Είναι τμήμα ενός υποθαλάσσιου ηφαιστείου στον Ατλαντικό Ωκεανό

Η πόλη seixal βρίσκεται στη βορειοδυτική ακτή του νησιού Μαδέρα, μιας αυτόνομης περιοχής της Πορτογαλίας. Είναι μια μικρή πόλη με λίγο περισσότερους από 700 κατοίκους και αποτελεί μέρος του δήμου Porto Moniz. Το νησί είναι τμήμα ενός υποθαλάσσιου ηφαιστείου στον Ατλαντικό Ωκεανό. Οι ηφαιστειακές δραστηριότητες δημιούργησαν μια βαθιά κοιλάδα πριν από χιλιάδες χρόνια. Η ίδια η πόλη χτίστηκε τον 16ο αιώνα. Οι ηφαιστειακές δραστηριότητες στο νησί θεωρούνται σήμερα αδρανείς, σύμφωνα με το themindcircle.

Αν και δεν είναι ξεκάθαρο, κάποιοι υποστηρίζουν ότι η γραφική πόλη του Seixal πήρε το όνομά της από τα βότσαλα σε ορισμένες από τις παραλίες της, καθώς η λέξη «seixos» στα πορτογαλικά σημαίνει «βότσαλα». Άλλοι λένε ότι το όνομά της προέρχεται από μικρά δέντρα πράσινου χρώματος που συναντώνται συχνά στην περιοχή.

Η προσπάθεια για μια συνδυασμένη υπηρεσία ακριβείας επιθέσεων και αεράμυνας υπογραμμίζει πώς έχει αλλάξει ο σύγχρονος πόλεμος και πόσο μακριά πρέπει να φτάσει το Δελχί για να συμβαδίσει.

Αντλώντας διδάγματα από τις συγκρούσεις στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή, καθώς και από την επιχείρηση Sindoor της Ινδίας, η οποία οδήγησε σε πενθήμερη στρατιωτική σύγκρουση με το Πακιστάν τον Μάιο του 2025, ο Ινδικός Στρατός πρότεινε την ίδρυση της δικής του Ολοκληρωμένης Πυραυλικής Δύναμης (IRF).

Η ισχυρή γείτονας της Ινδίας, η Κίνα, διαθέτει εδώ και πολύ καιρό μια τέτοια δύναμη, που ονομάζεται Πυραυλική Δύναμη του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού (PLARF), και το Πακιστάν έχει λάβει μέτρα για να εισαγάγει κάτι παρόμοιο μετά την αποτυχία της Επιχείρησης Sindoor.

Ο Αρχηγός του Ινδικού Στρατού, Στρατηγός Upendra Dwivedi,  ανακοίνωσε ότι ο στρατός επιδιώκει να δημιουργήσει μια συνδυασμένη δύναμη πυραυλικής και αντιπυραυλικής άμυνας κατά τη διάρκεια της ενημέρωσης των μέσων ενημέρωσης για την Ημέρα του Στρατού στις αρχές αυτού του μήνα, τονίζοντας ότι ήταν «η ανάγκη της ώρας». 

«Σήμερα, οι πύραυλοι και οι ρουκέτες αλληλοσυμπληρώνονται... Εξετάζουμε μια δύναμη πυραύλων-πυραύλων, καθώς η Κίνα και το Πακιστάν έχουν ήδη συγκεντρώσει τις δικές τους πυραυλικές δυνάμεις. Και όσο πιο γρήγορα τις οργανώσουμε, τόσο καλύτερα θα είναι για την αποτελεσματικότητα της μάχης μας», τόνισε.

Νωρίτερα, ο Αρχηγός του Επιτελείου Άμυνας της Ινδίας, Στρατηγός Anil Chauhan, είχε επίσης επισημάνει την ανάγκη για μια τέτοια δύναμη σε τριμερές επίπεδο (ολοκληρωμένες επιχειρήσεις, σχεδιασμός και διοίκηση με τη συμμετοχή του Στρατού Ξηράς, του Ναυτικού και της Πολεμικής Αεροπορίας).

Δικαιολογώντας την ανάγκη για μια τέτοια δύναμη, ο αρχηγός του Ινδικού Στρατού υπογράμμισε ότι στον σύγχρονο πόλεμο, οι πύραυλοι και οι πύραυλοι έχουν γίνει αλληλένδετοι. Ενώ οι όροι χρησιμοποιούνται συχνά εναλλακτικά, ένας πύραυλος είναι ένα σύστημα πρόωσης ή ένα μη κατευθυνόμενο βλήμα, ενώ ένας πύραυλος είναι συνήθως ένα πιο σύνθετο, κατευθυνόμενο όπλο που συνήθως χρησιμοποιεί πυραυλική πρόωση για να μεταφέρει μια κεφαλή σε έναν συγκεκριμένο στόχο.

Η Μόσχα, για παράδειγμα, διαθέτει τις Ρωσικές Στρατηγικές Πυραυλικές Δυνάμεις, στις οποίες βασίζεται το κινεζικό τμήμα των ενόπλων δυνάμεων.

Το Ιράν διαθέτει τη μεγαλύτερη δύναμη αυτού του είδους στη Μέση Ανατολή. Κάποιοι στον Ινδικό Στρατό πιέζουν να ακολουθήσουν το παράδειγμα εδώ και χρόνια, αλλά τόσο το Ιράν όσο και η Ινδική Πολεμική Αεροπορία θέλουν να διοικούν ξεχωριστά τέτοια όπλα, προκειμένου να αντιμετωπίζουν συγκεκριμένους στόχους.

Οι ινδικές ένοπλες δυνάμεις διαθέτουν ένα ποικίλο οπλοστάσιο εγχώριων και κοινά αναπτυγμένων πυραύλων, συμπεριλαμβανομένων των Agni, BrahMos, Prithvi, Pralay και αρκετών άλλων. Πρόσφατα, δοκίμασαν τον κατευθυνόμενο πύραυλο μεγάλου βεληνεκούς Pinaka, ο οποίος έχει μέγιστο βεληνεκές 120 χλμ.

Επί του παρόντος, το απόθεμα πυραύλων και πυραύλων του Ινδικού Στρατού διαχειρίζεται το Σώμα Αεροπορικής Άμυνας του Στρατού και τα συντάγματα πυροβολικού. Η Πολεμική Αεροπορία και το Ινδικό Ναυτικό έχουν τα δικά τους αποθέματα. Από την αντιπαράθεση με το Πακιστάν, όπου η Ινδία χρησιμοποίησε αποτελεσματικά πυραύλους για να χτυπήσει στρατόπεδα τρομοκρατών και στρατιωτικούς στόχους βαθιά μέσα στο Πακιστάν, το Νέο Δελχί επικεντρώνεται στην ενίσχυση των δυνατοτήτων του για επιθέσεις μεγάλου βεληνεκούς.

Αγώνες με γείτονες

Το PLARF, πρώην Δεύτερο Σώμα Πυροβολικού, είναι η στρατηγική και τακτική πυραυλική δύναμη της Κίνας. Ελέγχει τους χερσαίους βαλλιστικούς, υπερηχητικούς και κρουζ πυραύλους του Πεκίνου, τόσο πυρηνικούς όσο και συμβατικούς.

Το PLARF τελεί υπό την άμεση διοίκηση της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής του Κινεζικού Κομμουνιστικού Κόμματος και έχει την έδρα του στο Πεκίνο. Διαθέτει προσωπικό 120.000 ατόμων.

Οι έξι επιχειρησιακές βάσεις (επίπεδο σώματος) αναπτύσσονται ανεξάρτητα στα πέντε θέατρα επιχειρήσεων σε όλη την Κίνα και η καθεμία ελέγχει έναν αριθμό ταξιαρχιών. Οι βάσεις είναι υπεύθυνες για τον διοικητικό έλεγχο των πυρηνικών δυνάμεων σε καιρό ειρήνης.

Ο επιχειρησιακός έλεγχος όλων των πυρηνικών δυνάμεων ευθυγραμμίζεται άμεσα με την Κεντρική Στρατιωτική Επιτροπή. Ο έλεγχος των συμβατικών πυραυλικών δυνάμεων γίνεται από τις διοικήσεις του θεάτρου επιχειρήσεων.

Από το 2024, η Κίνα διαθέτει το μεγαλύτερο οπλοστάσιο χερσαίων πυραύλων στον κόσμο. Τα περιουσιακά στοιχεία περιλαμβάνουν περίπου 400 πυραύλους κρουζ εδάφους, 900 συμβατικά οπλισμένους βαλλιστικούς πυραύλους μικρής εμβέλειας, 1.300 συμβατικούς βαλλιστικούς πυραύλους μεσαίου βεληνεκούς, 500 συμβατικούς βαλλιστικούς πυραύλους μεσαίου βεληνεκούς, καθώς και 400 διηπειρωτικούς βαλλιστικούς πυραύλους. Πολλά από αυτά τα συστήματα είναι εξαιρετικά ακριβή, επιτρέποντάς τους να καταστρέφουν στόχους ακόμη και χωρίς πυρηνικές κεφαλές.

Η Κίνα διαθέτει ένα απόθεμα περίπου 600 πυρηνικών κεφαλών και αυτός ο αριθμός θα πλησιάσει τις 1.000 έως το 2030. Το Πεκίνο όχι μόνο αναπτύσσει και εκσυγχρονίζει τα πυρηνικά του περιουσιακά στοιχεία, αλλά τα δοκιμάζει και αυτά.

Η Κίνα είναι πολύ μπροστά από την Ινδία όσον αφορά το πυραυλικό της οπλοστάσιο και την υπερηχητική τεχνολογία, καθώς προσπαθεί να καλύψει τη διαφορά και να επιτύχει ισότητα με τις ΗΠΑ και τη Ρωσία.

Η Ινδία διαθέτει περίπου 180 πυρηνικές κεφαλές, καθώς και ένα σημαντικό απόθεμα συμβατικών πυραύλων· είναι πολύ μπροστά από το Πακιστάν όσον αφορά την ποιότητα και το βεληνεκές των πυραύλων της.

Το Πακιστάν ξεκίνησε τη διαδικασία σύστασης της Διοίκησης Πυραυλικών Δυνάμεων του Στρατού (ARFC) για την ενίσχυση των δυνατοτήτων πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς αμέσως μετά τη στρατιωτική αντιπαράθεση με την Ινδία. Ο Πακιστανός πρωθυπουργός Σεχμπάζ Σαρίφ ανακοίνωσε τη σύσταση της ARFC τον Αύγουστο του 2025.

Η πρόταση για τη νέα δύναμη εγκρίθηκε σε πρόσφατη Διάσκεψη Διοικητών Σωμάτων, υπό την προεδρία του πρώτου Αρχηγού των Αμυντικών Δυνάμεων της Ισλαμαμπάντ, Στρατηγού Ασίμ Μουνίρ, με την επισημοποίησή της να αναμένεται τους επόμενους μήνες. Αποτελεί μέρος του Πακιστανικού Στρατού και έχει ως αποστολή τον έλεγχο και τη λειτουργία συμβατικών πυραύλων και πυραύλων, συμπεριλαμβανομένων πυραύλων κρουζ, βαλλιστικών και μελλοντικών υπερηχητικών πυραύλων.

Το ARFC θα ενοποιήσει συμβατικές και πυραυλικές μονάδες από διάφορους σχηματισμούς και εξειδικευμένα αποσπάσματα σε μια ενιαία επιχειρησιακή διοίκηση, αντικατοπτρίζοντας τη Διοίκηση Στρατηγικών Δυνάμεων του Πακιστάν. Θα είναι μια δύναμη υψηλής τεχνολογίας που θα στοχεύει στη βελτίωση της αποτροπής και της ικανότητας κρούσης με βάση τους πυραύλους.

Έχει σχεδιαστεί σε γενικές γραμμές σύμφωνα με την Πυραυλική Δύναμη της Κίνας, αλλά θα είναι μια τακτική και συμβατική πυραυλική δύναμη και δεν θα διαθέτει πυρηνικά όπλα. Θα αναφέρεται απευθείας στο Αρχηγείο του Στρατού στην Τσακλάλα του Παντζάμπ. Θα διαθέτει εξαρχής τους βλήματα Fatah-I, Fatah-II και Fatah-4 (πύραυλοι κρουζ βεληνεκούς 750 χιλιομέτρων υπό δοκιμή). Δεν θα είναι μια τριμερής διοίκηση, αλλά μια Στρατιωτική Διοίκηση.

Η Προτεινόμενη Ινδική Ολοκληρωμένη Πυραυλική Δύναμη

Το CDS και ο Αρχηγός του Στρατού καθοδηγούν την IRF. Το Νέο Δελχί θα ήθελε να έχει σαφή οριοθέτηση μεταξύ των στρατηγικών (πυρηνικών) και των συμβατικών πυραυλικών δυνάμεών του. Οι πυρηνικές του δυνατότητες θα παραμείνουν υπό τη Διοίκηση Στρατηγικών Δυνάμεων.

Οι συμβατικοί πύραυλοι και οι πύραυλοι μεγάλου βεληνεκούς θα μπορούσαν να ενσωματωθούν υπό μια ενιαία διοίκηση, η οποία θα αποτελείται από συστήματα όπως ο εκτοξευτής πολλαπλών κάννων Pinaka (σήμερα 120 χλμ.), ο τακτικός βαλλιστικός πύραυλος Pralay (έως 500 χλμ.) και οι υπερηχητικοί πύραυλοι κρουζ BrahMos επίγειας βάσης (σήμερα 400 χλμ.) ικανοί να επιτύχουν υψηλό και αποφασιστικό αντίκτυπο. Τα περισσότερα από αυτά θα προέρχονται από το απόθεμα του Ινδικού Στρατού, το οποίο ο Ινδικός Στρατός διστάζει να αποδεσμεύσει.

Οι πύραυλοι αέρος θα παραμείνουν στην Ινδική Πολεμική Αεροπορία, η οποία αναμένεται να αποσύρει τους βαλλιστικούς πυραύλους μικρού βεληνεκούς Prithvi-II και τη μονάδα πυραύλων κρουζ BrahMos με χερσαία βάση. Ομοίως, οι πύραυλοι παράκτιας και θαλάσσιας εκτόξευσης θα παραμείνουν μέρος του Ινδικού Ναυτικού. Θα χρειαστεί σαφήνεια στη δομή Διοίκησης και Ελέγχου. Θα είναι επικεντρωμένη στον Στρατό ή θα αποτελείται από τρεις υπηρεσίες υπό την Επιτροπή Αρχηγών Επιτελείου;

Με τους επιμέρους κλάδους των υπηρεσιών να ελέγχουν σημαντικούς πυραυλικούς πόρους, καθώς και πυροβολικό μεγάλου βεληνεκούς, θα προσθέσει αυτό πολυπλοκότητα στη διαχείριση της τακτικής περιοχής μάχης; Αυτό θα πρέπει να αξιολογηθεί.  

Ένα άλλο ζήτημα είναι η χρήση πυρηνικών όπλων εντός της Ολοκληρωμένης Πυραυλικής Δύναμης. Ζητήματα όπως το πυρηνικό δόγμα και η συμβατική ασυμμετρία απαιτούν από την Ινδία να ενισχύσει την συμβατική της αποτροπή. Η Ινδία έχει υιοθετήσει και ακολουθεί την πολιτική «Καμία Πρώτη Χρήση» (NFU) για τα πυρηνικά της όπλα.

Το Πακιστάν δεν ακολουθεί την NFU και, αντίθετα, έχει καταστήσει σαφές ότι θα χρησιμοποιήσει πυρηνικά όπλα ως απάντηση στην συμβατική και πυρηνική επιθετικότητα της Ινδίας. Αυτό το μέτρο έχει ως στόχο να αποτρέψει την συμβατική ανωτερότητα της Ινδίας. Η Κίνα διατηρεί την NFU και απολαμβάνει πλεονέκτημα τόσο συμβατικής όσο και συμβατικής ισχύος έναντι της Ινδίας.

Το PLARF, ελέγχοντας τόσο τους συμβατικούς όσο και τους πυρηνικούς πυραύλους, δημιουργεί ασάφεια για τους αντιπάλους της Κίνας. Επιπλέον, το Πεκίνο έχει τοποθετήσει τους τακτικούς και στρατηγικούς πυρηνικούς πυραύλους του στις ίδιες τοποθεσίες, περιπλέκοντας περαιτέρω τα αντίποινα.

Στην Ινδία, οι πυρηνικοί πύραυλοι ελέγχονται από τη Διοίκηση Στρατηγικών Δυνάμεων και πολιτικοί οργανισμοί όπως το Υπουργείο Ατομικής Ενέργειας και ο Οργανισμός Έρευνας και Ανάπτυξης Άμυνας (DRDO) εξακολουθούν να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στις διαδικασίες φύλαξης και αποδέσμευσης που σχετίζονται με πυρηνικά όπλα.

Εκτός από την Κίνα, οι περισσότεροι στρατοί έχουν διατηρήσει σαφώς διαχωρισμένες τις στρατηγικές και τις τακτικές πυραυλικές δυνάμεις. Στην περίπτωση της Κίνας, η Κεντρική Στρατιωτική Επιτροπή ελέγχει όλα τα πυρηνικά όπλα, αλλά δεν διαθέτουν ξεχωριστή στρατηγική δύναμη.

Η Ινδία έχει πολλά παγκόσμια μοντέλα πυραυλικών δυνάμεων προς μελέτη. Η δομή θα πρέπει επίσης να είναι ινδοκεντρική. Θα ενισχύσει η IRF τις δυνατότητες της Ινδίας σε περιοχές άρνησης πρόσβασης  ( A2AD ) κατά μήκος των Ιμαλαΐων και στα δυτικά σύνορά της; Θα είναι πιο οικονομικά αποδοτική; Θα ενισχύσει την αποτροπή; Αυτά είναι ζητήματα που πρέπει να διευθετηθούν πριν από το άλμα.

Οι συμβατικοί πόλεμοι λαμβάνουν χώρα πλέον υπό πυρηνική επιρροή. Ως εκ τούτου, ακόμη και τα πυρηνικά όπλα πρέπει να επενδύσουν πιο ενεργά σε συμβατικές δυνατότητες. Η Ινδία συνεχίζει να υποφέρει από τους πολέμους δι' αντιπροσώπων που διεξάγουν τόσο η Κίνα όσο και το Πακιστάν. Η δημιουργία της IRF της Ινδίας προτείνεται για την ενίσχυση της ικανότητας πολέμου χωρίς επαφή. Σκοπός της είναι να παρέχει αποτροπή. Το πώς θα αυξήσει στην πραγματικότητα την αποτροπή σε σχέση με τις τρέχουσες δομές δυνάμεων δεν είναι σαφές και χρειάζεται περισσότερη συζήτηση.

Συνοψίζοντας, οι συνεχιζόμενες συγκρούσεις στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή έχουν υπογραμμίσει σθεναρά τον αυξανόμενο ρόλο των πυραύλων και των μη επανδρωμένων αεροσκαφών στον σύγχρονο πόλεμο. Οι δύο γείτονες αντίπαλοι της Ινδίας, η Κίνα και το Πακιστάν, διαθέτουν ήδη ειδικές Πυραυλικές Δυνάμεις. Με την Ινδία να αντιμετωπίζει μια απειλή σε δύο μέτωπα, είναι καιρός το κατεστημένο ασφαλείας της να αναλύσει την τρέχουσα αντίσταση στη δημιουργία μιας συνδυασμένης δύναμης.

Πηγή: RT

Ήρθε από την Τασκένδη, ήθελε να γίνει νευροεπιστήμονας αλλά τελικά την κέρδισε η ηθοποιία. Ένα ατύχημα έκοψε τη ζωή της στα δύο. Ξεκίνησε πάλι, δεν είδε ποτέ την αναπηρία της μοιρολατρικά και έγινε μια από τις πιο αγαπημένες ηθοποιούς της Ελλάδας. Η Μαρίσσα Τριανταφυλλίδου αφηγείται τη ζωή της

εννήθηκα στην Τασκένδη του Ουζμπεκιστάν το 1975. Το 1982 φτάσαμε από τη Μόσχα στη Θεσσαλονίκη και η ανάμνηση αυτού του ταξιδιού με έκανε να λατρέψω τα τρένα – όνειρό μου είναι να ταξιδέψω με τον Υπερσιβηρικό. Όσο υπήρχε το τρένο Θεσσαλονίκη-Κωνσταντινούπολη, το έπαιρνα συνέχεια.

• Στην Ελλάδα ήρθαμε με τη μαμά, τον μπαμπά και τον αδερφό μου μετά τη Μεταπολίτευση, οι γονείς μου ήταν δεύτερης γενιάς πολιτικοί πρόσφυγες. Από την Τασκένδη θυμάμαι τις φλαμουριές στους δρόμους, το φως και το άρωμα που είχαν, θυμάμαι πολύ μεγάλες μουριές, τα δέντρα. Ίσως αυτός είναι ο λόγος που λατρεύω τις νεραντζιές, για το χρώμα και τη μυρωδιά τους, είναι το πιο αγαπημένο μου πράγμα στην Αθήνα.

• Ο πατέρας μου ήταν μηχανολόγος μηχανικός και η μαμά μου μηχανικός υδροτεχνικών έργων. Όταν ήρθαμε στην Ελλάδα δεν υπήρχε αυτή η εξειδίκευση και η μητέρα μου αργότερα έδωσε εξετάσεις και πήρε το πτυχίο του πολιτικού μηχανικού. Στην αρχή, ο πατέρας μου δούλευε στα σφαγεία και η μητέρα μου καθάριζε γραφεία. Αργότερα δημιουργήθηκαν οι τεχνικές υπηρεσίες στους δήμους, έτσι η μητέρα μου άρχισε να εργάζεται στον δήμο Αμπελοκήπων και ο πατέρας μου στην τεχνική υπηρεσία του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου, και από εκεί συνταξιοδοτήθηκε – μάλιστα, προτού πεθάνει έγινε και διδάκτορας.

«Το να αποδέχεσαι ότι δεν έχεις τον έλεγχο είναι η μεγαλύτερη δύναμη, όπως και το να μοιράζεσαι την ευαλωτότητα και την ευθραυστότητά σου. Πρόσφατα συνειδητοποίησα ότι αυτή είναι η δύναμή μου, μου δίνει μια άλλου είδους ελευθερία».

• Ελληνικά μιλούσαμε πάντα, γιατί ο παππούς μου ήταν δάσκαλος ελληνικών. Η δεύτερη γλώσσα ήταν τα ρωσικά. Εγκατασταθήκαμε στη Θεσσαλονίκη και ενσωματωθήκαμε πολύ γρήγορα στο νέο περιβάλλον, πήγαμε σχολείο, γύρω μας έμενε όλη η οικογένεια, δεν είχαμε προβλήματα προσαρμογής. Αυτό, βέβαια, που θυμάμαι είναι ότι οι γειτόνισσες στις αρχές ρωτούσαν συνέχεια τη μαμά μου αν είμαστε άρρωστοι με τον αδερφό μου, γιατί τρώγαμε για πρώτο πιάτο σούπα και πίναμε τσάι.

• Όταν ήρθαμε στην Ελλάδα, ήμουν επτά ετών και ήξερα να κάνω αριθμητικές πράξεις, τα μαθηματικά ήταν το ατού μου, αλλά στη γλώσσα δεν ένιωθα επαρκής και διάβαζα συνέχεια. Η μαμά μου στη Δ’ δημοτικού μού έκανε δώρο τον «Φάουστ», τρεις τόμους, για τα γενέθλιά μου. Και μέχρι να τελειώσω το δημοτικό είχα διαβάσει όλο τον Ιούλιο Βερν. Μεγαλώνοντας την ευγνωμονώ βέβαια τη μητέρα μου, αλλά τότε κάναμε συμβούλιο με τον αδερφό μου και είπαμε στους γονείς μας «διαλέξτε μια γιορτή μέσα στον χρόνο που δεν θα μας κάνετε δώρο βιβλία».

• Στο σχολείο ήμουνα πολύ καλή μαθήτρια, αλλά στο λύκειο αποφάσισα ότι με κούρασε να είμαι το καλό παιδί και σταμάτησα να διαβάζω όσο τα προηγούμενα χρόνια, οπότε από 19,5 άρχισα να βγάζω 17άρια. Δεν με είχε χτυπήσει η εφηβεία, αυτή την πέρασα πολύ καθυστερημένα, μετά τα είκοσι. Αυτό που ήθελα ήταν να γίνω νευροεπιστήμονας, είχα προετοιμαστεί να πάω στο Παρίσι και να ξεκινήσω κάνοντας Ψυχολογία. Είχα φτιάξει τα χαρτιά μου για να φύγω, μέχρι που η μαμά μου και μια φίλη μου, η Μαρίνα, που είναι ο βράχος μου μέχρι σήμερα, με έπεισαν να δώσω εξετάσεις στη δραματική σχολή. Αυτό που μοιάζει παράδοξο να έχει συμβεί σε ένα ελληνικό σπίτι, στο δικό μας έμοιαζε φυσικό και εξηγείται, γιατί η μαμά μου μεγάλωσε σε μια χώρα και σε ένα πλαίσιο που το να είσαι καλλιτέχνης είναι συνώνυμο της ύψιστης καλλιέργειας, θεωρείται αξίωμα. Για τη μητέρα μου, που αγαπούσε την όπερα, πήγαινε στο θέατρο, το να είναι κάποιος ηθοποιός στην οικογένειά μας ήταν τιμή.

• Έδωσα λοιπόν εξετάσεις στο Κρατικό και πέρασα. Εκεί έκανα τις σπουδές μου και από εκεί αποφοίτησα. Ήταν πολύ ωραία χρόνια, γιατί είχαμε την τύχη να έχει έρθει στο Κρατικό ο Βασίλης Παπαβασιλείου, αυτός ο υπέροχος άνθρωπος, η επιτομή της γνώσης, της αίσθησης, της αισθητικής. Θυμάμαι την ημέρα που έδωσα εξετάσεις να ακούω τη χαρακτηριστική φωνή του από το βάθος να ρωτάει «ποδόσφαιρο ξέρετε;» και όταν απάντησα «είμαι πολύ καλή τερματοφύλακας», συνέχισε με την ερώτηση-παγίδα «ποια είναι η αγαπημένη σας ελληνική ταινία;». Εγώ δεν είχα δει ελληνικές ταινίες, δεν βλέπαμε τηλεόραση στο σπίτι, σε μεγάλη ηλικία είδα τις ταινίες της Αλίκης, τη Ρένα Βλαχοπούλου. Θυμάμαι το γέλιο του μέσα στο σκοτάδι, όταν του είπα ότι δεν έχω δει ελληνικές ταινίες. Είχαμε δει όμως όλο τον Ταρκόφσκι.

• Άλλαξαν τότε πολλά πράγματα, και στο θέατρο και στη σχολή. Άλλαξε ο τρόπος που μαθαίναμε και όλη η προσέγγιση στην υποκριτική κι αυτό είχε μεγάλο ενδιαφέρον.

• Ένα βράδυ στον Μύλο, από τον Γιώργο Χριστιανάκη γνώρισα τον Νίκο Τριανταφυλλίδη που έκανε το «Μαύρο Γάλα» και έψαχνε ένα κορίτσι για να παίξει στην ταινία. Έτσι, κατέβηκα στην Αθήνα τον Οκτώβριο του 1998 για να κάνω τα γυρίσματα. Έμενα σε ένα ισόγειο στη Δαμάρεως, στο Παγκράτι, και είχα πάθει σοκ με την Αθήνα. Είχα ερωτευθεί το φως και το κλίμα της, που έχει αλλάξει σήμερα δυστυχώς, και ένιωθα σαν να είμαι στον Παράδεισο. Κάθε μέρα που έβγαινα από το σπίτι μου ένιωθα να με λούζει ένα φως ιαματικό. Στα γυρίσματα γνώρισα τον πρώτο μου άντρα· μείναμε αρχικά στην Κυψέλη, κάναμε τα δυο παιδιά μας, μετά μετακόμισα στο Θησείο και ζήσαμε εκεί για χρόνια, στην Επταχάλκου – έχω απίστευτες αναμνήσεις, τη λατρεύω αυτήν τη γειτονιά. Τα τελευταία χρόνια μένω στου Φιλοπάππου. Αυτή ήταν η «βόλτα μου» στην πόλη, που είναι πόλη μου πια, εδώ έχω γεννήσει τις κόρες μου, έχω πενθήσει ανθρώπους που αγαπώ, έχω κλάψει, έχω γελάσει, έχω κερδίσει και έχω χάσει πάρα πολλούς φίλους.

• Μετά το «Μαύρο Γάλα», άρχισα να δουλεύω στο ταμείο του θεάτρου Σφενδόνη με την Άννα Κοκκίνου. Ήταν η πρώτη μου δουλειά στην Αθήνα. Στη συνέχεια έγινα και ταξιθέτρια. Η πρώτη μου θεατρική δουλειά ήταν στο ίδιο θέατρο, ως βοηθός του Κωνσταντίνου Γιάνναρη που σκηνοθέτησε την παράσταση «Κοκτό-Ντίκινσον-Μπέκετ».

• Η πρώτη παράσταση που έπαιξα στην Αθήνα ήταν το «Δεκαήμερο των γυναικών». Εκεί λοιπόν γνωριστήκαμε – έκανες ένα θέμα για το ελληνικό θέατρο και μου είπες «ποτέ δεν θα γράψουν το “Μαρίσσα” με δύο σίγμα», και επαληθεύτηκες. Σπανίως γράφουν σωστά το όνομά μου, κάθε φορά που το βλέπω θυμάμαι αυτήν τη σκηνή και γελάω. Μετά έκανα τη Νίνα στον «Γλάρο» του Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου και ανάμεσα σε αυτές τις παραστάσεις γέννησα και τα παιδιά μου. Δεν φοβήθηκα ποτέ ότι το να γίνω μητέρα θα ανέκοπτε την καριέρα μου. Δεν ήμουνα ποτέ πολύ φιλόδοξη, ίσως γιατί αυτή η δουλειά δεν ήταν το όνειρό μου. Εγώ αγάπησα το θέατρο γιατί με απελευθέρωνε η διαδικασία, όχι το αποτέλεσμα. Δεν με ενδιέφερε η δημοσιότητα και ένιωθα και κάπως αμήχανα όταν με αναγνώριζαν.

• Εν τω μεταξύ χώρισα, συνέχισα να δουλεύω, έκανα έναν ρόλο στο «Δέκα» του Καραγάτση, που ήταν μεγάλη παραγωγή και εκεί με είδε πολύς κόσμος. Με φώναξε ο Θωμάς Μοσχόπουλος να παίξω στη «Δωδέκατη Νύχτα». Σε αυτή την παράσταση γνώρισα τον Νίκο Καραθάνο που έχω την τύχη να είναι φίλος μου, ένα από τα πιο σημαντικά πρόσωπα στη ζωή μου.

• Τελείωσαν οι παραστάσεις, δυο μέρες αργότερα ξεκίνησαν οι πρόβες με τον Βίκο Ναχμία για το Φεστιβάλ Αθηνών στην Πειραιώς 260, το 2010, και εκεί έπαθα το ατύχημα. Κάναμε μια παράσταση με συρραφή μονολόγων της Κασσάνδρας, που θα ανέβαινε σε έναν χώρο που από τότε δεν ξαναμπήκε σε λειτουργία – ήταν ένα συνεργείο δίπλα στο Κτίριο Η. Η παράσταση θα ξεκινούσε με ένα δίστιχο της Κλυταιμνήστρας και στο διάλειμμα της πρόβας ήθελα να δοκιμάσω αν μπορεί η Κλυταιμνήστρα να εμφανιστεί πάνω στον τοίχο, να τσεκάρω την πρόσβαση. Και έπεσα.

• Την ώρα που έπεφτα ένιωσα τη διαστολή του χρόνου, σαν να έπεφτα πολύ αργά. Η επόμενη ανάμνηση, επειδή έπεσα από τη μεριά της Καλών Τεχνών και δεν μπορούσαν να με δουν, ήταν η φωνή του Βασίλη Καραμπούλα που με φώναζε, με έψαχνε. Εγώ είχα παραλύσει από τον λαιμό και κάτω και δεν μπορούσα να φωνάξω. Ένιωσα να πεθαίνω, έβλεπα σε φλασιές όλη τη ζωή μου. Το αμέσως επόμενο που θυμάμαι είναι ο Βασίλης να έχει βγάλει το κεφάλι του πάνω από τον τοίχο και να φωνάζει «Μαρισσάκι, εδώ είμαι» και να χαμογελάει. Σε εκείνη τη φάση σκέφτηκα «με βρήκανε», γιατί είχα πέσει σε ένα δυσπρόσιτο σημείο που από τότε έχω πάει πολλές φορές να το δω. Στην αρχή πάθαινα κρίση πανικού και ταχυκαρδία. Πήγα πρόσφατα πάλι, αλλά τώρα κοιτάζω το μέρος και λέω με ψυχραιμία «από εδώ ξεκίνησε η νέα μου ζωή».

• Είχα ξεκινήσει πρόβες αλλά δεν με είχαν ασφαλίσει ακόμα, με αποτέλεσμα να μην μπορώ να πάρω ούτε αποζημίωση, ούτε θεωρήθηκε εργατικό ατύχημα αυτό που μου συνέβη. Το λέω σε όλους πλέον: μην ξεκινάτε ούτε για περίπατο ανασφάλιστοι. Γιατί δεν ενδιαφέρθηκε κανένας, ούτε οι άνθρωποι με τους οποίους δούλευα ούτε το φεστιβάλ, πρακτικά. Έχω κάνει μια μεγάλη διαδρομή, έχω συγχωρέσει πια και έχω αποδεχτεί. Τα παιδιά μου ήταν το κίνητρό μου για να συνεχίσω και να βρίσκω δύναμη, να λέω ότι δεν νιώθω τα πόδια μου αλλά θα περπατήσω, γιατί είχε επανέλθει η κινητικότητα, η αίσθηση στο δεξί μου πόδι όμως δεν έχει επανέλθει ακόμα και σήμερα.

• Η νέα μου ζωή άρχισε στο ΚΑΤ. Ήμουν παράλυτη από τον λαιμό και κάτω και σιγά σιγά άρχισα να ανακτώ την κίνηση στα χέρια, αλλά από τον αφαλό και κάτω δεν είχα καμία αίσθηση. Το νοσοκομείο είναι μία από τις πιο συγκλονιστικές εμπειρίες της ζωής μου, γιατί ο αδελφός μου, αυτός ο καταπληκτικός άνθρωπος, συντόνισε μια μεγάλη ομάδα ανθρώπων. Από το νοσοκομείο μέχρι τώρα έχασα και κέρδισα πολλούς ανθρώπους, φίλους και οικογένεια. Είναι σαν να ξαναγεννήθηκα, τα έμαθα όλα από την αρχή: να περπατάω, να τρώω, να πλένω τα δόντια μου.

• Φέτος λοιπόν είναι ο πρώτος χρόνος που αποφάσισα ότι κουράστηκα να δείχνω κάτι άλλο από αυτό που είμαι ή να μη λέω στους άλλους αυτό που διαχειρίζομαι και μου συμβαίνει ή να θεωρώ ότι οι άλλοι δεν πρέπει να καταλάβουν τον βαθμό της αναπηρίας που έχω ή με ποιο τρόπο διαχειρίζομαι ζητήματα και αισθητικά και ψυχολογικά, που συνήθως τα αφήνουμε τελευταία.

• Αλλάζοντας αυτό, άλλαξαν και οι δυναμικές με τους γύρω μου. Μαλάκωσε ο τρόπος με τον οποίο φερόμουν στον εαυτό μου για να αντεπεξέλθει σε κάτι που δεν ήμουνα. Ήθελα να δείχνω ότι είμαι δυνατή, ότι μπορώ να δουλεύω, και όταν δεν ένιωθα καλά αποσυρόμουν, δεν με έβλεπε άνθρωπος. Ενώ τώρα με βλέπουν και με αγαπούν όπως και να είμαι, κι αυτό είναι υπέροχο όταν συμβαίνει.

• Η αποθεραπεία μου κρατά μέχρι σήμερα και θα συνεχιστεί για πάντα. Ωστόσο ξεκίνησα να δουλεύω πολύ γρήγορα γιατί ήθελα να έχω κίνητρο να είμαι εκτός σπιτιού. Αντιστεκόμουν σε αυτό που μου είχε συμβεί, αλλά ήταν τα παιδιά μου αυτά που με οδηγούσαν προς τα εμπρός, ήθελα να είμαι εκεί, όσο μπορούσα, με μια περιορισμένη λειτουργία του σώματος, χωρίς μιζέρια και δυστυχία. Ακόμα και σήμερα, δεν μου έχει περάσει από το μυαλό να αναρωτηθώ «γιατί σε μένα;».

• Πολύ αργότερα, πέντε χρόνια μετά, έπαθα κατάθλιψη όταν μου είπαν ότι δεν υπάρχει περίπτωση να γίνω καλύτερα. Πίστευα ότι θα γυρίσω εκεί που ήμουν παλιά. Όσο το σκέφτομαι τώρα, ήθελα να είμαι ο άνθρωπος που ήμουν πριν, το πάλευα πολύ, αλλά αυτό είναι κάτι που δεν συμβαίνει στη ζωή, δεν είμαστε το ίδιο ούτε με αυτό που ήμασταν το προηγούμενο λεπτό. Εκεί κατέρρευσα. Και από εκεί ξεκίνησε και η φάση της αποδοχής.

• Και έτσι πέρσι, έπειτα από δεκαπέντε χρόνια, έπαιξα ξανά στο θέατρο, στον «Χορό των εραστών» του Τιάγκο Ροντρίγκες. Δεν θα το έκανα αν δεν ήταν η Στέγη, που μου είπαν «δεν θέλουμε να ανησυχείς, γιατί αν μια μέρα δεν μπορείς να παίξεις, δεν θα παίξεις». Όταν διάβασα αυτό το κείμενο σκέφτηκα «είμαι κομμάτι αυτού του κειμένου». Ήθελα να το κάνω και εκείνοι μου έδωσαν μια ελευθερία, γιατί εγώ ένιωθα ότι δεν θα ήμουν συνεπής, ότι μια μέρα δεν θα μπορούσα να σηκωθώ ή να περπατήσω και δεν ήθελα να πάρω μια τέτοια ευθύνη. Και φυσικά, έπαιξε ρόλο σε αυτή την απόφαση το ότι θα ήμασταν μαζί με τον Νίκο. Αυτό λοιπόν, το να μπορώ να είμαι ο άνθρωπος που είμαι τώρα και ενώ είμαι πάνω στη σκηνή να μοιράζομαι αυτό που είμαι και ταυτοχρόνως να εκφράζομαι μέσα από αυτό το κείμενο, ήταν το τελικό στάδιο της αποθεραπείας μου.

• Είμαι άνθρωπος που δεν θυμώνει – όσοι με γνωρίζουν, το γνωρίζουν κι αυτό. Για πολλά χρόνια δεν είχα θυμό ούτε γι’ αυτό που μου συνέβη. Το στάδιο του θυμού το πέρασα πριν από τέσσερα χρόνια – θύμωσα γιατί δεν φρόντισα όσο έπρεπε τον εαυτό μου. Θύμωσα γιατί έπρεπε να γίνουν κάποια πράγματα, κάποιες κινήσεις, για να έχω συνεχή φροντίδα, που εγώ δεν ήμουν σε θέση, λόγω της κατάστασής μου, να κάνω ώστε να πλαισιωθώ με έναν τρόπο σταθερό και μόνιμο. Θα έπρεπε να έχουν γίνει κάποιες κινήσεις νομικά, ώστε να μπορώ να παίρνω και αποζημίωση και κάποιο επίδομα. Όλα αυτά τα χρόνια υπήρχε φροντίδα, αλλά από ανθρώπους μεμονωμένους –από την καλοσύνη των ξένων, όπως λέω–, από ανθρώπους που έγιναν οικογένειά μου και έσπευσαν να μου πληρώνουν ακόμα και το νοίκι. Αυτό ήταν δώρο, αλλά δεν ήταν και σωστό. Όταν συμβαίνει κάτι τέτοιο, δεν είναι μόνο τα ιατρικά που τρέχουν, τρέχει όλη η ζωή και οι ανάγκες της.

• Όταν βγήκα από το ΚΑΤ, ήθελα και ξεκίνησα να δουλεύω σύντομα. Έκανα κάποιες ταινίες, το «Wasted Youth» του Αργύρη Παπαδημητρόπουλου – μάλιστα επέστρεψα στο ΚΑΤ για να κάνουμε τα γυρίσματα, που τα έκανα με κηδεμόνα, δεν περπατούσα ακόμα κανονικά. Πήρα τηλέφωνο τον Νίκο και του είπα ότι ήθελα να δουλέψω μαζί του στο «Δεκαήμερο», ως βοηθός του – είχα το θέμα με την κατάθλιψη και ήθελα να ξεκολλήσω, να αναλάβω κάποιες ευθύνες. Κι έτσι έκανα restart. Ήρθαν σαν ευχή και το «Mom’s Movie» της Στέλλας Κυριακοπούλου και το «Xenia» του Πάνου Κούτρα και το «Στο σπίτι» του Θανάση Καρανικόλα. Έτσι πήρα θάρρος, συνέχισα να δουλεύω σταθερά με τον Νίκο. Πηγαινοερχόμουν για δυο χρόνια σε μια κλινική στη Γερμανία, έκανα την ταινία «Η δουλειά της» και μετά ήρθε ο Covid.

• Ετοιμαζόμασταν τότε να κάνουμε τη «Μέσα Χώρα» στη Λυρική, αλλά όλα σταμάτησαν και μείναμε πολλοί άνθρωποι χωρίς δουλειά και χωρίς χρήματα. Ξεκίνησα τότε να διδάσκω και συνειδητοποίησα ότι είναι ένα από τα πράγματα που λατρεύω. Έκανα το «Dodo» με τον Πάνο Κούτρα, είχε αρχίσει να ανθίζει και η τηλεόραση, οπότε κάναμε με τον Χριστόφορο το «Maestro» και συνεχίζουμε.

• Νιώθω πολύ τυχερή που είμαι στο «Maestro» και στον «Χορό των εραστών», γιατί είμαι και στις δύο περιπτώσεις σε ένα πλαίσιο πολύ συμπεριληπτικό. Εκτιμώ αφάνταστα το πώς διαχειρίζονται οι άνθρωποι την αναπηρία μου. Έχω την τύχη να μπορώ να δουλεύω με έναν τρόπο που με κάνει και δυναμώνω ακόμα περισσότερο.

• Τον Γιώργο Δούσο, τον άντρα μου, για τον οποίο μπορώ να μιλάω με τις ώρες, τον γνώρισα στην «Οπερέτα» του Γκομπρόβιτς, όταν δούλευα με τον Νίκο στο Εθνικό – ήταν μουσικός στην παράσταση, πολυοργανίστας.

• Δεν πίστευα ότι θα μπορούσα να ανοίξω ένα νέο κεφάλαιο στη ζωή μου, το είχα αποκλείσει και πριν από το ατύχημα, γιατί είχα χωρίσει, είχα τα παιδιά μου, είχα φτιάξει ένα οχυρό για να μπορώ να είμαι ασφαλής. Το να βάλω έναν σύντροφο στη ζωή μου το θεωρούσα απίθανο, και ούτε το έψαχνα. Κάποιες φορές σκέφτομαι ότι όλα αυτά μού συνέβησαν για να μπορώ να καταλάβω τι είναι η πραγματική αγάπη, τι σημαίνει να συνδέεσαι πολύ βαθιά και ουσιαστικά με έναν άνθρωπο.

• Πριν από το ατύχημα είχα μια έπαρση, νόμιζα ότι μπορώ να τα κάνω όλα, ότι ήμουν άτρωτη, δούλευα σε τρεις δουλειές και μας συντηρούσα, πίστευα ότι τίποτα δεν μπορεί να με αγγίξει και να με ρίξει, ότι είμαι δυνατή και μπορώ να καταφέρω μόνη μου τα πάντα. Αυτή η πίστη, φυσικά, διαλύθηκε. Και δεν έχω μεγαλύτερη ευγνωμοσύνη στη ζωή μου για κάτι άλλο, πέρα από το ότι αυτή η πίστη συντρίφτηκε. Είναι η μεγαλύτερη αποκάλυψη της ζωής μου, να καταλάβω τι σημαίνει πραγματικά να μοιράζεσαι, να ζητάς και να δέχεσαι βοήθεια και να μπορείς να δέχεσαι την αγάπη, δεν είναι καθόλου εύκολο.

• Αυτή η πίστη που χάθηκε, αντικαταστάθηκε από μια πίστη στη ζωή, από τη βαθιά αίσθηση  της εμπιστοσύνης που πριν δεν την είχα. Πριν, πίστευα στη δύναμη τη δική μου, ότι μπορώ και θέλω να ορίζω τα πράγματα όπως θέλω εγώ. Το να αποδέχεσαι ότι δεν έχεις τον έλεγχο είναι η μεγαλύτερη δύναμη, όπως και το να μοιράζεσαι την ευαλωτότητα και την ευθραυστότητά σου. Πρόσφατα συνειδητοποίησα ότι αυτή είναι η δύναμή μου, η ομολογία του ότι μπορώ να είμαι τρωτή· είναι μια άλλου είδους ελευθερία, αλλά ως γυναίκα δύσκολα θα μπορούσα να το ομολογήσω νωρίτερα, η επιβίωσή μας είναι ένας γολγοθάς.

• Υπάρχει μια ημερομηνία, η 27η Απριλίου, η ημέρα του ατυχήματός μου, που κάθε χρόνο κάνω κάτι που δεν έχω ξανακάνει. Αυτή την ημερομηνία επέλεξε ο Γιώργος το 2020 να μου κάνει πρόταση γάμου και ζήτησε το χέρι μου από τις κόρες μου. Και πέρσι καταφέραμε, δεκαπέντε χρόνια από το ατύχημα, να κάνουμε τον γύρο της Ισλανδίας, που ήταν το όνειρό μας.

• Η ζωή σήμερα είναι γαλήνια, χαρούμενη, και το πιο φοβερό είναι κάτι που δεν μπορούσα να φανταστώ, ότι κάθε πρωί που ξυπνάω θα βλέπω τον Γιώργο και θα νιώθω ότι είναι η πρώτη μέρα που τον γνωρίζω, ότι έχω τον ίδιο ενθουσιασμό ξυπνώντας με αυτόν τον τύπο δίπλα μου.

• Ένα μεγάλο παράθυρο στη ζωή μας είναι η τέχνη. Ζούμε μέσα στη μουσική. Ο τελευταίος δίσκος του Γιώργου λέγεται «lupus», το ακρωνύμιο του «love upon pain upon suffering», που καταγράφει μουσικά αυτά που μου συμβαίνουν, γιατί τα τελευταία τρία χρόνια διαγνώστηκα και με λύκο. Η μεγάλη μου αγάπη και επιρροή είναι ο Ραχμάνινοφ. Ο ρυθμός του, ειδικά στα πρελούδια, είναι, νομίζω, ο εσωτερικός μου ρυθμός. Και η ποίηση της Έμιλι Ντίκινσον είναι οι λέξεις που δεν έχω εκφέρει με αυτόν τον τρόπο. Υπάρχει και ένα άλλο όνομα που από τότε που με θυμάμαι μέχρι σήμερα ακούω, η Λένα Πλάτωνος. Και μια άλλη ακόμα σπουδαία γυναίκα, η Τρέισι Έμιν: παρακολουθώ στο Instagram τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζεται τα ζητήματα της υγείας της και τη ζωή της και για μένα αποτελεί ένα παράδειγμα που με βοήθησε πολύ να διαχειριστώ και την περίπτωσή μου.

Πηγή: lifo