Όταν ο Ρόμπερτ Ρέντφορντ την προέτρεψε να κάνει ταινία την παράσταση «In-I», η Ζιλιέτ Μπινός δεν ήξερε πώς. Δεκαπέντε χρόνια μετά, η πρώτη της κινηματογραφική σκηνοθεσία πάνω στην κομβική συνεργασία της με τον σταρ του χορού Ακράμ Καν, προβάλλεται στα διεθνή φεστιβάλ.

φού παρουσιάσαμε την παράσταση στην Ακαδημία Μουσικής του Μπρούκλιν το 2009, ήρθε ο Ρόμπερτ Ρέντφορντ στο καμαρίνι μου και μου είπε: Πρέπει να κάνεις μια ταινία για αυτή την ερμηνεία. Του απάντησα ότι θα ήθελα πολύ να το κάνω αλλά δεν ήξερα με ποιον τρόπο». Στο απόσπασμα της συνέντευξης της στο ScreenDaily, που παρατίθεται εδώ, η βραβευμένη με Όσκαρ Ζιλιέτ Μπινός, μια από τις πιο λαμπερές και σπουδαίες ηθοποιούς της γενιάς της διεθνώς, εξηγεί πώς και κυρίως από ποιον, παρακινήθηκε πριν από αρκετά χρόνια να γυρίσει ένα ντοκιμαντέρ για την γνωριμία και την συνεργασία της με τον διάσημο Βρετανό χορευτή και χορογράφο Ακράμ Καν το 2007. Οι δυο τους ξεκίνησαν ένα τολμηρό ταξίδι επτά μηνών, στη διάρκεια του οποίου ο ένας μπήκε στον κόσμο του άλλου, για να δημιουργήσουν τη θεατρική παράσταση «In-I».

Η Γαλλίδα σταρ του κινηματογράφου ήθελε να δοκιμαστεί στον χορό, ο Άγγλος σταρ του χορού με καταγωγή από το Μπαγκλαντές, στην υποκριτική. Η διαδικασία δεν ήταν καθόλου εύκολη και ενείχε σκληρή δουλειά και από τους δύο. Το αποτέλεσμα όμως δικαίωσε τους κόπους τους οδηγώντας στη θερμή αποδοχή του κοινού και των κριτικών, καθώς η παράσταση άρχισε να παρουσιάζεται στις θεατρικές σκηνές ανά τον κόσμο, αγγίζοντας τον μαγικό αριθμό των 100 παρουσιάσεων. Στην καρδιά του έργου, ο κεραυνοβόλος έρωτας ανάμεσα σε μια γυναίκα και έναν άντρα, που υπερβαίνει τις πολιτισμικές διαφορές, «γεννήθηκε» από τα βιώματα και των δύο.

«In-I In Motion»

Το 2025 η Ζιλιέτ Μπινός επέστρεψε σε αυτή τη διαδικασία με το «In-I In Motion», ένα ντοκιμαντέρ που αποτυπώνει τη διαδικασία της δημιουργίας και την ευάλωτη πλευρά των καλλιτεχνών, μεταφέροντας την παράσταση στον κινηματογράφο. Είναι η πρώτη της σκηνοθετική δουλειά και η πρώτη της άσκηση στο είδος του ντοκιμαντέρ, την οποία θα παρακολουθήσουμε σε πρώτη προβολή στην Ελλάδα στο πλαίσιο του 28ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, που ανοίγει αύριο τις πόρτες του και θα διεξαχθεί από τις 5 έως τις 15 Μαρτίου. Πίσω από το τόλμημα κρύβεται η αγωνία του καλλιτέχνη να κινείται συνεχώς προς τα εμπρός, να ανακαλύπτει νέες πτυχές των δυνατοτήτων αλλά και των ορίων του.

Στα παρασκήνια της στενής συνεργασίας του «In-I» ζυμώθηκαν συγγραφικές συναντήσεις, πρόβες, κύματα έμπνευσης, αβεβαιότητες. «Ζήτησα από την αδερφή μου (σ.σ. την κινηματογραφίστρια Μαριόν Σταλάνς) να κινηματογραφήσει τις τελευταίες επτά παραστάσεις (στο Παρίσι). Κράτησα τις κασέτες στο συρτάρι μου για 15 χρόνια, χωρίς να ξέρω τι θα συμβεί. Μέχρι που γνώρισα τον παραγωγό Όλα Στρουμ στο Φεστιβάλ Καννών πριν από δύο χρόνια και το πρότζεκτ πήρε μπρος», σημειώνει η Μπινός στην ίδια συνέντευξη.

Το υλικό που είχε στη διάθεσή της η ηθοποιός και τώρα πια σκηνοθέτιδα, άγγιζε τις 170 ώρες οι οποίες έπρεπε να μετατραπούν σε δίωρη αφήγηση για τη μεγάλη οθόνη. Η Μπινός έμαθε τα μυστικά της «κοπτοραπτικής» του μοντάζ, την πολύτιμη συνεισφορά του ήχου στο σινεμά –παράμετροι της κινηματογραφικής σκηνοθεσίας που αγνοούσε προηγουμένως.

Η παράσταση

Η παράσταση είναι ένας συνδυασμός αντιστροφής ρόλων, στον οποίο μια νεαρή κοπέλα κυνηγάει έναν άντρα, τρέχει ξοπίσω του, και ο άντρας δεν μπορεί να ξεφύγει. Αφορά την εφηβική ανάγκη για αγάπη, την παρόρμηση της επιθυμίας να μοιραστείς ένα συναίσθημα, να νιώσεις ζωντανός, να βιώσεις την σεξουαλική αφύπνιση. Υπάρχει μια αθωότητα σε αυτή την παρόρμηση, χωρίς επίγνωση των συνεπειών, μετράει μόνο η ενέργεια που παρέχει αυτή η ανάγκη για μοίρασμα του έρωτα.

«In-I In Motion»

Το «απόλυτα γνήσιο και ελεύθερο» μέτρησε σε αυτό το φιλόδοξο έργο και αφορά προσωπικές εμπειρίες, που όπως έχει περιγράψει η Ζιλιέτ Μπινός σε συνεντεύξεις της, συνέβησαν στην ίδια, και στον Ακράμ Καν: μια ενδοσκόπηση του έρωτα, του πάθους, των συγκρούσεων και του «μετά» σε μια σχέση.

Στην παράσταση «In-I», ένα μείγμα σύγχρονου χορού, θεάτρου και εικαστικών τεχνών, με τόπο εκκίνησης το Εθνικό Θέατρο του Λονδίνου το 2008, οι δύο καλλιτέχνες δοκίμασαν τις αντοχές τους σε άγνωστα εδάφη. Η Μπινός ως «η ηθοποιός που δεν ήξερε να χορεύει» και ο Καν ως «ο χορευτής που δεν είχε παίξει θέατρο», αντάλλαξαν ρόλους και πειραματίστηκαν με τα όρια των εκφραστικών τους μέσων.

Μαζί τους, καλλιτέχνες κορυφαίου βεληνεκούς: ο διάσημος γλύπτης Ανίς Καπούρ, που δημιούργησε έναν επιβλητικό χρωματικά τοίχο – σύμβολο των εμποδίων και της οικειότητας μεταξύ των δύο εραστών, ο συνθέτης Φίλιπ Σέπαρντ, με την πρωτότυπη σύνθεσή του να ακολουθεί την ένταση της δράσης, ο μάγος του φωτός, Μάικλ Χαλς να μεταμορφώνει τον χώρο, ο εμβληματικός σχεδιαστής Αλμπερτ Ελμπάζ (για την Μπινός) και ο εικαστικός καλλιτέχνης Κι Ίτο (για τον Καν) στον σχεδιασμό των κοστουμιών αλλά και ο Γκάι Κόολς στη δραματουργία.

Ανοιχτή συζήτηση

Όλα αυτά θα τα εξηγήσει βεβαίως η ίδια η Ζιλιέτ Μπινός στην ανοιχτή συζήτηση, που θα πραγματοποιηθεί στην αίθουσα Τζον Κασσαβέτης την Τετάρτη 11 Μαρτίου, με τίτλο «Μπροστά και πίσω από την κάμερα: το σκηνοθετικό μου ντεμπούτο στο ντοκιμαντέρ», στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης. Ας μην ξεχνάμε πως πρόκειται για μια προσωπικότητα του κινηματογράφου και του θεάτρου που δεν δίστασε ποτέ να ανανεώσει τις δεξιότητες της – ακόμα και όταν παρουσίαζε τα ερασιτεχνικά ποιήματα ή τους πίνακές της – με τόλμη και θέρμη. Είναι η ίδια τόλμη που την έφερε το περασμένο καλοκαίρι στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου για την παράσταση «Ο όρκος της Ευρώπης» του Ουαζντί Μουαουάντ, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου αλλά και κάποιους μήνες νωρίτερα στο 65ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης μαζί με τον Ρέιφ Φάινς για την ταινία «Η επιστροφή» του Ουμπέρτο Παζολίνι.

Η δεύτερη επιστροφή της Μπινός στη Θεσσαλονίκη με την διττή ταυτότητα της σκηνοθέτιδας και της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Κινηματογράφου, ενόψει της αντίστροφης μέτρησης για την τελετή απονομής των Βραβείων Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου, η οποία θα διεξαχθεί στην Αθήνα τον Ιανουάριο του 2027, έχει ξεχωριστή σημασία.

Για άλλη μια φορά η «ενωμένη Ευρώπη» αποδεικνύεται κατώτερη των περιστάσεων

Η Ευρώπη για άλλη μια φορά αποδεικνύεται κατώτερη των περιστάσεων. Το ίδιο το γεγονός ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ μπόρεσαν να εξαπολύσουν έναν πόλεμο που απειλεί με ευρύτερη αποσταθεροποίηση μια ολόκληρη περιοχή, ήδη έχει επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία και ήδη προκύπτουν άμεσοι κίνδυνοι και για χώρες-μέλη της Ένωσης, είναι μια ακόμη αποτυχία της Ευρωπαϊκής Ένωσης να είναι ένας πόλος σταθερότητας και ειρήνης στον κόσμο.

Το ίδιο είχε γίνει όταν η Ευρώπη, παρότι ήταν τμήμα της διαπραγμάτευσης και παρότι είχε άμεσο και μεγάλο κόστος δεν έκανε πραγματική προσπάθεια να αποτρέψει τον πόλεμο στην Ουκρανία, ούτε συνέβαλε στο αξιοποιηθούν οι όποιες ευκαιρίες υπήρξαν για εκεχειρία και στροφή στις διαπραγματεύσεις. Ακόμη χειρότερα, φάνηκε σε ορισμένες στιγμές, ιδίως πιο πρόσφατα, να επιδιώκει την παράταση του πολέμου περισσότερο και από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Το ίδιο είχε γίνει όταν με αφορμή την 7η Οκτωβρίου η «Ενωμένη Ευρώπη» δεν είδε αυτό που ήταν προφανές εξαρχής, ότι δηλαδή το Ισραήλ δεν θα προχωρούσε απλώς σε τιμωρητικά χτυπήματα αλλά θα αξιοποιούσε τη συγκυρία και το κλίμα για να ξεδιπλώσει μία βία που μόνο ως γενοκτονική μπορεί να χαρακτηριστεί, με αποτέλεσμα να δώσει ουσιαστικά την πλήρη συναίνεσή της στις ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Γάζα.

Και μπορεί να τρέχει πίσω από τη φωτιά, π.χ. με χώρες μέλη να στέλνουν πολεμικά πλοία και αεροσκάφη για να βοηθήσουν στην άμυνα απέναντι στα ιρανικά αντίποινα, αλλά το κάνουν όχι επειδή στηρίζουν αυτόν τον πόλεμο, αλλά ακριβώς επειδή δεν έκαναν τίποτα για να τον αποτρέψουν.

Ακόμη χειρότερα, βγαίνει μια χώρα μέλος της Ένωσης, η Ισπανία, δηλώνει ότι δεν επιθυμεί να χρησιμοποιηθούν νατοϊκές βάσεις στο έδαφός της για τις πολεμικές επιχειρήσεις γιατί δεν επιθυμεί εμπλοκή στον πόλεμο, ακούει ευθείες απειλές για οικονομικό εμπάργκο από τον πρόεδρο των ΗΠΑ και οι ηγεσίες της υπόλοιπης Ευρώπης… κοιτάζουν αλλού.

Και βέβαια έχουμε μια Ευρώπη που βλέπει να καταρρέει το οικοδόμημα του διεθνούς δικαίου, με πολέμους που κηρύσσονται με το ηγεμονικό «έτσι θέλω» και μένει  βουβή και άπραγη. Η ίδια Ευρώπη που – ανεξαρτήτως των ευθυνών που έχει για τη μη αποτροπή της – ορθότατα από την πρώτη στιγμή καταδίκασε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία ακριβώς για αυτόν τον λόγο: ότι ήταν μια παράνομη πολεμική επιχείρηση που παραβίαζε κατάφωρα το διεθνές δίκαιο, την εδαφική ακεραιότητα και την εθνική κυριαρχία της Ουκρανίας.

Δεν είναι τυχαίο ότι όλα αυτά συνδυάζονται με το αναπτυξιακό «λαχάνιασμα» και την οικονομική στασιμότητα της Ευρώπης, την έρπουσα κρίση του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου και την ολοένα και μεγαλύτερη κρίση ηγεσίας στην Ευρώπη που αφήνει διαρκώς χώρο στην Ακροδεξιά να σηκώνει κεφάλι και να εκμεταλλεύεται ένα γενικό κλίμα κρατικής αυθαιρεσίας και βαναυσότητας.

Η επικίνδυνη αυτή πορεία και ηθική καθίζηση δεν μπορεί δε παρά να συνδυαστεί με τις δυνάμεις, ιδίως του κέντρου και της κεντροδεξιάς που διαχειρίζονται κατά κύριο λόγο τις τύχες τις Ευρώπης και που ευθύνονται για αυτή την απουσία ουσιαστικού στρατηγικού προσανατολισμού για όλες τις κεντρικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ένωση.

Αυτό σημαίνει ότι εάν πρόκειται να υπάρξει ελπίδα, αυτή δεν μπορεί παρά να προκύψει από μια συνολικότερη αλλαγή και πολιτικών συσχετισμών στην Ευρώπη, με την άνοδο δυνάμεων που να επικοινωνούν με τις πραγματικές ανάγκες των κοινωνιών και που θα ξαναδημιουργήσουν την Ευρώπη με τη δημοκρατία και τη δικαιοσύνη. Στοίχημα που θα παιχτεί, σε τελική ανάλυση στο εσωτερικό κάθε κράτους-μέλους. Της Ελλάδας συμπεριλαμβανομένης.

Πηγή: in.gr