ενημέρωση 7:43, 10 September, 2026

Η Θεσσαλονίκη του μεζέ - από μια πόλη με ονομαστή γαστρονομία

Σουτζουκάκια, μύδια, γαρίδες σαγανάκι, μπουγιουρντί, πιπεριές τηγανητές με γιαούρτι και σουμάκ… Οι μερακλίδικοι μεζέδες της Θεσσαλονίκης αποτυπώνουν την πληθώρα των λαών που πέρασαν από εκεί.

Όπως η γαστρονομία της Θεσσαλονίκης, έτσι και οι μεζέδες της διαμορφώθηκαν από τον απίθανο πλουραλισμό των πληθυσμιακών ομάδων που πέρασαν από την πόλη στη μακρά της ιστορία. Εβραίοι, Φράγκοι, Βυζαντινοί, Οθωμανοί, Σλάβοι, Μικρασιάτες, Ελληνοπόντιοι αλλά και εσωτερικοί μετανάστες. Αμέσως μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, στην πόλη συνέρρευσε ένα τεράστιο πλήθος Μικρασιατών, Αρμενίων και Ποντίων προσφύγων που επηρέασε βαθύτατα τη σαλονικιώτικη γαστρονομική κουλτούρα.

Όπως η γαστρονομία της Θεσσαλονίκης, έτσι και οι μεζέδες της διαμορφώθηκαν από τον απίθανο πλουραλισμό των πληθυσμιακών ομάδων που πέρασαν από την πόλη στη μακρά της ιστορία. Εβραίοι, Φράγκοι, Βυζαντινοί, Οθωμανοί, Σλάβοι, Μικρασιάτες, Ελληνοπόντιοι αλλά και εσωτερικοί μετανάστες. Αμέσως μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, στην πόλη συνέρρευσε ένα τεράστιο πλήθος Μικρασιατών, Αρμενίων και Ποντίων προσφύγων που επηρέασε βαθύτατα τη σαλονικιώτικη γαστρονομική κουλτούρα.

Κάθε σπίτι λοιπόν μαγείρευε ανάλογα με την καταγωγή των ανθρώπων του, κι έτσι οι πρόσφυγες μαγείρευαν πολίτικα, ανατολίτικα, ποντιακά και αρμένικα, οι Ηπειρώτες και οι Δυτικομακεδόνες έφτιαχναν πίτες και έβαζαν στα φαγητά φρούτα, οι λιγοστοί εναπομείναντες Εβραίοι μετά τον βίαιο, τραγικό αφανισμό τους στα στρατόπεδα συγκέντρωσης συνέχισαν να μαγειρεύουν τη σεφαραδίτικη κουζίνα τους, με τις άφθονες μελιτζάνες σε κάθε μορφή και την απουσία του χοιρινού.

Η ταβέρνα Κρόνος, στη γειτονιά του Ντεπώ, είναι γνωστή για τα σουτζουκάκια της σαλονικιώτικης σχολής, χωρίς σάλτσα. Φωτογραφία: Όλγα Δέικου
Φωτογραφία: Όλγα Δέικου
Ο πλουραλισμός του Σαλονικιώτικου μεζέ
«Σουβλίτσες» Θεσσαλονίκης. Φωτογραφία: Γιώργος Δρακόπουλος
Ο πλουραλισμός του Σαλονικιώτικου μεζέ
Γαρίδες σαγανάκι. Φωτογραφία: Γιώργος Δρακόπουλος

Οι μεζέδες κάθε περιοχής είναι μια συντομογραφία της συνολικής κουζίνας και η Θεσσαλονίκη με τα πολλά πρόσωπα δεν αποτέλεσε εξαίρεση. Οι περίφημοι μεζέδες ήταν τελικά μια μείξη όλων των γαστρονομικών παραδόσεων της πόλης και σερβίρονταν ανέκαθεν στους καφενέδες, στα μεζεδοπωλεία, αλλά και στα σπίτια. Εδώ συναντιέται το μικρασιατικό μαντί με το πολίτικο μυδοπίλαφο, τα δυο λογιών σουτζουκάκια (τα κοκκινιστά σμυρναίικα και τα σκέτα, ψητά πολίτικα που μοιάζουν με μπιφτεκάκια), το ανατολίτικο μπουγιουρντί, τα αμέτρητα θαλασσινά, οι αρμένικες πίτες λαβάς, η λακέρδα και η μελιτζανοσαλάτα, η αλοιφή πάπρικα και η λευκή ταραμοσαλάτα. Οι συνταγές για μεζέδες δεν χαρακτηρίζονται από εντυπωσιακή πρωτοτυπία, λίγο πολύ είναι γνωστές, είναι απλές, χωρίς φιοριτούρες. Αυτό που κάνει τον σαλονικιώτικο μεζέ ξεχωριστό είναι η μερακλίδικη ετοιμασία του για να γίνει πεντανόστιμος, είναι η αποφυγή της μετριότητας στη γεύση.

Ο πλουραλισμός του Σαλονικιώτικου μεζέ
Γαύρος αχνιστός, με δεντρολίβανο. Μία συνταγή από το ουζερί Στου Μήτσου στο Καπάνι που έχει για μπόνους άλλη μια: τη ραχοκολαλιά του γαύρου την κάνουν τηγανητή. Φωτογραφία: Χριστίνα Γεωργιάδου
Ο πλουραλισμός του Σαλονικιώτικου μεζέ
Καλαμάρια γεμιστά. Φωτογραφία: Γιώργος Δρακόπουλος
Στο ουζερί Ιορδάνης στην Πολύχνη. Φωτογραφία: Άγγελος Γιωτόπουλος
Ο πλουραλισμός του Σαλονικιώτικου μεζέ
Οι περίφημοι μεζέδες ήταν τελικά μια μείξη όλων των γαστρονομικών παραδόσεων της πόλης και σερβίρονταν ανέκαθεν στους καφενέδες, στα μεζεδοπωλεία, αλλά και στα σπίτια. Φωτογραφία: Χριστίνα Γεωργιάδου

Ο μεζές εδώ δείχνει την αγωνία της νοστιμιάς μέσα από την επιλογή της καλύτερης δυνατής πρώτης ύλης. Με άλλα λόγια, δεν υπάρχει μια χαρακτηριστική, τυπικά σαλονικιώτικη συνταγή για τον μεζέ της ταραμοσαλάτας, αλλά η ταραμοσαλάτα που θα φας εδώ είναι από τις νοστιμότερες στην επικράτεια. Ακόμα και η πιο ταπεινή πρώτη ύλη πρέπει με κάποιον τρόπο να ξεχωρίσει γευστικά, ο μεζές να γίνει έδεσμα ακόμα κι αν μιλάμε για πιάτο με μόλις ένα, δύο, το πολύ τρία υλικά – και αυτά, συχνά, φθηνά.

Ο πλουραλισμός του Σαλονικιώτικου μεζέ
Στέκι πολύτιμο, ένα τρυφερό αποκούμπι μέσα στην αγορά Καπάνι είναι ο καφενές του Μήτσου. Ό,τι καλό βρίσκουν κάθε μέρα στους διπλανούς πάγκους μετατρέπεται σε μεζέ και φαγάκι.
Ο πλουραλισμός του Σαλονικιώτικου μεζέ
Σαλονικιώτικες κροκέτες με μελιτζάνα και φέτα. Φωτογραφία: Γιώργος Δρακόπουλος
Φωτογραφία: Χριστίνα Γεωργιάδου
Ο πλουραλισμός του Σαλονικιώτικου μεζέ
Μελιτζανοσαλάτα με τυρί (Μερεντζένα κον κέσο)

Όσο για την πατρότητα κάθε μεζέ, πέρα από τους αναμφισβήτητα ταυτοποιημένους (π.χ. τα σουτζουκάκια), όλοι οι υπόλοιποι είναι αποτέλεσμα ώσμωσης διαφορετικών συνταγών που όμως ωρίμασαν, οριστικοποιήθηκαν και καθιερώθηκαν στη Θεσσαλονίκη. Δεν είναι τυχαίο, λοιπόν, που η γαστρονομία της πόλης είναι ονομαστή. Δεν πρόκειται για μύθο ούτε για υπερβολή. Είναι μια πραγματικότητα, μέσα από την ποιότητα στα υλικά και την αφοσίωση στη μαστόρικη ετοιμασία του φαγητού. Και ο μεζές είναι το πιο χαρακτηριστικό καθρέφτισμα αυτής της νοοτροπίας, το πρελούδιο της όλης εμπειρίας, μια άσκηση του ουρανίσκου για το τι – μερακλίδικο– έπεται.

 

Πηγή: Γαστρονόμος


H γιαγιά με το Μazda RX-7

Αυτή είναι η πραγματική ιστορία μιας ογδοντάχρονης κυρίας στην Ιαπωνία που, μετά από 25 χρόνια συμβίωσης με το αγαπημένο της RX-7, αποφάσισε να χωρίσουν οι δρόμοι τους. Και όλο αυτό σε ένα βραβευμένο φιλμάκι που αξίζει να δεις

Τι κυρία! Σεμνή, ολιγαρκής, προσωποποίηση της ιαπωνικής αξιοπρέπειας, μετρημένη και με το γνώθι σαυτόν. Εκείνο το σπάνιο χάρισμα που έκανε μια ηλικιωμένη γυναίκα να αποφασίσει ότι στα ογδοηκοστά της γενέθλια θα κατέθετε το δίπλωμα οδήγησής της, αλλά και θα αποχωριζόταν το αγαπημένο της αυτοκίνητο. Ηταν το ασημί Mazda RX-7 που βλέπετε. Το FD, το υπέροχα οδηγοκεντρικό κουπέ της ιαπωνικής εταιρείας, που ακόμη και σήμερα στοιχειώνει βενζινοαίματα όνειρα. Τι δουλειά είχε ένα ωμό RX-7 στο στέγαστρο του σπιτιού της; Και όμως… τα φαινόμενα απατούν. Είχε. Η Ναόκο Νισιμότο το είχε αγοράσει στα 55 της χρόνια.

Εκτοτε ήταν «ένας φίλος της», όπως λέει: «Ηταν πάντα εκεί για μένα». Στη συνέχεια έβαλε αγγελία και ξεκίνησε η παρέλαση ενδιαφερομένων. Ποιος δεν θα γλυκοκοίταζε ένα FD «από ηλικιωμένη κυρία», όπως πιθανόν θα έγραφε; Και μάλιστα με λίγα χιλιόμετρα μέσα σε όλα αυτά τα χρόνια;

Πωλείται μηχάνημα οδήγησης. Ποιος δεν θα ήθελε το FD της Ναόκο; Την καταχώριση έτυχε να δουν και άνθρωποι της επίσημης Mazda στην Ιαπωνία. Δεν γράφω άλλα για να μη σας κόψω την όρεξη.

Πάντως στις τελευταίες τρεις μέρες πριν από τα γενέθλιά της, η Ναόκο μαζί με τον γιο της απαθανάτισαν τις τελευταίες στιγμές της συμβίωσης με το RX-7. Χωρίς γλυκανάλατους ρομαντισμούς και άλλα γραφικά. Σαν να αποχαιρετάς με αξιοπρέπεια μια σχέση που έκανε τον κύκλο της. Κάπως έτσι, λοιπόν, το ντοκιμαντέρ της Mazda «Goodbye RX-7: Saying Farewell to a Dear Friend» μόλις θριάμβευσε, με νίκες σε δύο κατηγορίες, στην 4η ετήσια τελετή απονομής βραβείων «International Auto Film Festa – Powered by Dunlop» (IAFF), στο Τόκιο της Ιαπωνίας.

Η ταινία μικρού μήκους, διάρκειας 10 λεπτών, κέρδισε το πολυπόθητο τρόπαιο Grand Prix, καθώς και το βραβείο Team Ukyo, το οποίο απονεμήθηκε από τον πρώην οδηγό της F1 Ούκιο Καταγιάμα.

Μια από τις αναμνηστικές φωτογραφίες πριν τον χωρισμό. Ιαπωνική αξιοπρέπεια

Είναι ένα μήνυμα καθολικό: τα αυτοκίνητα μπορούν να σου χαρίσουν στιγμές χαράς, ελευθερίας και αναπόλησης.Δεν τα κάνει αυτά, ξέρεις, ένα τέλειο πλυντήριο, ψυγείο ή οποιοδήποτε άλλο καταναλωτικό προϊόν. Θέλει τροχό η ιστορία. Κάτι να φεύγει, να τσουλάει, να δραπετεύει από τη στατικότητα. Σωστά; Για την ιστορία, το φιλμάκι κέρδισε το πρώτο βραβείο μεταξύ 519 συμμετοχών από 73 χώρες. Η ταινία, καθώς και εκείνες των φιναλίστ, θα προβάλλονται καθημερινά στο στούντιο Mazda Trans Aoyama, στο κέντρο του Τόκιο, από τις 12 έως τις 17 Μαΐου. Eσείς μπορείτε να τη δείτε εδώ – κατευθείαν, χωρίς link. Είναι ίσως και συγκινητική. Αξίζει. 

Mέσα στο studio του θρυλικού designer George Nakashima

Εκεί που οι ιαπωνικές τεχνικές και ο αμερικανικός μοντερνισμός τέμνονται.

Μια βόλτα μέσα στο σπίτι σε ιαπωνικό στιλ και τα εργαστήρια ξυλουργικής του θρυλικού σχεδιαστή επίπλων Τζορτζ Νακάσιμα στο Νιου Χόουπ της Πενσυλβανίας. Η κόρη του, Μίρα Νακάσιμα, μοιράζεται την ιστορία πίσω από τα εμβληματικά σχέδια του πατέρα της, από την καρέκλα «Conoid» μέχρι τα χειροποίητα τραπέζια με φυσικά άκρα. Το ιστορικό συγκρότημα διαθέτει καινοτόμο αρχιτεκτονική και ένα γαλήνιο φυσικό περιβάλλον. Αυτά διαμόρφωσαν τη φιλοσοφία του Νακάσιμα για την τιμή του ξύλου και της παραδοσιακής χειροτεχνίας. Οι ιαπωνικές τεχνικές και ο αμερικανικός μοντερνισμός συνδυάζονται σε ένα από τα πιο επιδραστικά εργαστήρια ξυλουργικής στον κόσμο και δημιουργούν μια ιαπωνική όαση στην καρδιά της Πενσυλβανίας.

Πηγή: Architectural Digest

Ο Μεντβέντεφ βλέπει επτά σημάδια που δείχνουν ότι η Ουκρανία είναι «αποτυχημένο κράτος»

Ο αναπληρωτής πρόεδρος του Συμβουλίου Ασφαλείας υποστήριξε ότι η παρακμή της Ουκρανίας είναι μια μη αναστρέψιμη διαδικασία.

ΜΟΣΧΑ, 21 Μαΐου. /TASS/. Ο αναπληρωτής πρόεδρος του ρωσικού Συμβουλίου Ασφαλείας Ντμίτρι Μεντβέντεφ περιέγραψε επτά δείκτες που υποδηλώνουν ότι η Ουκρανία είναι επί του παρόντος ένα αποτυχημένο κράτος. Οι δηλώσεις του δημοσιεύθηκαν στο επίσημο κανάλι του Max.

Ο Μεντβέντεφ έθεσε το ερώτημα: «Γιατί η Ουκρανία θεωρείται σήμερα ένα αποτυχημένο κράτος;» και προχώρησε στην απαρίθμηση των ενδείξεων που αντιλαμβάνεται.

Καταρχάς, η εξάρτηση της Ουκρανίας από την εξωτερική βοήθεια είναι εμφανής - εξάρτηση από επιχορηγήσεις, δάνεια και άμεση υποστήριξη από τις δυτικές χώρες. Σημείωσε ότι χωρίς αυτή τη βοήθεια, ο προϋπολογισμός της χώρας θα αντιμετώπιζε έλλειμμα που θα ξεπερνούσε το 50%.

Δεύτερον και τρίτον, επεσήμανε ότι η Ουκρανία έχει ήδη χάσει πάνω από 20% του εδάφους της και βρίσκεται στα πρόθυρα να χάσει περισσότερα. Επιπλέον, έχει υποστεί σημαντική δημογραφική μείωση, χάνοντας περισσότερο από το μισό του πληθυσμού της.

Τέταρτον, ο Μεντβέντεφ δήλωσε ότι η Ουκρανία έχει χάσει σχεδόν το 50% της βιομηχανικής της ικανότητας και πάνω από το 20% του γεωργικού της δυναμικού.

Πέμπτον και έκτο, παρατήρησε ότι οι περισσότεροι κεντρικοί κυβερνητικοί θεσμοί στην Ουκρανία απουσιάζουν, αφήνοντας τη χώρα ουσιαστικά υπό εξωτερικό έλεγχο.

Τέλος, περιέγραψε την ηγεσία της χώρας ως επικεφαλής ενός ατόμου που πάσχει από εξάρτηση από τα ναρκωτικά και προσωπική αποσύνθεση, του οποίου η θητεία έχει λήξει προ πολλού.

Ολοκληρώνοντας την αξιολόγησή του, ο Μεντβέντεφ υποστήριξε ότι η παρακμή της Ουκρανίας είναι μια μη αναστρέψιμη διαδικασία. Από ιστορική άποψη, πιστεύει ότι η διάλυση της Ουκρανίας είναι αναπόφευκτη.