ενημέρωση 3:54, 15 September, 2026

Η συντομότερη πτήση του κόσμου διαρκεί λιγότερο από 1 λεπτό - video

Στους επιβάτες μάλιστα δίνεται και αναμνηστικό πιστοποιητικό από την εταιρεία, απόδειξη ότι πέταξαν στην πιο σύντομη εμπορική διαδρομή του πλανήτη!

Στον κόσμο των αερομεταφορών, είμαστε συνηθισμένοι σε πολύωρες αναμονές, ατέλειωτους διαδρόμους αεροδρομίων και ταινίες κατά τη διάρκεια της πτήσης. Υπάρχει όμως μια γωνιά της Σκωτίας, στο αρχιπέλαγος των Ορκάδων (Orkney Islands), όπου η έννοια του αεροπορικού ταξιδιού επαναπροσδιορίζεται πλήρως. Εκεί, η πτήση μεταξύ των νησιών Westray και Papa Westray κρατάει λιγότερο από όσο χρειάζεται κανείς για να δέσει τη ζώνη του!

Westray προς Papa Westray: Ένα Ρεκόρ Γκίνες στην άκρη του κόσμου

Η απόσταση που χωρίζει τα δύο νησιά είναι μόλις 2,7 χιλιόμετρα. Για να το θέσουμε σε προοπτική, η απόσταση αυτή είναι μικρότερη από το μήκος του διαδρόμου προσγείωσης σε πολλά διεθνή αεροδρόμια. Η επίσημη διάρκεια της πτήσης στο πρόγραμμα της εταιρείας Loganair είναι 2 λεπτά, αλλά στην πραγματικότητα, ο καθαρός χρόνος στον αέρα είναι συνήθως γύρω στα 90 δευτερόλεπτα. Όταν ο άνεμος είναι ευνοϊκός, το αεροσκάφος μπορεί να αγγίξει το έδαφος σε μόλις 53 δευτερόλεπτα.

Η εμπειρία της πτήσης

Το ταξίδι γίνεται με ένα οκταθέσιο αεροσκάφος Britten-Norman Islander και την πτήση πραγματοποιεί η σκωτσέζικη αεροπορική εταιρεία Loganair με έδρα τη Γλασκώβη. Δεν υπάρχουν αεροσυνοδοί, δεν υπάρχει τουαλέτα, ούτε καν διαχωριστικό ανάμεσα στους επιβάτες και τον πιλότο. Οι επιβάτες μπορούν να παρακολουθούν κάθε κίνηση στο πιλοτήριο καθώς το αεροπλάνο απογειώνεται, φτάνει σε ύψος μόλις 350 ποδιών (περίπου 100 μέτρα) και σχεδόν αμέσως αρχίζει την κάθοδο για το γειτονικό νησί.

Γιατί αεροπλάνο και όχι πλοίο;

Αν και το ερώτημα «γιατί δεν πάνε με βάρκα;» (ή και κολυμπώντας θα πρόσθετα!) είναι εύλογο, η απάντηση κρύβεται στην πρακτικότητα. Τα νερά του Βόρειου Ατλαντικού είναι συχνά άγρια, καθιστώντας το φέρι αργό και μερικές φορές αβέβαιο. Για τους περίπου 90 κατοίκους του Papa Westray, η πτήση αυτή είναι μια ζωτική σύνδεση (lifeline). Μεταφέρει δασκάλους, γιατρούς, αστυνομικούς και μαθητές, προσφέροντας μια σταθερότητα που ο ωκεανός δεν μπορεί πάντα να εγγυηθεί.

Πόσους επιβάτες χωράει;

Το αεροσκάφος που εκτελεί αυτή τη μοναδική πτήση είναι πολύ μικρό και χωράει συνολικά μόνο 8 επιβάτες. Ακολουθούν μερικές ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες για τη χωρητικότητα και την καμπίνα:

  • Τύπος Αεροσκάφους: Πρόκειται για το Britten-Norman BN-2 Islander, ένα στιβαρό, δικινητήριο αεροπλάνο ιδανικό για μικρούς διαδρόμους.
  • Θέση δίπλα στον πιλότο: Το αεροπλάνο διαθέτει 9 ή 10 θέσεις συνολικά, αλλά συνήθως η μία θέση δίπλα στον πιλότο παραμένει κενή ή χρησιμοποιείται για τη σωστή κατανομή του βάρους.
  • Περιορισμοί βάρους: Λόγω των αυστηρών κανονισμών ασφαλείας, η Loganair μερικές φορές περιορίζει τις διαθέσιμες θέσεις σε 7 επιβάτες για να διασφαλίσει ότι το αεροσκάφος δεν είναι υπερφορτωμένο.
  • Διάταξη: Δεν υπάρχει διάδρομος μέσα στο αεροπλάνο. Οι επιβάτες εισέρχονται από τρεις διαφορετικές πόρτες (δύο αριστερά, μία δεξιά) απευθείας στη σειρά των καθισμάτων τους.
  • Χωρίς πιλοτήριο: Δεν υπάρχει πόρτα ή διαχωριστικό που να απομονώνει τον πιλότο, οπότε όσοι κάθονται μπροστά έχουν «πρώτο τραπέζι πίστα» σε όλα τα όργανα ελέγχου.

Πρόκειται ουσιαστικά για ένα «εναέριο λεωφορείο» (bus with wings), όπου η κατανομή των επιβατών γίνεται από τον πιλότο με βάση το βάρος του καθενός για την ευστάθεια του αεροσκάφους.

Το κόστος

Το εισιτήριο για τη συντομότερη πτήση στον κόσμο είναι αναπάντεχα προσιτό – δεδομένου του μοναδικού της χαρακτήρα. Οι τιμές διαμορφώνονται ανάλογα με τον τύπο του επιβάτη και τον σκοπό του ταξιδιού.

Κόστος Εισιτηρίων:

  • Απλή Μετάβαση (One-way): Η τιμή ξεκινά από περίπου 17 € έως 22 € (£14 – £19).
  • Μετ’ Επιστροφής (Return): Μπορείς να βρεις εισιτήρια από περίπου 35 € έως 45 € (£30 – £37).

Ειδικές Κατηγορίες:

  • Κάτοικοι (Island Saver): Υπάρχουν μειωμένοι ναύλοι για τους μόνιμους κατοίκους που χρησιμοποιούν την πτήση για τις καθημερινές τους ανάγκες.
  • Περιηγητές (Sightseer Fare): Για τους τουρίστες που θέλουν απλώς να ζήσουν την εμπειρία και να επιστρέψουν, υπάρχει ειδικό πακέτο (συχνά με αφετηρία το Kirkwall) που κοστίζει περίπου 50 € – 60 €.
  • Παιδιά: Συνήθως δικαιούνται έκπτωση 50%.

Πληροφορίες για την κράτηση & αποσκευές:

Παρά τη μικρή διάρκεια, οι επιβάτες δικαιούνται συνήθως 15 κιλά αποσκευών.

Check-in: Πρέπει να βρίσκεσαι στο αεροδρόμιο μόλις 10-20 λεπτά πριν την απογείωση. Τα αεροδρόμια στα νησιά αυτά είναι ουσιαστικά ένας μικρός διάδρομος και ένα δωμάτιο αναμονής.

Κράτηση: Οι πτήσεις εκτελούνται από την Loganair και μπορείς να κλείσεις εισιτήριο απευθείας από την ιστοσελίδα τους ή μέσω πλατφορμών.

Tip: Αν το κάνεις ζήτησε το αναμνηστικό πιστοποιητικό από την εταιρεία – είναι η απόδειξη ότι πέταξες στην πιο σύντομη εμπορική διαδρομή του πλανήτη!

Μια πτήση που έγινε παγκόσμιο αξιοθέατο

Παρά τον χρηστικό της χαρακτήρα, η πτήση έχει γίνει πόλος έλξης για τους λάτρεις της αεροπορίας από όλο τον κόσμο. Πολλοί ταξιδεύουν μέχρι τη βόρεια Σκωτία μόνο και μόνο για να πάρουν το αναμνηστικό πιστοποιητικό που δίνει η Loganair στους επιβάτες αυτής της ιστορικής διαδρομής.Είναι μια υπενθύμιση ότι, ακόμα και στην εποχή των υπερηχητικών αεροσκαφών, η μαγεία της πτήσης μπορεί να κρύβεται σε ένα άλμα διάρκειας ενός λεπτού πάνω από τα κύματα.

Ηλεκτρικά vans - Ο «Δούρειος Ίππος» για τις κινεζικές αυτοκινητοβιομηχανίες

Οι κινεζικές αυτοκινητοβιομηχανίες κάνουν τα πρώτα τους βήματα στην Ευρώπη και στην κατηγορία των ηλεκτρικών vans δημιουργώντας ένα νέο πεδίο ανταγωνισμού με τους ευρωπαίους κατασκευαστές

Οι ευρωπαϊκές αρχές να προσπαθούν να ρυθμίσουν τις κινεζικές εισαγωγές ηλεκτρικών επιβατικών οχημάτων στην ευρωπαϊκή αγορά είτε μέσω δασμών –από το 2024– είτε μέσω του νεότερου καθεστώτος «ελάχιστης τιμής εισαγωγής». Ωστόσο με δεδομένο ότι οι «απαγορεύσεις» και οι υψηλοί, επιπλέον δασμοί αφορούν αποκλειστικά τα επιβατικά οχήματα αμιγώς ηλεκτρικής τεχνολογίας, οι κινέζοι κατασκευαστές δείχνουν να βρήκαν έναν άλλο τρόπο να εδραιώσουν την παρουσία τους στην Ευρώπη: τα ηλεκτρικά ελαφρά επαγγελματικά οχήματα.

H Farizon της Geely, η Chery, η Maxus της SAIC και η Foton της BAIC, έχουν ήδη λανσάρει αντίστοιχης τεχνολογίας και κατηγορίας μοντέλα στην ευρωπαϊκή αγορά εκμεταλλευόμενες την προφανή ευνοϊκή περίσταση σε σχέση με τους δασμούς αλλά και τους σχεδιαζόμενες αυστηρότερες προδιαγραφές εκπομπών ρύπων που ωθούν στην υιοθέτηση της ηλεκτροκίνησης.

Αναλυτικότερα, η Delivan της Chery σχεδιάζει μια πλήρη γκάμα ηλεκτρικών vans, όλων των μεγεθών για την Ευρώπη, με ορίζοντα το 2027. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό τα ηλεκτρικά vans θα συναρμολογούνται από «kit» στο εργοστάσιο που απέκτησε η Chery από τη Nissan στην Βαρκελώνη και όπου ήδη παράγονται μοντέλα των Omoda & Jaecoo.

H κινεζική Farizon με την σειρά της, λανσάρει σε επιλεγμένες ευρωπαϊκές αγορές ένα compact ηλεκτρικό van, το V7E το οποίο έχει την ίδια αφετηρία με το μεγαλύτερο SV που έκανε το ντεμπούτο του νωρίτερα μέσα στην χρονιά.

«Η αγορά γίνεται ιδιαιτέρως ανταγωνιστική, κατ΄επέκταση χρειαζόμασταν ένα προϊόν εξίσου “ικανό” αλλά με πιο ελκυστική αρχική τιμή», δήλωσε σχετικά με την προσθήκη του V7E των 327 χλμ. αυτονομίας, η Kate McLaren, επικεφαλής πωλήσεων της Farizon στο Η.Β.

Η Foton σχεδιάζει τη δική της πρεμιέρα στην ευρωπαϊκή αγορά, δρομολογώντας το Cavan, αρχικά στις αγορές του Η.Β της Ισπανίας, Ιταλίας, Πολωνίας αλλά και της Ελλάδας, ένα ηλεκτρικό van με compact διαστάσεις αλλά μεγάλο χώρο φόρτωσης χάρη στον ηλεκτρικό του χαρακτήρα.

Επίσης στην Ευρώπη «διαγωνίζεται» ήδη στην κατηγορία των vans η Maxus της SAIC.

Βέβαια προς το παρόν, και σε αντίθεση με τα ηλεκτρικά επιβατικά κινεζικής προέλευσης τα οποία σημείωσαν ρεκόρ πωλήσεων τον Μάρτιο, καταλαμβάνοντας μερίδιο 9,4% στην Ευρώπη, τα κινεζικά vans δεν χαίρουν της ίδιας αναγνώρισης. Ενδεικτικό είναι ότι η Maxus η οποία είναι η πιο «επιτυχημένη» κινεζική φίρμα στο Η.Β. την μεγαλύτερη ευρωπαϊκή αγορά σε ό,τι αφορά την κατηγορία των ηλεκτρικών vans, κατέγραψε το α΄ τρίμηνο της χρονιάς 217 ταξινομήσεις όταν οι ηγέτιδες της συγκεκριμένη αγορά και κατηγορία VW και Ford είχαν το ίδιο διάστημα 1.931 και 1.792 ταξινομήσεις.

Όσο για τις απόψεις των ευρωπαίων κατασκευαστών για το νέο τομέα κινεζικής «προέλασης», ο Jan Ptacek, στέλεχος της Renault, επικεφαλής για τον τομέα των ελαφρών επαγγελματικών, τόνισε ότι: «τα ελαφρά επαγγελματικά δεν είναι μια κατηγορία όπου σημασία έχει μόνο το προϊόν. Είναι ένα οικοσύστημα. Για παράδειγμα στην περίπτωση του Renault Master, το 70% των πωλήσεών μας αφορά μετατροπές του και σχετικά αιτήματα».

Η Ford από την πλευρά της, διαμέσου της επικεφαλής πωλήσεων της στο Η.Β., Lisa Brankin, δηλώνει ότι η χαμηλή αρχική τιμή έχει λιγότερη σημασία για τους αγοραστές ηλεκτρικών vans. «Δεν θεωρώ ότι η απόκτηση ενός ηλεκτρικού van έχει σχέση με την τιμή, αλλά με την αποδοχή από τους καταναλωτές», σημειώνει η ίδια.

Παρ΄όλα αυτά, αξίζει να σημειωθεί ότι η Ford, διαθέτει στην ευρωπαϊκή αγορά ήδη το Transit City το οποίο κατασκευάζεται μεν στην Κίνα, διαθέτει όμως όλα τα γνωρίσματα της «μπλε οβάλ» φίρμας, αποτελώντας ουσιαστικά μια μικρότερη εκδοχή του Custom. Ο επικεφαλής εξέλιξης του Transit City,  Simon Robinson, σημειώνει: «Θα μπορούσαμε να επαναπαυτούμε και να αφήσουμε τους Κινέζους να μας πάρουν την μπουκιά από το στόμα ή να συνεργαστούμε μαζί τους και να προσπαθήσουμε να τους ανταγωνιστούμε».

Επίσης Ford και Renault βρίσκονται ήδη σε διαπραγματεύσεις για την κατηγορία των vans αναζητώντας τρόπους να ανταγωνιστούν καλύτερα τους νεοαφιχθέντες στην κατηγορία.

H KIA η οποία αποτελεί τον τρίτο μεγαλύτερο παίκτη της βρετανικής αγοράς σε ό,τι αφορά τα ηλεκτρικά vans με 1.235 πωλήσεις του PV5 το πρώτο τρίμηνο του 2026, σημειώνει ότι «είναι αρκετά δύσκολο να μετατρέψεις ένα πετρελαιοκίνητο van σε ηλεκτρικό κατ΄επέκταση τα προϊόντα μας έχουν ήδη ένα σαφές πλεονέκτημα», όπως δηλώνει ο επικεφαλής της φίρμας για το Η.Β., Paul Philpott.

Σε κάθε περίπτωση, όλα θα κριθούν σε δεύτερο χρόνο καθώς η νέα κινεζική «εισβολή» αφορά μια κατηγορία αυτοκινήτων την οποία μονοπωλεί προς το παρόν το diesel. Η αλήθεια είναι ότι οι αυτοκινητοβιομηχανίες ευρωπαϊκές και μη δυσκολεύονται να προωθήσουν τα ηλεκτροκίνητα μοντέλα τους για τους προφανείς λόγους που έχουν σχέση με το δίπτυχο τρόπου χρήσης/φόρτισης των ελαφρών επαγγελματικών αυτοκινήτων. Ενδεικτικό είναι ότι τα αμιγώς ηλεκτροκίνητα vans αποτέλεσαν μόλις το 25% των συνολικών πωλήσεων ελαφρών επαγγελματικών στην ευρωπαϊκή επικράτεια για το 2025. Το 2024 το αντίστοιχο ποσοστό διαμορφώθηκε σε 6%. Σε κάθε περίπτωση, σύμφωνα με τα σχετικά στατιστικά, ο ρυθμός υιοθέτησης των ηλεκτρικών vans στην Ευρώπη δεν αρκεί για να επιτευχθούν οι στόχοι που έχουν τεθεί από την ΕΕ σε επίπεδο εκπομπών ρύπων για την κατηγορία των ελαφρών επαγγελματικών οχημάτων.

«Σήμερα, δεν θεωρώ ότι κανένας από τους κατασκευαστές δεν συμβαδίζει με τους στόχους που έχουν τεθεί για τις εκπομπές ρύπων στην κατηγορία των ελαφρών επαγγελματικών αυτοκινήτων», δήλωσε σχετικά ο J. Ptacek.

Πηγή: Το Βήμα

Πελώριο τσουνάμι στην Αλάσκα ήταν το δεύτερο ψηλότερο που έχει καταγραφεί ποτέ

Κανείς δεν ήταν παρών για να παρακολουθήσει την κατολίσθηση και το τσουνάμι των 480 μέτρων στο Τρέισι Αρμ της Αλάσκα. Το ύψος του κύματος εκτιμήθηκε από την απογυμνωμένη βλάστηση.

Το φιορδ του Τρέισι Αρμ στην Αλάσκα προσφέρει μαγευτικές εικόνες, μια στενή λωρίδα θάλασσας γύρω από την οποία ορθώνονται παγετώνες και γκρεμοί από γρανίτη. Άλλαξε δραματικά ένα πρωινό του 2025, όταν πλημμύρισε από το δεύτερο ψηλότερο γνωστό τσουνάμι.

Περίπου 64 εκατομμύρια κυβικά μέτρα βράχων κατέρρευσαν και έπεσαν στο φιορδ στις 10 Αυγούστου 2025, εκτιμά νέα μελέτη. Η κατολίσθηση σήκωσε ένα τοπικό τσουνάμι ύψους 480 μέτρων, πιο ψηλό από το Εμπάιερ Στέιτ Μπίλντινγκ.

Το συμβάν δεν καταγράφηκε σε φωτογραφίες ή βίντεο, οπότε οι ερευνητές βασίστηκαν σε αεροφωτογραφίες που τραβήχτηκαν αργότερα, δορυφορικά και σεισμικά δεδομένα, επιτόπιες μετρήσεις και μαρτυρίες κατοίκων.

Το φιορθ είναι δημοφιλής προορισμός για εκδρομές, επειδή όμως το τσουνάμι συνέβη στις 05.30 τα ξημερώματα, τουριστικά σκάφη δεν υπήρχαν στα νερά και κανείς δεν τραυματίστηκε.

Καθώς οι παγετώνες του Τρέισι Αρμ υποχωρούν, τα γύρω βράχια αποσταθεροποιούνται (Peter Mulligan / CC BY 2.0)

«Ήταν απίστευτη τύχη που η κατολίσθηση συνέβη ξημερώματα. Την επόμενη φορά –γιατί θα υπάρξει επόμενη φορά- μπορεί να μην είμαστε τόσο τυχεροί» δήλωσε ο Νταν Σούγκαρ του Πανεπιστημίου του Κάλγκαρι, επικεφαλής της μελέτης που δημοσιεύεται στο περιοδικό Science.

Ένα νέο τσουνάμι είναι πιθανό λόγω της κλιματικής αλλαγής, καθώς έχει οδηγήσει στην υποχώρηση των παγετώνων που σταθεροποιούσαν τα πετρώματα, εξήγησε ο ερευνητής.

Το φιορδ του Τρέισι Αρμ, περίπου 80 χιλιόμετρα από το Τζούνο, πρωτεύουσα της Αλάσκας, έχει μήκος 40 χιλιόμετρα και πλάτος ένα χιλιόμετρο, με τους βράχους που το περιβάλλουν να φτάνουν τα 1.000 μέτρα. Το κύμα έφτασε τόσο ψηλά επειδή το νερό που εκτοπίστηκε από την κατολίσθηση διοχετεύτηκε απότομα σε ένα στενό πέρασμα.

Οι ερευνητές προσδιόρισαν το ύψος του κύματος εξετάζοντας τη γραμμή κάτω από την οποία όλη η βλάστηση είχε ξεριζωθεί από τα ορμητικά νερά.

«Η απογυμνωμένη βλάστηση σχηματίζει ουσιαστικά μια πολύ καθαρή γραμμή, κάτω από την οποία υπάρχουν μόνο βράχοι και ιζήματα και μερικοί κορμοί δέντρων. Πάνω από τη γραμμή βρίσκεται παρθένο δάσος, όπως ακριβώς στεκόταν στις 9 Αυγούστου πριν από το τσουνάμι. Είναι σαν δύο διαφορετικοί κόσμοι», είπε ο Σούγκαρ.

Μια παρόμοια κατολίσθηση προκάλεσε το 1958 το μεγαλύτερο γνωστό τσουνάμι, το οποίο εκδηλώθηκε στον κόλπο Λίτουγια της Αλάσκα έπειτα από σεισμό 7,8 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ.

Η κατολίσθηση που ακολούθησε σήκωσε ένα τερατώδες κύμα ύψους 524 μέτρων, το οποίο όμως δεν καταγράφηκε σε φωτογραφίες.

Αέρας δηλητήριο – Πόσοι Έλληνες πεθαίνουν κάθε χρόνο από ατμοσφαιρική ρύπανση;

Η Ελλάδα έρχεται όγδοη στην Ευρώπη στη θνησιμότητα από αιωρούμενα σωματίδια PM2,5. Γενικά  τα Βαλκάνια είναι η περιοχή που δέχεται τη μεγαλύτερη επιβάρυνση από την ατμοσφαιρική ρύπανση.

Αν και η ποιότητα του αέρα έχει βελτιωθεί σε όλη την Ευρώπη τις τελευταίες δεκαετίες, η Ελλάδα είναι μια από τις χώρες που επιβαρύνονται περισσότερο από τη ρύπανση με περισσότερους από 10.240 νεκρούς το 2023, δείχνουν με τα τελευταία στοιχεία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος.

To νούμερο αυτό αφορά μόνο τους θανάτους από αιωρούμενα σωματίδια με διαμέτρο κάτω των 2,5 μικρομέτρων, γνωστά ως P2,5, τον πιο σημαντικό αέριο ρύπο.

Σοβαρές επιπτώσεις έχει όμως και το διοξείδιο του αζώτου (NO2), το οποίο εκτιμάται ότι προκάλεσε 2.009 θανάτους στην Ελλάδα το 2023, καθώς και το όζον (O3), το οποίο ενοχοποιείται για  1.952 θανάτους.

Τα νούμερα όμως δεν μπορούν απλά να αθροιστούν, καθώς οι αντίστοιχες θνησιμότητες παρουσιάζουν σημαντικές επικαλύψεις.

Γενικά  πάντως τα Βαλκάνια είναι η περιοχή που δέχεται τη μεγαλύτερη επιβάρυνση όσον αφορά τη θνησιμότητα από PM2.5, με τη Βόρεια Μακεδονία να καταλαμβάνει την πρώτη θέση μεταξύ 40 ευρωπαϊκών χωρών με 222,2 θανάτους ανά 100.000 κατοίκους.

Ακολουθούν η Βοσνία Ερζεγοβίνη (199,0), η Αλβανία (196,1), η Σερβία (188,3), το Κόσοβο (172,4) , η Βουλγαρία (143,8) και το Μαυροβούνιο (141,8).

H Ελλάδα έρχεται όγδοη με 137,7 θανάτους λόγω PM2,5 ανά 100.000 κατοίκους το 2023.

Στην άλλη άκρη της λίστας, τις καλύτερες επιδόσεις παρουσιάζουν η Ισλανδία (0), η Φινλανδία (0.9), η Σουηδία (3,0) η Εσθονία (5,0) και η Νορβηγία (6,6).

Πάνω από τα όρια μεγάλο μέρος της Ευρώπης

Σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, στο 20% των σταθμών μέτρησης οι συγκεντρώσεις των βασικών αέριων ρύπων (σωματίδια PM2.5, διοξείδιο του αζώτου και όζον) υπερβαίνουν τα όρια της ΕΕ.

Αν δε βασιστούμε στα πολύ αυστηρότερα όρια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, περισσότεροι από το 90% των Ευρωπαίων εκτίθενται σε επικίνδυνα επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης.

Η επιβάρυνση στη δημόσια υγεία συνοδεύεται με κόστος 600 δισ. ευρώ το έτος, ή 4% του ΑΕΠ της ΕΕ, σύμφωνα με μελέτη του 2024.

Η καύση ορυκτών καυσίμων παραμένει η κυριότερη πηγή ατμοσφαιρικής ρύπανσης, πέρα από τις βλάβες που προκαλεί στο παγκόσμιο κλίμα

Η καύση ορυκτών καυσίμων παραμένει η κυριότερη πηγή ατμοσφαιρικής ρύπανσης, πέρα από τις βλάβες που προκαλεί στο παγκόσμιο κλίμα

Πώς σκοτώνει η ατμοσφαιρική ρύπανση;

Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος, η κακή ποιότητα αέρα παραμένει ο σημαντικότερος περιβαλλοντικός κίνδυνος για τη δημόσια υγεία.

Προκαλεί τόσο βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις, όπως εξάρσεις άσθματος και δύσπνοια, αλλά και μακροπρόθεσμες επιδράσεις, όπως καρδιοπάθεια, εγκεφαλικό, καρκίνο, διαβήτη, καρκίνο του πνεύμονα και χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια.

Σχετικά πρόσφατα η ατμοσφαιρική ρύπανση έχει αναγνωριστεί και ως παράγοντας κινδύνου και για άνοια.

Οι τρεις σημαντικότερες κατηγορίες ρύπων είναι τα αιωρούμενα σωματίδια με διάμετρο κάτω των 2,5 μικρομέτρων (PM2.5), το διοξείδιο του αζώτου (ΝΟ2) και το όζον (Ο3).

Τα PM2,5 θεωρείται μακράν ο πιο επιβλαβής ρύπος και αντιστοιχεί στους περισσότερους θανάτους από ρύπανση.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τα PM2.5 ενοχοποιούνται για 182.000 θανάτους το 2023, το NO2 για 34.000 θανάτους και το όζον για 63.000 θανάτους.

Τα PM2.5 προέρχονται κυρίως από την καύση ορυκτών καυσίμων στη βιομηχανία, τις μεταφορές και την οικιακή θέρμανση.

Το όριο που ισχύει σήμερα στην ΕΕ είναι 25 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο, το οποίο πρόκειται να μειωθεί στα 10 μg/m3 το 2030. Συγκριτικά, το όριο του ΠΟΥ είναι ακόμα χαμηλότερο στα 5 μg/m3.

Ολόκληρη η Ελλάδα ξεπερνούσε τα ευρωπαϊκά όρια για τα PM2,5 to 2004 (ΕΕΑ)

Το διοξείδιο του αζώτου προέρχεται κυρίως από την καύση ορυκτών καυσίμων, ειδικά στις μεταφορές, οπότε οι συγκεντρώσεις τείνουν να είναι μεγαλύτερες στις πόλεις.

Το όριο της ΕΕ είναι σήμερα 40 μg/m3 και πρόκειται να μειωθεί στα 20 το 2030. Και πάλι όμως θα υπερβαίνει το όριο του ΠΟΥ στα 10 μg/m3.

Αν και το όζον που βρίσκεται στην στρατόσφαιρα μας προστατεύει από την υπεριώδη ακτινοβολία του Ήλιου, το ίδιο αέριο ερεθίζει τους πνεύμονες όταν κυκλοφορεί στο επίπεδο του εδάφους.

Είναι φωτοχημικός ρύπος, σχηματίζεται δηλαδή από τη χημική αντίδραση που προκαλεί το φως ανάμεσα στα οξείδια του αζώτου και διάφορες οργανικές ενώσεις όπως το μεθάνιο.

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος παρακολουθεί και άλλους ρύπους όπως τα αιωρούμενα σωματίδια σκόνης PM10, το διοξείδιο του θείου που προκαλεί όξινη βροχή και το καρκινογόνο βενζοπυρένιο που παράγεται από την καύση ξύλου και άνθρακα.

Για τους ρύπους αυτούς δεν υπάρχουν διαθέσιμες εκτιμήσεις θνησιμότητας.