Ντόναλντ Τραμπ - Η υποχώρηση στο Ιράν και το πληγωμένο γόητρο της αμερικανικής ηγεμονίας
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχασε στον πόλεμο που ο ίδιος ξεκίνησε στο Ιράν - Το γόητρο των ΗΠΑ υπέστη σημαντικό πλήγμα και το μήνυμα το λαμβάνουν τόσο οι φίλοι όσοι και οι εχθροί της υπερδύναμης
Στο παλάτι των Βερσαλλιών ο εκστασιασμένος από τη βασιλική χλιδή και από τις ακατάσχετες φιλοφρονήσεις, Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε το μνημόνιο συναντίληψης με το Ιράν. Το κείμενο 14 σημείων επιβεβαίωσε αυτό που λίγο πολύ οι περισσότεροι υποπτεύονταν. Η αμερικανική ηγεμονία βρίσκεται σε κρίση και ο ισχυρότερος άνθρωπος στον κόσμο δεν μπορεί να κρυφτεί από τις αποτυχίες του.
Μπορεί ο Εμανουέλ Μακρόν να προσπάθησε να δικαιολογήσει την επιλογή του να δεχτεί τον Τραμπ στις Βερσαλλίες ως κάποιου είδους συμβολισμό της ιστορίας των γαλλο-αμερικανικών σχέσεων, αλλά είναι προφανές ότι οι ευρωπαίοι ηγέτες συνεχίζουν να ποντάρουν στην κολακεία του υπερμεγέθους «εγώ» του πλανητάρχη που δεν κρύβει ότι θα ήθελε να είναι βασιλιάς.
Μόνο που η αρπακτική διάθεση, η επιβολή του ελέγχου με τη βία σε συνδυασμό με την αλλοπρόσαλλη στάση του και τις απανωτές του κυβιστήσεις έφτασαν τον Τραμπ στο όριο της γελοιοποίησης στο Ιράν, και όσο κι αν συνεχίζει να περιβάλλεται από κόλακες είναι φανερό πλέον ότι ο «βασιλιάς είναι γυμνός».
Από την ταπείνωση στο Αφγανιστάν στη γελοιοποίηση στο Ιράν
Η χαοτική αποχώρηση των ΗΠΑ από το Αφγανιστάν το 2021, μετά από 20 χρόνια κατοχής με τους Ταλιμπάν να ανέρχονται ξανά στην εξουσία, ανέδειξε την αμερικανική αδυναμία ελέγχου και κυριαρχίας.
Ανάλογα η αιματηρή εκστρατεία στο Ιράκ δεν έφερε τα προσδοκώμενα για τις ΗΠΑ αποτελέσματα, που επεδίωκαν ο 21ος αιώνας να είναι ένας «αμερικανικός αιώνας».
Η συμφωνία με το Ιράν, ακόμα κι αν τιναχτεί στον αέρα στο επόμενο στάδιο που προβλέπεται ιδιαίτερα δύσκολο, δεν αφήνει πια καμία αμφιβολία ότι οι ΗΠΑ δεν είναι η παγκόσμια δύναμη που ήταν όταν έβγαιναν από τον Ψυχρό Πόλεμο.
Μετά από 107 ημέρες πολέμου και ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ απαιτούσε παράδοση άνευ όρων, η Ουάσιγκτον αναγκάστηκε να υπογράψει ένα κείμενο που υποχωρεί στους όρους της Τεχεράνης χωρίς να παίρνει κανένα ουσιαστικό αντάλλαγμα.
Ταυτόχρονα η εικόνα της άτρωτης στρατιωτικής υπερδύναμης, πάνω στην οποία οι ΗΠΑ έχτισαν τις τελευταίες δεκαετίες την ισχυρή αποτρεπτική τους ικανότητα, δέχτηκε σοβαρά πλήγματα.
Τι κερδίζει το Ιράν (στα χαρτιά)
Το μόνο που φαίνεται να λαμβάνουν οι ΗΠΑ από τη συμφωνία 14 σημείων είναι την υπόσχεση του Ιράν ότι δεν θα αποκτήσει πυρηνικά, κάτι που το είχαν ούτως ή άλλως πολύ πριν ξεκινήσουν τον πόλεμο.
Στη συμφωνία περιλαμβάνεται η εκεχειρία και στον Λίβανο, με αναφορά στη διασφάλιση της εδαφικής ακεραιότητας της χώρας αλλά και η δυνατότητα το Ιράν να εισάγει ένα νέο καθεστώς ελέγχου στα Στενά του Ορμούζ με κράτη του Κόλπου.
Αντιθέτως δεν υπάρχει κουβέντα για το πυραυλικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και τις σχέσεις με τους συμμάχους της στην περιοχή. Ακόμα και το εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν που ο Τραμπ είχε πει επανειλημμένως ότι θα το πάρει με το «καλό ή με το κακό», είναι πολύ πιθανόν να μείνει εκεί που είναι και να «αραιωθεί» υπό την επίβλεψη του ΟΗΕ.
Η δέσμευση για άρση των κυρώσεων εναντίον του Ιράν, η αποδέσμευση κεφαλαίων και ο αρκετά ασαφής όρος επένδυσης 300 δισ. δολαρίων στην ανασυγκρότηση της οικονομίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας αποκαλύπτουν – τουλάχιστον στα χαρτιά – ότι η Ουάσιγκτον ήταν απελπισμένη να τελειώσει τον πόλεμο που κινδύνευε να τινάξει την παγκόσμια οικονομία στον αέρα και να βουλιάξει τον Τραμπ ενόψει και των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.
«Πήραμε τα χρήματά τους, είναι δικά τους χρήματα», δήλωσε για τις κυρώσεις ο Τραμπ στη σύνοδο κορυφής της G7, υπερασπιζόμενος τη συμφωνία. «Αν δεν τα επιστρέψουμε, κανείς δεν θα επένδυε ποτέ ξανά στο δολάριο», ανέφερε σύμφωνα με τους Financial Times.
Στο ίδιο κλίμα επιχείρησε να δικαιολογήσει εμμέσως τις υποχωρήσεις που αναγκάστηκε να κάνει.
Πλέον είναι «λογικό» το Ιράν να θέλει να έχει πυραύλους καθώς πυραύλους έχουν και τα γειτονικά του κράτη και σε κάθε περίπτωση οι πύραυλοι δεν μπορούν να ανατινάξουν τον πλανήτη, ενώ εξίσου λογικό είναι να θέλει να αναπτύξει πυρηνικό πρόγραμμα για πολιτικούς σκοπούς.
Αντιδράσεις στους Ρεπουμπλικανούς – «Ο Ρίγκαν στριφογυρίζει στον τάφο του»
Αντιδράσεις για τη συμφωνία ξέσπασαν στου κόλπους των Ρεπουμπλικανών, αν και οι περισσότεροι διστάζουν να αμφισβητήσουν ανοιχτά τον Τραμπ.
«Η ιστορία μας διδάσκει ότι το να δίνουμε δισεκατομμύρια δολάρια σε τρελούς θεοκράτες που θέλουν να μας δολοφονήσουν δεν είναι καλή ιδέα. Νομίζω ότι ο πρόεδρος λαμβάνει πολύ κακές συμβουλές για αυτή τη συμφωνία», δήλωσε ο γερουσιαστής Τεντ Κρουζ στο The Hill.
Ο συνάδελφός του Μπιλ Κάσιντι χαρακτήρισε τη συμφωνία «τη χειρότερη αποτυχία της εξωτερικής πολιτικής εδώ και δεκαετίες», γράφοντας μάλιστα ότι «ο Ρόναλντ Ρίγκαν στριφογυρίζει στον τάφο του. Οι πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν δεν έχουν περιοριστεί. Έχει μάθει ότι η επίδειξη της απειλής αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ λειτουργεί – και αναμφίβολα θα εκμεταλλευτεί αυτό το πλεονέκτημα στο μέλλον».
Οι Δημοκρατικοί που σε γενικές γραμμές υποδέχτηκαν με ανακούφιση το τέλος του πολέμου ζητούν τώρα ενημέρωση από τον Μάρκο Ρούμπιο για το τι περιλαμβάνει η συμφωνία καθώς επίσης εκφράζουν επιφυλάξεις για το τι ακριβώς πέτυχε ο Τραμπ, και μάλιστα τι περισσότερο από αυτά που είχε πετύχει ο Ομπάμα το 2015 στη συμφωνία με την Τεχεράνη.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ πάντως έσπευσε να κατηγορήσει όσους αμφισβητούν την «επιτυχία του» ως «ζηλιάρηδες, κακούς ή ηλίθιους».
Η περίοδος 60 ημερών για διαπραγματεύσεις πιθανότατα δεν θα είναι αρκετή για μία πιο γενικευμένη συμφωνία ενώ οι συνομιλίες είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα δυναμιτιστούν από τις ενέργειες του Ισραήλ, που αυτή τη στιγμή αισθάνεται ηττημένο και προδομένο και δεν δέχεται να εγκαταλείψει τον Λίβανο.
Παράλληλα το Ισραήλ συνεχίζει να εγκληματεί στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη ενώ το διαβόητο Συμβούλιο Ειρήνης του Τραμπ είναι κενό γράμμα. Το παλαιστινιακό ζήτημα παραμένει η ανοιχτή πληγή της Μέσης Ανατολής και θα συνεχίζει να τροφοδοτεί με αστάθεια την περιοχή ακόμα και αν οι ισχυροί παίκτες δεν το θέτουν ως προτεραιότητα ανεξάρτητα από τι αναφέρουν στα λόγια.
Ο δρόμος για την ειρήνη είναι ακόμα μακρύς και αμφίβολος, αλλά η πρόσφατη συμφωνία είναι η απόδειξη σε φίλους και εχθρούς ότι οι ΗΠΑ δεν μπορούν να διατηρήσουν με ευκολία τον ρόλο της απόλυτης υπερδύναμης. Αυτό δεν σημαίνει ότι το επόμενο διάστημα θα αρκεστούν στο να συμμορφωθούν με την εικόνα της αδυναμίας τους. Μάλλον το αντίθετο.
