Οι διπλωματικές συνήθειες, το δίκαιο και οι θεσμοί αποδείχθηκαν ανύπαρκτο εμπόδιο για τον Ντόναλντ Τραμπ. Μπορεί πραγματικά να κάνει ό,τι θέλει;

Η απόφαση του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ να ξεκινήσει πόλεμο εναντίον του Ιράν έχει οδηγήσει πολλούς ειδικούς στο διεθνές δίκαιο να αμφισβητήσουν αν η παγκόσμια τάξη που διαμορφώθηκε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο λειτουργεί πραγματικά.

Στη δεύτερη προεδρική θητεία του, ο Τραμπ φαίνεται να ασκεί απόλυτη εξουσία χωρίς περιορισμούς, ενώ το σύστημα ελέγχων και ισορροπιών που κατοχυρώνεται στο Σύνταγμα των ΗΠΑ φαίνεται να αποτυγχάνει επανειλημμένα να περιορίσει την εξουσία του.

Από την ορκωμοσία του τον Ιανουάριο του 2025, έχει διατάξει δύο απρόκλητες επιθέσεις εναντίον ανεξάρτητων κρατών, της Βενεζουέλας και του Ιράν, έχει απειλήσει να προσαρτήσει τη Γροιλανδία, έχει διακινδυνεύσει τις παραδοσιακές συμμαχίες με την Ευρώπη, έχει υπονομεύσει τα Ηνωμένα Έθνη και έχει προκαλέσει τεράστιες αναταραχές το διεθνές εμπόριο με τους εκτεταμένους δασμούς του.

Ποιοι είναι λοιπόν οι περιορισμοί για τον Τραμπ;

Είναι πραγματικά ελεύθερος να υπαγορεύει ως πλανητάρχης την παγκόσμια πολιτική;

Έχει θέσει το διεθνές δίκαιο κάποιον έλεγχο στον Τραμπ;

Μέχρι στιγμής, όχι.

Σύμφωνα με αναλυτές, τόσο οι επιθέσεις του στη Βενεζουέλα όσο και στο Ιράν συνιστούσαν σαφή παραβίαση του διεθνούς δικαίου και του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, κυρίως της απαγόρευσης της χρήσης βίας βάσει του Άρθρου 2(4).

Οι συζητήσεις σχετικά με το διεθνές δίκαιο, και τον τρόπο με τον οποίο έχει διαμορφωθεί κατά τις τελευταίες δεκαετίες για να στηρίζει τα συμφέροντα της Δύσης και συγκεκριμένα των ΗΠΑ, δεν είναι καθόλου καινούργιες.

Ο ίδιος ο Τραμπ έχει απαξιώσει το διεθνές δίκαιο, δηλώνοντας τον Ιανουάριο ότι θα είναι στο χέρι του να αποφασίσει πότε και σε ποιο βαθμό το διεθνές δίκαιο ισχύει για τις ΗΠΑ και τις ενέργειές του.

«Από πολλές απόψεις, το διεθνές δίκαιο έχει ιστορικά εξυπηρετήσει τα συμφέροντα των ΗΠΑ, και το ιδιοτελές συμφέρον θα πρέπει να συνεχίσει να γεννά την υποστήριξη των ΗΠΑ για μια τάξη βασισμένη σε κανόνες, οργανωμένη γύρω από τις βασικές αρχές που κατοχυρώνονται στον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών», δήλωσε στο Al Jazeera ο Μάικλ Μπέκερ, καθηγητής διεθνούς δικαίου ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Trinity College του Δουβλίνου, ο οποίος στο παρελθόν εργάστηκε στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.

«Στο τρέχον γεωπολιτικό κλίμα, η ικανότητα του διεθνούς δικαίου να ασκήσει ουσιαστικό περιορισμό στις ενέργειες των ΗΠΑ υπό τον Ντόναλντ Τραμπ έχει αποδειχθεί αμελητέα», πρόσθεσε ο Μπέκερ.

«Αυτό φαίνεται απίθανο να αλλάξει, ειδικά δεδομένης της αποτυχίας άλλων κρατών να σχηματίσουν ενωμένο μέτωπο ενάντια στον γκάνγκστερισμό του Τραμπ».

Τι γίνεται με τον ΟΗΕ;

Από την ίδρυσή του, ο ρόλος του ΟΗΕ ήταν να προάγει τον διάλογο αντί της σύγκρουσης και να παρέχει μια παγκόσμια απάντηση στις διεθνείς προκλήσεις.

Ωστόσο, η σχέση του Τραμπ με τον οργανισμό, όπως και πολλές από τις σχέσεις του προέδρου, σπάνια ήταν τόσο απλή.

Από τη μία πλευρά, ενώ φαίνεται να προσπαθεί να αντικαταστήσει τον οργανισμό με το «Συμβούλιο Ειρήνης» του, το οποίο αποτελείται αποκλειστικά από μέλη της κυβέρνησής του, καθώς και να παραγκωνίσει τις προσπάθειες βοήθειας του ΟΗΕ στη Γάζα, έχει κατά καιρούς επιδιώξει τη νομιμοποίηση του ΟΗΕ για ορισμένα από τα σχέδιά του, όπως οι εκκλήσεις του τον Αύγουστο προς τον ΟΗΕ να ιδρύσει ένα Γραφείο Υποστήριξης στην Αϊτή, προκειμένου να συμβάλει στον περιορισμό της μετανάστευσης προς τις ΗΠΑ.

«Ενώ άλλα μέλη του ΟΗΕ βλέπουν ότι οι ΗΠΑ παραβιάζουν τακτικά το διεθνές δίκαιο, συχνά αποφεύγουν να επικρίνουν την Ουάσιγκτον επειδή φοβούνται αντίδραση από τον Τραμπ», είπε ο Γκόουαν.

«Έτσι, ο Τραμπ μαθαίνει ότι μπορεί να παρακάμψει τον ΟΗΕ όποτε θέλει και να τη γλιτώνει, ενώ περιστασιακά τον χρησιμοποιεί για λειτουργικούς σκοπούς».

Τι γίνεται με άλλες δυνάμεις;

Πολλές χώρες που είναι γνωστές ως «μεσαίες δυνάμεις», όπως ο Καναδάς, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία και άλλα δυτικά και ευρωπαϊκά κράτη, έχουν αποδειχθεί επιτυχημένες μέχρι στιγμής στην αντίσταση στις προσπάθειες του Τραμπ να προσαρτήσει μονομερώς τη Γροιλανδία.

Ωστόσο, οι ευρωπαϊκές δυνάμεις απέτυχαν να καταδικάσουν τον αδικαιολόγητο πόλεμο του Τραμπ κατά της Βενεζουέλας και του Ιράν.

Από την άλλη, τα κράτη του Κόλπου, τα οποία υφίστανται το κύριο βάρος της αντίδρασης του Ιράν στις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ, δεν έχουν ακόμα επηρεάσει καθοριστικά τον πόλεμο.

«Οι μεσαίες δυνάμεις μπορούν να δημιουργήσουν τριβές αλλά όχι βέτο», δήλωσε ο H.A. Hellyer του Royal United Services Institute for Defence and Security Studies στο Λονδίνο. «Η συλλογική δράση – ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, κράτη του Κόλπου – μπορεί να αυξήσει το κόστος και να επιφέρει τακτικές προσαρμογές. Η διαρθρωτική ανισορροπία παραμένει: οι ΗΠΑ διατηρούν αποφασιστική στρατιωτική, οικονομική και θεσμική υπεροχή.»

Τέλος, η Κίνα και η Ρωσία έχουν μέχρι στιγμής επικρίνει τις παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου, αποφεύγοντας όμως μια σαφή κλιμάκωση, ενώ η Ινδία και άλλα μέλη του μπλοκ των BRICS έχουν παραμείνει σε μεγάλο βαθμό σιωπηλά, υποδηλώνοντας μια προτίμηση για στρατηγική αμφισημία έναντι της άμεσης αντιπαράθεσης με την Ουάσιγκτον.

Τι γίνεται με τους εσωτερικούς περιορισμούς;

Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ κατάφερε να εμποδίσει τη χρήση δασμών από τον Τραμπ για τη διαχείριση μεγάλου μέρους της εξωτερικής του πολιτικής, ανταμείβοντας τους συμμάχους με χαμηλότερους δασμούς και τιμωρώντας τους επικριτές με ποινικούς εισαγωγικούς δασμούς.

Ωστόσο, κανένας από τους άλλους παραδοσιακούς φραγμούς – όπως το Κογκρέσο, το Υπουργείο Δικαιοσύνης, το οποίο έχει προσφέρει αταλάντευτη υποστήριξη στον πρόεδρο, και ακόμη και τα μέσα ενημέρωσης – δεν έχει περιορίσει τις φιλοδοξίες του προέδρου.

Αυτό δεν είναι εντελώς καινούργιο. Προηγούμενοι πρόεδροι έχουν διατάξει πολέμους χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου.

Ωστόσο, με τον Τραμπ, όπως υποδεικνύουν οι αναλυτές, αυτό έχει γίνει συστηματικό.

«Η βάση των ισχυρών υποστηρικτών του λέει ότι είναι πρόθυμη να δεχτεί βραχυπρόθεσμες αυξήσεις στις τιμές της βενζίνης, αν αυτό οδηγήσει σε μια φιλική κυβέρνηση στο Ιράν μακροπρόθεσμα. Οι αντίπαλοί του είναι αντίπαλοί του σε όλα, οπότε απλά τους αγνοεί και τους απειλεί», δήλωσε η Σέπελε στο Al Jazeera.

«Ο Τραμπ δίνει μεγαλύτερη προσοχή στην απόδοση της αγοράς παρά στη δημόσια γνώμη, οπότε άρχισε να λέει ότι ελαχιστοποιεί το κόστος και ότι ο πόλεμος με το Ιράν είναι βραχυπρόθεσμος, για να τονώσει ξανά τις αγορές.»

«Αυτό που λείπει θεαματικά από τις ΗΠΑ είναι η ηγεσία που θα αντιταχθεί στον Τραμπ. Το Κογκρέσο δεν κάνει το συνταγματικό του καθήκον να τον περιορίσει. Το Ανώτατο Δικαστήριο είναι στο τσεπάκι του, επειδή το γέμισε με δικούς του ανθρώπους κατά την πρώτη θητεία του», είπε.

Γιατί λοιπόν τόσοι πολλοί λένε ότι ο πόλεμος του Τραμπ παραπαίει;

Στα μάτια πολλών παρατηρητών, ο Τραμπ, χωρίς σαφείς πολεμικούς στόχους ή καθορισμένη λύση, κινδυνεύει να χάσει τον έλεγχο μιας σύγκρουσης που φαίνεται να εντείνεται και να επεκτείνεται σε οικονομικούς τομείς που προφανώς δεν είχε προβλέψει η κυβέρνησή του.

Οι τιμές του πετρελαίου έχουν εκτοξευθεί λόγω των επιθέσεών του εναντίον του Ιράν, των αντεπιθέσεων της Τεχεράνης και των απειλών κατά της ναυτιλίας στο Στενό του Ορμούζ, μέσω του οποίου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.

Η απόφαση της Διεθνούς Οργάνωσης Ενέργειας την Τετάρτη να διαθέσει 400 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου από τα διεθνή αποθέματα πετρελαίου δεν κατάφερε να συγκρατήσει τις τιμές. Το Ιράν προειδοποίησε ότι το πετρέλαιο θα μπορούσε να φτάσει τα 200 δολάρια το βαρέλι, καθώς συνεχίζει να ασκεί τον ασφυκτικό έλεγχό του στη θαλάσσια οδό.

Έτσι, ενώ οι παραδοσιακοί περιορισμοί δεν ισχύουν, οι δυνάμεις της αγοράς, όπως η βαρύτητα, ισχύουν πάντα.

O Ντίλιαν ομολογεί ότι για το Predator ντίλαρε με κυβέρνηση και Μαξίμου και ο λαός μένει ενεός που ο Παύλος Μαρινάκης το παίζει ψόφιος… κοριός και ο πρωθυπουργός «κουφός».

Ενέσκηψε πανικός!

Επιτέλους, αποκαταστάθηκε η … τάξη! Μετά από την αποκάλυψη του ιδιοκτήτη του Predator, Tal Dilian, στο Mega – πως το συγκεκριμένο σύστημα το πουλάει μόνο σε κυβερνήσεις και υπηρεσίες επιβολής του νόμου – τα πράγματα μπήκαν στη θέση τους. Κι οι υποκλοπές στον φυσικό τους χώρο – στο Μέγαρο Μαξίμου! Μετά από την προαναφερόμενη δήλωση, καθώς και όσα είπε ο δικηγόρος του ισραηλινού επιχειρηματία – που πρωτοδίκως καταδικάστηκε σε 126 χρόνια φυλάκιση! – πως στο εφετείο θα προσκομιστούν όλα τα σχετικά έγγραφα, το σύστημα του Μεγάρου Μαξίμου βρίσκεται σε πανικό! Αναζητά τρόπους damage control, αλλά το μόνο που έχει καταφέρει ως τώρα είναι πρώτον, να εξαφανίσει την είδηση – διότι το θέμα φαίνεται πως «ακουμπά» τον ίδιο τον πρωθυπουργό κ. Κυριάκο Μητσοτάκη – από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης του συστήματος.

Γραμμή στο σύστημα

Αρκέστηκε μόνο σε μία δήλωση του κυβερνητικού εκπροσώπου κ. Παύλου Μαρινάκη – που είχε δύο σκέλη, το θέμα αφορά ιδιώτες και έχει αποφανθεί η δικαιοσύνη πως δεν εμπλέκεται κανένας κρατικός αξιωματούχος. That’ s all! Κι ελπίζουν πως στις επόμενες ημέρες το θέμα θα πέσει, διότι δεν υπάρχουν – έτσι νομίζουν… –  στοιχεία για διατήρηση του στον «αφρό» της επικαιρότητας. Να σκεφτείτε πως η επικήρυξη από τον Πρόεδρο Τραμπ του νέου θρησκευτικού ηγέτη του Ιράν, είναι σημαντικότερη ως είδηση από την δήλωση του ισραηλινού επιχειρηματία – που ο δικηγόρος του δηλώνει πως θα προσκομίσει έγγραφα στο εφετείο με τα οποία θα αποδεικνύει πως πουλάει μόνο σε κυβερνήσεις και υπηρεσίες!

Ο θείος κι ο ανεψιός…

Κι η πλάκα μάλιστα ξέρετε ποια είναι; Ότι όχι μόνο το σύστημα του Μεγάρου Μαξίμου έχει πάθει … «κοκομπλόκ», αλλά και το σύστημα του … ανεψιού! Λοιπόν, όπως σας έχω ενημερώσει εγκαίρως πριν από μέρες και μετά από την απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου, το σύστημα του ανεψιού είχε αρχίσει τις απειλές προς το θείο για να κάνει κάτι – προφανώς κάτι ήξερε και φοβόταν τα χειρότερα. Και τελικά αποδείχθηκε ότι είχε δίκιο – ο ανεψιός! Ετσι αμηχανία έχει εκδηλώσει και το σύστημα του ανεψιού – στο οποίο έχει πέσει «σιγή ασυρμάτου»! Όπως είναι εύλογο το θέμα το πήρε η αντιπολίτευση και το «σήκωσε» και μάλιστα ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ/ΚΙΝΑΛ κ. Νίκος Ανδρουλάκης ζήτησε «εδώ και τώρα» να γίνει συζήτηση στη Βουλή – αν και ο κ. Μητσοτάκης σκοπεύει να την κάνει – περί το «κράτος δικαίου» – μετά από το Πάσχα. Για να «κυρώσει» λίγο το θέμα….

Ο αστάθμητος παράγοντας

Αντιλαμβάνεστε, όμως, ότι το θέμα των υποκλοπών είναι μία βραδυφλεγής βόμβα για το Μέγαρο Μαξίμου, και με τα όσα – όργια… – έκαναν για να το κουκουλώσουν δεν αποδείχθηκαν αποτελεσματικά. Όπως αποδείχθηκε άφησαν μία … «χαραμάδα – διότι θεώρησαν ότι αν το ελέγξουν από την «κορυφή» θα είναι τα … «σκυλιά δεμένα»! Ο αστάθμητος παράγοντας που ήταν το Μονομελές Πρωτοδικείο, άλλαξε όλα τα δεδομένα. Η μεγάλη ποινή που επιβλήθηκε ανάγκασε τον Tal Dilian να «σπάσει» – διότι διαπίστωσε ότι δεν υπήρξε τελικά καμία προστασία. Τα υπόλοιπα «επί της οθόνης»….

Για ακόμη 24 ημέρες!

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή συνεχίζεται. Και οι δηλώσεις και προβλέψεις πως θα τελειώσει ως το τέλος του Απριλίου διαψεύστηκαν. Τελικά ο Νετανιάχου κατόρθωσε να επιβάλει στον Τραμπ την δική του στρατηγική επιλογή. Και οι αναφορές από το Τελ Αβίβ κάνουν λόγο για για συνέχιση του πολέμου μέχρι το εβραϊκό Πάσχα – το οποίο φέτος εκτείνεται από την Τετάρτη 1 Απριλίου ως την Πέμπτη 9 Απριλίου. Τουτέστιν αν ληφθούν «τοις μετρητοίς» αυτές οι αναφορές, ο Νετανιάχου προβλέπει το τέλος του πολέμου – εκτός απροόπτου – σε 24 ημέρες από σήμερα!

Επιβαρύνεται το κόστος

Εν τω μεταξύ οι συνέπειες του πολέμου στη διεθνή οικονομία αρχίζουν σιγά – σιγά να εκδηλώνονται. Στα στενά του Ορμούζ είναι εγκλωβισμένα εκατοντάδες πλοία, πετρελαιοφόρα και ξηρού φορτίου – λέγεται πως ανέρχονται στα 1.000 βαπόρια! Η αγορά του πετρελαίου άλλοτε αντιδρά με ανησυχία κι άλλοτε με πανικό. Ηδη όμως η Ιαπωνία αποφάσισε να ρίξει στην εσωτερική αγορά τα στρατηγικά αποθέματα που διαθέτει, προφανώς για να διατηρήσει την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας της. Ενώ ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας Ενέργειας αποφάσισε να ρίξει στην αγορά περισσότερα από 400 εκατ. βαρέλια, προφανώς για να συντηρηθεί η επιλογή του Ισραήλ για συνέχιση του πολέμου, με περιορισμένες επιπτώσεις στη διεθνή οικονομία. Τα καράβια και τα φορτία τους έχουν ήδη επιβαρυνθεί με εξαιρετικά υψηλό ασφάλιστρο και το κόστος μεταφοράς έχει επιβαρυνθεί πολύ σημαντικά.

Είναι θέμα ημερών να δούμε «ολοκάθαρα» τις συνέπειες στην ελληνική αγορά. Το κλίμα της ακρίβειας θα γίνει ακόμη πιο επώδυνο. Ο πρωθυπουργός κ. Κυριάκος Μητσοτάκης και το Μέγαρο Μαξίμου ελπίζουν ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα επιτρέψει μία ακόμη δημοσιονομική χαλάρωση – η προηγούμενη ήταν στα χρόνια της πανδημίας – για να περιορίσει τις ολέθριες συνέπειες στην οικονομία. Και την κοινωνία! Κι ίσως αυτό να συμβεί σχετικά σύντομα….

Πυρηνική ενέργεια; Οχι ευχαριστώ!

Ο κ. Μητσοτάκης στο εβδομαδιαίο κήρυγμα από το «Ράδιο Κυριάκος» έχει φέρει στο προσκήνιο τη δημιουργία των πυρηνικών αντιδραστήρων! Και μάλιστα προσπαθεί να διαχειριστεί το γεγονός ότι πριν από πέντε χρόνια ήταν απόλυτα αντίθετος με την παραγωγή πυρηνικής ενέργειας στην Ελλάδα – ατυχώς βέβαια! Πρόσθεσε μάλιστα ότι πρόκειται να συγκροτηθεί διυπουργική επιτροπή «υψηλού επιπέδου» – δεν γνώριζα, είναι αλήθεια – ότι το υπουργικό συμβούλιο διαθέτει και εξέχοντες … πυρηνικούς επιστήμονες! Εν πάση περιπτώσει. Το θέμα όμως έχει αρχίσει να ανοίγει κι έχω την εντύπωση ότι δεν θα του βγει σε καλό. Ρίχνω και μία ιδέα: στις περιοχές που πρόκειται να τοποθετηθούν οι πυρηνικοί αντιδραστήρες να γίνουν, εκτός των άλλων εκδηλώσεων, και τοπικά δημοψηφίσματα. Εγινε στη Θεσσαλονίκη για το νερό και πήγε καλά. Τι λέτε;

Η «σημαία» και η 1,5 μονάδα

Το ενδιαφέρον στην προκειμένη περίπτωση είναι πως το Μέγαρο Μαξίμου «έχασε» την ατζέντα την εβδομάδα που πέρασε. Κι αντί για το θέμα του πολέμου επανήλθε με … «φόρα» το σκάνδαλο των υποκλοπών και μάλιστα εντός του … Μαξίμου – η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ με κυρίαρχο το «θέμα Βορίδη» και πάει λέγοντας! Η δυσάρεστη εσωτερική ακολουθία των σκανδάλων «θόλωσε» την τακτική του Μαξίμου που ήθελε να συνεχιστεί η «συσπείρωση στη σημαία». Τώρα τι είδους συσπείρωση είναι αυτή με δημοσκοπική βελτίωση περίπου 1,5 ποσοστιαίας μονάδας, ο Θεός κι η ψυχή του! Αλλά εν πάση περιπτώσει.

Η μονοσταυρία αύξησε τη συμμετοχή

Χθες το βράδυ στη Χαριλάου Τρικούπη χαμογελούσαν! Περίμεναν συμμετοχή για την εκλογή των συνέδρων περί τους 120.000 ψηφοφόρους και προσήλθαν τελικά περισσότεροι από 150.000 – και ορισμένες εκτιμήσεις έκαναν λόγο και για πάνω από 160.000. Ηταν 6.000 υποψήφιοι και εξελέγησαν 3.800 σύνεδροι. Βέβαια αυτή η συμμετοχή έχει την εξήγηση της. Οπως μου εξηγούσαν η εκλογή ήταν με μονοσταυρία – δηλαδή ένας ψηφοφόρος δεν μπορούσε να ψηφίσει περισσότερους από έναν υποψηφίους. Αυτό είχε σαν συνέπεια οι υποψήφιοι σύνεδροι να κινητοποιηθούν και να φέρουν «φίλους και σόγια» για να τους ψηφίσουν – στη Χαριλάου Τρικούπη αυτό το λένε «κοινωνική μόχλευση»! Μάλιστα συνέκριναν ακόμη και τις εκλογές που έκανε η Νέα Δημοκρατία για τους αντιπροσώπους του δικού της συνεδρίου, όπου ψήφισαν – λέμε τώρα… – 120.000 μέλη του κόμματος.

Μήνυμα από τον Νίκο

Τώρα θα επανέλθω στα της διαγραφής του – πρώην; – αντιπροέδρου της Βουλής κ. Οδυσσέα Κωνσταντινόπουλου. Οι ίδιοι άνθρωποι μου έλεγαν ότι πρόκειται για μήνυμα προς τους υπόλοιπους! Μάλιστα τόνιζαν ότι αν μετά από το συνέδριο, κι αφού εκλεγούν τα όργανα συνεχιστούν οι «παραφωνίες» κεντρικών στελεχών του κόμματος, τότε θα εκδηλωθεί με τον ίδιος τρόπο η … «οργή του προέδρου»! Μάλιστα έλεγαν ότι αν και στις εσωκομματικές εκλογές ο κ. Κωνσταντινόπουλος είχε στηρίξει τον κ. Χάρη Δούκα, τελευταία είχε συμμαχήσει με τον κ. Παύλο Γερουλάνο – ο τελευταίος λόγω της αδυναμίας του στο εσωκομματικό πεδίο έχει συμμαχήσει με διάφορα στελέχη.

Κάποτε ο ύμνος του περιπτέρου ήταν το «Ένα λεπτό περιπτερά» του Διονυσίου. Σήμερα, φούρνοι, περίπτερα, μικρομάγαζα τραγουδάνε το μεταπολεμικό σουξέ του Σουγιούλ «Σβήστε με απ'τον χάρτη».

Περίπου 1.500 φούρνοι έχουν βάλει λουκέτο σε όλη την επικράτεια, από το 2022 όταν ξέσπασε σε όλο της το μεγαλείο η ενεργειακή κρίση,  υποστηρίζει η Συντεχνία Αρτοποιών Αθηνών Προαστίων και Περιχώρων. Το περίπτερο της γειτονιάς είναι είδος προς εξαφάνιση, καθώς από τα 11.000 περίπτερα του 2010, σήμερα δεν έχουν επιβιώσει ούτε τα μισά – περίπου 4.500 με 4.700, σύμφωνα με την Πανελλήνια Ομοσπονδία Μισθωτών Περιπτέρων.

Νέα έκθεση της εταιρείας Nielsen ΙQ δίνει ακόμα χαμηλότερους αριθμούς, περί τα  4.200 περίπτερα, από περίπου 9.900 το 2010.

Τα δε ψιλικατζίδικα-παντοπωλεία (μίνι-μάρκετ) έχουν επίσης μειωθεί, σχεδόν κατά το 1/3 (από 30.000 σε 21.000). Αντιθέτως, στον πολύφερνο κλάδο της μικρής λιανικής, παίρνουν όλο και μεγαλύτερο κομμάτι της πίτας οι αλυσίδες σουπερμάρκετ.  Ανοδικά κινούνται τα convenience stores (καταστήματα ευκολίας), που ανήκουν σε μεγάλους ομίλους, ανοίγουν στις γειτονιές με το σύστημα της δικαιόχρησης (franchise), έχουν διευρυμένο ωράριο και εκτοπίζουν τα μικρά μπακάλικα.

Ασφυκτικός ενεργειακός κλοιός

Ασφυκτικός είναι ο κλοιός και για τα ζαχαροπλαστεία, αρτοποιεία και πρατήρια ψωμιού, καθώς η Ένωση Επιχειρήσεων Αρτοποιίας Ζαχαροπλαστικής  (ΕΕΠΑΖ), που εκπροσωπεί και μεγάλες αλυσίδες, αναφέρει ότι σε 30 μήνες έχουν κλείσει πάνω από 3.000 καταστήματα του είδους.

Τα ταβερνάκια της γειτονιάς είναι κι αυτά σε κίνδυνο, αφού η εστίαση παρά την άνοδο του τουρισμού σημειώνει πτώση τζίρου (για πρώτη φορά μετά το 2020) και ακόμα μεγαλύτερη πτώση σε όγκο κατανάλωσης.

Περίπτερα και φούρνοι πολλών ταχυτήτων

Αν σκαλίσει κανείς την επιφάνεια, θα δει ότι από κάτω υπάρχουν πολλές αντιφάσεις, ανομοιομορφίες και αντιθέσεις.

Δεν είναι όλα τα «μαγαζάκια» και μαγαζιά στην ίδια μοίρα. Τα περίπτερα – μίνι μάρκετ,  που ανήκουν σε αλυσίδες (π.χ. τα  Κiosky’s που εξαγοράστηκαν από την  Delivery Hero της efood) ή εκείνα που βρίσκονται σε τουριστικά σημεία – φιλέτο και «φουσκώνουν» με ψυγεία, παίζουν σε άλλη πίστα από τα συνοικιακά περίπτερα.

Άλλα είναι τα προβλήματα των μικρών οικογενειακών επιχειρήσεων αρτοποιίας και άλλα των franchise που τα έχουν όλα και συμφέρουν (γλυκά, καφέ, ψωμί, φαγητό κ.ά).

Όμως και αυτά εκπέμπουν σήμα κινδύνου, όπως ενημέρωσε σε πρόσφατη συνέντευξη Τύπου ο επικεφαλής του ομίλου «Βενέτης» Παναγιώτης Μονεμβασιώτης. «Σε πέντε χρόνια δεν θα υπάρχουμε», δήλωσε χαρακτηριστικά ο ιδιοκτήτης της αλυσίδας, που είναι μία από τις μεγαλύτερες στην Ελλάδα, αναφερόμενος προφανώς γενικά στα προβλήματα του κλάδου και όχι ειδικά στη δική του επιχείρηση.

Μείωση ζήτησης

Στη συνέντευξη Τύπου για την επιχειρηματική συνεργασία της Βενέτης με την αλυσίδα καφέ Coffee Lab, οι εκπρόσωποι των δύο επιχειρήσεων περιέγραψαν μια εικόνα αβεβαιότητας και ασφυκτικών πιέσεων. Ο  Π. Μονεμβασιώτης υπογράμμισε ότι η εστίαση περνάει μια από τις δυσκολότερες περιόδους των τελευταίων ετών, καθώς πλήττεται από την ενεργειακή κρίση, τις μεγάλες ανατιμήσεις σε πρώτες ύλες, αλλά και τη μείωση της ζήτησης ακριβώς επειδή ο κόσμος δεν αντέχει να πληρώνει τόσο ακριβές τιμές.

Το φαινόμενο είναι πιο έντονο σε προϊόντα με υψηλές διψήφιες ή και τριψήφιες ανατιμήσεις, όπως η σοκολάτα, η τιμή της οποίας σε ορισμένες περιπτώσεις έχει σχεδόν τριπλασιαστεί τα τελευταία δύο χρόνια – σύμφωνα με τον επικεφαλής της Βενέτης.

«Έχει χαθεί ο τζίρος και το ενδιαφέρον των καταναλωτών για τη σοκολάτα», τόνισε, προβλέποντας ότι η αγορά θα χρειαστεί αρκετό χρόνο για να επανέλθει.

Πικρός καφές

Ζόρικη είναι η κατάσταση και για την αγορά του καφέ, όπου επίσης έχουν σημειωθεί πολύ υψηλές ανατιμήσεις. Η αντίδραση της Ελληνικής Ένωσης Καφέ, για την επαναφορά του πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους – ως μέτρο αντιμετώπισης των ανατιμήσεων λόγω του πολέμου – είναι ενδεικτική.

Οι επαγγελματίες του καφέ κατηγορούν την κυβέρνηση ότι με τη συγκεκριμένη ρύθμιση «εξαντλεί τις αντοχές των επιχειρήσεων του κλάδου». Υπογραμμίζουν ότι από το 2021 οι επιχειρήσεις καφέ έχουν βρεθεί αντιμέτωπες με διαδοχικές αυξήσεις στο κόστος λειτουργίας και τις πρώτες ύλες, χωρίς να έχουν τη δυνατότητα να μετακυλήσουν τις επιβαρύνσεις στην αγορά.  Εγείρουν και εκείνοι τον κίνδυνο λουκέτων, ειδικά για τις πιο μικρές και ευάλωτες επιχειρήσεις, που δεν θα μπορέσουν να διαχειριστούν το αυξημένο κόστος.

Δυσκολίες εύρεσης προσωπικού

Ο επικεφαλής της Βενέτης παρουσίασε μια μελανή εικόνα και σε ό,τι αφορά τις δυσκολίες ανεύρεσης προσωπικού, ιδίως για το σκληρό και απαιτητικό επάγγελμα του αρτοποιού.

«Ψυχορραγούν τα καταστήματα της εστίασης, φούρνοι κλείνουν, οι νέοι δεν ασχολούνται. Ο κλάδος φαίνεται ότι έχει πρόβλημα. Αν δεν εφεύρουμε τον αρτοποιό του μέλλοντος, θα φτάσουμε να τρώμε ψωμί από την Κίνα τριών μηνών από τα σούπερ μάρκετ», είπε.

Αν τα λέει αυτά ένας από τους μεγαλύτερους επιχειρηματίες του χώρου, εύκολα φανταζόμαστε τι συμβαίνει με τους μικρότερους φούρνους της γειτονιάς.

Η μάχη του ψωμιού

Τα παραδοσιακά αρτοποιεία και ζαχαροπλαστεία, μέσω των ενώσεών τους (Ομοσπονδία Αρτοποιών Ελλάδος, Ομοσπονδία Επαγγελματοβιοτεχνών Ζαχαροπλαστών Ελλάδος), έχουν διαχωρίσει τη θέση τους από τους «μεγάλους» παίκτες.  Με ανακοίνωσή τους οι μικροί εμποροβιοτέχνες ξεκαθαρίζουν ότι δεν τους εκπροσωπούν οι ανακοινώσεις της ΕΕΠΑΖ περί «3.000 λουκέτων» και ότι με βάση τα δικά τους επίσημα στοιχεία έχουν κλείσει περίπου 800 οικογενειακοί φούρνοι.

«Κλαίνε οι χήρες (οι φούρνοι της γειτονιάς και τα μικρομάγαζα), κλαίνε και οι παντρεμένες (τα franchise και οι αλυσίδες)», είναι το συμπέρασμα που διαβάζει κανείς κάτω από τις γραμμές των ανακοινώσεων.

Όσο για τους καταναλωτές, αυτό που «μυρίζονται» είναι νέες αυξήσεις στη λιανική και την εστίαση, με ή χωρίς πλαφόν.

«Η Ισπανία δεν θα δεχτεί ποτέ κανένα προσωρινό μέτρο, διότι ο στόχος πρέπει να είναι να τερματιστεί ο πόλεμος, και μάλιστα τώρα», δήλωσε η υπουργός Άμυνας Μαργαρίτα Ρόμπλες.

Οι Ισπανοί υπουργοί Άμυνας και Εξωτερικών δήλωσαν ότι η Ισπανία δεν θα συμμετάσχει σε καμία στρατιωτική αποστολή στα Στενά του Ορμούζ, καθώς θεωρεί παράνομο τον πόλεμο των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν.

Η ισπανική κυβέρνηση συνασπισμού με επικεφαλής τον πρωθυπουργό, Πέδρο Σάντσεθ έχει επικρίνει την επίθεση και έχει απαγορεύσει στα αμερικανικά αεροσκάφη που συμμετέχουν σε αυτήν να χρησιμοποιούν τις κοινές βάσεις στη νότια Ισπανία.

«Η Ισπανία δεν θα δεχτεί ποτέ κανένα προσωρινό μέτρο, διότι ο στόχος πρέπει να είναι να τερματιστεί ο πόλεμος, και μάλιστα τώρα», δήλωσε η υπουργός Άμυνας Μαργαρίτα Ρόμπλες.

«Δεν πρέπει να κάνουμε τίποτα που θα προσθέσει ακόμη περισσότερη ένταση ή θα οδηγήσει σε περαιτέρω κλιμάκωση της κατάστασης», δήλωσε σε δημοσιογράφους στις Βρυξέλλες.

Δείτε σχετική ανάρτηση: