Το λεξιλόγιο της «ΕΛ.Α.Σ» - Πώς ο Αλέξης Τσίπρας χτίζει το νέο του αφήγημα
Η ομιλία του Αλέξη Τσίπρα για την διακήρυξη του νέου κόμματος. Η «ΕΛ.Α.Σ» παρουσιάζεται ως νέα αρχή μέσα από ένα λεξιλόγιο που συνδέει δημοκρατία, αξιοπρέπεια, ασφάλεια και καθημερινότητα.
Ηβραδιά της 26ης Μαΐου 2026 στο Θησείο δεν συνιστά απλώς την ανακοίνωση ενός νέου πολιτικού φορέα από τον Αλέξη Τσίπρα. Η παρουσίαση της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης (ΕΛ.Α.Σ) αποτελεί μια προσεκτικά οργανωμένη άσκηση πολιτικής επικοινωνίας για τον επαναπροσδιορισμό του προοδευτικού αφηγήματος.
Δημοκρατία – Άνθρωπος – Ζωή: οι συχνότερες λέξεις
Το επιτελείο και ο ίδιος ο Αλέξης Τσίπρας έχουν προσεκτικά επιλέξει τους βασικούς άξονες στους οποίους κινήθηκε η ομιλία, οι οποίοι σηματοδοτούν την πολιτική ταυτότητα του νέου κόμματος. Δημοκρατία, άνθρωπος και ζωή βρίσκονται στο επίκεντρο.
O Τσίπρας επιλέγει να μην ξεκινήσει από τον κομματικό ανταγωνισμό, αλλά από την κοινωνική εμπειρία.
Η λέξη «άνθρωπος» δεν λειτουργεί τυχαία ως ένας από τους δύο ισχυρότερους όρους της ομιλίας. Συμπυκνώνει την προσπάθεια να εμφανιστεί το νέο κόμμα «ΕΛ.Α.Σ» ως φορέας μιας πολιτικής που βάζει, όπως λέγεται χαρακτηριστικά, «τους ανθρώπους πάνω από τους αριθμούς». Η πολιτική αντιπαράθεση δεν παρουσιάζεται μόνο ως μάχη προγραμμάτων, αλλά ως σύγκρουση ανάμεσα σε δύο ηθικές τάξεις.
Η λέξη «δημοκρατία», από την άλλη, λειτουργεί ως ο βασικός αξιακός άξονας. Ο Τσίπρας μιλά για «Δημοκρατία χωρίς ασυλία», για λογοδοσία, για θεσμούς, για δικαιώματα, για «Νέα Μεταπολίτευση». Εδώ η πλαισίωση που έχει επιλέξει το επιτελείο του Αλέξη Τσίπρα παρουσιάζει το «πρόβλημα» της χώρας όχι μόνο ως οικονομικό, αλλά και ως θεσμικό και ηθικό. Η κρίση παρουσιάζεται ως κρίση εμπιστοσύνης. Και η απάντηση δεν είναι απλώς κυβερνητική εναλλαγή, αλλά «αλλαγή πολιτικής».
Η δομή της ομιλίας Τσίπρα
Η ομιλία στηρίζεται σε μια γνώριμη αφηγηματική δομή. Πρώτα η διάγνωση της κρίσης, μετά η αναγνώριση του «κοινωνικού άχθους», στη συνέχεια η ηθική καταγγελία και τέλος η υπόσχεση συλλογικής επανεκκίνησης. Οι επτά δεσμεύσεις λειτουργούν ως μετάβαση από τη ρητορική στην προγραμματική γλώσσα: αξιοπρεπής ζωή, δημοκρατία, δίκαιη ανάπτυξη, κοινωνικό κράτος, ανθεκτικότητα, ψηφιακή κυριαρχία, εξωτερική πολιτική ειρήνης.
Οι κεντρικοί θεματικοί άξονες της ομιλίας
Αποκωδικοποιώντας τις βασικές θεματικές της ομιλίας, συγκροτείται ένα σαφές σημασιολογικό πεδίο με τους παρακάτω άξονες.
- «Κοινωνία»: Εμφανίζονται στην κορυφή των μετρήσεων. Ο όρος υποκαθιστά παλαιότερες ταξικές αναφορές Τσίπρα, στοχεύοντας σε ένα ευρύτερο, πολυσυλλεκτικό ακροατήριο.
- «Δημοκρατία» & «Δικαιοσύνη»: Λειτουργούν ως οι δίδυμοι πυλώνες της νέας ρητορικής, συχνά σε άμεση σύζευξη («η δημοκρατία εκφυλίζεται χωρίς δικαιοσύνη»).
- «Ασφάλεια» & «Αξιοπρέπεια»: Λέξεις που παραδοσιακά μονοπωλούσε η συντηρητική παράταξη, εδώ επανανοηματοδοτούνται καθώς συνδέονται με την εργασία, τη στέγαση και ευρύτερα την καθημερινότητα. Στην ομιλία, η ασφάλεια δεν περιορίζεται στην παραδοσιακή ατζέντα της τάξης ή της άμυνας.
- «Δεσμευόμαστε»: Η επαναλαμβανόμενη χρήση του ρήματος στον πρώτο πληθυντικό λειτουργεί επιτελεστικά, προσδίδοντας «κυβερνητική βαρύτητα» και ηγετική αποφασιστικότητα.
Το Δίπολο «Εμείς» απέναντι στους «Άλλους»
Ο λόγος του Τσίπρα δομείται γύρω από μια κάθετη ρήξη, με την οριοθέτηση του πολιτικού αντιπάλου.
Από τη μία πλευρά, τοποθετείται η «μεγάλη κοινωνική πλειοψηφία», οι μισθωτοί, οι ελεύθεροι επαγγελματίες και η νεολαία, όπου αυτο-τοποθετείται και το νέο κόμμα. Απέναντί, δεν βρίσκεται απλώς η παρούσα κυβέρνηση, αλλά ένα συστημικό πλέγμα εξουσίας. Με αναφορές σε «καρτέλ» που ελέγχουν την οικονομία, σε «άπληστη ολιγαρχία» που λυμαίνεται τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και σε ξένα funds περιγράφει ο Αλέξης Τσίπρας τους «Άλλους».
Από τη μία οι πολλοί, από την άλλη οι λίγοι. Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι εργαζόμενοι, οι νέοι που σκέφτονται να φύγουν στο εξωτερικό, οι εκπαιδευτικοί, οι συνταξιούχοι, οι άνθρωποι του τουρισμού, οι κτηνοτρόφοι, οι μικρομεσαίοι. Από την άλλη, η «ολιγαρχία», τα «καρτέλ», τα «funds», τα «εξωθεσμικά κέντρα», τα «παλιά κόμματα»
«Μικρές ιστορίες» της καθημερινότητας
Ο λόγος του Αλέξη Τσίπρα εστιάζει στην καθημερινότητα με αναφορές και προσωπικές ιστορίες της «διπλανής πόρτας».
Στη μέση της ομιλίας του, τα στατιστικά της ανεργίας και της ακρίβειας αποκτούν ονόματα και πρόσωπα:
- Ο 32χρονος Γιάννης, ερευνητής με διδακτορικό που μένει στο παιδικό του δωμάτιο.
- Η Σοφία, εκπαιδευτικός στην επαρχία που συνθλίβεται από το ενοίκιο.
- Ο συνταξιούχος Δημήτρης στο σούπερ μάρκετ.
- Ο κτηνοτρόφος Στέργιος.
Δεν μιλάει πια για τον λαό ως αφηρημένη μάζα, αλλά για ανθρώπους γνώριμους σε όλους μας. Οι ιστορίες που επικαλείται θυμίζουν -λίγο πολύ- ιστορίες που όλοι μας κάπως γνωρίζουμε. Αυτές οι «μικρές ιστορίες» γίνονται τα σημεία διεπαφής μεταξύ της θεωρητικής (μακρο)πολιτικής και του καθημερινού πολίτη-ψηφοφόρου.
Ο «Νέος Πατριωτισμός» ως Πολιτική Πυξίδα
Γίνεται έντονα μια επίκληση σε έναν «Νέο Πατριωτισμό». Εδώ, επιχειρείται η επανοικειοποίησή του όρου «πατριωτισμός». Συνδέεται όχι με εθνικιστικές κορώνες, αλλά με την υπεράσπιση του κοινωνικού κράτους, την πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική και την προστασία του διεθνούς δικαίου με ρητές μάλιστα αναφορές σε Ουκρανία, Γάζα και Κυπριακό.
Και το όνομα αυτού – ΕΛ.Α.Σ
Το όνομα ΕΛ.Α.Σ – Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη παρουσιάστηκε μέσα από έναν σκηνοθετικό τρόπο γεμάτο συμβολισμούς. Βίντεο με μικρές ιστορίες των πρωταγωνιστών της καθημερινότητας και στο τέλος του ένα νεαρό κορίτσι πλησιάζει τον Αλέξη Τσίπρα για να του δώσει «σαν σκυτάλη» το όνομα του νέου κόμματος.
Το «ΕΛ.Α.Σ» ως ακρωνύμιο παραπέμπει αναπόφευκτα σε ιστορικές μνήμες της Αριστεράς και της Εθνικής Αντίστασης, κάτι που ενισχύεται από τις αναφορές της ομιλίας στο ΕΑΜ, την ΕΔΑ, το ΠΑΣΟΚ των πρώτων χρόνων της Αλλαγής και τον ΣΥΡΙΖΑ της «Πρώτης Φοράς Αριστερά». Η νέα αρχή, επομένως, δεν παρουσιάζεται ως ρήξη με το παρελθόν, αλλά ως απόπειρα σύνθεσης πολιτικών παραδόσεων: Ριζοσπαστική Αριστερά, Σοσιαλδημοκρατία, Πολιτική Οικολογία.
