ποιος θα κερδίσει...την ωραία;
βάλτε τώρα που γυρίζει,
πολλά βάζετε πολλά παίρνετε,
το κέρμα είναι στον αέρα, ακόμη,
από τον υπέροχο Τάσο Χαλά
"οι βιβλιοθήκες μου"
Varlam Shalamov
"Οι βιβλιοθήκες μου"
Εκδόσεις Αγρα, 2014,
σελ. 80, τιμή 9 ευρώ
Εκδόσεις Αγρα, 2014,
σελ. 80, τιμή 9 ευρώ
Τι βιβλία είναι διαθέσιμα στον γιο ενός κληρικού στη σταλινική Σοβιετική Ενωση; Τι πρόσβαση σε βιβλία έχει ένας άνδρας που περνά το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στις φυλακές και στα στρατόπεδα εργασίας; «Δεν υπήρχε θέση για βιβλία στη σκέψη μας, στο λεξιλόγιό μας των είκοσι λέξεων: "σήκω", "δουλειά", "φαΐ", "κασμάς" κ.τ.λ.» γράφει ο πολιτικός κρατούμενος του σταλινικού καθεστώτος στη Σιβηρία Βαρλάμ Σαλάμοφ (1907-1982), ο συγγραφέας των Ιστοριών από την Κολιμά και την καταναγκαστική εργασία στα χρυσωρυχεία της.
Οι βιβλιοθήκες του Σαλάμοφ είναι η πρώτη εργατική βιβλιοθήκη της Βόλογκντα των παιδικών του χρόνων, η Βιβλιοθήκη Λένιν στη Μόσχα της φοιτητικής ζωής του, οι βιβλιοθήκες των φυλακών της σιβηρικής εξορίας του. Στο κείμενο Οι βιβλιοθήκες μου (Αγρα, 2014) περιγράφει τις συνθήκες που μετάλλαξαν τη σχέση του με τις βιβλιοθήκες. «Το να διαβάζεις με άλλους παρόντες ήταν για μένα δυσάρεστο, ως και ντροπή αισθανόμουνα· ήταν χειρότερο κι από το να γράφεις ένα αισθηματικό γράμμα μέσα στο ταχυδρομείο» λέει για την αρχική δυσαρέσκεια προς τη μελέτη στον δημόσιο χώρο μιας βιβλιοθήκης. Αργότερα στη Μόσχα, επί δεκατρία χρόνια μελετούσε αναγκαστικά σε μια βιβλιοθήκη για τις εξετάσεις του στο πανεπιστήμιο ενώ το πρωί δούλευε σε βυρσοδεψείο: «Σ' αυτή τη βιβλιοθήκη μεγάλωσα. Εγώ κι οι βιβλιοθηκάριοι μαζί γεράσαμε». Τα βιβλία που αγόραζε ήταν «ελάχιστα, και μόνο βιβλία γνωστά, αγαπημένα, οικεία, σημαντικά».
Ακολούθησαν οι συλλήψεις το 1929 πρώτα, το 1937 έπειτα για «αντιεπαναστατική τροτσκιστική δράση». Η φυλακή της Μπουτίρκα αποδεικνύεται αναγνωστικός παράδεισος, που έχει διαφύγει τους ελέγχους και εκκαθαρίσεις που επιβάλλονταν σε όλες τις βιβλιοθήκες της Ρωσίας. Εκεί ο Σαλάμοφ διαβάζει την απαγορευμένη Ιστορία της άσβηστης σελήνης του Πιλνιάκ και τη Λευκή φρουρά του Μπουλγκάκοφ, διαβάζει τις μελέτες του Ικόφ για τη Διεθνή και τα Απομνημονεύματα του Καζανόβα.
Το διάστημα της καταναγκαστικής εργασίας στα χρυσωρυχεία το μόνο υλικό ανάγνωσης που βρίσκει είναι ένα απόκομμα εφημερίδας μέσα στο οποίο είναι τυλιγμένο ένα σαπούνι. Οταν ύστερα από χρόνια βρίσκει ένα βιβλίο καθαρίζοντας τις παράγκες των φυλακισμένων, διαπιστώνει ότι έχει αποξενωθεί από το διάβασμα. Η επανασύνδεση με το βιβλίο και την ανάγνωση περιγράφεται ως μια διαδικασία σωματική και επώδυνη: «Το κεφάλι μου πονούσε, βούιζε, αλλά τα κατάφερα και ξαναμπήκα στο διάβασμα».
Ελεύθερος πλέον, μετά τον πόλεμο, φεύγει από την Κολιμά παίρνοντας μαζί του τηνΙππεύτρια των κυμάτων του Αλεξάντρ Γκριν και στην περιοχή του Καλίνιν όπου βρίσκει δουλειά, ανακαλύπτει μια εξαιρετική βιβλιοθήκη με Ιψεν και Χάμσουν και Ντοστογέφσκι και Χέμινγκγουεϊ που «με ανάστησε, με όπλισε για τη ζωή ξανά».
Απολαυστικό στη γλαφυρή μετάφραση της Κατερίνας Αγγελάκη-Ρουκ, το κείμενο έχει όλη την ένταση της άμεσης, εξομολογητικής και καθαρής γραφής του Σαλάμοφ.
Γραμμένο το 1959, είναι μια προσωπική εξιστόρηση και μια μικρή πραγματεία για την ανάγνωση και πώς διαβάζουμε ανάλογα με την ηλικία και τις συνθήκες της ζωής μας, για την οργάνωση των βιβλιοθηκών στη Σοβιετική Ενωση και για τις απειλές που δέχεται το βιβλίο στα ολοκληρωτικά καθεστώτα, για τους επαγγελματίες των βιβλιοθηκών και τον ρόλο τους στη συγκρότηση μιας αξιοδιάβαστης συλλογής, για τη διακίνηση των βιβλίων και την αξιοπιστία των στατιστικών στοιχείων των βιβλιοθηκών.
Τα πιο θορυβώδη… ζώα στον κόσμο!
Πολλά φωνακλάδικα ζώα θα συναντήσουμε στο ζωικό βασίλειο που βγάζουν κραυγή όταν υπάρχει λόγος! Είτε για να ζευγαρώσουν είτε για να φοβίσουν τους εχθρούς τους, η φωνή τους δεν περνάαπαρατήρητη. Στη λίστα που ακολουθεί τα πιο θορυβώδη ζώα μας συστήνονται:
10. Αλιγάτορας
Οι αλιγάτορες δεν έχουν φωνητικές χορδές αλλά μπορούν να σφυρίζουν, να γρυλίζουν και να…. μουγκρίζουν. Ο ήχος ταξιδεύει μέσω του νερού πολύ μακριά και φτάνει στα αυτιά πιθανών συντρόφων. Έχει αποτέλεσμα!
9. Παπαγάλος Κακάπο
Είναι πολύ θορυβώδες πτηνό κατά την περίοδο της αναπαραγωγής. Το αρσενικό δημιουργεί ένα «αμφιθέατρο» και τραγουδάει δυνατά το δικό του ερωτικό τραγούδι. Το ίδιο τελετουργικό συνεχίζεται κάθε βράδυ και για διάστημα τεσσάρων μηνών, στη διάρκεια των οποίων παράγονται 10.000 κλήσεις. Μια μεγάλη προσπάθεια για να βρει σύντροφο!
8. Γκρίζος λύκος
Η κραυγή του λύκου ακούγεται κι από απόσταση μεγαλύτερη των 15 χλμ. Είναι ζωτικής σημασίας να ακούγεται η φωνή του δυνατά και καθαρά και σε όσο το δυνατόν μεγαλύτερη απόσταση, αφού η περιοχή του, την οποία πρέπει να προστατέψει, είναι μεγάλη.
7. Πίθηκος Howler
Η δυνατή κραυγή του μπορεί να ακουστεί σε απόσταση μεγαλύτερη των τεσσάρων χλμ. Σκοπός του είναι να τρομάξει τους υπόλοιπους πιθήκους και να απομακρυνθούν από την περιοχή του και από τα πολύτιμα οπωροφόρα δέντρα.
6. Ελέφαντας
Ο ελέφαντας χρησιμοποιεί περισσότερους από 25 διαφορετικούς ήχους, ενώ η προβοσκίδα του είναι αυτή που ενισχύει τον ήχο που βγαίνει από τους τεράστιους πνεύμονές του.
5. Τζίτζικας
Ο τζίτζικας μπορεί να είναι ένα μικρό έντομο 2-5 εκατοστών, όμως το τραγούδι του φτάνει εύκολα τα 120 ντεσιμπέλ. Αυτό το χαρακτηριστικό κάνει τον τζίτζικα το πιο θορυβώδες έντομο του πλανήτη.
4. Νυχτερίδα
Οι νυχτερίδες για να προσανατολιστούν χρησιμοποιούν τον ηχοεντοπισμό. Εκπέμπουν, δηλαδή, ήχους σε υψηλή συχνότητα και στη συνέχεια χρησιμοποιούν την ηχώ που παράγεται από την αντανάκλαση των ηχητικών κυμάτων πάνω σε επιφάνειες προκειμένου να αποφύγουν εμπόδια και να εντοπίσουν τη λεία τους.
3. Ρέγγα
Οι ρέγγες συνήθως όταν ταξιδεύουν μαζεύονται περισσότερες από τέσσερα εκατομμύρια, δημιουργώντας ένα από τα μεγαλύτερα κοπάδια ψαριών στον κόσμο. Ο ήχος τους παράγεται από την εκπομπή αεριων από τα κατώτερα σημεία τους, τόσο για να μιλήσουν μεταξύ τους όσο και για να τρομάξουν τα αρπακτικά.
2. Φάλαινα
Οι φάλαινες μπορούν να φωνάξουν και να ακουστούν από τη μια άκρη του ωκεανού έως την άλλη.
1. Γαρίδα-πιστόλι
Οι γαρίδες αυτές βρίσκονται σε τροπικούς ύφαλους σε όλο τον κόσμο και είναι εξοπλισμένες με ένα ηχητικό πιστόλι. Η γαρίδα οπλίζει τη δαγκάνα της και εκτοξεύει νερό με τέτοια ταχύτητα ώστε να δημιουργεί μια φυσαλίδα αέρα. Όταν αυτή η μικρή χειροβομβίδα εκραγεί δημιουργεί τέτοιο ωστικό κύμα πιο δυνατό και από το κάλεσμα μιας φάλαινας, που μπορεί να σκοτώσει ψάρια και γαρίδες σε απόσταση μεγαλύτερη του 1,5 μέτρου.
Τα πιο παράξενα μήλα στον κόσμο!
Τα μήλα είναι από τα πλέον συνηθισμένα φρούτα ανά τον κόσμο, με πολλές ποικιλίες, χρώματα, μεγέθη και αρώματα… Πράσινα, κόκκινα, ξινά ή φιρίκια, έχουν τη θέση τους στο τραπέζι των λαών του κόσμου που τα επιλέγουν ως φρούτο, τα βάζουν σε διάφορα φαγητά αλλά τα μεταμορφώνουν και σε λαχταριστά επιδόρπια. Ωστόσο πέρα από τις γνωστές σε όλους μας ποικιλίες, υπάρχουν και μήλα που δεν τα γνωρίζουμε καν και καταναλώνονται μετά μανίας από άλλους λαούς. Ρίξτε μια ματιά στη λίστα…
1. Μήλο της Ιάβας – εξωτική ποικιλία της Ασίας
2. Τετράγωνα μήλα – Chungju, Νότια Κορέα
3. Redlove – μήλο με γεύση μούρου και κόκκινη σάρκα
4. Carambola ή Star apple
5. Βουνίσια μήλα της Χαβάης – μήλο με γεύση ροδοπέταλων
6. Kaimito
7. Pippins – λευκό μήλο με πικρή γεύση
8. Δίχρωμο μήλο
9. Μήλο με κρεμώδη σάρκα
