ενημέρωση 10:58, 27 April, 2026

Γυναίκες

Με αφορμή τις ημέρες που είναι αφιερωμένες στις γυναίκες και στις μητέρες, θέλω να γράψω μερικές σκέψεις. Πώς θα ήταν οι κοινωνίες μας αν δεν κυριαρχούσαν οι άνδρες στα δημόσια πράγματα; Πώς θα ήταν οι κοινωνίες μας αν δεν κυριαρχούσαν τα ανδρικά πρότυπα και η ανδρική δύναμη αλλά τα χαρίσματα των γυναικών; Πώς θα ήταν οι κοινωνίες μας αν ο Θεός ήταν γυναίκα;

Εκτός από την θεά Κυβέλη, τη μητέρα των θεών, στην αρχαία Αθήνα υπήρχαν γιορτές για την Περσεφόνη. Για την κάθοδο της Περσεφόνης στον Άδη και για την επάνοδο της Περσεφόνης στη γη, την αναγέννηση της Περσεφόνης.

Σήμερα η θέση της γυναίκας δεν είναι η ίδια σε όλες τις χώρες του κόσμου.

Υπάρχουν χώρες που οι γυναίκες είναι ισότιμες με τους άνδρες και υπάρχουν χώρες που οι γυναίκες είναι πολίτες β΄ κατηγορίας.

Σε πολλές χώρες, οι γυναίκες δεν έχουν δικαίωμα στην Παιδεία, δεν έχουν δικαίωμα ψήφου, δεν έχουν δικαίωμα στην εργασία και δεν έχουν δικαίωμα στο ίδιο τους το σώμα, αφού θεωρούνται ιδιοκτησία των ανδρών τους ή των πατεράδων τους.

Αλλά και στις χώρες του δυτικού κόσμου ανθεί το εμπόριο γυναικών, χωρίς μάλιστα οι γυναικείες οργανώσεις –και οι υπόλοιπες γυναίκες- να αντιδρούν ιδιαίτερα.

Έχω γράψει πολλές φορές πως με εντυπωσιάζει το ότι, ενώ οι πάντες ξέρουν πως γίνεται εμπόριο γυναικών ακόμα και στο κέντρο της Αθήνας, ποτέ οι Ελληνίδες δεν αντέδρασαν, διοργανώνοντας, έστω, μια διαδήλωση υπέρ αυτών των γυναικών.

Και στις δυτικές κοινωνίες, η εικόνα της γυναίκας –ιδιαίτερα της νέας και όμορφης γυναίκας- είναι εμπορεύσιμη.

Γυναίκες-γλάστρες στην τηλεόραση, πανέμορφα νεαρά μοντέλα σε διαφημίσεις• δηλαδή, κυριαρχεί η εικόνα της γυναίκας που δεν χρειάζεται να σκέφτεται ή να μιλάει αλλά απλά να στέκεται δίπλα σε έναν άνδρα για να ομορφαίνει το σκηνικό.

Το αποτέλεσμα της Πατριαρχίας είναι οι γυναίκες να υιοθετούν ανδρικές συμπεριφορές, ώστε να καταφέρουν να επιβιώσουν σε έναν κόσμο που είναι ανδρικός.

Δεν είναι λίγες οι φορές που βλέπεις γυναίκες να μιλάνε σαν άνδρες και να συμπεριφέρονται σαν άνδρες.

Η γυναίκα που μιλάει σαν τραβεστί δεν είναι ένα σπάνιο φαινόμενο πια. Και μάλιστα δεν καταλαβαίνει πως μιλάει σαν τραβεστί.

Βέβαια, δεν πρέπει να ξεχνάμε πως ακόμα και το πώς θα ντύνονται οι γυναίκες καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από άνδρες.

Τις οδηγίες για το πώς πρέπει να ντύνεται μια γυναίκα, πώς πρέπει να μιλάει μια γυναίκα, πώς πρέπει να βάφεται μια γυναίκα –ακόμα και το πώς πρέπει να κάνει έρωτα μια γυναίκα- συνήθως τις έγραφαν άνδρες στα γυναικεία περιοδικά.

Πολλές γυναίκες δεν έμαθαν ποτέ πως τα κείμενα που διάβαζαν στα λαμπερά περιοδικά –με συμβουλές για το ποιος είναι ο σωστός τρόπος να «ρίξουν» έναν άνδρα ή να κάνουν σεξ με έναν άνδρα- ήταν γραμμένα από άνδρες.

Άνδρες και γυναίκες είναι ισότιμοι αλλά είναι, βέβαια, διαφορετικοί.

Η μίμηση από τις γυναίκες των ανδρικών συμπεριφορών για να επιβιώσουν σε πατριαρχικές κοινωνίες έχει θλιβερά αποτελέσματα.

Η «δύναμη» των γυναικών δεν έχει καμία σχέση με την δύναμη των ανδρών.

Ο άνδρας είναι δύναμη και κυριαρχία, η γυναίκα είναι ζωή και ευτυχία.

Η δύναμη των γυναικών ακουμπάει στη σοφία, την συμμετοχή και την ανεκτικότητα.

Οι γυναίκες γεννούν. Και ματώνουν. Άρα, είναι γειωμένες.

Οι γυναίκες –έχοντας την μητρότητα και την γονιμότητα- παραδέχονται και συγχωρούν.

Σκέφτομαι πως, ίσως, η λύση που αναζητά η ανθρωπότητα να μην βρίσκεται σε πολιτικά και οικονομικά συστήματα. Μπορεί η λύση να μην είναι ο σοσιαλισμός ή κάποιο άλλο σύστημα.

Ίσως, η λύση για την ανθρωπότητα να είναι να εκτιμήσει περισσότερο την θηλυκή της πλευρά.

Όχι να αντικαταστήσει την Πατριαρχία με Μητριαρχία –γιατί κι αυτό εξουσία θα είναι-, αλλά να εκτιμήσει περισσότερο τα χαρίσματα των γυναικών.

Δεν ξέρω αν είναι έτσι. Δεν μπορώ να το αποδείξω.

Αλλά, αν είναι έτσι, τόσα χρόνια ψάχνουμε τη λύση που είναι μπροστά στα μάτια μας.

Γιατί η λύση βρίσκεται στη γυναίκα που μας γέννησε.

Πηγή:pitsirikos

  • Κατηγορία BLOGS

Γυναίκες

Η Καταγωγή του Κόσμου. «Γυναίκα πείσμα της Ασίας» έγραφε, όχι και τόσο αινιγματικά, και μάλλον ακαριαία, ο Νίκος Καρούζος. «Frailty, thy name is woman» ξεσπάει ο Άμλετ και ο Διονύσης Καψάλης μεταφράζει, «Αδυναμία, λέγεσαι γυναίκα». Ο James Douglas Morrison επέμενε ότι ο κινηματογράφος επινοήθηκε από τους άντρες για να παρηγορεί τους άντρες που χάνονται στον έρωτα και στην απώλεια των γυναικών. Η ποίηση, το ίδιο. Και, αφιερώνοντας το ποίημα στη Ζέφη Δαράκη, αντιφωνεί ο Γιώργος Βέλτσος (Αθήνα, 1944): «Φόνισσα του χρόνου, στο κλουβί του χρόνου». Η γυναίκα, ναι, είναι αυτή που σκοτώνει τον χρόνο, αυτή που μας ανοίγει το σοκάκι προς την αιωνιότητα μέσα από μικρούς, αλλεπάλληλους θανάτους, μέσα από μικρές, αλλεπάλληλες αναστάσεις. Η γυναίκα, εκτός από φόνισσα του χρόνου, είναι η καταγωγή του χρόνου, είναι η καταγωγή του κόσμου, είναι ο πίνακας, μεγαλειώδης και σκανδαλώδης του Κουρμπέ.

Η γυναίκα είναι μάνα, ερωμένη, θυγατέρα, αδελφή, σύντροφος, είναι αυτή που θα σταθεί στο πλάι σου όταν ξέρεις να την τραγουδήσεις, να την υμνήσεις, να της προσφέρεις ένα σχέδιο, ένα πρόγραμμα, ένα πρόταγμα, ένα εγχείρημα, ένα πεπρωμένο. Η γυναίκα κι εσύ, μαζί, είστε η Άγρια Συμμορία που τα βάζει με όλη τη μεραρχία των ξεπουλημένων φασιστομεξικάνων σ' εκείνη την ταινία του Πέκινπα, είστε η Γλυκιά Συμμορία που οδεύει, μέσα από το γλέντι, σ' έναν θάνατο που είναι ανάσταση. Η γυναίκα είναι η Μέριλιν που μαζί μ' αυτήν θυμάσαι, όπως ο Γκόρπας, και τον Μπελογιάννη. Η γυναίκα είναι αυτή που γι' αυτήν πίνεις στο καταγώγιο της καταγωγής, γράφοντας το ποίημα, από το Α έως το Ω, το ποίημα που την εννοεί, την κατανοεί, την εκθειάζει. «Αυτή κρύβεται στο καθρεφτάκι της μάγισσας» γράφει ο Βέλτσος στο βιβλίο Γυναίκες (εκδ. Διάττων). «Στρώνει το κρεβατάκι της / και τον περιμένει στην επικράτειά τους / Δεν ξέρει αν είναι σάβανο ή σεντόνι/ Ο Κουρμπέ δεν της είπε αν είναι η νύφη ή η νεκρή».

2. 

Bad Timing. Από το Α έως το Ω, ο Βέλτσος γράφει για τη γυναίκα. Όχι για τις γυναίκες αλλά για τη γυναίκα. Το ον λέγεται πολλαχώς, η γυναίκα λέγεται πολλαχώς, οι πολλές γυναίκες, οι είκοσι τέσσερις εν προκειμένω, όσα τα γράμματα του αλφαβήτου, είναι η γυναίκα, όπως τη συναντάμε και την ερωτευόμαστε μέσα στο ορυχείο του χρόνου, όπως έλεγε ο Μπαλτάσαρ Γκαθιάν, για να την κάνουμε δική μας με το να γίνουμε δικοί της. Η γυναίκα δεν είναι μονάχα το αίνιγμα του έρωτος, είναι το άνοιγμα στον χρόνο, και αλίμονο αν είναι κακός ο συγχρονισμός, το bad timing, μας θυμίζει οδυνηρά, αλλά λυτρωτικά το αριστούργημα του Nicolas Roeg (που ηλιθιωδώς είχε μεταφραστεί στα ελληνικά Η δύναμη της σάρκας), είναι ολέθριο, το bad timing σε διαλύει, σε εξουθενώνει, σε καθιστά θύτη και θύμα του ίδιου σου του εαυτού, ενώ, όταν η συγκυρία είναι ευνοϊκή, κολυμπάς αμέριμνα στον ωκεανό του χρόνου, γίνεσαι το δευτερόλεπτο που ανοίγεται στην αιωνιότητα, είσαι ο ευνοούμενος της φόνισσας του χρόνου.

«Γυναίκα έλασμα και σπείρα» γράφει/ψαλμωδεί/εγκωμιάζει ο Βέλτσος, «πλάσμα εκτάκτων συνθηκών / γυναίκα που αξιώθηκε στην κρίσιμη στιγμή / το Πράγμα ολόκληρο / ανελέητο, καθεαυτό / το Πράγμα απερίγραπτο –/ περνά στο μέλλον// Αυτή αξιώθηκε το Ρήμα / χωρίς καμία αναφορά σε ιδιότητες / χρόνους, φωνές, σχήματα μαύρων φτερών / εγκλίσεις// Ξέχασε δηλαδή οριστικά όλους και όλα / Το σκάνδαλο αξιώθηκε / Τη φύση της, το μπόι, τα βυζιά της / το οργανικό και όχι τη λέξη / το ρυθμικό / στου νευρικού σφυγμού της τον καρπό / το επιληπτικό / της ιερής της νόσου / Συνέλαβε τον εαυτό της / σωσμένη από κίνδυνο εσωτερικό / σχήματος σκελετού προϊστορικού// Η κιβωτός στην πιο ψηλή κορφή / Η δέλτος χωρίς γράμματα επάνω// Σωσμένη / Βάτος η καιόμενη».

3.

Γυναίκα/Γλώσσα. Μπορείς να πεις ότι συνθέτουμε φράσεις, ποιήματα, μυθιστορήματα για να απευθυνθούμε στη γυναίκα. Το μυθιστόρημα είναι μια γυναίκα μεταμφιεσμένη σε πέλαγος λέξεων. Κάθε ποιητική σύνθεση, κάθε μυθιστόρημα, κάθε όπερα, κάθε κινηματογραφικό επίτευγμα είναι ένα κατεπείγον, και ποικίλων διαστάσεων, τηλεγράφημα σε μια γυναίκα, στη γυναίκα που είναι όλες οι γυναίκες. Είναι ψευδής αθλιότητα ότι σε προδίδει η γυναίκα. Η γυναίκα απλώς εγκαταλείπει το κομμάτι του εαυτού σου που εσύ ο ίδιος έχεις προδώσει. «Γυναίκα είναι ο Φλωμπέρ κι η γλώσσα» γράφει ο Βέλτσος.

Γυναίκα είναι αυτή που «εισέρχεται ακροποδητί / σε μια από τις τελευταίες σονάτες / του Αράμ Χατσατουριάν». Γυναίκα είναι αυτή που «Ζητά τσιγάρο / Έχει τον τρόπο της να νοσταλγεί». Γυναίκα είναι αυτή που «Ανεβοκατεβαίνει / με τα πάνινα πόδια// και τις παρειές / από διάφανη πορσελάνη», αυτή που «Είναι η προτιμώμενη κούκλα». Ω, ναι, γυναίκα είναι αυτή που ξέρει να μας θυμίζει ότι είδαμε εκείνη την ταινία του Ερίκ Ρομέρ, το Γόνατο της Κλαίρης, διότι είναι «αντεπιστέλλον μέλος μιας ανεκδιήγητης ανυπαρξίας» που ζει «ανάμεσα στα έπιπλα και τους ανάπαιστους» και μ' ένα σκίρτημα της στιγμής δρασκελίζει το περβάζι.  

Πηγή:lifo

Συνδρομή σε αυτήν την τροφοδοσία RSS