Το πώς διαμορφώνονται τα πολιτικά διλήμματα και το ποιος εκπροσωπεί τους πόλους της αντίθεσης το αποφασίζει η ίδια η πραγματικότητα όχι το πολιτικό γινάτι του κάθε πολιτικού

Η δημοκρατία έχει ανάγκη την πόλωση και την ύπαρξη πραγματικών πολιτικών διλημμάτων. Και αυτό γιατί σε μια δημοκρατική εκλογική διαδικασία επιλέγουμε σε ποια κατεύθυνση θα κινηθεί η χώρα. Κάνουμε επιλογές για τις πολιτικές που θέλουμε να εφαρμοστούν και για το ποια κοινωνικά συμφέροντα και ευρύτερα ανάγκες θα εξυπηρετηθούν από αυτές τις πολιτικές.

Σήμερα, στη χώρα έχουν διαμορφωθεί αντικειμενικά οι όροι ενός κρίσιμου πολιτικού διλήμματος. Μιας βασικής πολιτικής επιλογής. Δυο διαφορετικών δρόμων για το ποια χώρα και κοινωνία θέλουμε να διαμορφώσουμε.

Από την άλλη, είναι ένα πολύ πλατύ αίτημα πολιτικής αλλαγής, που εκφράζει την ανάγκη για αναδιανομή πλούτου, στήριξη των λαϊκών στρωμάτων και της μεσαίας τάξης, αποκατάσταση της δημοκρατίας και της ανεξαρτησίας των θεσμών, καταπολέμηση της γενικευμένης διασπάθισης ευρωπαϊκών και εθνικών δημόσιων πόρων, και εμπέδωση ενός κλίματος μεγαλύτερης αλληλεγγύης και συμπερίληψης απέναντι στη λογική του μίσους και των φοβικών αντανακλαστικών.

Το δίλημμα αυτό έχει τεθεί αντικειμενικά. Αποτυπώνεται στις διαφορετικές στάσεις των ανθρώπων, την αντίθεση ανάμεσα στη στήριξη της κυβέρνησης και την εντεινόμενη κοινωνική δυσαρέσκεια, τα προβλήματα που προτάσσουν όταν ερωτώνται στις δημοσκοπήσεις.

Είναι, στην πραγματικότητα, η επιλογή ανάμεσα σε δύο δρόμους που ανοίγονται για την ελληνική κοινωνία και η βασική διαφορά τους έγκειται στα κοινωνικά συμφέροντα που αναγνωρίζονται σε κάθε μία επιλογή. Μειοψηφικά στην πρώτη, πλειοψηφικά γύρω από το αίτημα πολιτικής αλλαγής.

Εδώ πρέπει να καταλάβουμε ότι το ποιος εκπροσωπεί τον άλλο πόλο ενός διλήμματος, εν προκειμένω τον αντίπαλο πόλο απέναντι στην κυβέρνηση, δεν αποφασίζεται με βάση το τι πιστεύει ο ένας ή ο άλλος πολιτικός χώρος. Ούτε, βεβαίως, κρίνεται με βάση κάποιο κληρονομικό δικαίωμα. Ούτε αφορά το όποιο γινάτι του κάθε πολιτικού. Το αποφασίζουν οι ψηφοφόροι στις κάλπες και το υποδηλώνουν με τη συμπεριφορά τους στην πορεία προς αυτές.

Οι πολίτες επιλέγουν – και αντίστοιχα προκρίνουν – με κριτήρια όχι εικόνας αλλά ουσίας. Σταθμίζουν προγράμματα, αλλά δεν δίνουν «ψήφο εμπιστοσύνης» μόνο σε ρητορικές, αλλά και σε πρακτικές και σε ένα ορισμένο ήθος και ύφος διεκδίκησης της εξουσίας και σίγουρα σταθμίζουν τη διαδρομή κάθε κόμματος και κάθε ηγέτη.

Και έχει σημασία να προκρίνουν γιατί οι εκλογές, ιδίως σε μια χώρα όπως η Ελλάδα που έχει συγκεκριμένη ιστορία αλλά και συγκεκριμένη πολιτική και κυβερνητική παράδοση, όντως απαιτούν πόλωση, απαιτούν ένα πραγματικό αντίπαλο δέος απέναντι σε μια κυβέρνηση που, καθόλου τυχαία, αυτή τη στιγμή κατεξοχήν θα ήθελε μια αντιπολίτευση κατακερματισμένη και «πολυπολική», ακριβώς για να μπορεί να παίξει το αφήγημα ότι δεν υπάρχει καμία άλλη εφικτή πρόταση διακυβέρνησης και ότι η «κακοφωνία» μιας πολυδιασπασμένης αντιπολίτευσης απλώς υπόσχεται ακυβερνησία.

Και έχει μια σημασία να υπάρχει επίγνωση πως εάν σήμερα διαμορφώνονται συγκεκριμένοι συσχετισμοί στην αντιπολίτευση, τέτοιοι που να καθιστούν αντικειμενικά την ΕΛΑΣ και τον Αλέξη Τσίπρα τον βασικό αντίπαλο πόλο της κυβέρνησης, αυτό δεν οφείλεται ούτε σε κάποια «στημένη διαιτησία», ούτε σε κάποια συνωμοσία ή μεθόδευση.

Άλλα κόμματα και πολιτικοί είχαν πολιτικό χρόνο, δημοσιότητα και επαρκή κοινοβουλευτική παρουσία για να κατοχυρώσουν αυτό τον ρόλο. Εάν δεν το κατάφεραν, αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι δεν κατάφεραν να επικοινωνήσουν επαρκώς με ένα λαϊκό αίτημα αλλαγής για να μπορέσουν να το εκπροσωπήσουν.

Η πολιτική είναι μια διαρκής δοκιμασία και μάλιστα μπροστά σε ένα κοινό ιδιαίτερα αυστηρό, απαιτητικό και πάνω από όλα δύσπιστο, μετά από αρκετές διαψεύσεις. Δεν παρέχει καμία «ευκολία πληρωμής», δεν συγχωρεί λάθη και αναδεικνύει εύκολα ασυνέπειες και ανακολουθίες. Αυτό δεν έχει να κάνει μόνο – ούτε και κυρίως – με την επικοινωνία ή το «πολιτικό μάρκετινγκ» και συνολικά αυτό που συνηθίσαμε να λέμε «εικόνα», αλλά με το εάν η μία ή η άλλη πολιτική πρόταση αναλογεί, και με ποιο τρόπο, στις πραγματικές εναλλακτικές διαδρομές που ανοίγονται για τη χώρα, αυτές που τελικά ορίζουν τα διλήμματα και το έδαφος της αντιπαράθεσης.

Σε τελική ανάλυση, απέναντι στη συστηματική προσπάθεια όχι μόνο της κυβέρνησης αλλά και σημαντικού μέρους της δημόσιας σφαίρας να πείσουν την κοινωνία ότι δεν υπάρχει καμία δυνατότητα εναλλακτικής και το μόνο που απομένει είναι η έστω και αποκαρδιωμένη συμφιλίωση με τα πράγματα όπως ακριβώς έχουν, η επιστροφή της πόλωσης και η σύγκρουση ανάμεσα σε διαφορετικούς δρόμους για τη χώρα και το μέλλον της είναι και ο μόνος τρόπος, ώστε να μπορέσει η κοινωνική πλειοψηφία να ελπίσει ξανά ότι τα πράγματα μπορούν να πάνε διαφορετικά.

Πηγή: in

Σύμφωνα με στοιχεία του Παρατηρητηρίου Μετανάστευσης του Ιράν στην Τεχεράνη, ο αριθμός των ατόμων που ακολουθούν τη διαδρομή προς το Πεκίνο έχει διπλασιαστεί την τελευταία δεκαπενταετία. Μόλις το 1% εξ αυτών επιστρέφει στο Ιράν

Πολλοί νέοι Ιρανοί αναγκάζονται να φύγουν από τη χώρα τους για σπουδές στο εξωτερικό, εξαιτίας του πολέμου, της ακρίβειας και του πληθωρισμού. Η Σίμα είναι μία εξ’ αυτών, μόνο που δεν επέλεξε να μετακομίσει στον Καναδά, τις ΗΠΑ, ή τη Γερμανία, αλλά στην Κίνα. Σε ρεπορτάζ των Times του Λονδίνου, η νεαρή παραδέχεται ότι η επιλογή του Πεκίνου –με καθεστώς εξίσου καταπιεστικό όπως αυτό της Τεχεράνης– δεν είναι ιδανική, αλλά δεν είχε άλλη επιλογή. Οι νέοι Ιρανοί εγκαταλείπουν τη χώρα τους για σπουδές εδώ και χρόνια, και πολλοί δεν επιστρέφουν ποτέ.

Σύμφωνα με στοιχεία του Παρατηρητηρίου Μετανάστευσης του Ιράν στην Τεχεράνη, ο αριθμός των ατόμων που ακολουθούν τη διαδρομή προς το Πεκίνο έχει διπλασιαστεί – από 60.000 στα τέλη της δεκαετίας του 2010, σε 120.000 το 2025. Μόλις το 1% εξ’ αυτών επιστρέφει στο Ιράν. Ο πρόεδρος της Κίνας Σι Τζίνπινγκ ηγείται μιας σημαντικής προσπάθειας προσέγγισης προς τον επονομαζόμενο «παγκόσμιο νότο» και, ειδικότερα, προς στρατηγικούς συμμάχους του, όπως το Ιράν, το οποίο, μαζί με την Κίνα, είναι μέλος τόσο του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης, όσο και της ομάδας των αναπτυσσόμενων χωρών BRICS – σχηματισμών που δημιουργήθηκαν ως αντίβαρο αντίστοιχων δυτικών οργανισμών.

Νέοι που ανήκουν στα ανώτερα κοινωνικά στρώματα χωρών όπως το Ιράν, επωφελούνται από αυτή την κατάσταση. Τα δίδακτρα και τα έξοδα διαμονής της Σίμα είναι καλυμμένα από την Κίνα, ενώ λαμβάνει και μηνιαίο επίδομα ύψους 2.500 γουάν (315 ευρώ). Λέει στους Times ότι είχε αποφασίσει να εγκαταλείψει το Ιράν από τον περσινό πόλεμο των 12 ημερών με το Ισραήλ και τις ΗΠΑ, οπότε και άρχισε εντατικά μαθήματα εκμάθησης μανδαρινικών. Μέχρι τον Αύγουστο, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών προσέφερε ειδική άδεια  γνωστή ως «Γενική Άδεια G», η οποία επιτρέπει κατ’ εξαίρεση (αφού ισχύουν κυρώσεις) ακαδημαϊκές ανταλλαγές και εκπαιδευτικές υπηρεσίες που αφορούν το Ιράν.

Ωστόσο, η εξαίρεση αυτή καταργήθηκε. Ως αποτέλεσμα, ο Οργανισμός Εκπαιδευτικών Εξετάσεων (Educational Testing Service, ETS), ο οποίος ιδρύθηκε το 1947 και έχει την έδρα του στις ΗΠΑ και αποτελεί τον μεγαλύτερο ιδιωτικό οργανισμό εκπαιδευτικών εξετάσεων και αξιολόγησης παγκοσμίως, ανέστειλε τη διεξαγωγή εξετάσεων εντός του Ιράν. Ετσι, ακυρώθηκε η τυποποιημένη εξέταση γλώσσας για ξένους φοιτητές, (το γνωστό TOEFL). Το ίδιο συνέβη και με τις εξετάσεις Graduate Record Examinations (GRE), οι οποίες απαιτούνται παγκοσμίως για την εισαγωγή σε πολλά μεταπτυχιακά και επαγγελματικά εκπαιδευτικά ιδρύματα.

Αυτές οι εξελίξεις ματαίωσαν τα σχέδια πολλών ιρανών φοιτητών, οι οποίοι διαμαρτυρήθηκαν και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για τον χαμένο χρόνο και χρήμα. Και η Γερμανία ανέστειλε την έκδοση βίζας για τους Ιρανούς, οδηγώντας σε απόγνωση πολλούς από αυτούς, που είχαν κάνει αιτήσεις στα γερμανικά πανεπιστήμια. Σύντομα, αρκετοί ιρανοί φοιτητές έμαθαν ότι μπορούσαν να υποβάλουν αιτήσεις σπουδών στην Κίνα και στη Ρωσία – δύο εξίσου αυταρχικές χώρες με το Ιράν, που το υποστηρίζουν στον πόλεμο με τις ΗΠΑ, θυμίζουν οι Times. Ειδικά η Κίνα κερδίζει σε δημοτικότητα, καθώς οι υποτροφίες της είναι εξαιρετικές, το κόστος διαμονής χαμηλότερο, και οι διαδικασίες προώθησης των αιτήσεων πολύ γρήγορες, όπως αναφέρουν νεαροί Ιρανοί στους Times.

Μόλις φτάσουν στην Κίνα, οι φοιτητές από το Ιράν χρησιμοποιούν τα ίδια μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να προωθήσουν την ταχύτητα των διαδικασιών μετακόμισης τους στην αχανή ασιατική χώρα. Ενας από αυτούς αναφέρει στους Times ότι η φοιτητική του βίζα εκδόθηκε μέσα σε δύο μόλις ημέρες, ενώ ένας άλλος λέει ότι τα κινεζικά πανεπιστήμια επιδεικνύουν μεγαλύτερο ρεαλισμό στις γλωσσικές απαιτήσεις τους, συχνά βοηθώντας τους υποψηφίους να βρουν εναλλακτικές λύσεις. Μια ιρανή φοιτήτρια, που ζει στην πόλη Σιάν, λέει στους Times ότι έκανε μαθήματα μανδαρινικών για έναν χρόνο πριν πετύχει στις εισαγωγικές εξετάσεις για ξένους προπτυχιακούς φοιτητές και κερδίσει πλήρη υποτροφία στο πανεπιστήμιο Τζιαοτόνγκ.

Βέβαια, δυσκολεύεται να ανοίξει τραπεζικό λογαριασμό και να βρει δουλειά ώστε να συμπληρώσει το εισόδημά της, ενώ ισχυρίζεται ότι η λογοκρισία στο διαδίκτυο είναι πιο σκληρή από εκείνη του Ιράν. Πολλά κινεζικά πανεπιστήμια συγκαταλέγονται πλέον στα κορυφαία εκπαιδευτικά ιδρύματα του κόσμου, ενώ και οι χρηματοδοτήσεις επιστημονικών ερευνών από τις αρχές της Κίνας προσελκύουν ακαδημαϊκούς από όλο τον πλανήτη. Η Κίνα δεν είναι ο μόνος νέος φοιτητικός προορισμός για τους Ιρανούς, όπως επισημαίνουν οι Times. Η γειτονική μας Τουρκία φιλοξένησε σχεδόν 30.000 Ιρανούς φοιτητές το 2024 –με αύξηση της τάξης του 158% σε σχέση με το 2020– χάρη στη γεωγραφική εγγύτητα, την πολιτισμική οικειότητα, και τους ευκολότερους κανόνες διαμονής. Παράλληλα, ο αριθμός των Ιρανών που σπουδάζουν στη Ρωσία αυξήθηκε κατά 75%.

Η επίπτωση αυτής της τάσης στις παραδοσιακά φιλοδυτικές απόψεις των φιλελεύθερων και μορφωμένων Ιρανών είναι ήδη εμφανής. Εκπρόσωπος του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών αναφέρει στους Times ότι τα στοιχεία δείχνουν πως ο αποκλεισμός των Ιρανών από τα πανεπιστήμια των ΗΠΑ πυροδοτεί αντιαμερικανικά αισθήματα στις τάξεις της νέας γενιάς, η οποία εκ φύσεως έχει την τάση να αντιτίθεται στο θεοκρατικό καθεστώς της Τεχεράνης. Οι περιορισμοί για τους πολίτες του Ιράν στη Δύση επηρεάζει και τους Ιρανούς που ήδη ζουν στο εξωτερικό και συναντούν εμπόδια στην ακαδημαϊκή και επαγγελματική τους ανέλιξη. Αμερικανοί ακαδημαϊκοί τονίζουν στους Times ότι η πολιτική του εκπαιδευτικού αποκλεισμού αυξάνει την αντιδυτική κουλτούρα των Ιρανών, ενώ παράλληλα έχει ελάχιστο αντίκτυπο στο ιρανικό καθεστώς. 

Η Κίνα έτσι κι αλλιώς στηρίζει το Ιράν, αγοράζοντας το μεγαλύτερο τμήμα των εξαγωγών πετρελαίου της. Παράλληλα, όπως αναφέρουν αναλυτές στους Times, το Ιράν αγοράζει όλο και περισσότερα όπλα, τα οποία χρησιμοποιεί τόσο για την καταστολή των αντικαθεστωτικών στο εσωτερικό του, όσο και στον πόλεμο με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Βέβαια, όλα αυτά δεν καθιστούν τον πρόεδρο Σι ένθερμο υποστηρικτή του ιρανικού καθεστώτος.

Η Κίνα παραδοσιακά δεν βλέπει θετικά την εξάπλωση της ισλαμιστικής πολιτικής παγκοσμίως, καθώς τη θεωρεί αποσταθεροποιητικό παράγοντα στη Μέση Ανατολή. Αλλά για τους ιρανούς φοιτητές, η Κίνα είναι το παράθυρο επαγγελματικής ανέλιξης που αναζητούν απεγνωσμένα εδώ και δύο χρόνια, όπως επισημαίνουν οι Times.