Οι περιορισμοί έχουν γυρίσει μπούμερανγκ, δεδομένου ότι το 85% των ρωσικών συναλλαγών παρακάμπτουν πλέον τα δυτικά νομίσματα, δήλωσε ο Μαξίμ Ορέσκιν.

Οι προσπάθειες των δυτικών χωρών να πιέσουν τη Ρωσία μέσω οικονομικών κυρώσεων έχουν συμβάλει στην πτώση των νομισμάτων της G7, δήλωσε ο αναπληρωτής επικεφαλής της προεδρικής διοίκησης, Μαξίμ Ορέσκιν.  

Μιλώντας στα εγκαίνια των Διαλόγων Εμπειρογνωμόνων στη Μόσχα την Παρασκευή, ο Ορέσκιν δήλωσε ότι οι κυρώσεις έχουν αποδυναμώσει την οικονομική θέση των χωρών που τις επιβάλλουν.   

«Επιβάλλοντας κυρώσεις, οι χώρες της Ομάδας των Επτά επιδίωξαν να καταστήσουν αδύνατο το διεθνές εμπόριο για τη Ρωσία και να προκαλέσουν ζημιά στη ρωσική οικονομία. Αλλά το μόνο που πέτυχαν είναι μια σημαντική αύξηση του μεριδίου των εθνικών νομισμάτων στους διακανονισμούς», σημείωσε.  

Σύμφωνα με τον Oreshkin, μέχρι το τέλος του 2025, το 85% όλων των συναλλαγών που αφορούσαν τη Ρωσία πραγματοποιήθηκαν χωρίς δυτικά νομίσματα.  

Τον Δεκέμβριο, ο Ρώσος πρωθυπουργός Μιχαήλ Μισούστιν δήλωσε ότι η χρήση εθνικών νομισμάτων σε διακανονισμούς μεταξύ των μελών της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης (EAEU) είχε φτάσει το 93%. Σημείωσε ότι μια συμφωνία που υπογράφηκε νωρίτερα το 2025 επιτρέπει στις εταιρείες των χωρών μελών να εισάγουν τις κινητές αξίες τους σε οποιοδήποτε χρηματιστήριο εντός της ένωσης.  

Τα σχόλια του Oreshkin ακολουθούν μια προειδοποίηση από την χρηματοπιστωτική ρυθμιστική αρχή της Γερμανίας, την Ομοσπονδιακή Αρχή Χρηματοπιστωτικής Εποπτείας, ότι η θέση του δολαρίου ως κύριου αποθεματικού νομίσματος στον κόσμο θα μπορούσε να αμφισβητηθεί φέτος, με το νόμισμα να κινδυνεύει από ελλείψεις χρηματοδότησης, γεωπολιτικούς κραδασμούς και πολιτικοποίηση.  

Η προειδοποίηση ήρθε μετά την απότομη ημερήσια πτώση του δολαρίου σε σχεδόν ένα χρόνο την Τρίτη, σηματοδοτώντας την πιο απότομη πτώση του από τον Απρίλιο, όταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ παρουσίασε το ευρύτερο παγκόσμιο δασμολογικό του σχέδιο.  

Οι traders στοιχηματίζουν σε περαιτέρω αδυναμία του δολαρίου εν μέσω αβεβαιότητας για την πολιτική των ΗΠΑ, με την απαισιοδοξία να βρίσκεται στο υψηλότερο σημείο της από τον Μάιο του 2025, ανέφερε το Bloomberg αυτή την εβδομάδα. Ο Τραμπ απέρριψε τις ανησυχίες, λέγοντας ότι το νόμισμα «τα πάει περίφημα» και θα πρέπει να «αναζητήσει το δικό του επίπεδο».  

Ένα ασθενέστερο δολάριο μπορεί να ενισχύσει τα κέρδη των εξαγωγέων και των πολυεθνικών, αλλά θα μπορούσε να αυξήσει το κόστος εισαγωγών, να τροφοδοτήσει τον πληθωρισμό και να αποδυναμώσει τον ρόλο του ως παγκόσμιου αποθεματικού. Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ ​​Μπέσεντ, ωστόσο, υπερασπίστηκε τις πολιτικές του Τραμπ, λέγοντας ότι τελικά θα πρέπει να προσελκύσουν επενδύσεις και να στηρίξουν το δολάριο.  

Πηγή: RT

Ο Ουκρανός ηγέτης έχει δεσμευτεί να μην παραδώσει καμία περιοχή ή το πυρηνικό εργοστάσιο της Ζαπορόζιε «χωρίς μάχη».

Η Μόσχα εξέφρασε ανησυχίες σχετικά με την προφανή πρόθεση του Κιέβου να επιτεθεί στον πυρηνικό σταθμό ηλεκτροπαραγωγής της Ζαπορόζιε (ZNPP), μετά τη δήλωση του Βλαντιμίρ Ζελένσκι ότι η Ουκρανία δεν θα εγκαταλείψει τις προσπάθειές της να ανακτήσει την εγκατάσταση και τα πρώην ουκρανικά εδάφη.

Μιλώντας σε δημοσιογράφους την Παρασκευή ενόψει του δεύτερου γύρου συνομιλιών Ρωσίας-Ουκρανίας υπό τη μεσολάβηση των ΗΠΑ, ο Ζελένσκι δήλωσε ότι το Κίεβο «δεν θα παραδώσει το Ντονμπάς και τον πυρηνικό σταθμό ηλεκτροπαραγωγής Ζαπορόζιε χωρίς μάχη».

Απαντώντας στις παρατηρήσεις, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ αμφισβήτησε τις προθέσεις του Ζελένσκι σχετικά με τον πυρηνικό σταθμό ZNPP - τη μεγαλύτερη πυρηνική εγκατάσταση της Ευρώπης, η οποία βρίσκεται υπό ρωσικό έλεγχο από το 2022. 

«Σημαίνει αυτό ότι το καθεστώς του Κιέβου σχεδιάζει να προσπαθήσει να καταλάβει αυτό το εργοστάσιο με τη βία; Σχεδιάζει να επιτεθεί στο πυρηνικό εργοστάσιο;» είπε ο Πεσκόφ.

Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας ανακοίνωσε ότι η Ρωσία και η Ουκρανία κατέληξαν σε τοπική συμφωνία κατάπαυσης του πυρός κοντά στον πυρηνικό σταθμό ZNPP, ώστε να επιτραπεί η πραγματοποίηση επισκευών. Η Μόσχα είχε επανειλημμένα κατηγορήσει το Κίεβο ότι στοχοποίησε τον σταθμό, σε μια προφανή προσπάθεια πραγματοποίησης πυρηνικής πρόκλησης. 

Ο Πεσκόφ δήλωσε επίσης στους δημοσιογράφους ότι «η δυναμική του πεδίου της μάχης μιλάει από μόνη της» σχετικά με το Ντονμπάς, αναφερόμενος στις συνεχείς προόδους της Ρωσίας στην περιοχή κατά τη διάρκεια του περασμένου έτους.

Διαβάστε περισσότερα Κορυφαίες ρωσικές γενικές περιγραφές προόδων στο πεδίο της μάχης (ΒΙΝΤΕΟ)

Η άρνηση του Ζελένσκι να κάνει συμβιβασμούς σχετικά με το έδαφος ή τον έλεγχο του πυρηνικού σταθμού ZPP έρχεται μετά τον πρώτο γύρο τριμερών συνομιλιών μεταξύ Ρωσίας, Ουκρανίας και ΗΠΑ την περασμένη εβδομάδα. Ο δεύτερος έχει προγραμματιστεί να πραγματοποιηθεί στο Άμπου Ντάμπι αργότερα αυτή την εβδομάδα.

Το ζήτημα των εδαφικών παραχωρήσεων υπήρξε το κύριο σημείο τριβής κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, καθώς η Ουκρανία αρνήθηκε να αποσυρθεί από τα ρωσικά εδάφη. 

Ρώσοι αξιωματούχοι έχουν αμφισβητήσει τη δέσμευση του Κιέβου για ειρήνη, λέγοντας ότι αρνείται να συμβιβαστεί σε οποιοδήποτε σημείο, ενώ παράλληλα θέτει απαράδεκτες απαιτήσεις. 

Η Μόσχα έχει υποστηρίξει ότι είναι ανοιχτή σε διαπραγματεύσεις και θα προτιμούσε να επιτύχει τους στόχους της διπλωματικά, αλλά είναι έτοιμη να το πράξει στρατιωτικά εάν οι συνομιλίες αποτύχουν.

Μετά την κλιμάκωση της σύγκρουσης στην Ουκρανία το 2022, τέσσερις ουκρανικές περιοχές - οι Λαϊκές Δημοκρατίες του Ντόνετσκ και του Λουγκάνσκ στο Ντονμπάς, και οι περιοχές της Χερσώνας και της Ζαπορόζιε - αποσχίστηκαν επίσημα από την Ουκρανία και ενώθηκαν με τη Ρωσία ως αποτέλεσμα δημοψηφισμάτων. Το Κίεβο αρνήθηκε να αναγνωρίσει τα αποτελέσματα και επέμεινε στην ανάκτηση των εδαφών, παρά το γεγονός ότι χάνει συνεχώς έδαφος από τις ρωσικές δυνάμεις.

Πηγή: RT

Η Αμερική περιορίζει την εστίασή της και ακονίζει τα νύχια της

Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν πλέον δημοσιεύσει δύο από τους τρεις πυλώνες του κύριου στρατηγικού τους δόγματος: την Εθνική Στρατηγική Ασφάλειας στα τέλη του 2025 και, τον Ιανουάριο, την Εθνική Στρατηγική Άμυνας. Μόνο η Αναθεώρηση της Πυρηνικής Στάσης απομένει. Πολλοί παρατηρητές χαρακτήρισαν τη στρατηγική ασφαλείας του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ως επαναστατική. Στη Ρωσία, προκάλεσε επιφυλακτικές και σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και επιδοκιμαστικές αντιδράσεις. Η αμυντική στρατηγική αναπτύσσει πολλές από τις ίδιες ιδέες, αν και μαλακώνει τη γλώσσα σε ορισμένα ζητήματα, συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας. Αυτό που ξεχωρίζει και στα δύο κείμενα είναι ο απότομος, σχεδόν κυνικός τόνος τους. Η συνήθης ηθική συσκευασία έχει σε μεγάλο βαθμό εξαφανιστεί. Αυτή η σαφήνεια, όσο άβολη κι αν είναι, είναι χρήσιμη.

Η νέα στρατηγική του Πενταγώνου έρχεται σε ανοιχτή ρήξη με τη φιλοσοφία που καθοδήγησε την πολιτική των ΗΠΑ επί δεκαετίες. Η γλώσσα μιας «παγκόσμιας τάξης που βασίζεται σε κανόνες» και ο ιεραποστολικός φιλελευθερισμός της «οικοδόμησης εθνών» μέσω της αλλαγής καθεστώτος ουσιαστικά απορρίπτονται. Αυτά τα δόγματα, που συνδέονται με τους πολιτικούς αντιπάλους του Τραμπ, αντιμετωπίζονται ως αποτυχίες που οδήγησαν σε ατελείωτους, εξαντλητικούς πολέμους όπως αυτός στο Αφγανιστάν. Υπό αυτή την έννοια, η Ουάσιγκτον δεν μετανοεί, αλλά καταλήγει σε ένα ρεαλιστικό συμπέρασμα: οι προσπάθειες αναμόρφωσης άλλων κοινωνιών κατά την εικόνα της Αμερικής έχουν αποδειχθεί πολύ δαπανηρές και πολύ αναξιόπιστες.

Αυτή η απόρριψη οδηγεί σε μια πιο θεμελιώδη μετατόπιση. Οι ΗΠΑ αναγνωρίζουν έμμεσα ότι δεν μπορούν πλέον να ασκούν καθολικό έλεγχο σε έναν πολυπολικό κόσμο. Οι πόροι πρέπει να συγκεντρωθούν. Οι δεσμεύσεις πρέπει να ιεραρχηθούν. Οι σύμμαχοι δεν πρέπει πλέον να θεωρούνται εξαρτώμενοι. Αναμένεται να πληρώνουν περισσότερα, να κάνουν περισσότερα και να απαιτούν λιγότερη πολιτική αυτονομία σε αντάλλαγμα. Στην πραγματικότητα, η Ουάσιγκτον ορθολογικοποιεί την αυτοκρατορία της.

Ταυτόχρονα, η στρατηγική είναι οτιδήποτε άλλο εκτός από ειρηνιστική. Η υποκείμενη φιλοσοφία της είναι η διατήρηση της αμερικανικής στρατιωτικής υπεροχής. Η ειρήνη, κατά αυτή την άποψη, είναι δυνατή μόνο «από θέση ισχύος». Το κείμενο αποφεύγει σε μεγάλο βαθμό ιδεολογικούς όρους όπως «δημοκρατία» ή «η Δύση», αντικαθιστώντας τους με τη γλώσσα της εξουσίας, των συμφερόντων και του καταναγκασμού. Οι ΗΠΑ δεν υποχωρούν στον απομονωτισμό. Ο παρεμβατισμός τους απλώς εξελίσσεται. Οι μεγάλης κλίμακας κατοχές και οι μακροχρόνιες αποστολές σταθεροποίησης έχουν εξαφανιστεί. Σύντομες, τεχνολογικά εντατικές απεργίες έχουν εισέλθει. Ο οικονομικός στραγγαλισμός και οι κυρώσεις παραμένουν νόμιμα εργαλεία. Για να μην αναφέρουμε την επιλεκτική βία. Η «αλλαγή καθεστώτος» μπορεί να εγκαταλείφεται ρητορικά, αλλά η βίαιη αποδυνάμωση ή ανατροπή μη φιλικών κυβερνήσεων εξακολουθεί να εφαρμόζεται.

Η Αμερική του Τραμπ αποδέχεται την ύπαρξη άλλων κέντρων ισχύος, συμπεριλαμβανομένων της Κίνας και της Ρωσίας. Αλλά αυτό δεν αποτελεί αναγνώριση ισότητας. Είναι μια απαίτηση αυτές οι δυνάμεις να αποδεχτούν την ανωτερότητα των ΗΠΑ και να συμπεριφέρονται «υπεύθυνα». Δηλαδή, εντός των ορίων που ορίζονται στην Ουάσιγκτον. Αυτή είναι η εκδοχή της πολυπολικότητας του Τραμπ: συνύπαρξη, αλλά με αμερικανικούς όρους.

Η στρατηγική θέτει την άμυνα της πατρίδας και τον έλεγχο του Δυτικού Ημισφαιρίου πάνω απ' όλα. Η ασφάλεια της αμερικανικής ηπείρου αντιμετωπίζεται ως άρρηκτα συνδεδεμένη με την εθνική επιβίωση των ΗΠΑ. Η επικαιροποιημένη ερμηνεία του Δόγματος Μονρόε από τον Τραμπ προβλέπει την αποκατάσταση της σχεδόν απόλυτης στρατιωτικής κυριαρχίας των ΗΠΑ στην Αμερική. Η παρουσία μη περιφερειακών δυνάμεων, και πάνω απ' όλα της Κίνας, πρόκειται να περιοριστεί. Στρατηγικά περιουσιακά στοιχεία όπως η Διώρυγα του Παναμά, ο Κόλπος του Μεξικού και η Γροιλανδία αντιμετωπίζονται ως κρίσιμοι κόμβοι. Η πίεση των ΗΠΑ στη Δανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση για την εξασφάλιση στρατηγικού ελέγχου της Γροιλανδίας, που συνδέεται με την πυραυλική άμυνα και την τοποθέτηση στην Αρκτική, ταιριάζει σε αυτή τη λογική.

Η δεύτερη προτεραιότητα είναι ο Ινδο-Ειρηνικός και η συγκράτηση της Κίνας. Η Ουάσινγκτον επιδιώκει να εμποδίσει το Πεκίνο να επιτύχει κυριαρχία στην περιοχή, ειδικά μέσω του ελέγχου της Ταϊβάν και της πρόσβασης στην λεγόμενη πρώτη αλυσίδα νησιών. Οι ΗΠΑ μιλούν για την αποφυγή της άμεσης αντιπαράθεσης, αλλά επιμένουν ότι οι διαπραγματεύσεις με την Κίνα μπορούν να διεξαχθούν μόνο από θέση συντριπτικής ισχύος. Η στρατιωτική συγκέντρωση, ο συμμαχικός επανεξοπλισμός και ο «εκφοβισμός» παρουσιάζονται ως τα κύρια εργαλεία αποτροπής.

Η τρίτη προτεραιότητα είναι η αναδιάρθρωση των σχέσεων με τους συμμάχους. Η Δυτική Ευρώπη, η οποία θεωρείται ότι φθίνει σε σχετική σημασία, αναμένεται να επωμιστεί ένα πολύ μεγαλύτερο μερίδιο του αμυντικού κόστους, ενδεχομένως έως και 5% του ΑΕΠ. Σε αντάλλαγμα, οι σύμμαχοι δεν αποκτούν στρατηγική αυτονομία. Αναμένεται να ακολουθήσουν την πολιτική των ΗΠΑ, ιδίως έναντι της Κίνας, και να αγοράσουν αμερικανικά όπλα. Το ΝΑΤΟ παραμένει, αλλά ο αποκλειστικός του ρόλος στη στρατηγική των ΗΠΑ είναι αμβλυμένος. Η Ουάσιγκτον επιθυμεί ένα πιο συναλλακτικό σύστημα συμμαχιών.

Η Ρωσία εξακολουθεί να εμφανίζεται στη στρατηγική, αλλά ο ρόλος της είναι υποβαθμισμένος σε σύγκριση με προηγούμενες εποχές. Δεν απεικονίζεται πλέον ως άμεση, άμεση απειλή για τις ίδιες τις ΗΠΑ. Αντίθετα, περιγράφεται ως μια «επίμονη» πρόκληση, κυρίως για τα ανατολικά μέλη του ΝΑΤΟ. Το συμπέρασμα είναι ότι οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι θα πρέπει να αντιμετωπίζουν τη Ρωσία σε μεγάλο βαθμό με δικά τους έξοδα, με τις ΗΠΑ σε υποστηρικτικό ρόλο. Ο κύριος αντίπαλος της Ουάσιγκτον είναι σαφώς η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας.

Η στρατηγική μόλις που ασχολείται με τη στρατηγική σταθερότητα με τη Ρωσία. Με τη λήξη της Συνθήκης New START, το μέλλον του ελέγχου των όπλων είναι αβέβαιο. Οι ΗΠΑ φαίνεται να προτιμούν την ελευθερία δράσης στην ανάπτυξη του στρατηγικού τους οπλοστασίου. Αυτό είναι ένα σημαντικό σημάδι. Η αρχιτεκτονική που στήριζε την πυρηνική σταθερότητα για δεκαετίες διαβρώνεται.

Για τη Ρωσία, προκύπτουν αρκετά συμπεράσματα. Πρώτον, οι ΗΠΑ υπό τον Τραμπ θα παραμείνουν γεωπολιτικός αντίπαλος για το άμεσο μέλλον, ανεξάρτητα από τυχόν τακτικές συμφωνίες, συμπεριλαμβανομένης της Ουκρανίας. Οι ελπίδες για μια μεγάλη συμφωνία ή μια «νέα Γιάλτα» είναι μη ρεαλιστικές. Η συνεργασία μπορεί να είναι δυνατή σε συγκεκριμένα ζητήματα, αλλά η αντιπαλότητα θα παραμείνει ο δομικός κανόνας.

Δεύτερον, η παρακμή της Αμερικής δεν πρέπει να υπερεκτιμάται. Οι ΗΠΑ διατηρούν τεράστια στρατιωτική, τεχνολογική και οικονομική ισχύ. Η στρατηγική του Τραμπ είναι μια προσπάθεια να σταματήσει και να αντιστρέψει τη σχετική παρακμή εδραιώνοντας τον έλεγχο στον βασικό τους τομέα και συγκεντρώνοντας πόρους εναντίον του κύριου ανταγωνιστή τους, της Κίνας. Το κατά πόσον αυτή η προσπάθεια θα πετύχει είναι ένα άλλο ερώτημα. Η εσωτερική αντίσταση και η πολιτική πόλωση θα μπορούσαν να υπονομεύσουν τη συνέχεια. Εν τω μεταξύ, θα λάβουν χώρα και μελλοντικές εκλογικές αλλαγές.

Τρίτον, η πυρηνική αποτροπή παραμένει το θεμέλιο της ρωσικής πολιτικής ασφαλείας. Εάν τα καθεστώτα ελέγχου των όπλων αποδυναμωθούν, η αξιοπιστία και η βιωσιμότητα της αποτρεπτικής δύναμης της Ρωσίας πρέπει να ενισχυθούν. Ταυτόχρονα, η ασφάλεια της Ρωσίας εξαρτάται όχι μόνο από τις εξωτερικές ισορροπίες αλλά και από την εσωτερική σταθερότητα και συνοχή. Οι περίοδοι πολιτικής μετάβασης δημιουργούν τρωτά σημεία που οι αντίπαλοι μπορούν να εκμεταλλευτούν.

Η «αποστασιοποίηση» των ΗΠΑ από την Ευρώπη δεν μειώνει την αντιπαράθεση στην ήπειρο. Η Δυτική Ευρώπη σήμερα είναι πιο εχθρική απέναντι στη Ρωσία από οποιαδήποτε άλλη στιγμή τις τελευταίες δεκαετίες. Η Μόσχα πρέπει να διατηρήσει μια στρατηγική στρατιωτικής και γεωπολιτικής αποτροπής απέναντι στα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ, συμπεριλαμβανομένης της πυρηνικής αποτροπής. Η ενσωμάτωση με τη Λευκορωσία στον τομέα της ασφάλειας καθίσταται ακόμη πιο σημαντική.

Στην Αρκτική, οι αμερικανικές φιλοδοξίες θα μπορούσαν να συγκρουστούν άμεσα με τα ρωσικά συμφέροντα. Η Μόσχα θα πρέπει να ενισχύσει τις αμυντικές της υποδομές στο βόρειο τμήμα και να προστατεύσει τη Βόρεια Θαλάσσια Οδό. Σε παγκόσμιο επίπεδο, η στρατιωτικο-τεχνική συνεργασία με την Κίνα καθίσταται ολοένα και πιο κεντρική για τη στρατηγική θέση της Ρωσίας στην Ευρασία. Στη Μέση Ανατολή, ο συντονισμός με το Πεκίνο για την υποστήριξη των δυνατοτήτων του Ιράν συμβάλλει σε μια αντιστάθμιση έναντι της πίεσης των ΗΠΑ. Η πολιτική και οικονομική υποστήριξη για κράτη όπως η Κούβα ταιριάζει επίσης σε αυτή τη λογική.

Η συνολική εικόνα είναι σαφής. Η νέα αμυντική στρατηγική των ΗΠΑ δεν αφορά την απόσυρση, αλλά την ενοποίηση και τον επαναπροσδιορισμό των προτεραιοτήτων. Σκιαγραφεί μια πιο επιλεκτική, πιο ανοιχτά βασισμένη στη βία εκδοχή της αμερικανικής ηγεμονίας. Για τη Ρωσία, αυτό σημαίνει μια παρατεταμένη περίοδο δομημένης αντιπαλότητας και περιορισμένης ρεαλιστικής συνεργασίας. Θα μεταφραστεί επίσης σε μια συνεχιζόμενη εξάρτηση από την αποτροπή. Η ανθεκτικότητα στο εσωτερικό και οι βαθύτερες συνεργασίες εκτός του δυτικού μπλοκ θα είναι απαραίτητες για την αντιμετώπιση αυτής της νέας φάσης της αμερικανικής στρατηγικής.

Πηγή: RT

Γράφει ο Γιάννης Κατσίμπας

Στους διαδρόμους του Εφετείου, ένας νέος, ταχέως ανερχόμενος ποινικολόγος πλησιάζει έναν ασπρομάλλη συνάδελφό του. «Ωραίο το κοστούμι σας, μετρ. Αλλά κάπως τριμμένο…», του λέει, χαμογελώντας του ειρωνικά. «Εμείς, ξέρετε, φορούσαμε κοστούμια από παλιά», τον αποστομώνει ο άλλος.

Μου έχει μεταφερθεί ως αληθινό περιστατικό. Ακόμα ωστόσο και να μη συνέβη, συνοψίζει την ιστορία της δικηγορίας κατά τις τελευταίες δεκαετίες.

Επισκεπτόμουν ως νέος τη θρυλική οδό Σανταρόζα. Τα μέγαρά της – «μέγαρα» αποκαλούσαν τις μεγάλες πολυκατοικίες – έβριθαν από δικηγορικά γραφεία. Στην είσοδο αντίκριζες δεκάδες ταμπέλες, ποινικολόγων, αστικολόγων, εργατολόγων – αν και οι περισσότεροι εκείνα τα χρόνια δεν στέκονταν στην ειδίκευσή τους, αναλάμβαναν ό,τι τους έφερνε ο πελάτης. Περισσότερο ή λιγότερο πετυχημένων. Αριστερών ή δεξιών. Ανθρώπων που σκίζονταν για το δίκιο των εντολέων τους και έπειτα δυσκολεύονταν, ντρέπονταν σχεδόν, να ζητήσουν αμοιβή. Και άλλων, οι οποίοι για να ασχοληθούν με μια υπόθεση απαιτούσαν προκαταβολή, «εν τη παλάμη και ούτω βοήσωμεν». Ενα κοινό στοιχείο είχαν όλοι εκείνοι οι δικηγόροι στην Ελλάδα του ’70. Ηταν καλοραμμένοι. Από έξω και από μέσα.

Τι εννοώ «καλοραμμένοι από μέσα»; Οτι διέθεταν συγκρότηση, ραχοκοκαλιά, αυστηρή αντίληψη του κοινωνικού τους ρόλου. Της συμπεριφοράς και των ορίων που επέβαλλε η θέση τους. Προφανώς δεν θα κέρδιζαν όλοι βραβείο καλοσύνης. Ούτε καν ηθικής ακεραιότητας. Μα είχαν έστω μία βιτρίνα. Ενα λούστρο. Δικηγόρο κραυγαλέα άξεστο, με χυδαίους τρόπους, προκλητικά νεόπλουτο, νοσηρά επιδειξιομανή, πάρα πολύ δύσκολα έβρισκες.

Σήμερα το επάγγελμα – αποφεύγω την πομπώδη λέξη λειτούργημα –, σε ό,τι αφορά τους διάσημους εκπροσώπους του, έχει ξεπέσει φρικτά. Τείνουν οι υπερασπιστές να μοιάσουν στους εγκληματίες τους οποίους υπερασπίζονται.

Δεν αναφέρομαι προφανώς στο σύνολο των δικηγόρων. Ούτε καν στη μεγάλη τους πλειονότητα. Μιλάω για εκείνους που χειρίζονται τις πολύκροτες υποθέσεις, συχνάζουν στα κανάλια, αγορεύουν, διαπληκτίζονται μπροστά στις κάμερες σάμπως να βρίσκονται στο δικαστήριο. Αφού χαριεντιστούν με τους οικοδεσπότες – δημοσιογράφους, μπαίνουν στα πολυτελέστατα αυτοκίνητά τους, πηγαίνουν σε πανάκριβα εστιατόρια και παραγγέλνουν βάσει της τιμής. Το ακριβότερο πιάτο, το κρασί των διακοσίων, και των πεντακοσίων ακόμα ευρώ. Κατοικούν σε επαύλεις στα προάστια. Παραθερίζουν στη Μύκονο – θα μπορούσαν και στα Χάμπτονς της Νέας Υόρκης, εκεί όμως ποιος θα τους αναγνώριζε, ποιος θα τους φωτογράφιζε για να τους βάλει στις κοσμικές στήλες; Εχουν ύφος αυτοκρατορικό, το εγώ τους ξεχειλίζει. Κατά τα άλλα είναι εντελώς κενοί.

Πώς εκτινάχθηκαν επαγγελματικά αυτά τα υβρίδια αρχοντοχωριάτη και κουτσαβάκη, τα οποία δεν διακρίνονται καν για τη νομική τους σκέψη, επιστημονικά κινούνται περί του μετρίου; Διέθεταν συνήθως το θράσος που δίνουν τα στερημένα παιδικά χρόνια. Την αίσθηση ότι η ζωή σού χρωστάει όσα σου αρνήθηκε κατά την τρυφερότερη ηλικία σου. Πως πρέπει παντί τρόπω να πάρεις το αίμα σου πίσω. Να δοξαστείς, να πλουτίσεις.

Βρέθηκαν σε μια κοινωνία που είχε χάσει τις αντιστάσεις της. Οι ευάριθμοι γνήσιοι αστοί διατελούσαν σε αμηχανία, είχαν προ πολλού πάψει να δίνουν τον τόνο, είχαν κλειστεί στον στενό τους κύκλο. Οι ανερχόμενες τάξεις, οι νέοι από την επαρχία, από τις φτωχογειτονιές, ένιωθαν ότι για να τα καταφέρουν έπρεπε να απαρνηθούν τις ρίζες τους, τον εαυτό τους. Η Αριστερά από ηθικό βαρόμετρο είχε καταντήσει εν πολλοίς άλλοθι. Δήλωνες σοσιαλιστής, κομμουνιστής, ενίσχυες οικονομικά το κόμμα και είχες το ελεύθερο να κάνεις σχεδόν τα πάντα. Οι πόρτες ήταν ανοιχτές, άντε είχαν τα λουκέτα τους ξεχαρβαλωμένα. Μπήκαν και αλώνισαν.

Υπάρχει ελπίδα να πάψει το κεφάλι του ψαριού να ζέχνει; Κάθε εποχή φτάνει, αργά ή γρήγορα, στο τέλος της. Το φρικαλέο περιστατικό ξυλοδαρμού που μας απασχολεί αυτές τις μέρες ίσως να αρχίσει να ξηλώνει τον μανδύα της ματαιοδοξίας. Ισως η κοινή γνώμη να σταματήσει να θαμπώνεται από τους μάγους των τηλεπαραθύρων, που κάνουν το άσπρο μαύρο, που φέρνουν δήθεν τούμπα δικαστές και ενόρκους. Και να τους δει όπως πράγματι είναι. Ως κλόουν.-