Περιποιημένος και μερακλίδικος μεζές οι γαρίδες που τυλίγονται σε φύλλο κανταΐφι και τηγανίζονται: μια υπέροχη πολίτικη συνταγή, που βάζει μια ιδιαίτερη πινελιά στο τραπέζι.

Αυτές τις ημέρες, ένα πρωτότυπο από τη δεκαετία του ’50 βρέθηκε στο Σεν Μόριτζ, στο απέραντο λευκό. Και κοίτα να δεις που κάποτε αγοράστηκε σχεδόν τσάμπα

Αυτές τις ημέρες, ένα πρωτότυπο από τη δεκαετία του ’50 βρέθηκε στο Σεν Μόριτζ, στο απέραντο λευκό. Και κοίτα να δεις που κάποτε αγοράστηκε σχεδόν τσάμπα

Η Alfa Romeo Giulietta Spider prototype που βλέπετε επάνω είναι μια πραγματική ιταλική barchetta – ελληνιστί, βαρκούλα. Μικρό μέγεθος, δύο μόνο θέσεις, ιταλική σχεδίαση διά χειρός Πινινφαρίνα. Το αυτοκίνητο μαράζωνε επί χρόνια, μέχρι που το ανακάλυψε ο σημαντικότερος, ίσως, ιταλός συλλέκτης αυτοκινήτων, ο Κοράντο Λοπρέστο. Η ιστορία του μοναδικού αυτού πρωτότυπου πάει πολύ πίσω, στα μέσα της δεκαετίας του ’50, τότε που η Alfa Romeo γνώριζε μεγάλη επιτυχία με τη Giulietta.

Ο Μαξ Χόφμαν, ο διάσημος εισαγωγέας αυτοκινήτων προς τα εύφορα πορτοφόλια των ΗΠΑ, σύντομα ζήτησε να κατασκευαστεί μια ανοιχτή έκδοση της Giulietta Sprint για την αμερικανική αγορά. Η Alfa Romeo συμφώνησε και για να διασφαλίσει ότι το εγχείρημα θα είχε επιτυχία διοργάνωσε έναν διαγωνισμό μεταξύ των σχεδιαστικών κέντρων Πινινφαρίνα και Μπερτόνε. Το αποτέλεσμα ευνόησε σε πρώτο χρόνο τον πρώτο. Η πρόταση του Πινιφαρίνα κατέληξε στη Giulietta Spider παραγωγής, ενώ τα απορριφθέντα σχέδια του Μπερτόνε θα συνέχιζαν να επηρεάζουν πολλά ανοιχτά σπορ αυτοκίνητα της μάρκας για τις επόμενες δεκαετίες.

Το σχέδιο του οίκου Μπερτόνε και συγκεκριμένα του Φράνκο Σκαλιόνε, είναι εβδομήντα -και βάλε- ετών (Andrea Klainguti / Lopresto Collection)

Ωστόσο, ενώ ο σχεδιασμός του Πινινφαρίνα ήταν σχετικά φορμαλιστικός, τα δύο πρωτότυπα του Μπερτόνε, σχεδιασμένα από τον Φράνκο Σκαλιόνε, ήταν πιο ριζοσπαστικά: το πρώτο εξ αυτών με κόκκινο φινίρισμα, διέθετε στενότερους προβολείς και πίσω «πτερύγια» χωρίς ενσωματωμένα πίσω φώτα. Ωστόσο, αναμφισβήτητα αυτό το δίχρωμο χρυσαφί και λευκό αυτοκίνητο του 1955 που βλέπετε ήταν εκείνο που πραγματικά έκλεψε την παράσταση.

Τελικά, τα δύο πρωτότυπα θεωρήθηκαν πολύ φουτουριστικά και δαπανηρά για να παραχθούν. Οπως εξηγεί ο Ντούτσιο Λοπρέστο, ειδήμων στον οίκο δημοπρασιών RM Sotheby’s και γιος του προαναφερθέντος διάσημου ιταλού συλλέκτη, «κρίθηκε ότι το αυτοκίνητο δεν θα ήταν εμπορικά επιτυχημένο. Ηταν απλώς πολύ ακριβό». Ως αποτέλεσμα, τα αυτοκίνητα πήραν διαφορετικούς δρόμους: το κόκκινο πρωτότυπο πήγε στην Ελβετία, ενώ το εικονιζόμενο, με αριθμό πλαισίου 0004, πουλήθηκε μεν στον Χόφμαν, παρέμεινε δε στην Ιταλία. Τα χρόνια περνούν και χρειάστηκε να φτάσει η δεκαετία του ’90. Ο νεαρός, τότε, Κοράντο Λοπρέστο άκουσε για μία σπάνια Alfa που μαράζωνε κάπου στην άκρη μιας συλλογής ενός επιχειρηματία.

Το αυτοκίνητο ήταν μετά βίας αναγνωρίσιμο, έχοντας ξαναβαφτεί κόκκινο και ξαναφτιαγμένο εσωτερικά, αλλά ο Λοπρέστο αμέσως κατάλαβε ότι βρισκόταν μπροστά σε κάτι πολύ ξεχωριστό.

Μια πραγματική ιταλική barchetta σε λευκό ελβετικό φόντο (Andrea Klainguti / Lopresto Collection)

«Ο πατέρας μου είδε τη σχεδίαση και αντιλήφθηκε πως ήταν σημαντικό αυτοκίνητο», θυμάται ο Ντούτσιο. «Το αγόρασε σχεδόν τσάμπα». Η περαιτέρω έρευνα σύντομα αποκάλυψε ίχνη χρυσαφί χρωματισμού κάτω από την επιφάνεια, και φωτογραφίες εποχής από το 1958 επιβεβαίωσαν τον αρχικό χρωματικό συνδυασμό. Κατά τη διάρκεια, δε, της αποκατάστασης, τα αρχικά κρεμ και κόκκινα καθίσματα αποκαλύφθηκαν κάτω από στρώματα μεταγενέστερης ταπετσαρίας.

Οταν ολοκληρώθηκε η ολική αποκατάσταση του αυτοκινήτου, στις αρχές της δεκαετίας του 2000, ο σκεπτικισμός περιέβαλε τόσο την αποκατάσταση όσο και την ίδια την ύπαρξη ενός δεύτερου πρωτότυπου Bertone. Τελικά, η σχολαστική τεκμηρίωση του Κοράντο φίμωσε τους αμφισβητίες και η ιστορία έκανε τον κύκλο της επιβεβαιώνοντάς τον. Σήμερα το πρωτότυπο παραμένει κεντρικό κομμάτι της συλλογής Λοπρέστο.

Ελαφρύ, αεροδυναμικά βελτιωμένο και τροφοδοτούμενο από έναν τετρακύλινδρο κινητήρα 1,3 λίτρων απόδοσης 80 ίππων, λένε ότι προσφέρει μια πιο συναρπαστική εμπειρία οδήγησης από μια «τυπική» Giulietta. Εντάξει, πού να ξέρεις; Μήπως υπάρχουν και πολλά; Κοιτάζοντάς το είναι δύσκολο να πιστέψει κανείς πώς ένα τέτοιο σχέδιο απορρίφθηκε κάποτε. Τέλος πάντων, το πρωτότυπο διασώθηκε και έχει την ευκαιρία να δείχνει τα κάλλη του σε μια παγωμένη λίμνη του Σεν Μόριτζ. Κρεμ και χρυσαφί σε λευκό φόντο. 

Ο Αργύρης Ξάφης διαβάζει πέντε διηγήματα του συγγραφέα από τις συλλογές «Επιτάφιος θρήνος», «Σαρκοφάγος», «Η Μόνη Κληρονομιά», «Για ένα φιλότιμο».

Σε αυτήν τη σειρά ακούμε από το βιβλίο του «Επιτάφιος Θρήνος» την έξοχου ύφους και λεπτότητας «Δασκάλα». Από τη «Σαρκοφάγο» τα «Λιμενικά Λουτρά», ένα κομψοτέχνημα που εξερευνά την ανθρώπινη μοναξιά, την αναζήτηση της συντροφικότητας και την ερωτική επιθυμία σε λαϊκούς χώρους, μακριά από τα κοινωνικά πρότυπα. Ακούμε επίσης το «Τζέλτεν», ένα road trip του συγγραφέα στην έρημο της Λιβύης, και από την πρώτη του συλλογή, το «Για ένα φιλότιμο» (1964), με την οποία ο Ιωάννου εγκαινιάζει τη βιωματικής γλώσσας πεζογραφία του, την οποία δεν έπαψε να πρεσβεύει και να καλλιεργεί, τον αριστουργηματικό «Μπάτη». Η ανάγνωση συμπληρώνεται από τις «Νεροφίδες» που γράφτηκαν το 1973 και δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό «Τραμ» τον Ιούλιο του 1976.

Ο Αργύρης Ξάφης, που ήρθε για πρώτη φορά με το έργο αυτού του σπουδαίου και παραγνωρισμένου σήμερα συγγραφέα, γοητευμένος από το ύφος τη γλώσσα και τον κόσμο του, από το πόσο «μοντέρνος» είναι, απάντησε γενναιόδωρα «θα τα διαβάσω όλα». Ιδού, λοιπόν, αυτός ο συγγραφέας έρχεται ξανά κοντά μας μέσα από μια νέα φωνή που μας μυεί στην απόλαυση της ανάγνωσης «διαμαντιών» της ελληνικής πεζογραφίας και μας δίνει ένα σήμα πώς αν σταθούμε, σκύψουμε και διαβάσουμε ή ξαναδιαβάσουμε τον Γιώργο Ιωάννου θα ανακαλύψουμε έναν θησαυρό των ελληνικών γραμμάτων με ιστορίες στοχαστικές, σχεδόν αθόρυβες, σπάνιες, σαν παύση στον βιαστικό και βίαιο καιρό μας.

Πόσο βιωματική είναι η πεζογραφία του Ιωάννου; Απαντά ο ίδιος: «Λέγοντας λοιπόν βιωματική, εννοώ τη λογοτεχνία εκείνη που αντλείται από προσωπικά βιώματα του συγγραφέα [...]. Τα βιώματα πάλι δεν είναι μονάχα εκείνα που προέρχονται από την εμπειρία, αλλά και οι φαντασιώσεις και οι ισχυρές πνευματικές καταστάσεις που έχει ζήσει ο άνθρωπος [...]. Ανακουφίζομαι γράφοντας σε πρώτο πρόσωπο. Είναι για μένα κάτι σαν ψυχολογική ανάγκη. Ωστόσο τα περισσότερα από αυτά που γράφω δεν είναι βιογραφικά και δεν συνέβησαν ακριβώς έτσι, όπως μεταφέρονται στο χαρτί. Άλλωστε, στα πεζογραφήματά μου υποδύομαι και πολλά πρόσωπα που θα ήθελα να είμαι».

«… Ο Ιωάννου ήταν ο διαβάτης που σύχναζε σε καφενεία, στις αγορές, στα καπνισμένα σινεμά, σε απόμερες περιοχές, ισότιμος των αρσενικών αλλά και κυνηγός. Η αναζήτηση αυτή δεν είχε μόνον σχέση με τον Άλλο αλλά με την ίδια την περιπέτεια, τη λατρεία των χώρων, τις μνήμες των τόπων, την περιδιάβαση στις σκιές και τις θολές περιοχές της ιστορίας των ανωνύμων…», γράφει ο Θόδωρος Γρηγοριάδης.

Σε έναν τιμητικό τόμο για τον Γιώργο Ιωάννου που κυκλοφόρησε το 2005 από τον Κέδρο γράφει για τον συγγραφέα: «Είναι ο πεζογράφος που αυτοβιογραφήθηκε, μιλώντας ψιθυριστά, τρυφερά, εξομολογητικά για τους άλλους, συνθέτοντας τη μυθιστορία των ταπεινών. Είναι από τους λίγους λειτουργούς που μας έρχονται από τα χρόνια εκείνα, όπου το κάθε πεζογράφημα, απολεπισμένο από τα ιδιωτικά οράματα και τον συγγραφικό ναρκισσισμό, εμπεριείχε μόχθο συλλογικό και αποτύπωνε ουσία. Κι είναι επίσης ένας ευφυής παραμυθάς που αξιώθηκε όσο ελάχιστοι να υποτάξει λειτουργικά την πρωτοπρόσωπη αφήγηση στην αντικειμενική ιστόρηση, πλάθοντας ένα Εγώ λιωμένο στο Εμείς»… γράφει η Σταυρούλα Παπασπύρου στη στήλη «Πίσω Ράφι» της LiFO.

Λίγα λόγια για τον Γιώργο Ιωάννου

Ο ποιητής και πεζογράφος Γιώργος Ιωάννου (1927-1985) γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη από γονείς πρόσφυγες με καταγωγή από την Ανατολική Θράκη. Σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή και εργάστηκε ως καθηγητής σε ιδιωτικά σχολεία της Αθήνας και της επαρχίας, μέχρι τον διορισμό του στη δημόσια μέση εκπαίδευση. Το 1962 στάλθηκε από την υπηρεσία του στη Βεγγάζη της Λιβύης, όπου ίδρυσε ελληνικό γυμνάσιο.

Πρώτο βιβλίο του, η μικρή ποιητική συλλογή «Ηλιοτρόπια» (Θεσσαλονίκη, 1954). Η δεύτερη συλλογή του, «Τα χίλια δέντρα», εκδόθηκε το 1963 («Διαγώνιος»). Το 1964 κυκλοφόρησε το πρώτο του βιβλίο πεζογραφημάτων με τίτλο «Για ένα φιλότιμο» και από τότε αποφάσισε να αφοσιωθεί σχεδόν αποκλειστικά στην πεζογραφία. Ακολούθησαν: «Η σαρκοφάγος» (1971), «Η μόνη κληρονομιά» (1974), «Το δικό μας αίμα» (1978), «Επιτάφιος θρήνος» (1980), «Ομόνοια» (1980), «Κοιτάσματα» (1981), «Πολλαπλά κατάγματα» (1981), «Εφήβων και μη» (1982), «Καταπακτή» (1982), «Εύφλεκτη χώρα» (1982) και «Η πρωτεύουσα των προσφύγων» (1984), που αποτέλεσε το τελευταίο πεζογραφικό έργο του. Εξέδωσε επίσης το θεατρικό έργο για παιδιά «Το αυγό της κότας» (1981) που ανέβηκε στο Εθνικό Θέατρο. Μετά τον θάνατό του εκδόθηκε και το παιδικό ανάγνωσμα «Ο Πίκος και η Πίκα» (1986).

Παράλληλα, ασχολήθηκε και με τα δημιουργήματα του λαϊκού λόγου. Εξέδωσε, με εισαγωγές, σχόλια και γλωσσάρια, τις παρακάτω εργασίες: «Τα δημοτικά μας τραγούδια» (1966), «Μαγικά παραμύθια του ελληνικού λαού» (1966), «Παραλογές» (1970), «Καραγκιόζης» (1971-1972, τόμοι 3), «Παραμύθια τού λαού μας» (1973). Τα κείμενα των συλλογών επιλέχθηκαν με λογοτεχνικά κριτήρια.

Μετέφρασε και σχολίασε την τραγωδία του Ευριπίδη «Ιφιγένεια η εν Ταύροις» (1969), το ΧΙΙ βιβλίο της Παλατινής Ανθολογίας, που έχει τον τίτλο «Στράτωνος Μούσα Παιδική» (1980), καθώς και το ιστορικό δοκίμιο του Τάκιτου «Γερμανία» (1981). Το 1985 εκδόθηκαν τα δοκίμιά του για τον Παπαδιαμάντη, τον Καβάφη και τον Λαπαθιώτη με τίτλο «Ο της φύσεως έρως» και το 1996 οι συνεντεύξεις του (1974-1985), με τίτλο «Ο λόγος είναι μεγάλη ανάγκη της ψυχής».

Ήταν βασικός συνεργάτης του περιοδικού «Διαγώνιος» (1958-1965), εξέδιδε το περιοδικό «Φυλλάδιο», το οποίο έγραφε ολόκληρο μόνος του (1978-1985, τεύχη 1-8), και συνεργάστηκε με το μαθητικό περιοδικό «Ελεύθερη Γενιά» (1976-1982). Το 1982 κυκλοφόρησε από τη Lyra ο δίσκος βινυλίου «Κέντρο διερχομένων» με στίχους δικούς του και μουσική του Νίκου Μαμαγκάκη.

Η συνεργασία του με ελληνικές εφημερίδες και περιοδικά ήταν πολύ τακτική. Ποιήματά του καθώς και πεζογραφήματά του μεταφράστηκαν και δημοσιεύτηκαν σε αγγλικά και γαλλικά περιοδικά.

Το 1979 του απονεμήθηκε το Α´ Κρατικό Βραβείο Διηγήματος για το «Δικό μας αίμα».

Ο Γιώργος Ιωάννου θεωρείται εισηγητής του σύντομου πεζογραφήματος που ταξινομείται μεταξύ του δοκιμίου και της αφήγησης των ψυχικών περιπετειών του ομιλούντος προσώπου. Το νέο αυτό λογοτεχνικό είδος καθώς και οι γενικότερες αισθητικές αρχές του Γιώργου Ιωάννου άσκησαν σημαντική επίδραση στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία. Ο λόγος του έχει προέλευση βιωματική. Υποστήριζε ότι καλή λογοτεχνία δεν μπορεί να γραφτεί όταν ο λόγος δεν έχει βιωματικό βάρος και ο λογοτέχνης δεν τον έχει ψηλαφίσει με την ψυχή του και το πνεύμα του. (πηγή: εκδόσεις Κέδρος).

Αφιερώνουμε την ανάγνωση στη Φανή Ξάφη.

Eπιμέλεια: Αργυρώ Μποζώνη

Κάμερα - μοντάζ: Γεράσιμος Δομένικος

Ηχοληψία: Αλέξανδρος Αντωνίου

Μίξη ήχου: Φαίδωνας Κτενάς

Πηγή: lifo