρές θεωρούνται οι ζημιές στις εγκαταστάσεις υγροποιημένου φυσικού αερίου του Κατάρ, ενώ βομβαρδισμοί έπληξαν και πετροχημικές μονάδες στη Σαουδική Αραβία.

Σύμφωνα με τον Μαρκ Μπλάιθ, καθηγητή Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Μπράουν, η αδυναμία των ΗΠΑ να διασφαλίσουν απρόσκοπτα την ελευθερία της ναυσιπλοΐας υπονομεύει μια από τις βασικές αποστολές που είχε επί δεκαετίες το αμερικανικό ναυτικό. Κατά την άποψή του, η επιμονή του Ιράν να παρεμποδίζει τη θαλάσσια κυκλοφορία έδειξε ότι ακόμη και η ισχυρότερη στρατιωτική δύναμη του κόσμου δεν μπορεί να εγγυηθεί απόλυτη ασφάλεια στις διεθνείς θαλάσσιες οδούς. Τέλος, γράφουν οι ΝΥΤ οι οικονομικές προοπτικές επιδεινώνονται. Ο Ιντερμίτ Γκιλ, επικεφαλής οικονομολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας, λέει ότι στις αρχές του έτους υπήρχαν σκέψεις για αναθεώρηση προς τα πάνω των προβλέψεων ανάπτυξης.

Ωστόσο, η κατάσταση άλλαξε δραματικά, εξηγεί. Η Παγκόσμια Τράπεζα προβλέπει πλέον επιβράδυνση της παγκόσμιας ανάπτυξης στο 2,5%, ενώ ο πληθωρισμός επανέρχεται δυναμικά σε πολλές οικονομίες. Τα υψηλότερα επιτόκια, οι αυξανόμενες αμυντικές δαπάνες και τα μέτρα στήριξης των νοικοκυριών επιβαρύνουν περαιτέρω τους κρατικούς προϋπολογισμούς. Ηδη αρκετές ασιατικές οικονομίες έχουν απευθυνθεί στην Ασιατική Τράπεζα Ανάπτυξης ζητώντας έκτακτη χρηματοδότηση. Οπως προειδοποιεί ο Γκιλ, η παγκόσμια οικονομία μπαίνει σε μια περίοδο μεγαλύτερης αβεβαιότητας και νευρικότητας, κάτι που δυσκολεύει τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, αποθαρρύνει τις επενδύσεις και περιορίζει τις προοπτικές ανάπτυξης. 

Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου παρέμεινε σιωπηλός την Τετάρτη, καθώς ο πρόεδρος Τραμπ ανακοίνωσε και υπέγραψε μια συμφωνία που οι ισραηλινοί αξιωματούχοι θεωρούν στρατηγική και πολιτική καταστροφή.

Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο Νετανιάχου είχε υποσχεθεί στο εσωτερικό του Ισραήλ «ολοκληρωτική νίκη» έναντι του Ιράν. Αντ’ αυτού, βρέθηκε αντιμέτωπος με τη συμφωνία του Τραμπ και τις συνεχείς επικρίσεις του προέδρου, μόλις τέσσερις μήνες πριν από τις εκλογές.

Σε διεθνές επίπεδο, ο Νετανιάχου φαίνεται να μένει μόνος στην πεποίθησή του ότι η συμφωνία είναι λάθος και ότι ο πόλεμος έπρεπε να συνεχιστεί, αναφέρει το Axios. Ακόμη και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τα οποία είχαν υιοθετήσει τη σκληρότερη γραμμή στον Κόλπο, συντάχθηκαν τελικά με τη γενικότερη περιφερειακή συναίνεση υπέρ της συμφωνίας.

Αμηχανία μεταξύ συμμάχων και αντιδράσεις στο Ισραήλ

Στην Ουάσιγκτον, οι σύμμαχοι του Νετανιάχου στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα και στα ΜΜΕ αποφεύγουν να επιτεθούν ανοιχτά σε μια συμφωνία που φέρει τη σφραγίδα του Τραμπ. Δεν αναμένεται επανάληψη της ομιλίας του Νετανιάχου στο Κογκρέσο, όπως το 2015 κατά τη διάρκεια της διαπραγμάτευσης του τότε προέδρου Ομπάμα. Ο Νετανιάχου δεν μπορεί καν να εμφανιστεί σε τηλεοπτικά δίκτυα για να καταδικάσει τη συμφωνία χωρίς να προκαλέσει ρήξη με τον Τραμπ.

Πίσω από τις κάμερες, Ισραηλινοί αξιωματούχοι εκφράζουν βαθιά ανησυχία σε ενημερώσεις προς δημοσιογράφους, ενώ τα μέσα ενημέρωσης που πρόσκεινται στον Νετανιάχου —και είχαν μέχρι πρότινος ταχθεί υπέρ του Τραμπ— έχουν αρχίσει να επιτίθενται στον Αμερικανό πρόεδρο και την ομάδα του. Ένας παρουσιαστής του φιλοκυβερνητικού Channel 14 χρησιμοποίησε προσβλητικούς χαρακτηρισμούς για τον αντιπρόεδρο Βανς και αντισημιτικό σχόλιο για τους απεσταλμένους Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, κατηγορώντας τους ότι «πούλησαν» το Ισραήλ για οικονομικά οφέλη.

Οι δηλώσεις Τραμπ και οι αιχμές κατά Νετανιάχου

Κατά τη σύνοδο της G7, ο Τραμπ ευχαρίστησε τον Νετανιάχου για τη συνεργασία του στον πόλεμο με το Ιράν, αλλά δεν παρέλειψε να αφήσει αιχμές. «Ο Μπίμπι είναι καλός άνθρωπος. Μερικές φορές ενθουσιάζεται λίγο. Έχουμε μια εκπληκτική συνεργασία. Εμείς είμαστε ο μεγάλος εταίρος και αυτός ο πολύ μικρός εταίρος», είπε χαρακτηριστικά ο πρόεδρος των ΗΠΑ.

Το παρασκήνιο της συμφωνίας και το ζήτημα του Λιβάνου

Ο Νετανιάχου αιφνιδιάστηκε όταν ο Τραμπ ανακοίνωσε τη συμφωνία, καθώς Ισραηλινοί αξιωματούχοι υποστήριζαν έως και την Τρίτη ότι δεν είχαν δει το τελικό κείμενο του μνημονίου. Αμερικανός αξιωματούχος επιβεβαίωσε ότι ο πρωθυπουργός ίσως να μην είχε πρόσβαση στην τελική εκδοχή, προσθέτοντας όμως ότι το Ισραήλ ενημερωνόταν αναλυτικά καθ’ όλη τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων.

Στην ίδια ενημέρωση, ο αξιωματούχος ανέφερε ότι, παρά τον σκεπτικισμό του, ο Νετανιάχου είπε στους Βανς, Κούσνερ και Γουίτκοφ πως αν το Ιράν τηρήσει τις πυρηνικές δεσμεύσεις του, «θα πρόκειται για μια εξαιρετική συμφωνία».

Το μεγαλύτερο αγκάθι για τον Νετανιάχου παραμένει ο Λίβανος. Το μνημόνιο προβλέπει ότι η εκεχειρία περιλαμβάνει και τις συγκρούσεις με τη Χεζμπολάχ, ενώ στο τελικό στάδιο η συμφωνία απαιτεί αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από το έδαφος του Λιβάνου. Σύμβουλος του Νετανιάχου ξεκαθάρισε ότι το Ισραήλ δεν θεωρεί δεσμευτικό το σκέλος αυτό, επισημαίνοντας ότι δεν θα υπάρξει αποχώρηση αν η Χεζμπολάχ δεν αφοπλιστεί. «Έχουμε μια μικρή διαφωνία για τον Λίβανο», σχολίασε ο Τραμπ.

Οι επόμενες κινήσεις και η ψυχρότητα στις σχέσεις

Ο Λευκός Οίκος υπογραμμίζει ότι δεν πρόκειται για «μονομερή εκεχειρία» και ότι το Ισραήλ θα μπορεί να απαντήσει σε επιθέσεις της Χεζμπολάχ. Παράλληλα, ελπίζει πως μέσα στις επόμενες 60 ημέρες θα υπάρξει πρόοδος στις διαπραγματεύσεις Ισραήλ–Λιβάνου για μια πολιτική λύση, ώστε η αποχώρηση να προκύψει από εκεί και όχι από τη συμφωνία για τα πυρηνικά του Ιράν.

Ο Τραμπ άσκησε εκ νέου κριτική στις επιχειρήσεις του Ισραήλ στον Λίβανο, λέγοντας πως είναι απαράδεκτο «να γκρεμίζεται μια πολυκατοικία κάθε φορά που αναζητείται ένας ύποπτος». Ακόμη και πρόεδροι με τους οποίους ο Νετανιάχου είχε διαφωνήσει στο παρελθόν δεν είχαν εκφραστεί τόσο αιχμηρά, γεγονός που δείχνει τη νέα, δύσκολη φάση στις σχέσεις των δύο ηγετών.

Πηγή: Axios