Η εμφάνιση ενός άνδρα με αντιανεμικό στην κατεστραμμένη Χόρενκα της Ουκρανίας έγινε η αρχή του τέλους για το μυστήριο που λέγεται Banksy
Μια εξαντλητική έρευνα του Reuters φέρνει στο φως αδιάψευστα στοιχεία που συνδέουν τον θρυλικό Banksy με μια εμβληματική μορφή της βρετανικής μουσικής σκηνής.
Επί δεκαετίες, η ανωνυμία του αποτελούσε το ισχυρότερο εμπορικό του σήμα και την ασπίδα του απέναντι στον νόμο.
Σήμερα, μέσα από ανέκδοτα δικαστικά έγγραφα των ΗΠΑ και μαρτυρίες από την πρώτη γραμμή του πολέμου, το πέπλο μυστηρίου γύρω από τον Banksy καταρρέει, αποκαλύπτοντας το πρόσωπο πίσω από τα στένσιλ που άλλαξαν την ιστορία της σύγχρονης αισθητικής.
Στα τέλη του 2022, ένα ασθενοφόρο σταμάτησε μπροστά σε ένα βομβαρδισμένο συγκρότημα κατοικιών στο χωριό Χόρενκα, στα περίχωρα του Κιέβου. Από το όχημα βγήκαν τρεις φιγούρες. Οι δύο φορούσαν μάσκες, όμως ο τρίτος, ένας άνδρας με ένα χέρι και δύο προσθετικά μέλη, ήταν εύκολα αναγνωρίσιμος.
Οι μασκοφόροι έντυσαν με στένσιλ έναν εσωτερικό τοίχο που είχε αποκαλυφθεί από τις ρωσικές βόμβες και άρχισαν να τον ζωγραφίζουν. Μέσα σε λίγα λεπτά, μια σουρεαλιστική εικόνα είχε δημιουργηθεί: ένας γενειοφόρος άνδρας σε μια μπανιέρα, να τρίβει την πλάτη του ανάμεσα στα συντρίμμια.
Ο δημιουργός δεν ήταν άλλος από τον Banksy, τον πιο αινιγματικό καλλιτέχνη της εποχής μας, του οποίου η ταυτότητα αποτελεί αντικείμενο παγκόσμιας διαμάχης εδώ και δεκαετίες.
Για πολλούς κριτικούς και θαυμαστές, η μυστικότητα που περιβάλλει το πρόσωπο του Banksy είναι εξίσου σημαντική με τα ίδια τα έργα του.
Ο στενός του κύκλος προστατεύεται από αυστηρά σύμφωνα εμπιστευτικότητας, ενώ η εταιρεία του, Pest Control Office, ελέγχει πλήρως την αυθεντικότητα και τη διάθεση των έργων του. Παρά τις προσπάθειες του βρετανικού τύπου να τον ταυτοποιήσει, ο ίδιος παραμένει σιωπηλός.
Ο δικηγόρος του, Mαρκ Στίβενς, υποστηρίζει ότι η αποκάλυψη της ταυτότητάς του θα παραβίαζε την ιδιωτικότητά του και θα έθετε σε κίνδυνο την ελευθερία της έκφρασης, ειδικά όταν πρόκειται για καλλιτέχνες που ασκούν δριμεία κριτική στην εξουσία.
Ωστόσο, η έρευνα του Reuters καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ένας άνθρωπος με τέτοια επιρροή στον παγκόσμιο πολιτικό λόγο και την αγορά τέχνης δεν μπορεί να παραμένει στο απυρόβλητο της δημόσιας λογοδοσίας.
Η διαδρομή για την αποκάλυψη ξεκίνησε από την Ουκρανία. Κάτοικοι της Χόρενκα, όπως η Tετιάνα Ρεζνιτσένκο, περιέγραψαν τους καλλιτέχνες που είδαν χωρίς μάσκες.
Όταν της επιδείχθηκαν φωτογραφίες υπόπτων, η αντίδρασή της στην εικόνα του Ρόμπερτ Ντελ Νάγια, του frontman του συγκροτήματος Massive Attack, ήταν παραπάνω από αποκαλυπτική.
Ο Nτελ Νάγια, γνωστός και ως 3D από τις ημέρες του ως πρωτοπόρος του γκράφιτι στο Μπρίστολ, βρισκόταν αποδεδειγμένα στην Ουκρανία την περίοδο που εμφανίστηκαν τα έργα.
Επιπλέον, συνοδευόταν από τον Ζιλ Ντουλέ, τον φωτογράφο με τα προσθετικά μέλη που χρησιμοποίησε το ασθενοφόρο του για τη μεταφορά του Banksy.
Οι συμπτώσεις είναι πολλές για να αγνοηθούν: από το κοινό παρελθόν στο Μπρίστολ μέχρι την παραδοχή του ίδιου του Banksy ότι «αντέγραψε» τον 3D επειδή εκείνος ήξερε πραγματικά να σχεδιάζει.
Το Reuters έδειξε στους κατοίκους της Χορένκα πορτρέτα ανθρώπων που φημολογείται ότι είναι ο Banksy. Ανάμεσά τους, από αριστερά προς τα δεξιά: Τιερί Γκέτα, Ρόμπιν Γκάνινγκχαμ και Ρόμπερτ Ντελ Νάγια (Μassive Attack). Όλοι συμφώνησαν σε έναν
Δικαστικά έγγραφα προδίδουν την ταυτότητα
Η έρευνα δεν περιορίστηκε σε μαρτυρίες.
Το Reuters έφερε στο φως αδημοσίευτα δικαστικά αρχεία από τις ΗΠΑ και αστυνομικές αναφορές που περιλαμβάνουν μια χειρόγραφη ομολογία του καλλιτέχνη για μια παλιά κατηγορία διατάραξης κοινής ησυχίας.
Το έγγραφο αυτό, σύμφωνα με την έρευνα, αποκαλύπτει πέρα από κάθε αμφιβολία την πραγματική ταυτότητα του Banksy.
Παρά τις προειδοποιήσεις της νομικής του ομάδας ότι μια τέτοια αποκάλυψη θα τον εξέθετε σε κινδύνους από εξτρεμιστικές συμπεριφορές, τα στοιχεία δείχνουν ότι η βρετανική πολιτική και δικαστική ηγεσία αντιμετωπίζει τον Banksy με μια ιδιότυπη ασυλία.
Ενώ άλλοι καλλιτέχνες δρόμου διώκονται για βανδαλισμό, τα έργα του Banksy προστατεύονται και αυξάνουν την αξία των ακινήτων, δημιουργώντας το ερώτημα αν ο καλλιτέχνης βρίσκεται πλέον πάνω από τον νόμο.
To Reuters ξεκαθαρίζει, οι υποθέσεις εξακολουθούν
Oι δημοσιογράφοι του Reuters ισχυρίζονται ότι ξεσκέπασαν τον Banksy σε εκτενή έρευνα που δημοσιεύτηκε την Παρασκευή με τίτλο In Search Of Banksy αντλώντας πληροφορίες από ένα ταξίδι στην Ουκρανία, όπου φωτογραφήθηκε και συναντήθηκε με ντόπιους, μια διαμάχη με τον Τζαμαϊκανό φωτογράφο Πίτερ Ντιν Ρίκαρντς ο οποίος λέγεται ότι έχει δημοσιεύσει φωτογραφίες του προσώπου του Banksy, και μια σύλληψη στη Νέα Υόρκη το 2000, όπου ανακάλυψαν μια υπογεγραμμένη, χειρόγραφη ομολογία.
Το Reuters υποστηρίζει ότι ο Banksy, γεννημένος στο Μπρίστολ, δεν είναι ο Ρόμπερτ Ντελ Νάγια, ο frontman των Massive Attack, για τον οποίο φημολογείται ότι είναι ο διάσημος καλλιτέχνης λόγω των πολιτικών του πεποιθήσεων και των δικών του γκράφιτι αλλά ο Ρόμπιν Γκούνινγκχαμ, ο οποίος, σύμφωνα με το Reuters, άλλαξε το όνομά του σε Ντέιβιντ Τζόουνς πριν από μερικά χρόνια.
Το δημοσίευμα προβάλλει μια σειρά από επιχειρήματα σχετικά με το γιατί ο Γκάνινγχαμ είναι ο Banksy, υποστηρίζοντας ένα ρεπορτάζ του 2008 από την The Mail on Sunday που ισχυρίστηκε το ίδιο. Ο δικηγόρος του Banksy, Mαρκ Στίβενς, έγραψε στο Reuters ότι ο πελάτης του «δεν αποδέχεται ότι πολλές από τις λεπτομέρειες που περιέχονται στην έρευνα είναι σωστές».
Ο Στίβενς δήλωσε επίσης στο πρακτορείο ότι η δημοσίευση των ευρημάτων τους «θα παραβίαζε την ιδιωτικότητα του καλλιτέχνη, θα παρενέβαινε στην τέχνη του και θα τον έθετε σε κίνδυνο», καθώς και θα έβλαπτε το κοινό:
«Η ανώνυμη εργασία ή με ψευδώνυμο εξυπηρετεί ζωτικά κοινωνικά συμφέροντα», έγραψε. «Προστατεύει την ελευθερία της έκφρασης επιτρέποντας στους δημιουργούς να λένε την αλήθεια στην εξουσία χωρίς φόβο αντιποίνων, λογοκρισίας ή διώξεων».
Οι δημοσιογράφοι του Reuters, ισχυρίζονται ότι ένας άνδρας που έμοιαζε με τον Γκούνινγκχαμ ήταν παρών στον οίκο Sotheby’s όταν δημοπρατήθηκε το έργο τέχνης Το Κορίτσι Με Το Μπαλόνι.
Η ειρωνεία της επιτυχίας
Στιγμιότυπο από συναυλία των Massive Attack με την ακτιβιστική ατζέντα δικαιοσύνης πάντα στην πρώτη γραμμή
Ο Banksy κάποτε δήλωσε ότι χρησιμοποιεί τη διαφωνία για να προωθήσει την τέχνη του, παραδεχόμενος με δόση αυτοσαρκασμού ότι πλέον ζει σε ένα πολύ μεγαλύτερο σπίτι από ό,τι στο παρελθόν.
Η μετατροπή ενός «βανδάλου» σε εθνικό θησαυρό της Βρετανίας, πιο δημοφιλή και από τον Rembrandt, αποτελεί το μεγαλύτερο παράδοξο της σύγχρονης αισθητικής.
Είτε πρόκειται για τον Ρόμπερτ Ντελ Νάγια, είτε για τον Ρόμπιν Γκούνιγχαμ, είτε για μια κολλεκτίβα που λέει αλήθειες χρησιμοποιώντας ως καμβά το αστικό τοπίο, η αποκάλυψη του προσώπου πίσω από τη μάσκα δεν μειώνει στο ελάχιστο την αξία των έργων στις δημοπρασίες των Sotheby’s -αν δεν επιβεβαιώνει ότι στην εποχή της απόλυτης έκθεσης, η ανωνυμία είναι σπάνια γαία.
Ίσως το μυστήριο πίσω από το πιο ευφυές καλλιτεχνικό επίτευγμα του αιώνα να φτάνει στο τέλος του επιβεβαιώνει το Reuters.
