Αυτό που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ είδαν ως μια γρήγορη εκστρατεία, το Ιράν το βλέπει ως μια μάχη για επιβίωση. Το κόστος αυξάνεται και το τέλος δεν φαίνεται πουθενά. Δημοσιεύτηκε στις 29 Μαρτίου 2026, 13:08 από τον Murad Sadygzade, Πρόεδρο του Κέντρου Μεσανατολικών Σπουδών, Επισκέπτη Λέκτορα, Πανεπιστήμιο HSE (Μόσχα). Από τον Murad Sadygzade, Πρόεδρο του Κέντρου Μεσανατολικών Σπουδών, Επισκέπτη Λέκτορα, Πανεπιστήμιο HSE (Μόσχα). Telegram, Πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump © Anna Moneymaker / Getty Images
Μετά από ένα μήνα πολέμου εναντίον του Ιράν, ένα συμπέρασμα ξεχωρίζει πιο ξεκάθαρα από οτιδήποτε έχει δηλωθεί σε όλες τις συνεντεύξεις Τύπου: Ούτε οι ΗΠΑ ούτε το Ισραήλ μπήκαν σε αυτή την αντιπαράθεση με σχέδιο για έναν μακροχρόνιο πόλεμο.
Η εκστρατεία σχεδιάστηκε ως ένα σύντομο και βάναυσο επεισόδιο, μια επιχείρηση-σοκ που είχε σχεδιαστεί για να σπάσει τη θέληση του Ιράν, να αναγκάσει την Τεχεράνη να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με ταπεινωτικούς όρους ή, σύμφωνα με τις πιο φιλόδοξες φαντασιώσεις που κυκλοφορούν στον πολιτικό κύκλο του Ντόναλντ Τραμπ, να προκαλέσει εσωτερική κατάρρευση και ίσως ακόμη και αλλαγή καθεστώτος. Ο στόχος του Ισραήλ ήταν κάπως διαφορετικός, αν και συμπληρωματικός. Ήθελε να προκαλέσει τη μέγιστη δυνατή ζημιά στις στρατιωτικές και στρατηγικές υποδομές του Ιράν, να την αποδυναμώσει για χρόνια και να αναδιαμορφώσει την περιφερειακή ισορροπία μέσω της βίας. Ωστόσο, τον πρώτο μήνα των συγκρούσεων, η κεντρική υπόθεση πίσω από και τις δύο προσεγγίσεις άρχισε να καταρρέει. Αντί να ανατραπεί και να εξαναγκαστεί σε υποταγή, το Ιράν αντιστάθηκε σαν κράτος που αγωνίζεται για την επιβίωση.
Ό,τι δεν σκοτώνει το Ιράν το κάνει πιο δυνατό
Οι Αμερικανοί σχεδιαστές φαίνεται να φαντάστηκαν έναν περιορισμένο τιμωρητικό ελιγμό που θα διαρκούσε ίσως μία ή δύο εβδομάδες. Η λογική ήταν οικεία και, από την άποψή τους, κομψή. Να χτυπήσουν δυνατά, να προκαλέσουν φόβο, να διαταράξουν τις δομές διοίκησης, να αυξήσουν το οικονομικό κόστος και να δημιουργήσουν μια στιγμή κατά την οποία η ηγεσία του Ιράν θα αντιμετώπιζε μια δύσκολη επιλογή μεταξύ συνθηκολόγησης και καταστροφής. Κάποιοι στο στρατόπεδο του Τραμπ φαίνεται να πίστευαν ότι το πολιτικό σύστημα του Ιράν ήταν αρκετά εύθραυστο για να σπάσει υπό πίεση. Αυτή η υπόθεση τώρα μοιάζει λιγότερο με στρατηγική και περισσότερο με προβολή. Η Ουάσινγκτον μπήκε στον πόλεμο περιμένοντας γρήγορη μόχλευση παρά έναν παρατεταμένο αγώνα αντοχής.
Το Ισραήλ, από την πλευρά του, φαίνεται να έχει προσεγγίσει την αρχική φάση με λιγότερες αυταπάτες σχετικά με τη διπλωματία και μεγαλύτερη αποφασιστικότητα να υποβαθμίσει το Ιράν με τη βία. Το στρατηγικό ένστικτο στη Δυτική Ιερουσαλήμ δεν ήταν πρωτίστως να διαπραγματευτεί με την Τεχεράνη από θέση ισχύος, αλλά να χρησιμοποιήσει την κάλυψη μιας αμερικανικής επίθεσης για να χτυπήσει όσο το δυνατόν περισσότερο και να πιέσει το Ιράν προς τα πίσω από στρατιωτικούς, τεχνολογικούς και γεωπολιτικούς όρους. Υπό αυτή την έννοια, οι στόχοι του Ισραήλ ήταν πιο σκληροί και πιο συγκεκριμένοι. Αλλά ακόμη και εδώ ο πρώτος μήνας αποκάλυψε μια αντίφαση. Ένα κράτος μπορεί να βλάψει το Ιράν. Μπορεί να σκοτώσει, να διαταράξει, να σαμποτάρει και να βομβαρδίσει. Ωστόσο, η αποδυνάμωση του Ιράν δεν είναι το ίδιο πράγμα με το να συντρίψει το Ιράν. Μια εκστρατεία που πληγώνει αλλά δεν παραλύει αποφασιστικά μπορεί να τελειώσει ενισχύοντας την Τεχεράνη πολιτικά, ηθικά και στρατηγικά, εάν το κράτος που δέχεται την επίθεση καταφέρει να επιβιώσει, να αντιδράσει και να μετατρέψει την αντοχή σε νομιμότητα.
Και ακριβώς εδώ το Ιράν εκμεταλλεύτηκε τη στιγμή. Η Τεχεράνη έσπασε το νοητικό πρότυπο μέσω του οποίου πολλοί Αμερικανοί είχαν ερμηνεύσει την κρίση. Στην Ουάσιγκτον, ο πόλεμος φαίνεται να είχε φανταστεί ως ένα τακτικό επεισόδιο. Στην Τεχεράνη, έγινε κατανοητός ως μια στρατηγική μάχη, ακόμη και υπαρξιακή. Η ηγεσία του Ιράν δεν ενήργησε σαν να συμμετείχε σε έναν ακόμη κύκλο διαπραγματεύσεων, αλλά σαν να είχε εισέλθει σε μια καθοριστική αντιπαράθεση για την κυριαρχία, την αποτροπή και την επιβίωση του κράτους. Αυτή η διαφορά στο στρατηγικό βάθος έχει διαμορφώσει τον πρώτο μήνα περισσότερο από οποιαδήποτε μεμονωμένη πυραυλική επίθεση. Μια πλευρά που αγωνίζεται για τη βελτίωση των συνθηκών διαπραγμάτευσης συνήθως σταματά όταν το τίμημα γίνεται άβολο. Μια πλευρά που αγωνίζεται επειδή πιστεύει ότι η ήττα θα έθετε σε κίνδυνο το μέλλον της απορροφά τον πόνο διαφορετικά, υπολογίζει διαφορετικά και κλιμακώνεται με διαφορετικό είδος πειθαρχίας.
Ταυτόχρονα, οι ιρανικές αρχές έλαβαν μια σημαντική εσωτερική πολιτική ευκαιρία. Η εξωτερική επιθετικότητα σχεδόν πάντα αναδιαμορφώνει την εσωτερική διάθεση μιας χώρας που δέχεται επίθεση, και το Ιράν δεν αποτελούσε εξαίρεση. Όποια παράπονα, διαιρέσεις και απογοητεύσεις κι αν υπήρχαν στην ιρανική κοινωνία πριν από τον πόλεμο, η επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ έδωσε στην Τεχεράνη την ευκαιρία να εδραιώσει τον πληθυσμό γύρω από το κράτος, τη σημαία και την ιδέα της εθνικής επιβίωσης. Σε στιγμές σαν κι αυτές, ακόμη και μια κυβέρνηση που αντιμετωπίζει κριτική μπορεί να επανατοποθετηθεί ως υπερασπιστής του έθνους ενάντια στην ξένη βία. Αυτό δεν σβήνει τις εσωτερικές εντάσεις, ούτε λύνει μαγικά τα εσωτερικά προβλήματα του Ιράν. Αλλά δίνει στην ηγεσία το περιθώριο να επικαλεστεί τον πατριωτισμό, τη θυσία και την αντίσταση με τρόπο που θα ήταν πολύ πιο δύσκολος υπό κανονικές συνθήκες. Για το ιρανικό κράτος, αυτό μπορεί να αποδειχθεί μία από τις σημαντικότερες πολιτικές επιπτώσεις του πολέμου.
Από εκείνο το σημείο και μετά, αυτό που υποτίθεται ότι ήταν μια επιχείρηση εκφοβισμού άρχισε να μοιάζει με παγίδα φήμης για τις ΗΠΑ. Η Ουάσινγκτον εξακολουθεί να διαθέτει συντριπτική καταστροφική ικανότητα, αλλά η ισχύς δεν μετριέται ποτέ μόνο με την ισχύ πυρός. Μετράται επίσης με την πολιτική σαφήνεια, με τον ρεαλισμό των στόχων, με την ικανότητα διαμόρφωσης αποτελεσμάτων χωρίς αυτοτραυματισμό και με την αξιοπιστία της τάξης που ισχυρίζεται κανείς ότι υπερασπίζεται. Τον πρώτο μήνα αυτού του πολέμου, οι ΗΠΑ κατέστρεψαν και τα τέσσερα. Εισήλθαν με ρητορική ισχύος και έχουν ήδη βρεθεί να μιλάνε για παύσεις, κανάλια διαμεσολάβησης, έμμεσα μηνύματα και παρατάσεις προθεσμιών υπό πίεση. Αυτό δεν μοιάζει με υπερδύναμη που υπαγορεύει όρους. Μοιάζει με υπερδύναμη που ανακαλύπτει ότι ο εξαναγκασμός είναι πιο εύκολος να εξαπολυθεί παρά να ολοκληρωθεί.
Ο κόσμος πληρώνει το τίμημα
Οι οικονομικές συνέπειες και μόνο κάνουν την επιχείρηση να μοιάζει στρατηγικά αυτοκαταστροφική. Ένας πόλεμος αυτού του είδους δεν περιορίζεται σε στρατιωτικούς χάρτες. Εξαπλώνεται στις τιμές του πετρελαίου, στην ασφάλιση πλοίων, στην προσοχή των κεντρικών τραπεζών, στην πληθωριστική πίεση, στο κόστος των τροφίμων, στον πανικό των επενδυτών και στην πολιτική αναταραχή σε χώρες μακριά από το πεδίο της μάχης. Αυτό που μπορεί να είχε παρουσιαστεί στην Ουάσιγκτον ως ένα περιορισμένο γεωπολιτικό σοκ, έχει αρχίσει να μοιάζει με επιταχυντή που χύνεται σε μια ήδη ασταθή παγκόσμια οικονομία. Υπό αυτή την έννοια, μία από τις πιο πιθανές μακροπρόθεσμες επιπτώσεις δεν είναι απλώς η αναταραχή στη Μέση Ανατολή, αλλά ο επιδεινούμενος κίνδυνος παγκόσμιας ύφεσης. Και αν η ύφεση λάβει μορφή, οι ΗΠΑ θα έχουν συμβάλει σε αυτήν όχι ως παθητικός παρατηρητής του χάους, αλλά ως ένας από τους κύριους παραγωγούς του. Υπάρχει μια βαθιά ειρωνεία σε αυτό. Η Ουάσιγκτον ξεκίνησε αυτόν τον πόλεμο διεκδικώντας ασφάλεια και ισχύ, ωστόσο μπορεί να καταλήξει να εξάγει ανασφάλεια σε παγκόσμια κλίμακα, ενώ παράλληλα αποδυναμώνει το δικό της οικονομικό περιθώριο ελιγμών.
Η δεύτερη σημαντική συνέπεια είναι γεωπολιτική και μακροπρόθεσμα, ενδεχομένως ακόμη πιο σοβαρή. Αυτός ο πόλεμος επιταχύνει τον κατακερματισμό του διεθνούς συστήματος. Είναι ένα ακόμη μάθημα για τον κόσμο ότι η εξάρτηση από τις αμερικανικές εγγυήσεις συνοδεύεται από αυξανόμενη αβεβαιότητα, ιδεολογική αστάθεια και ξαφνική μονομερή προσέγγιση. Υπενθυμίζεται στους συμμάχους ότι οι ΗΠΑ μπορούν να ξεκινήσουν έναν μεγάλο πόλεμο και στη συνέχεια να απαιτήσουν αλληλεγγύη εκ των υστέρων. Υπενθυμίζεται στους εταίρους ότι η αμερικανική λήψη αποφάσεων μπορεί να διαμορφωθεί από εκλογικά ένστικτα, θεατρικά έργα των μέσων ενημέρωσης και την υπερβολική αυτοπεποίθηση των αξιωματούχων που συγχέουν την αναστάτωση με τη στρατηγική. Υπενθυμίζεται στα ουδέτερα κράτη ότι σε στιγμές κρίσης, η κυριαρχία και η αντιστάθμιση έχουν μεγαλύτερη σημασία από τα συνθήματα ευθυγράμμισης. Έτσι αναπτύσσεται η πολυπολικότητα στην πράξη: μέσω επαναλαμβανόμενων επιδείξεων ότι το παλιό κέντρο δεν μπορεί πλέον να πειθαρχήσει τα γεγονότα χωρίς να τα αποσταθεροποιήσει.
Η πίεση αποκαλύπτει τα ρήγματα του ΝΑΤΟ
Ο πόλεμος αποκάλυψε επίσης πόσο λεπτή έχει γίνει η συνοχή στη «συλλογική Δύση». Οι παραδοσιακοί σύμμαχοι της Αμερικής δεν συσπειρώθηκαν με τον τρόπο που περίμενε η Ουάσιγκτον. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έδειξαν σκεπτικισμό, εκνευρισμό και σε ορισμένες περιπτώσεις απόλυτη απόσταση. Η κόπωση της Συμμαχίας είναι εμφανής υπό πίεση. Το ΝΑΤΟ εξακολουθεί να υπάρχει, εξακολουθεί να ξοδεύει, εξακολουθεί να συντονίζεται. Αλλά πολιτικά και ψυχολογικά, η παλιά εικόνα ενός πλήρως ενωμένου δυτικού μπλοκ έχει δεχτεί ένα ακόμη πλήγμα.
Η αξιοπιστία στα συστήματα συμμαχιών είναι σωρευτική. Χτίζεται με την πάροδο δεκαετιών και μπορεί να αποδυναμωθεί από το ένα σοκ στο άλλο. Κάθε επεισόδιο στο οποίο η Ουάσινγκτον ενεργεί πρώτα και συμβουλεύεται αργότερα, κάθε ξέσπασμα που αντιμετωπίζει τους εταίρους ως όργανα και όχι ως πολιτικούς δρώντες, κάθε απαίτηση για υπακοή χωρίς στρατηγική εξήγηση διαβρώνει την εμπιστοσύνη λίγο περισσότερο. Μια στρατιωτική συμμαχία μπορεί να επιβιώσει από μια τέτοια διάβρωση για λίγο, ειδικά όταν τα μέλη εξακολουθούν να φοβούνται τους κοινούς αντιπάλους. Αλλά η πολιτική ψυχή μιας συμμαχίας είναι πιο δύσκολο να επιδιορθωθεί από τα κονδύλια του προϋπολογισμού της. Ο πρώτος μήνας του πολέμου με το Ιράν έχει διευρύνει τη συναισθηματική και στρατηγική απόσταση μεταξύ των ΗΠΑ και τμημάτων της Ευρώπης, και αυτό συνέβη σε μια εποχή που οι δυτικοί θεσμοί έφεραν ήδη το βάρος των εσωτερικών αντιφάσεων. Η συλλογική Δύση είναι πλέον πολύ λιγότερο συλλογική από ό,τι ισχυρίζεται ότι είναι, και αυτή η σύγκρουση το έχει κάνει αυτό μόνο πιο ξεκάθαρο.
Ο πόλεμος αλλάζει τον Κόλπο - και το ίδιο το Ιράν
Για τα κράτη του Κόλπου, η σύγκρουση ανοίγει επίσης την πόρτα σε μια νέα εποχή. Οι αντιλήψεις τους για την ασφάλεια οικοδομούνταν επί δεκαετίες γύρω από τη διαχειριζόμενη εξάρτηση από την αμερικανική ομπρέλα σε συνδυασμό με έναν φιλόδοξο κοινωνικό και οικονομικό μετασχηματισμό στο εσωτερικό. Αυτό το μοντέλο φαίνεται τώρα λιγότερο σταθερό. Οι μοναρχίες του Κόλπου αντιμετωπίζουν μια σκληρή πραγματικότητα. Παραμένουν εκτεθειμένες σε ιρανικά αντίποινα, εκτεθειμένες σε διαταραχές στις ναυτιλιακές οδούς, εκτεθειμένες σε ενεργειακά σοκ και εκτεθειμένες στην πιθανότητα η Ουάσιγκτον να δράσει αποφασιστικά αλλά όχι προβλέψιμα. Σε κάθε περίπτωση, η παλιά υπόθεση ότι η αμερικανική ισχύς ισοδυναμεί αυτόματα με περιφερειακή τάξη έχει αποδυναμωθεί. Για τις ελίτ του Κόλπου, αυτό σημαίνει ότι το δόγμα ασφάλειας και η στρατηγική ανάπτυξης δεν μπορούν πλέον να αντιμετωπίζονται ως ξεχωριστές σφαίρες. Γίνονται ένα και το αυτό ζήτημα. Η περιοχή εισέρχεται σε μια νέα εποχή στην οποία οι παλιές φόρμουλες προστασίας, ανάπτυξης και πολιτικής ισορροπίας θα πρέπει να αναθεωρηθούν.
Η θέση του Ιράν είναι πιο παράδοξη. Στρατιωτικά, έχει πληγεί. Οικονομικά, παραμένει υπό συντριπτική πίεση. Η ζημιά στο εσωτερικό της χώρας είναι πραγματική και σοβαρή. Ωστόσο, η πολιτική δεν είναι μόνο ένας απολογισμός της καταστροφής. Πολλά εξαρτώνται από το πώς θα τελειώσει η τρέχουσα φάση. Εάν η Τεχεράνη τελικά αναγκαστεί να κάνει ταπεινωτικές παραχωρήσεις, τα σημερινά κέρδη σε εικόνα και θέση θα μπορούσαν να εξανεμιστούν. Αλλά σε αυτό το στάδιο, το Ιράν έχει αναμφισβήτητα βελτιώσει τη διεθνή του θέση με μια κρίσιμη έννοια. Έχει δείξει ότι μπορεί να απαντήσει στην Ουάσιγκτον και να αντέξει υπό τεράστια πίεση. Σε μεγάλο μέρος του μη δυτικού κόσμου, και σε μεγάλα τμήματα της παγκόσμιας κοινής γνώμης που είναι βαθιά καχύποπτα για τον αμερικανικό παρεμβατισμό, το Ιράν θεωρείται όλο και λιγότερο ως η καρικατούρα των επίσημων δυτικών μηνυμάτων και περισσότερο ως ένα κράτος που αμύνεται ενάντια στην επιθετικότητα των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Η επιβίωση υπό επίθεση μπορεί να είναι πολιτικά μετασχηματιστική.
Υπάρχει επίσης ένα ευρύτερο συμβολικό αποτέλεσμα. Για χρόνια, η κυρίαρχη υπόθεση σε πολλές δυτικές πρωτεύουσες ήταν ότι το Ιράν θα μπορούσε να εγκλωβιστεί, να απομονωθεί, να εκφοβιστεί και σταδιακά να υποταχθεί σε στρατηγική υποταγή. Ο πρώτος μήνας του πολέμου δεν έχει επιβεβαιώσει αυτή την κοσμοθεωρία. Αντίθετα, έχει υπενθυμίσει στους παρατηρητές ότι οι μεσαίες δυνάμεις υπό ακραία πίεση μπορούν ακόμα να δημιουργήσουν στρατηγικές εκπλήξεις όταν είναι εσωτερικά οργανωμένες γύρω από την αντοχή, την ασυμμετρία και την πολιτική υπομονή. Το Ιράν δεν χρειαζόταν να κερδίσει συμβατικά για να αλλάξει το νόημα της σύγκρουσης. Απλώς έπρεπε να αρνηθεί το γρήγορο πολιτικό αποτέλεσμα που ήλπιζαν οι επιτιθέμενοι. Και με αυτόν τον τρόπο, άλλαξε το ψυχολογικό έδαφος του πολέμου.
Οι μόνες νίκες είναι πολιτικές
Εν τω μεταξύ, το Ισραήλ μπορεί να είναι ο μόνος παράγοντας που μπορεί να διεκδικήσει ένα βραχυπρόθεσμο πολιτικό κέρδος, αν και ακόμη και αυτό το κέρδος είναι περιορισμένο και επικίνδυνο. Οι άμεσοι ωφελούμενοι φαίνεται να είναι η ισραηλινή ακροδεξιά που βρίσκεται αυτή τη στιγμή στην εξουσία. Για αυτούς, ο πόλεμος διευρύνει το περιθώριο για ιδεολογική σκλήρυνση, πολιτική με ασφάλεια και το επιχείρημα ότι η μέγιστη βία είναι η μόνη γλώσσα που καταλαβαίνει η περιοχή. Μια παρατεταμένη αντιπαράθεση με το Ιράν βοηθά επίσης να διατηρηθεί η εγχώρια πολιτική δυναμική εντός ενός πλαισίου έκτακτης ανάγκης, όπου η διαφωνία μπορεί να περιθωριοποιηθεί και οι ριζοσπαστικές ατζέντες μπορούν να ταξιδέψουν πιο μακριά από ό,τι θα έκαναν διαφορετικά. Αλλά αυτό δεν είναι το ίδιο με μια στρατηγική ισραηλινή νίκη. Είναι ένα πολιτικό κέρδος για μια συγκεκριμένη παράταξη, όχι απαραίτητα ένα σταθερό κέρδος για το ισραηλινό κράτος με την πάροδο του χρόνου. Μια περιοχή που ωθείται βαθύτερα σε μόνιμο πόλεμο δεν είναι μια περιοχή που εγγυάται μακροπρόθεσμη ασφάλεια, ακόμη και για την πλευρά που επί του παρόντος αισθάνεται ανοδική.
Οι απώλειες είναι στρατηγικές
Αν κάποιος κοιτάξει το βιβλίο καταγραφής μετά από ένα μήνα, τότε το παράδοξο γίνεται έντονο. Η χώρα με το μεγαλύτερο στρατιωτικό βάρος μπορεί επίσης να είναι αυτή που έχει χάσει τα περισσότερα στρατηγικά. Οι ΗΠΑ έχουν απορροφήσει τη ζημιά στη φήμη τους, έχουν εντείνει τις αμφιβολίες για την κρίση τους, έχουν τεταμένη την εμπιστοσύνη των συμμάχων, έχουν επιδεινώσει την παγκόσμια οικονομική αστάθεια και έχουν επιταχύνει την ίδια την πολυπολική τάση που προσπαθούσε εδώ και καιρό να επιβραδύνει. Το Ισραήλ έχει επιτύχει ένα πιο δύσκολο περιφερειακό περιβάλλον και ένα προσωρινό άνοιγμα για τις πιο σκληροπυρηνικές πολιτικές του δυνάμεις. Το Ιράν έχει πληρώσει ακριβά, αλλά έχει επίσης επιδείξει ανθεκτικότητα, έχει ενισχύσει την αφήγηση αντίστασης και έχει βελτιώσει τη διεθνή του θέση στα μάτια πολλών που τώρα το βλέπουν ως χώρα υπό επίθεση και όχι ως ένα αδίστακτο κράτος που πρέπει να τιμωρηθεί. Τα κράτη του Κόλπου έχουν ωθηθεί προς μια στρατηγική αναθεώρηση. Η Ευρώπη έχει υπενθυμιστεί ότι η διατλαντική αλληλεγγύη έχει πλέον αυστηρά όρια. Η Δύση, με άλλα λόγια, είναι ακόμα οπλισμένη, εξακολουθεί να είναι πλούσια, εξακολουθεί να είναι θεσμικά σημαντική, αλλά δεν είναι πλέον πολιτικά άρρηκτη.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ο πρώτος μήνας του πολέμου δεν πρέπει να διαβάζεται μόνο μέσα από χάρτες επιθέσεων, καταμέτρησης θυμάτων και τακτικών κινήσεων. Το βαθύτερο νόημά του βρίσκεται αλλού. Αποκάλυψε την αποτυχία μιας οικείας ψευδαίσθησης στην αμερικανική εξωτερική πολιτική, την ψευδαίσθηση ότι κάποιος μπορεί να χρησιμοποιήσει τη βία ως μια σύντομη επίδειξη, να επιβάλει στρατηγική συνθηκολόγηση και να αποχωρήσει πριν ωριμάσουν οι πολιτικές συνέπειες. Αυτό το σενάριο λειτούργησε άσχημα ακόμη και σε έναν απλούστερο κόσμο. Σε έναν κατακερματισμένο κόσμο, έναν κόσμο επιρρεπή στον πληθωρισμό, έναν κόσμο που αγωνίζεται για την ενέργεια και έναν κόσμο που κουράζεται όλο και περισσότερο από μονομερείς αμερικανικούς κραδασμούς, λειτουργεί ακόμη χειρότερα. Το Ιράν αντιλήφθηκε την αντιπαράθεση ως έναν αγώνα για την ύπαρξη. Η Ουάσιγκτον την αντιμετώπισε για πολύ καιρό ως ελιγμό. Η ιστορία τείνει να τιμωρεί αυτό το είδος ασυμμετρίας σε σοβαρότητα.
Μέχρι το τέλος του πρώτου μήνα, είχαν αρχίσει να εμφανίζονται προσεκτικές προσπάθειες διαπραγματεύσεων, και οι Αμερικανοί είναι αυτοί που φαίνεται να ενδιαφέρονται περισσότερο να δοκιμάσουν αυτή την πορεία. Αυτό και μόνο λέει πολλά για το πώς εξελίχθηκε η εκστρατεία. Η πλευρά που φανταζόταν ότι θα επιβάλει γρήγορα τη θέλησή της είναι τώρα πολύ περισσότερο αφοσιωμένη στην εξεύρεση διεξόδου από ό,τι περίμενε. Ωστόσο, τα εμπλεκόμενα μέρη παραμένουν μακριά από την ειρήνη. Οι θέσεις τους εξακολουθούν να χωρίζονται από δυσπιστία, θυμό, ασύμβατους πολεμικούς στόχους και τη συσσωρευμένη λογική της κλιμάκωσης. Το τελικό αποτέλεσμα της σύγκρουσης παραμένει βαθιά αβέβαιο, ίσως πιο αβέβαιο τώρα από ό,τι στην έναρξή της. Η ομίχλη δεν έχει διαλυθεί. Έχει πυκνώσει.
Κι όμως, ένα πράγμα είναι ξεκάθαρο ακόμα και μέσα από αυτή την ομίχλη. Σχεδόν όλοι οι εμπλεκόμενοι αισθάνονται ότι η καταστροφή διευρύνεται. Ο πόλεμος δεν γίνεται πλέον αντιληπτός ως μια περιορισμένη σύγκρουση με σαφή όρια. Θεωρείται ολοένα και περισσότερο ως μια αλυσιδωτή αντίδραση της οποίας η ακτίνα συνεχίζει να επεκτείνεται πολιτικά, στρατιωτικά, οικονομικά και ψυχολογικά. Ο φόβος τώρα δεν αφορά μόνο περισσότερη καταστροφή, περισσότερο εκτοπισμό και περισσότερη περιφερειακή αποσταθεροποίηση. Αφορά επίσης το σημείο στο οποίο η κλιμάκωση μετατρέπεται σε κάτι πολύ πιο σκοτεινό, συμπεριλαμβανομένης της πιθανότητας μιας πυρηνικής καταστροφής. Αυτός ο φόβος μπορεί να ακούγεται ακόμα ακραίος σε ορισμένους, αλλά το γεγονός ότι τώρα εκφράζεται φωναχτά μας λέει πόσο επικίνδυνη έχει γίνει αυτή η σύγκρουση.
Το πιο σοβαρό συμπέρασμα είναι επομένως και το απλούστερο. Αντί να αποκαταστήσει την αμερικανική εξουσία, ένας μήνας πολέμου έχει αποκαλύψει τα όριά της. Αντί να επανενώσει το δυτικό στρατόπεδο, έχει δείξει πόσο διχασμένο και υπό όρους έχει γίνει αυτό το στρατόπεδο. Αντί να λύσει το ιρανικό ζήτημα, έχει καταστήσει σαφές ότι το Ιράν δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως απλός τακτικός στόχος. Και αντί να κάνει τον κόσμο ασφαλέστερο, τον έχει κάνει πιο κατακερματισμένο, πιο ύποπτο, πιο ακριβό και πιο ασταθή.
Πηγή: RT
Στιγμιότυπο από τη διαδήλωση στο Μανχάταν – REUTERS/Eduardo Munoz
Ευφάνταστες μεταμφιέσεις στη διαδήλωση στο Λος Αντζελες – REUTERS/Ringo Chiu
Περισσότεροι από 200.000 άνθρωποι διαδήλωσαν στο Σεντ Πολ της Μινεσότα – REUTERS/Erica Dischino
Ο Μπρους Σπρίνγκστιν τραγουδά το «Streets of Minneapolis», στη διαδήλωση στο Σεντ Πολ – REUTERS/Tim Evans 
Η Τζοάν Μπαέζ και η Μάγκι Ρότζερς τραγουδούν στο Σεντ Πολ – REUTERS/Tim Evans
Αστυνομικοί στο Λος Αντζελες, στα επεισόδια με τους διαδηλωτές – REUTERS/Ringo Chiu