Ήταν Σάββατο 1 Μαρτίου του 2014, όταν επιβεβαιώθηκε η είδηση ότι ο Αλέν Ρενέ έφυγε από τη ζωή. Λίγες μόλις ημέρες πριν και συγκεκριμένα στις 10 Φεβρουαρίου, η τελευταία του ταινία «Να Αγαπάς, να Πίνεις και να Τραγουδάς» (Life of Riley / Aimer, boire et chanter) πραγματοποιούσε την παγκόσμια πρεμιέρα της στο 64ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου, όπου και τιμήθηκε με την Αργυρή Άρκτο, καθώς και με το Βραβείο της Διεθνούς Ομοσπονδίας Κριτικών (FIPRESCI), για έναν δημιουργό που υπηρέτησε σεμνά και με αγάπη την Έβδομη Τέχνη...

Ο Αλέν Ρενέ γεννήθηκε το 1922, στη Βρετάνη. Αν και δεν ήταν ποτέ «επίσημο» μέλος του Νέου Κύματος, ξεκίνησε τη καριέρα του στα τέλη της δεκαετίας του ’50. Αντίθετα από τους υπόλοιπους σκηνοθέτες της παρέας των«Cahiers du Cinema», που ασχολήθηκαν με την κάθαρση των κινηματογραφικών ειδών, ο Ρενέ σημάδεψε με τον φακό του το τραυματικό της μνήμης του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου και τις καταστροφικές επιπτώσεις αυτού, στο ασυνείδητο του ανθρώπου με το κλασσικό πλέον αριστούργημα, «Χιροσίμα Αγάπη μου».

Ο Ρενέ ξεκίνησε να δημιουργεί ταινίες ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του ’40, μόλις αποφοίτησε από την Ανωτάτη σχολή Κινηματογράφου στη Γαλλία, τη θρυλική IDHEC. Γύρισε μια σειρά από μικρού μήκους με πιο ονομαστή την «Γκουέρνικα» (1950) εμπνευσμένη από τον αντίστοιχο πίνακα ζωγραφικής και τον βομβαρδισμό της πόλης από την αεροπορία των ναζί. Ωστόσο, ήταν η μεσαίου μήκους ταινία «Night and fog» (1955) που έστρεψε την προσοχή των ανθρώπων του σινεμά στο πρόσωπό του. Ο νεαρός Ρενέ δείχνει τις δυνατότητές του προσεγγίζοντας έμμεσα, υπαινικτικά και αντί-ηρωικά το Ολοκαύτωμα.

Τα χρόνια που έρχονται ο Ρενέ μελετά με εμβρίθεια το λεξιλόγιο του μοντάζ, διαβάζει μανιωδώς ποίηση και εξελίσσει τεχνικές που ερευνούν την υποκειμενικότητα της μνήμης σε σχέση με τη βία της Ιστορίας. Το «Χιροσίμα Αγάπη μου» είναι αποτέλεσμα της μελέτης αυτής, σε σενάριο της Μαργκερίτ Ντυράς.

Οι συνεργασίες του περιελάμβαναν λογοτέχνες και δοκιμιογράφους του ανθισμένου γαλλικού πνεύματος του ’50, που μαζί με άλλους σκηνοθέτες ανήκαν στο αριστερό ρεύμα, που ονομάζονταν χαρακτηριστικά: La rive gauche. Έτσι ονομάζεται η νότια πλευρά του Σηκουάνα, όπου λεγόταν ως η γειτονιά των διανοουμένων.

Η σκέψη του Ρενέ επηρεάζεται και εμπλουτίζεται από τη ζωγραφική και τις επιστήμες του ανθρώπου. Το έργο του ριζοσπάστη ανθρωπολόγου Μαρσέλ Ντετιέν, που στοχάζεται πάνω στη δημιουργία της γραμματικής της μυθολογίας τον επηρεάζει βαθιά, όπως και οι πίνακες του Ματίς.

Ο σκηνοθέτης ανά περιόδους προκαλούσε τα όρια και τα συμπεράσματα, του τι μπορεί να είναι ο κινηματογράφος, αλλά και πως μπορεί να εξελιχθεί. Ιδιοσυγκρασιακός και τολμηρός, δεν παρέλειπε να κατεδαφίσει μοτίβα της κοινότοπης αναπαράστασης και να εφεύρει καινούργια.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το φιλμ «Πέρυσι στο Μαρίενμπαντ», όπου αναδιατάσσει τον χρόνο όπως ο Μαρσέλ Προυστ και φτάνει στις αβύσσους της δισυπόστατης μνήμης. Μια ασταθής πραγματικότητα διατρέχει την φιλμική επιφάνεια, που μετασχηματίζεται ανάλογα με την εκάστοτε προοπτική των πρωταγωνιστών του.

Ο Αλέν Ρενέ, αν και ηλικιακά συνδέεται με τους σκηνοθέτες, οι οποίοι δέχθηκαν έντονη κριτική από τους αρθρογράφους των Cahiers du Cinema, ωστόσο έρχεται σε ρήξη με το λεγόμενο cinema du papa (σινεμά του μπαμπά) καθώς χρησιμοποιεί μια ιδιαίτερη μέθοδο κινηματογράφησης, με αποτέλεσμα να συγκαλείται κι αυτός δικαίως στους δημιουργούς του "Νέου Κύματος" (Nouvelle Vague).

Γεγονός το οποίο γίνεται εμφανές τόσο στην ταινία "Hiroshima mon Amour" (Χιροσίμα Αγάπη μου - 1959), όπου μέσα από μια ερωτική ιστορία διαπραγματεύεται την επιρροή που ασκεί η ιστορική μνήμη στη διαμόρφωση της ατομικής και κοινωνικής ταυτότητας, όσο και στις υπόλοιπες ταινίες της περιόδου αυτής. Αναφέρουμε χαρακτηριστικά: L’ Annee Derniere a Marienbad (Πέρυσι, στο Μαρίενμπαντ, 1961), Muriel (Ο Γυρισμός του Αγαπημένου, 1963), La Guerre est Finie (Ο Πόλεμος Τελείωσε, 1966), Loin du Vietnam (Μακριά από το Βιετνάμ, 1967) και Je t’ aime, je t’ aime (Σ’ αγαπώ, σ’ αγαπώ, 1968).

Χιροσίμα αγάπη μου / Hiroshima mon amour
Παραγωγή: Γαλλία - Ιαπωνία / 1959 / Ασπρόμαυρη, 90 λεπτά

Μια Γαλλίδα ηθοποιός φτάνει στη Χιροσίμα για τα γυρίσματα ενός ντοκιμαντέρ με θέμα την ειρήνη. Περνά τη νύχτα της με έναν Γιαπωνέζο αρχιτέκτονα και περιστασιακό εραστή. Οι μνήμες του πυρηνικού ολέθρου που έπληξε την πόλη, συναντούν τις προσωπικές της αναμνήσεις από τον δικό της γενέθλιο τόπο, το Νεβέρ, κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής και του εφηβικού της έρωτα μ' έναν Γερμανό στρατιώτη που δολοφονήθηκε μπροστά στα μάτια της.

Παρόν και παρελθόν εναλλάσσονται συνεχώς μέσα από την (αν)έφικτη ερωτική επαφή και τη δύσκολη επικοινωνία (δεν μιλούν ο ένας την γλώσσα του άλλου), καθώς και τις περιπλανήσεις τους σε διάφορες τοποθεσίες της Χιροσίμα. Όλα συμβαίνουν στη διάρκεια ενός εικοσιτετραώρου, γιατί η γυναίκα - που δεν μαθαίνουμε ποτέ το όνομά της, όπως ούτε και του Ιάπωνα εραστή της - θα πρέπει να επιστρέψει στη Γαλλία. Θα γυρίσει όμως;

To 1959, με το "Χιροσίμα Αγάπη μου", σε σενάριο της Μαργκερίτ Ντυράς, πραγματοποιείται το πέρασμα του Αλέν Ρενέ από το ντοκιμαντέρ στη μυθοπλασία. Η ταινία βασίζεται εξ ολοκλήρου πάνω στην ανάκληση της μνήμης, ακολουθώντας τα δαιδαλώδη μονοπάτια της και σε αυτό ακριβώς οφείλεται η μορφική της ανακολουθία και οι αφηγηματικές της παρεκκλίσεις.

Με κλειδί τη λέξη «θυμάμαι», η οποία ανοίγει τις πύλες της μνήμης και του παρελθόντος χρόνου, η ταινία επαναφέρει στο παρόν, μέσα από τη εφήμερη ερωτική συνάντηση της Γαλλίδας με τον Ιάπωνα. Ανασύρονται με τον τρόπο αυτό, επώδυνες αναμνήσεις από την εποχή του πολέμου: από τη δική της τραυματική εμπειρία στο Νεβέρ και από το πυρηνικό ολοκαύτωμα της Χιροσίμα, με τη χρήση επικαίρων της εποχής.

Η αφήγηση εξελίσσεται με λυρισμό μεγάλης έντασης και δραματική δύναμη, η οποία μετακινείται διαρκώς από το ατομικό στο συλλογικό δράμα, σε μια συγκλονιστική οπτικο-ακουστική σύνθεση. Ο έρωτας απελευθερώνει βαθιά κρυμμένες εικόνες και συναισθήματα, φέρνοντας κοντά τους δύο εραστές και ταυτόχρονα αναδεικνύοντας την υπαρξιακή και πολιτισμική απόσταση που τους χωρίζει.

Η ρευστότητα του χρόνου και η υποκειμενικότητα της μνήμης, αποτελούν τον δραματικό άξονα αυτής της αριστουργηματικής ταινίας, καθιστώντας τη θέασή της, μία ανεπανάληπτη κινηματογραφική εμπειρία, μαγνητίζοντας τον θεατή όσες φορές κι αν την παρακολουθήσει. Για την ιστορία να αναφέρουμε ότι το φιλμ κέρδισε το Βραβείο Fipresci στο Φεστιβάλ των Καννών το 1959.

Παραγωγή: Γαλλία / 1961 / Ασπρόμαυρη, 94 λεπτά

Το φιλμ «Πέρυσι στο Μαρίενμπαντ» του Αλέν Ρενέ -βραβευμένο με Χρυσό Λέοντα στο Διεθνές Κινηματογραφικό Φεστιβάλ της Βενετίας, το 1963- αποτελεί το απόλυτο κινηματογραφικό παζλ, για ευφυείς λύτες. Μία ταινία με μεθυστικά χρονικά άλματα και αλλεπάλληλα φλάσμπακς, στον χρόνο αλλά και στο υποσυνείδητο. Μία τέλεια εικονογράφηση της ψυχαναλυτικής διαδικασίας, μεταφερόμενη ιδανικά στην μεγάλη οθόνη.

Σ' ένα πολυτελές ξενοδοχείο στην εξοχή, ένας άντρας (Χ) χρησιμοποιεί όλα τα θεμιτά μέσα για να πείσει μια παντρεμένη γυναίκα (Α) να φύγει μαζί του. Η γυναίκα μόλις και μετά βίας μπορεί να ανακαλέσει στη μνήμη της την ερωτική ιστορία που είχαν - ή μήπως δεν είχαν - τον προηγούμενο χρόνο στο Μαρίενμπαντ.

Ο σύζυγος ή συνοδός (Μ), παραμένει σταθερά και διακριτικά στο πλευρό της, ρωτώντας κάθε λίγο για την υγεία της, αδιαφορώντας για τα αισθήματά της. Δυσοίωνοι οργανικοί ήχοι επαναλαμβάνονται καθώς το προοπτικό πεδίο της κάμερας ανιχνεύει ανάμεσα στους απέραντους διαδρόμους, ενός μπαρόκ ξενοδοχείου.

Σκορπισμένα πλήθη με βραδινές ενδυμασίες, εγκαταλειμμένα μέσα σ' έναν αντίλαλο. Ο άντρας προσπαθεί να πείσει την καχυποψία της γυναίκας, ότι έχουν ξαναβρεθεί εδώ ή μήπως όχι. Η μνήμη ξεγλιστρά, η αμφισημία προτίθεται να υποτάξει τον φιλμικό χώρο. Ο άντρας της γυναίκας - ή μήπως είναι κάτι άλλο; - γυροφέρνει με ένα πένθιμο ύφος, ενώ παίζει ένα περίεργο παιχνίδι κρουστών στις γωνίες των χώρων.

Ο Χ επαναλαμβάνει συνεχώς σαν σύνθημα τη λέξη «πέρυσι», μαζί με κάθε συνάντηση του με τη γυναίκα, που κάθε φορά λαμβάνει χώρα σε διαφορετική τοποθεσία, μέσα σε διαφορετικά κουστούμια. Πλάνο το πλάνο, καρέ το καρέ, η απορία παραμένει μετέωρη και το μυστήριο φαίνεται άλυτο. Αλήθεια η περυσινή τους επαφή υφίσταται κι αν ναι, ήταν επιφανειακό ή κάτι πολύ περισσότερο;

Το θρυλικό φιλμ του Αλέν Ρενέ «Πέρυσι στο Μαρίενμπαντ», γυρισμένο στις αρχές του κινήματος της Νουβέλ Βαγκ, μας μεταφέρει σ' ένα δυστοπικό σύμπαν όπου οι ήρωες μας, Χ και Α, αποτελούν τις μεταβαλλόμενες σταθερές μιας διαφορικής, κινηματογραφικής εξίσωσης. Μίας εξίσωσης, όπου το καλό και το κακό, η εξαπάτηση και η αλήθεια παίζουν κρυφτό πίσω από την αυλαία των θαυμάτων του σπουδαίου Ρενέ.

Το φιλμ είναι προϊόν της σπουδαίας συνεργασίας του σκηνοθέτη μ' έναν από τους πιο σημαντικούς εκπροσώπους του νέου μυθιστορήματος, τον Αλέν-Ρομπ Γκριγιέ. Ενώ στο καστ, συναντάμε τους ηθοποιούς:Ντελφίν Σιρίγκ, Τζιόρτζιο Αλμπερτάτζι, Σασά Πιτέφ κ.α.

Παραγωγή: Γαλλία / 2014 / Έγχρωμη, 108 λεπτά

Στην εξοχή του Γιορκσάιρ η ζωή τριών ζευγαριών αναστατώνεται για λίγους μήνες, λόγω της αινιγματικής συμπεριφοράς του κοινού τους φίλου Τζωρτζ Ράιλι. Ο Δρ. Κόλιν (Ιπολίτ Ζιραρντό - Hippolyte Girardot) αναφέρει κατά λάθος στη γυναίκα του Κάθριν (Σαμπίν Αζεμά - Sabine Azéma), ότι ο ασθενής του Τζορτζ Ράιλι, έχει μονάχα λίγους μήνες ζωής. Όμως δεν γνωρίζει ότι ο Τζορτζ ήταν η πρώτη της αγάπη.

Το ζευγάρι θεωρεί καλή ιδέα να πείσουν τον Τζορτζ να συμμετάσχει στο έργο που ανεβάζουν με την ερασιτεχνική τοπική θεατρική τους ομάδα. Κάτι τέτοιο όμως συνεπάγεται έναν ρόλο που περιλαμβάνει ερωτικές σκηνές με την Ταμάρα (Καρολίν Σιλόλ - Caroline Sihol), σύζυγο του Τζακ (Μισέλ Βιγερμόζ - Michel Vuillermoz), κολλητού φίλου του Κόλιν και πλούσιου επιχειρηματία, αλλά κάπως άστατου συζύγου.

Από την μεριά του, ο Τζακ προσπαθεί να πείσει τη Μόνικα (Σαντρίν Κιμπερλέν - Sandrine Kiberlain), γυναίκα του Τζορτζ που πλέον όμως τον έχει εγκαταλείψει για έναν αγρότη, τον Σιμεόν (Αντρέ Ντισολιέ - André Dussollier), να επιστρέψει στον άνδρα της για να τον υποστηρίξει, τους τελευταίους μήνες της ζωής του.

Αυτοί είναι οι έξι βασικοί χαρακτήρες της ιστορίας μας και κάπως έτσι ο Τζορτζ - που δεν εμφανίζεται ποτέ στο κοινό -  ασκεί μια παράδοξη γοητεία στις τρεις γυναίκες της παρέας, γεγονός που δεν περνά απαρατήρητο από τους συζύγους τους... Εν τέλει ο Τζορτζ Ράιλι ετοιμάζεται για τις διακοπές του στην Τενερίφη, αλλά ποια τελικά από τις τρεις γυναίκες της ιδιόμορφης αυτής συντροφιάς, θα τον συνοδεύσει;

Αγέραστος και αεικίνητος ο Αλέν Ρενέ, συνεχίζει να μας χαρίζει απλόχερα τις κινηματογραφικές του δημιουργίες, μένοντας πάντα σταθερός στις αρχές και στα ιδανικά του.Η τελευταία του δημιουργία, το φιλμ «Να Αγαπάς, να Πίνεις και να Τραγουδάς», βραβεύτηκε στο 64ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου, με το Βραβείο της Διεθνούς Ομοσπονδίας Κριτικών (FIPRESCI), για την καλύτερη ταινία του διαγωνιστικού τμήματος του Φεστιβάλ.

Η ταινία πραγματοποίησε την πρεμιέρα της στη χώρα μας, στο πλαίσιο του 20ού Διεθνούς Κινηματογραφικού Φεστιβάλ της Αθήνας - Νύχτες Πρεμιέρας, όπου και είχαμε την ευκαιρία να την απολαύσουμε, ενώ μετά από μερικούς μήνες έλαβε διανομή και για τις Κινηματογραφικές Αίθουσες.

Η ταινία «Να Αγαπάς, να Πίνεις και να Τραγουδάς»,αποτελεί μεταφορά του θεατρικού έργου «Η ζωή του Ράιλι» του Βρετανού συγγραφέα Άλαν Έϊκμπερν (Alan Ayckbourn). Το σενάριο εξελίσσεται γύρω από τις σχέσεις ανάμεσα στα μέλη τριών φιλικών ζευγαριών, με τους άντρες να ανακαλύπτουν πως οι γυναίκες τους είχαν σχέση μ' έναν φίλο τους. Αυτή είναι και η τρίτη κινηματογραφική μεταφορά θεατρικού έργου του Άλαν Έικμπορν, από τον Αλέν Ρενέ. Είχαν προηγηθεί το «Smoking/No Smoking» του 1993 και το «Coeurs» (Private Fears in Public Places) του 2006.

Παράλληλα η χρήση κόμικς, του Γάλλου καλλιτέχνη Blutch και θεατρικών σκηνικών, του Jacques Saulnier συντελούν σ' ένα παιχνίδι μεταξύ φαντασίας και πραγματικότητας. Όπως είχε πει και ο ίδιος ο Ρενέ χαρακτηριστικά: «Αυτό που ονειρεύομαι είναι το εξής: ο θεατής μέσα στην αίθουσα να πει «εντάξει έχει γυριστεί θεατρικά» και ξαφνικά να αλλάζει γνώμη «ναι αλλά στο θέατρο δεν μπορείς να το κάνεις αυτό». Και κάπως έτσι να πηγαίνει διαρκώς από το θέατρο στο φιλμ και αντίστροφα ενώ ορισμένες φορές να πέφτει πάνω στα κόμικς του Blutch... Αυτό που θέλω να πετύχω καταργώντας τα όρια ανάμεσα στο σινεμά και το θέατρο είναι να καταλήξω ολοκληρωτικά ελεύθερος. Το λέω για κάθε ταινία μου: αυτό που με ενδιαφέρει είναι η φόρμα κι αν δεν υπάρχει φόρμα δεν υπάρχει συναίσθημα.»

Ένας πραγματικός δάσκαλος της τέχνης του σινεμά, ο Αλέν Ρενέ, συνέδεσε τον όνομά του με το κινηματογραφικό ρεύμα του "Νέου Κύματος" (Nouvelle Vague) και μας χάρισε ανεξίτηλα στον χρόνο φιλμ, όπως το "Χιροσίμα Αγάπη μου" (1959) και το "Πέρυσι στο Μάριενμπαντ" (1961). Αγέραστος και αεικίνητος ο Αλέν Ρενέ, συνέχιζε για πολλά χρόνια να μας προσφέρει απλόχερα τις κινηματογραφικές του δημιουργίες, μένοντας πάντα σταθερός στις αρχές και στα ιδανικά του.Υπηρέτησε τον κινηματογράφο για πάνω από έξι δεκαετίες, καταθέτοντας διαχρονικά αριστουργήματα και έφυγε σε ηλικία 92 ετών.

Γράφει ο Στέλιος Κούλογλου

Ήταν σίγουρα προς όφελος της δημοκρατίας ότι τα ελληνικά ΜΜΕ, τα πολιτικά κόμματα και ο ΣΥΡΙΖΑ συζήτησαν για τα υπέρ και τα κατά της τετράμηνης εκεχειρίας, που έκλεισε πρόσφατα η κυβέρνηση με τους δανειστές. Μήπως όμως ήρθε η στιγμή να συζητήσουμε για το πραξικόπημα;

Από απειλές μέχρι ανοικτούς εκβιασμούς, οι πρόσφατες δηλώσεις Σόιμπλε δεν έχουν προηγούμενο στην ιστορία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πιθανότατα της σύγχρονης διπλωματίας: ακόμη και ο Χένρι Κίσινγκερ τις δεκαετίες 60-70, την εποχή της αμερικανικής παντοδυναμίας, φρόντιζε να ωραιοποιεί την πολιτική του με φιοριτούρες για την δυτικού τύπου δημοκρατία. Εδώ έχουμε έναν υπουργό Οικονομικών που όταν δεν κατηγορεί δημοσίως την ελληνική κυβέρνηση για ανευθυνότητα ή  ειρωνεύεται τον Έλληνα συνάδελφο του, φτάνει να δηλώνει ότι  «αν δεν κάνει την πρώτη αποπληρωμή(των δόσεων) έγκαιρα, τότε θα πρόκειται για το λεγόμενο πιστωτικό γεγονός, και δεν θα ήθελα να είμαι στη θέση του (του Γιάννη Βαρουφάκη) και να φέρω την ευθύνη για όσα θα συνέβαιναν σε αυτή την περίπτωση στην Ελλάδα».

Είμαστε σε ιστορική καμπή.  Όπως και το 2010, το φόβητρο είναι η χρεοκοπία και η έξοδος της Ελλάδας από την ευρωζώνη. Εξαιρετικά ενδιαφέρον είναι και το γεγονός ότι όχι μόνο τα ίδια μέσα αλλά και οι ίδιοι άνθρωποι χρησιμοποιούνται στο εκβιασμό, όπως άλλωστε συμβαίνει τις μαφίες που σέβονται τον εαυτό τους. Όπως το 2015 με το «ΟΧΙ», έτσι και το  2010 η ναυαρχίδα των επιθέσεων ήταν η κίτρινη Bild και ο αναπληρωτής διευθυντής της Nikolaus Blome, που έγραφε τότε: «Αποχωρήστε, Έλληνες ...Μετά τα πρώτα δισεκατομμύρια, θα χρειαστούν κι άλλα. Αυτό δεν μπορεί να γίνεται συνέχεια». Το 2011 η Bild κέρδισε το Βραβείο Γαϊδουράγκαθου για την ανθελληνική  της εκστρατεία. Το ατιμωτικό για κάθε δημοσιογράφο βραβείο παρέλαβε ο ίδιος ο Blome, υπερασπιζόμενος τις προτάσεις της Bild να πουλήσει η Ελλάδα τα νησιά της  και υπερηφανευόμενος ότι είναι η εφημερίδα του που επηρεάζει την Μέρκελ.

Την προηγούμενη εβδομάδα, λοιπόν, δημοσιεύθηκε στο Spiegel ένα άρθρο για την «βασανιστική σχέση μεταξύ Βαρουφάκη και Σόιμπλε». Όπως συμβαίνει συχνά τελευταία με το γερμανικό περιοδικό, το άρθρο περιέχει, προφανώς κατασκευασμένες, ανακρίβειες. Για να δείξει ότι, παραδείγματος χάριν, τον Σόιμπλε δεν τον πειράζει το ντύσιμο του Βαρουφάκη, γράφει ότι ο Γερμανός υπουργός δεν είχε κανένα πρόβλημα όταν ο υπουργός Οικονομικών της Σουηδίας ερχόταν «στις συνεδριάσεις του eurogroup με τα μαλλιά του πιασμένα κοτσίδα». Λεπτομέρεια: η Σουηδία δεν είναι μέλος της ευρωζώνης για να παίρνει μέρος στις συνεδριάσεις του eurogroup.

Το άρθρο παρουσιάζει τον Σόιμπλε σαν τον Σίσυφο που είναι λυπημένος γιατί η Ελλάδα μάλλον δεν θα τα καταφέρει και θα φύγει από το ευρώ. Ο μύθος του Σισύφου δεν εξηγείται, αλλά αυτό έχει... την εξήγηση του: ένας από τους τρεις συντάκτες του άρθρου είναι ο Nikolaus Blome, που με το βραβείο του γαϊδουράγκαθου στο λαιμό του πήρε μεταγραφή από την κίτρινη Bild στο σοβαροφανές Spiegel!

To ενδιαφέρον στο άρθρο είναι ότι εξηγεί τις αιτίες της αντιπάθειας του Σόιμπλε για τον Bαρουφάκη: επαναλαμβάνει ότι ο τελευταίος προσπάθησε να απομονώσει την Γερμανία, κάτι που δεν επιτρεπόταν ποτέ να συμβεί, από την στιγμή μάλιστα που ο Σίσυφος (καλύτερα ο θεός της λιτότητας) Σόιμπλε έχει εφαρμόσει την σωστή πολιτική. Όπως έχει από πολλές πλευρές διαπιστωθεί, η αιτία για την άτεγκτη στάση του Βερολίνου απέναντι στην Αθήνα δεν είναι οικονομική αλλά πολιτική: αν το 1973 η κυβέρνηση του Αλιέντε στη Χιλή απειλούσε να παρασύρει όλη την Λατινική Αμερική προς τα αριστερά, η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ απειλεί να αλλάξει την πορεία των πραγμάτων στην Ευρώπη του 2015. Και για αυτό πρέπει να ανατραπεί με όλα τα μέσα.

Το ερώτημα είναι πως μπορούμε να αντιδράσουμε στο πρώτο μεταμοντέρνο πραξικόπημα της ιστορίας, στο οποίο δεν χρησιμοποιούνται τανκς αλλά οικονομικά μέσα.

Πρώτον, αφού έγινε εξαντλητική (κυριολεκτικά) ενημέρωση και ζύμωση για την συμφωνία, πρέπει να ενημερωθεί η ελληνική κοινή γνώμη για το σχέδιο ανατροπής της κυβέρνησης. Και να κινητοποιηθεί για να υπερασπίσει την εθνική κυριαρχία, όχι για να πάρει κανένα ψηφουλάκι ή την ρεβάνς, όπως το θλιβερό ΚΚΕ.

Δεύτερο, αφού οι Έλληνες δηλώνουν ότι αισθάνονται υπερήφανοι και θέλουν να βοηθήσουν, να γίνει έκκληση στον πατριωτισμό τους: να επαναφέρουν τις καταθέσεις τους στην Ελλάδα και τις τράπεζες.

Τρίτον, ανάλογες προσπάθειες θα πρέπει να κάνουν οι Έλληνες του εξωτερικού-και ιδιαίτερα της Γερμανίας- πληροφορώντας την κοινή γνώμη για την πραγματικότητα, την οποία δεν γνωρίζουν ούτε οι περισσότεροι Γερμανοί.

Tέταρτον, θα πρέπει να διαβάσουμε και αυτά που έγραψε ο Γερμανός δημοσιογράφος Thorsten Denkler στη σοβαρή Süddeutsche Zeitung, στο άρθρο του με τίτλο «τα καμώματα ενός ανίσχυρου». Ο ανίσχυρος είναι λοιπόν ο Σόιμπλε γιατί «η μη συνέχιση της «βοήθειας» δεν είναι καμία επιλογή για το γερμανικό τραπεζικό σύστημα, για  λόγους αυτοπροστασίας. Για αυτό δε θα πρέπει καθόλου να περνά από το κεφάλι των Γερμανών πολιτικών ιθυνόντων η ιδέα ότι η Ελλάδα θα μπορούσε να κάνει στάση πληρωμών. Είναι ζήτημα αυτοπροστασίας για τη γερμανική ελίτ». Δεν χρειάζεται να πάρουμε κατά γράμμα τον αρθρογράφο, αλλά στη μάχη για να μην περάσει ο ωμός εκβιασμός, θα πρέπει να τον πάρουμε στα σοβαρά.

Πηγή: tvxs

Ανοιχτός πόλεμος ξεσπά πλέον μεταξύ Βόλφγκανγκ Σόιμπλε και Γιάνη Βαρουφάκη, με τον Γερμανό υπουργό Οικονομικών να βάζει ο ίδιος, ευθέως, στο τραπέζι το όπλο της χρηματοδοτικής ασφυξίας κατά της Ελλάδας. Το νέο θερμό επεισόδιο ξέσπασε χθες το βράδυ με τον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε να προειδοποιεί - έως και να απειλεί - με «πιστωτικό γεγονός», δηλαδή κήρυξη κρατικής χρεοκοπίας, την Αθήνα εάν υπάρξει καθυστέρηση στην αποπληρωμή των δανείων που μας έχει χορηγήσει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Η απάντηση του κ. Σόιμπλε ήταν... κεραυνοβόλα, καίτοι ο ίδιος ουδεμία θεσμική σχέση έχει με την ΕΚΤ. Με, αν μη τί άλλο, ασυνήθεις τόνους για δημόσιο πολιτικό λόγο και αναφερόμενος στον κ. Βαρουφάκη, είπε σε συνέντευξή του στο ARD: «Αν δεν κάνει την πρώτη αποπληρωμή έγκαιρα τότε θα πρόκειται για το λεγόμενο «πιστωτικό γεγονός» και δεν θα ήθελα να είμαι στη θέση του και να φέρω την ευθύνη για όσα θα συνέβαιναν σ' αυτή την περίπτωση στην Ελλάδα».

Ο Γιάνης Βαρουφάκης στη δική του συνέντευξη στο Αssociated Press είχε πει ότι θα δοθεί προτεραιότητα στις αποπληρωμές των δανείων προς το ΔΝΤ αλλά θα μπορούσε να υπάρξει συζήτηση με τους εταίρους για τις οφειλές προς την ΕΚΤ.

«Θα δώσουμε προτεραιότητα στην αποπληρωμή των δόσεων προς το ΔΝΤ», είπε προσθέτοντας: «Δεν θα γίνουμε η πρώτη χώρα που δεν θα τηρήσει τις δεσμεύσεις της προς το ΔΝΤ. Θα φτύσουμε αίμα αν χρειαστεί να το πράξουμε μόνοι μας και θα το πράξουμε. Η αποπληρωμή των δόσεων προς την ΕΚΤ ανήκει σε άλλη κατηγορία και θα χρειαστεί συζήτηση με τους εταίρους μας και τους θεσμούς. Θα ήταν εξαιρετικό αν μπορούσαμε να συμφωνήσουμε να απαλύνουμε το πρόβλημα ρευστότητας προς το συμφέρον όλων μας... Δεν πιστεύω ότι η ΕΚΤ θα δεχθεί καθυστέρηση αλλά αυτό που θα μπορούσαμε να κάνουμε είναι να καταλήξουμε σε μια συμφωνία που θα καθιστά αυτές τις πληρωμές εύπεπτες και λογικά εφικτές στο πλαίσιο της συνολικότερης διαπραγμάτευσης για το ελληνικό χρέος». 

Οι άμεσες οφειλές της Ελλάδας προς την ΕΚΤ δεν είναι ιδιαίτερα υψηλές, όμως ταν Ιούλιο και τον Αύγουστο τα απαιτητά ποσά ξεπερνούν τα 7 δις ευρώ - ποσά, που με τα σημερινά δεδομένα θεωρείται ανέφικτο να αποπληρωθούν. Σύμφωνα, δε, με πηγές από τις Βρυξέλλες και τη Φραγκφούρτη, εκείνο που εξόργισε τον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε αλλά και τον πρόεδρο της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι είναι πως θεωρούν ότι με την κίνηση αυτή ο Γιάνης Βαρουφάκης βάζει «λάθρα» στο τραπέζι θέμα απομείωσης του ελληνικού χρέους χωρίς αυτό να προβλέπεται από τη συμφωνία-γέφυρα του Eurogroup.

Κυβερνητικοί κύκλοι στην Αθήνα αντέτειναν πως είναι δεδηλωμένη θέση της ελληνικής κυβέρνησης πως το θέμα του χρέους πρέπει να ανοίξει μετά την τετράμηνη παράταση και επεσήμαναν πως οι απειλές Σόιμπλε για «πιστωτικό γεγονός» έρχονται να επιβεβαιώσουν το σχέδιο για «πιστωτική ασφυξία» που κατήγγειλε ο πρωθυπουργός.

Το νέο θερμό επεισόδιο έρχεται σε μια ήδη τεταμένη φάση στις σχέσεις Αθήνας-πιστωτών, με εταίρους και θεσμούς να επιδεικνύουν υψηλή καχυποψία ως προς την δέσμευση της ελληνικής πλευράς να τηρήσει τις μεταρρυθμίσεις που συμφωνήθηκαν. Ήδη Βρυξέλλες και Φρανκφούρτη διαμήνυσαν ότι θεωρούν «μονομερείς ενέργειες» τα 4 νομοσχέδια που καταθέτει αυτή την εβδομάδα η κυβέρνηση καθώς δεν προηγήθηκε «διαβούλευση» με τους εταίρους. 

Η κυβέρνηση αντιτείνει πως τα νομοσχέδια - ρύθμιση 100 δόσεων, προστασία πρώτης κατοικίας, ανθρωπιστική κρίση -δεν έχουν δημοσιονομικό κόστος, όμως η κλιμάκωση του κλίματος καχυποψίας έρχεται σε μια στιγμή που η Αθήνα αντιμετωπίζει ισχυρότατες πιέσεις ρευστότητας. Και μέσα σ' αυτό το κλίμα ο Γιάνης Βαρουφάκης θα κληθεί στο Eurogroup της 9ης Μαρτίου να πείσει τους εταίρους να δώσουν το «πολιτικό σύνθημα» στην ΕΚΤ να ανοίξει τις στρόφιγγες της χρηματοδότησης: Να επιτρέψει, αν μη τι άλλο, την αύξηση του πλαφόν στις πωλήσεις εντόκων γραμματίων για να καλυφθεί η «μαύρη τρύπα» του Μαρτίου στα κρατικά ταμεία.

«Όπως εμείς δεν θέλουμε να ακούμε πια τη λέξη «τρόικα», έτσι και οι πιστωτές μας δεν θέλουν να ακούν τη λέξη «κούρεμα». Το καταλαβαίνω» δηλώνει ο Γιάνης Βαρουφάκης στη γερμανική οικονομική εφημερίδα Handelsblatt. Ο υπ. Οικονομικών τονίζει ότι η Ελλάδα θα χρειαστεί μια νέα διεθνή συμφωνία για το χρέος το καλοκαίρι.

Ο υπ. Οικονομικών σημειώνει ότι υπάρχουν «πιο έξυπνες λύσεις» από μια διαγραφή χρέους και αναφέρει ενδεικτικά την περίπτωση των swaps, ενώ προτείνει την έκδοση κρατικών ομολόγων των οποίων οι αποδόσεις θα είναι συνδεδεμένες με τα νούμερα του ΑΕΠ: «Τότε θα είχαν και οι πιστωτές μας συμφέρον από την επανεκκίνηση της οικονομίας μας» εξηγεί.

Σε ό,τι αφορά το θετικό πρόσημο στην ανάπτυξη που σημειώθηκε το 2014, ο Γιάνης Βαρουφάκης κάνει λόγο για «επίδραση αποπληθωρισμού» και προσθέτει ότι οι μισθοί και οι τιμές εξακολουθούν να πέφτουν και αυτό είναι δείγμα σοβαρής ύφεσης. Τα «πραγματικά» στοιχεία ανάπτυξης του ΑΕΠ ρυθμίζονται για τον πληθωρισμό, τα «ονομαστικά» όμως όχι, επισημαίνει και τονίζει ότι η επιστροφή στην ανάπτυξη του ονομαστικού ΑΕΠ είναι ο μόνος δρόμος για να αρχίσει η Ελλάδα να αντιμετωπίζει το βουνό του χρέους της.

«Σε κάθε περίπτωση αυτό θέλουμε να κάνουμε. Αλλά για όσο ακόμη θα συνεχίσει να πέφτει το ΑΕΠ, θα ανεβαίνει το βουνό χρέους, παρά τα χαμηλά επιτόκια που πληρώνουμε. Πρέπει αυτό να το ανατρέψουμε και το κλειδί για αυτό είναι οι επενδύσεις» δηλώνει.

Αναφερόμενος στα σχέδια της κυβέρνησης για πάταξη της φοροδιαφυγής, παραδέχεται ότι δεν πρόκειται για «εγγυημένη επιτυχία», αλλά τονίζει: «Αυτό που μου δίνει ελπίδα είναι ότι κανένας από μας δεν ανήκει στο παλιό σύστημα. Κανείς μας δεν έχει πάρει ποτέ ούτε ευρώ. Υπ΄ αυτή την έννοια, είμαστε ανεξάρτητοι».

Ο Γιάνης Βαρουφάκης ερωτάται ακόμη αν απέκτησε νέους φίλους από τότε που ανέλαβε την θέση του υπουργού Οικονομικών και απαντά ότι «το Eurogroup δεν είναι το πεδίο όπου σφυρηλατούνται γρήγορα φιλίες», διευκρινίζει όμως ότι οι σχέσεις συνεργασίας είναι πολύ πιο πολιτισμένες από ό,τι μεταδίδεται από κάποια ΜΜΕ. Το ίδιο ισχύει και για τον γερμανό ομόλογό του, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε: «Τον βρίσκω συναρπαστικό χαρακτήρα και θεωρώ τιμή μου που τον γνώρισα. Εκτιμώ την ανοιχτή ανταλλαγή απόψεών μας» υποστηρίζει.