Μια συνέντευξη-διαμάντι του μεγάλου σκηνοθέτη

Τι είναι η τέχνη Αντρέι; Πριν ορίσουμε ο,τιδήποτε πρέπει να απαντήσουμε με μια ευρύτερη ερώτηση: Ποιο νόημα έχει η ζωή του ανθρώπου στη γη; Ίσως να βρεθήκαμε εδώ για να ανυψωθούμε πνευματικά. Αν η ζωή μας τείνει σε έναν πνευματικό πλούτο, ίσως η τέχνη να είναι ένας από τους τρόπους προσέγγισης αυτού του σκοπού. Αυτό πιστεύω με τον τρόπο που ορίζω την ζωή. Η τέχνη πρέπει να βοηθά τον άνθρωπο στην πνευματική του εξύψωση. Δεν ξέρω. Μερικοί λένε ότι η τέχνη βοηθάει τον άνθρωπο να κατανοήσει τον κόσμο. Ότι είναι γνώση όπως και κάθε διανοητική δραστηριότητα. Δεν πείθομαι με την εκδοχή της γνώσης. Με αυτή την έννοια είμαι σχεδόν αγνωστικιστής. Η γνώση μας απομακρύνει όλο και περισσότερο από τον βασικό σκοπό της ζωής μας. Όσο πιο πολλά μαθαίνουμε τόσα λιγότερα ξέρουμε. Αφού όσο εμβαθύνουμε ο ορίζοντας στενεύει. Η τέχνη εξυψώνει τον άνθρωπο για να ξεπεράσει τον εαυτό του και να φτάσει σε αυτό που θα ονομάζαμε ελεύθερη βούληση. Οι πιέσεις που δέχεται ο Ρουμπλιώφ δεν είναι εξαίρεση. Κάθε καλλιτέχνης δέχεται πιέσεις. Ποτέ δεν έχει ιδανικές συνθήκες εργασίας. Μα και αν υπήρχαν αυτές οι συνθήκες ίσως τότε να μην επιζούσε η δουλειά του. Γιατί ο καλλιτέχνης δεν ζει στο κενό. Πρέπει να δέχεται κάποια πίεση. Δεν ξέρω τι είδους μα πρέπει να υπάρχει. Ο καλλιτέχνης υπάρχει επειδή ο κόσμος δεν είναι τέλειος. Κανείς δεν θα είχε τη ανάγκη της τέχνης αν στον κόσμο βασίλευαν η ομορφιά και η αρμονία. Ο άνθρωπος δεν θα έψαχνε την αρμονία σε άλλες δραστηριότητες. Θα ζούσε μέσα της. Η τέχνη γεννιέται από τις κακοτεχνίες του κόσμου και αυτό είναι το θέμα της ταινίας μου «Αντρέι Ρουμπλιώφ». Η αναζήτηση δεσμών και εννοιών που εκφράζονται στις αρμονικές σχέσεις μεταξύ ανθρώπων, μεταξύ τέχνης και ζωής, χρόνου και ιστορίας. Αυτό είναι το θέμα της ταινίας μου.  

Νομίζω ότι τα προβλήματα των νέων έγκεινται στο γεγονός ότι συναθροίζονται για να κάνουν θορυβώδεις ή και επιθετικές πράξεις. Και αυτό επειδή δεν θέλουν να νιώσουν μόνοι. Πράγμα θλιβερό. Ο άνθρωπος πρέπει να μάθει να ζει μόνος από παιδί. Γιατί το να ζεις μόνος δεν σημαίνει ότι νιώθεις μοναξιά.  

Τι πιστεύετε για την επιστήμη; Είναι για καλό ή για κακό; Μπορούμε να μιλήσουμε και να αξιολογήσουμε τα επιτεύγματα της επιστημονικής προόδου. Όμως πιστεύω ότι η επιστήμη δεν εξαρτάται από τον άνθρωπο. Επομένως δεν μπορούμε να πούμε εάν είναι καλή ή κακή. Μπορούμε όμως να πούμε μετά από μακροχρόνιες ιστορικές διαδικασίες , ο πολιτισμός μας έφτασε σε ένα στάδιο δραματικής εσωτερικής σύγκρουσης του ανθρώπου. Υπάρχει ένα τεράστιο χάσμα ανάμεσα στην επιστημονική-τεχνολογική του εξέλιξη και στην πνευματική του ανάπτυξη. Και το χάσμα αυτό διαρκώς διευρύνεται. Αυτός είναι ο βασικός λόγος που οι συνθήκες σήμερα είναι δραματικές. Ο πολιτισμός μας βρίσκεται στο χείλος του πυρηνικού ολέθρου, ακριβώς εξαιτίας του χάσματος ανάμεσα στις δυο σφαίρες του ανθρώπου.  

Τι πιστεύεται για ανθρώπους όπως ο Αϊνστάιν και ο Γαλιλαίος; Πιστεύω ότι και οι δύο είχαν άδικο.  

Αντρέι τι θα θέλατε να πείτε στους νέους; Θα μου άρεσαν αν μάθαιναν να αγαπούν την μοναξιά. Το να μένουν μόνοι με τον εαυτό τους. Νομίζω ότι τα προβλήματα των νέων έγκεινται στο γεγονός ότι συναθροίζονται για να κάνουν θορυβώδεις ή και επιθετικές πράξεις. Και αυτό επειδή δεν θέλουν να νιώσουν μόνοι. Πράγμα θλιβερό. Ο άνθρωπος πρέπει να μάθει να ζει μόνος από παιδί. Γιατί το να ζεις μόνος δεν σημαίνει ότι νιώθεις μοναξιά.    

Αντρέι αγαπάτε τον εαυτό σας; Θα θέλατε να είστε διαφορετικός; Μου φαίνεται ότι δεν τον αγαπώ αρκετά. Εξάλλου αυτό ισχύει για όλους μας. Αν αγαπούσαμε τον εαυτό μας θα μπορούσαμε να αγαπήσουμε και τους άλλους. Αυτός που δεν αγαπά τον εαυτό του, που δεν ξέρει τον σκοπό της ύπαρξης του, δεν μπορεί να νιώσει αγάπη ούτε για τους άλλους ούτε για την ίδια την ζωή. Δεν αγαπώ αρκετά τον εαυτό μου και επομένως δεν αγαπώ αρκετά ούτε τους άλλους. Μα θα το ήθελα. Ένα από τα βασικά μου ελαττώματα είναι η ανυπομονησία και διαρκώς προσπαθώ να απαλλαγώ. Φοβάμαι ότι θα αποτύχω. Δεν είμαι αρκετά ανεκτικός για την ηλικία μου. Αλήθεια αυτό με κάνει να υποφέρω γιατί δεν μπορώ τους άλλους με συμπάθεια. Οι άνθρωποι με ενοχλούν.  

Η τελευταία φορά που έκλαψα ήταν όταν πέθανε η μητέρα μου. Όχι από πόνο ή λύπη για τον θάνατο της. Όχι. Έκλαψα από εγωισμό. Επειδή ένιωθα μόνος. Επειδή είχα χάσει τον πιο κοντινό μου άνθρωπο. Ήταν δάκρυα εγωισμού. Αλλά και όλα τα δάκρυα είναι εγωιστικά. Είναι η πραγματική ενσάρκωση του εγωισμού.  

Υπήρξατε ποτέ φτωχός; Τα παιδικά μου χρόνια ήταν πολύ φτωχά. Η μητέρα μου μας ανέθρεψε σε δύσκολους καιρούς και ξέρω καλά τι θα πει φτώχεια. Πέθαινα πραγματικά της πείνας. Κάποτε δεν υπήρχε ελπίδα ούτε για ένα κομμάτι ψωμί, την επόμενη μέρα. Είναι σκληρό και εξευτελιστικό για τον άνθρωπο. Μα, τον διδάσκει και τον συμπονά. Αυτός που πείνασε στα αλήθεια δεν θα γίνει ποτέ άπληστος.  

Και ο πλούτος τι είναι; Για μένα δεν είναι τίποτα το ιδιαίτερο. Είναι ένα μέσο που σου επιτρέπει να κάνεις τι ζωή που θέλεις. Και εφόσον αποφάσισα να κάνω απλή ζωή δεν νομίζω να θελήσω ποτέ να γίνω πλούσιος. Εξάλλου τι είναι ο πλούτος; Είναι κάτι σχετικό. Ο άνθρωπος δεν τον χρειάζεται διότι όταν τον αποκτήσει αλλάζει, γίνεται άπληστος, αμύνεται για να προασπίσει τα χρήματα του, γίνεται σκλάβος τους και αυτή είναι η αρνητική άποψη του πλούτου. Η σκλαβιά που επιβάλει στον άνθρωπο.      

Αντρέι πότε ήταν η τελευταία φορά που κλάψατε; Όταν πέθανε η μητέρα μου ένιωσα πολύ μόνος. Είχα χάσει τον πιο κοντινό μου άνθρωπο έστω και αν ζούσαμε χώρια, μακριά ο ένας από τον άλλον. Την τελευταία φορά που έκλαψα ήταν όταν πέθανε. Όχι από πόνο ή λύπη για τον θάνατο της. Εξάλλου ήταν άρρωστη από καιρό και θα έπρεπε να χαρώ που ο θάνατος την απάλλαξε από τα βάσανα της. Όχι. Έκλαψα από εγωισμό. Επειδή ένιωθα μόνος. Επειδή είχα χάσει τον πιο κοντινό μου άνθρωπο. Ήταν δάκρυα εγωισμού. Αλλά και όλα τα δάκρυα είναι εγωιστικά. Είναι η πραγματική ενσάρκωση του εγωισμού.  

Ένα διαμάντι. Ο Αντρέι Ταρκόφσκι καθισμένος δίπλα σε ένα ποτάμι απαντάει στα θεμελιώδη ερωτήματα της ζωής. Έγραψα μόνο μερικά από τα σημεία της συνέντευξης που μου έκαναν την μεγαλύτερη  εντύπωση. Αξίζει κάθε λεπτό του:  

Πηγή: lifo

Όταν η εμπορία κλεμμένων έργων τέχνης είναι ακόμα συχνό φαινόμενο, το τρίτο κατά σειρά γρηγορότερα αναπτυσσόμενο λαθρεμπόριο, μετά τα όπλα και τα ναρκωτικά

“Woman in Blue in Front of a Fireplace"/ Henri Matisse  

Όταν οι γερμανικές αρχές εισέβαλαν σε ένα λιτό, ακατάστατο διαμέρισμα στο Μόναχο τον Μάρτη του 2012, βρήκαν περίπου 1500 πίνακες και σχέδια, που βρίσκονταν εκεί, κρυμμένα για πάνω από 70 χρόνια. Η συλλογή, της οποίας η αξία εκτιμήθηκε γύρω στο 1 δισεκατομμύριο δολάρια, περιελάμβανε αριστουργήματα του Σαγκάλ, του Πικάσο και του Ματίς, και άνηκε στον Cornelius Gurlitt, γιο διακινητή των παράνομων λαφύρων τέχνης των Ναζί.

Πολλά από τα έργα είχαν κλαπεί από διακεκριμένους Εβραίους συλλέκτες και ιδιοκτήτες γκαλερί, στα πλαίσια της λεηλασίας που είχε διατάξει ο Χίτλερ τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Μεταξύ αυτών βρισκόταν και ένας πίνακας του Ματίς, που άνηκε στον Paul Rosenberg, ένα φημισμένο Παριζιάνο έμπορο τέχνης και προσωπικό φίλο του καλλιτέχνη. Όταν η ιστορία αυτή έγινε γνωστή στα γερμανικά μέσα το Νοέμβριο του προηγούμενου χρόνου, οι απόγονοι του Rosenberg ξεκίνησαν διαδικασίες για την ανάκτηση του πίνακα, με τη βοήθεια του Chris Marinello, ενός από τους πιο έμπειρους κυνηγούς τέχνης στον κόσμο. Σαν ιδρυτής της Art Recovery International, μιας εταιρείας που έχει τη βάση της στο Λονδίνο, η οποία εξειδικεύεται στην ανάκτηση έργων τέχνης που έχουν κλαπεί από τους Ναζί και άλλους, πιο σύγχρονους εγκληματίες, ο 52χρονος δικηγόρος έχει εντοπίσει και ανακτήσει έργα αξίας 350 εκτομμυρίων δολαρίων μέσα σε 20 χρόνια.  

Κατά τη διάρκεια των δύο προηγούμενων δεκαετιών, ο Chris Marinello έχει βοηθήσει στην ανάκτηση έργων τέχνης αξίας 350 εκατομμυρίων δολαρίων, τα οποία είχαν κλαπεί ή λεηλατηθεί. Μεταξύ αυτών βρίσκονται και έργα ανεκτίμητης αξίας που οι Ναζί είχαν πάρει ως λάφυρα κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.

«Κάποιες από τις μεγαλύτερες υποθέσεις που διαχειριζόμαστε αυτή τη στιγμή είναι από τις σημαντικότερες υποθέσεις του πεδίου αυτού παγκοσμίως», λέει ο Marinello. «Ένα κομμάτι αξίας 30 εκατομμυρίων ευρώ στην Ιταλία, ένας Crivelli αξίας 10 εκατομμυρίων ευρώ στην Πορτογαλία και ορισμένα ακόμα έργα του Ματίς. Νομίζω ότι μέσα στα χρόνια έχουμε ανακτήσει πέντε ή έξι έργα του». Ο Marinello είναι από τους λίγους δικηγόρους παγκοσμίως που εργάζονται σε αυτόν τον τομέα και την περασμένη Παρασκευή πολλοί από αυτούς συγκεντρώθηκαν στη Νέα Υόρκη για το "NYU's Art Law Day", ένα συνέδριο για τη σύνδεση του νόμου και την αγοράς τέχνης. Ο Marinello μίλησε στο συνέδριο για την ανάκτηση των κλεμμένων έργων, στο οποίο συμμετείχε και η Marianne Rosenberg, εγγονή του Paul Rosenberg. Η Marianne αυτή τη στιγμή ηγείται ενός αγώνα για την αποζημίωση της οικογένειάς της για τα έργα που έκλεψαν από αυτούς οι Ναζί. Μέχρι σήμερα αγνοούνται ακόμα περίπου 60 από τα έργα από τη συλλογή του Rosenberg, μαζί με 100.000 ακόμα έργα που ανήκουν σε άλλες οικογένειες.

Στα προηγούμενα 15 χρόνια, ο Marinello βοήθησε τους Rosenberg να ανακτήσουν τον πίνακα "Waterlillies" του Μανέ, ο οποίος βρέθηκε στο Μουσείο Καλών Τεχνών της Βοστώνης, καθώς και το έργο "Woman in Blue in Front of a Fireplace" του Ματίς, το οποίο αποδείχτηκε πως ήταν μέρος της μόνιμης συλλογής ενός Νορβηγικού μουσείου. Σήμερα, ο Marinello και η οικογένεια των Rosenberg ασχολούνται με την ανάκτηση ενός Mατίς από την αποθήκη Gurlitt και έχουν έρθει αντιμέτωποι με αμέτρητες επιπλοκές, συμπεριλαμβανομένου και του θανάτου του Gurlitt τον περασμένο Μάιο.

Η ανάκτηση των κλεμμένων από τους Ναζί έργων δεν είναι εύκολη υπόθεση. Δεν μπορείς απλά να ζητήσεις να στα επιστρέψουν. Αρχικά πρέπει να αποδείξει κανείς την προέλευσή του έργου, δεκαετίες μετά το έγκλημα. Ακόμα και αφού γίνει αυτό, ο τωρινός ιδιοκτήτης του, είτε πρόκειται για μουσείο είτε για ιδιώτη, δεν είναι νομικά υποχρεωμένος να το επιστρέψει.  

Ο Paul Rosenberg δίπλα από τον πίνακα του Ματίς

Δυσκολεύοντας τα πράγματα ακόμα περισσότερο, στις περισσότερες περιπτώσεις, οι άνθρωποι που καταλήγουν με τα έργα, είναι γνωστοί ως «αγοραστές καλής πίστης», τίτλος που υπονοεί ότι τα αγόρασαν χωρίς να γνωρίζουν ότι πρόκειται για αντικείμενα κλοπής. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ο Marinello, παρόλο που είναι δικηγόρος, δεν μπορεί να βασιστεί στη νομοθεσία για την πλειοψηφία της δουλειάς που πρέπει να κάνει. Αντί αυτού, είναι αναγκασμένος να βασιστεί σε πιο ανίσχυρες δυνάμεις, όπως αυτές τις ηθικής και της πολιτικής, για να πείσει τους ανθρώπους να επιστρέψουν τους πίνακες. Εκείνος το αποκαλεί «δημιουργικές λύσεις».

Για παράδειγμα, με τον Ματίς των Rosenberg που βρέθηκε στο μουσείο της Νορβηγίας «έπρεπε να πάω στον πρέσβη της Νορβηγίας στις Ηνωμένες Πολιτείες και να κάνω μία μεγάλη συζήτηση για το ποια είναι η άποψη των Αμερικάνων για τους Νορβηγούς που ζουν εκεί, για τις συνέπειες στη δημοσιότητα και στη βιομηχανία τουρισμού της Νορβηγίας εάν φαινόταν πως ο νορβηγικός νόμος τους επέτρεψε να κρατήσουν ένα έργο που έκλεψαν οι Ναζί από μια οικογένεια», λέει ο Marinello. «Τους κάναμε να το συνειδητοποιήσουν πολύ καλά αυτό το κομμάτι και επιπλέον, είχαμε κάποια βοήθεια από τους πολιτικούς αρχηγούς και των δύο κρατών, που ενθάρρυναν τις δύο πλευρές να καταλήξουν σε ένα συμβιβασμό».  

Η ελπίδα του Marinello είναι ότι η τεχνολογία θα κάνει ιδιαίτερα δύσκολο στο μέλλον το λαθρεμπόριο έργων τέχνης, που είναι και ο απώτερος στόχος των κλεφτών.

Για τον εντοπισμό ενός έργου, η ομάδα του Marinello βασίζεται πάρα πολύ σε μία εξειδικευμένη τεχνολογία που ονομάζεται Art Claim, μία ιδιωτική περιεκτική βάση δεδομένων των κλεμμένων έργων τέχνης σε όλο τον κόσμο.  

Όταν ένα χαμένο αντικείμενο ενταχθεί στη βάση δεδομένων, η ομάδα χρησιμοποιεί ένα λογισμικό αναγνώρισης εικόνας, το οποίο διατρέχει τους καταλόγους κάθε χώρο δημοπρασιών και αγοραπωλησιών, μέχρι να το βρουν. Από εκεί και πέρα, είτε ενημερώνουν την επιβολή του νόμου, εάν πρόκειται για πρόσφατα κλεμμένο αντικείμενο είτε επικοινωνούν με τον έμπορο ή τον οίκο δημοπρασιών για να τους ενημερώσουν ότι το έργο που θέλουν να πουλήσουν είναι στην πραγματικότητα παράνομο λάφυρο των Ναζί. Έχουν υπάρξει ακόμα και περιπτώσεις που ο Marinello και η ομάδα του ενεπλάκησαν άμεσα και βοήθησαν την αστυνομία ή κάποια κυβερνητική υπηρεσία να συλλάβουν έναν εγκληματία.  

80 χρόνια μετά τις λεηλασίες των Ναζί, η εμπορία κλεμμένων έργων τέχνης είναι ακόμα συχνό φαινόμενο, το τρίτο κατά σειρά γρηγορότερα αναπτυσσόμενο λαθρεμπόριο, μετά τα όπλα και τα ναρκωτικά. Η αξία των πινάκων και της τέχνης έχουν αυξηθεί δραματικά τα τελευταία χρόνια αλλά η κλοπή τους είναι ακόμα πολύ εύκολη.

Η ελπίδα του Marinello είναι ότι η τεχνολογία θα κάνει ιδιαίτερα δύσκολο στο μέλλον το λαθρεμπόριο έργων τέχνης, που είναι και ο απώτερος στόχος των κλεφτών. Στις αρχές του επόμενου χρόνου, η βάση δεδομένων Art Claim θα είναι διαθέσιμη στο κοινό, με στόχο να γίνει ευκολότερο για πωλητές και συλλέκτες να ελέγχουν εάν ένα έργο είναι κλεμμένο. «Η κλεμμένη τέχνη δεν έχει πραγματικά καμία θέση σε μία νόμιμη αγορά», λέει ο Marinello.  

Εκτός από το να κάνουν την αγορά έργων τέχνης πιο έντιμη και διαφανής, ο Marinello επίσης βοηθά πολλούς ανθρώπους να επουλώσουν πληγές του παρελθόντος. Πολλές από τις δωρεάν υπηρεσίες του αφορούν τα θύματα του Ολοκαυτώματος που έχουν χάσει αντικείμενα πολιτισμικής και συναισθηματικής σημασίας από τα σπίτια τους κατά τη διάρκεια του πολέμου. Το 2008 Marinello και η ομάδα του εντόπισαν το πορτρέτο ενός μικρού κοριτσιού του  Anto Carte το οποίο είχε κλαπεί από το σπίτι μιας οικογένειάς, στις Βρυξέλλες, κατά τη διάρκεια της ναζιστικής κατοχής. Με την βοήθεια του FBI κατάφερε να επιστρέψει το έργο στην οικογένεια στο Βέλγιο και να γνωρίσει το κορίτσι από το πορτρέτο που πια ήταν μια ηλικιωμένη γυναίκα.  

"Μας δίνει μεγάλη ικανοποίηση η επανένωση των θυμάτων με τα χαμένα υπάρχοντά τους, διότι σε πολλές περιπτώσεις, ειδικά με τα θύματα του Ολοκαυτώματος, αυτά δεν είναι μόνο αντικείμενα αξίας" λέει ο Marinello. "Είναι σύμβολα και κειμήλια της ζημίας που υπέστη η οικογένειά τους στα χέρια των Ναζί. Είναι σαν να τους δίνεται πίσω ένα μικρό κομμάτι της ζωής τους που είχε κλαπεί με βίαιο τρόπο."  

Πηγή: lifo

Μερικά εξαιρετικά παραδείγματα για το πώς η διαστημική έρευνα αλλάζει τη ζωή μας

Oι οργανισμοί (NASA, ESA κ.α.) δεν πετούν άσκοπα τα λεφτά των φορολογούμενων στο κενό του διαστήματος, αλλά επιστρέφουν τα οφέλη της έρευνας σε πολλαπλάσια αξία, είτε άμεσα είτε έμμεσα    

Τα τελευταία 50 χρόνια, η εξερεύνηση του διαστήματος μας έχει χαρίσει δυνατές στιγμές συγκίνησης, επεκτείνοντας την επιστημονική γνώση και τους ορίζοντες μας, εκτός συνήθους πλαισίου αναφοράς. Παράλληλα, οι αφορμές για αναστοχασμό περί της ανθρώπινης ύπαρξης στάθηκαν πολλές. Ποιο είναι το μέλλον του είδους μας; Προερχόμαστε από τα άστρα; Θα μετοικήσουμε σε αυτά; Ο έλλογος, αν και κάπως αφηρημένος, προβληματισμός δεν εκτονώνεται παρά μόνο μετά την αποκλιμάκωση του δέους που μπορεί να σου προκαλέσει το Interstellar, βγαίνοντας από την αίθουσα του κινηματογράφου.  

Και τότε επανέρχεσαι στην πραγματικότητα και αναρωτιέσαι πόσο πολύ απέχουν όλα αυτά από την καθημερινή σου ζωή και που αποσκοπεί η εξερεύνηση του διαστήματος. Πολλές φορές μοιάζει με ένα ακραίο παιχνίδι ιμπεριαλισμού εντυπώσεων που εκτείνεται πέρα από τη στρατόσφαιρα, για την εμπέδωση της κυριαρχίας των ισχυρών "παικτών" και των μιλιταριστικών κυβερνήσεων τους.  

Για σένα, λοιπόν, τον κυνικό, που έχεις μια ένσταση για όλα και δεν πείθεσαι εύκολα, έχω συντάξει μία λίστα με τις πιο πρακτικές και χρήσιμες εφαρμογές που προέκυψαν από το ράλι εξερεύνησης του διαστήματος. Οι οργανισμοί (NASA, ESA κ.α.) που ανέλαβαν την υλοποίηση των διαστημικών προγραμμάτων και χρηματοδοτούνται από τον δημόσιο προϋπολογισμό των κρατών, δεν πετούν άσκοπα τα λεφτά των φορολογούμενων στο κενό του διαστήματος, αλλά επιστρέφουν τα οφέλη της έρευνας σε πολλαπλάσια αξία, είτε άμεσα είτε έμμεσα.  

Φωτοβολταϊκά πάνελ: τα μονοκρυσταλλικά κύτταρα πυριτίου αναπτύχθηκαν αρχικά για την αεροδιαστημική και είναι πλέον ευρέως διαθέσιμα σε χαμηλό κόστος, ενώ αποδίδουν 50% περισσότερη ενέργεια από τα συμβατικά.  

Μαγνητική τομογραφία MRI: η μη επεμβατική μέθοδος απεικόνισης που σώζει εκατομμύρια ζωές κάθε χρόνο, μπορεί να μην εφευρέθηκε από επιστήμονες της NASA, αλλά ενσωματώνει τεχνολογίες που αναπτύχθηκαν σε δικά της εργαστήρια, όπως η ψηφιακή επεξεργασία και ενίσχυση σήματος εικόνας.  

LEDs: μικροσκοπικές δίοδοι εκπομπής φωτός με εφαρμογές στην ιατρική και πιο συγκεκριμένα στη θεραπεία καρκινικών όγκων, όπως π.χ. του μαστού.  

Ψηφιακοί αισθητήρες κάμερας (CMOS) που χρησιμοποιούνται και στα smartphones: οι πρώτοι από αυτούς αναπτύχθηκαν στη NASA με σκοπό να αντέχουν την επιβλαβή ακτινοβολία κατά τη διάρκεια διαπλανητικών ταξιδιών, ενώ ήταν και 100 φορές λιγότερο απαιτητικοί σε ενέργεια.  

Καθαρισμός νερού: oι μηχανικοί της NASA έχουν εφεύρει κατά καιρούς διάφορα συστήματα καθαρισμού ακόμη και των πιο δύσκολων πηγών νερού, ώστε να μετατρέπουν κάθε υγρό στοιχείο σε πόσιμο. Με αυτό τον τρόπο καθίστανται εφικτές οι μελλοντικές διαστημικές αποστολές, ενώ στη γη επωφελούνται όσοι δεν έχουν πρόσβαση στο πιο πολύτιμο αγαθό.  

Τεχνητά μέλη: στο ιστορικό των παραπάνω επιτυχιών συγκαταλέγεται και η βελτιωμένη ευελιξία ρομποτικών βραχίονων, που έχει οδηγήσει σε καλύτερα προσθετικά μέλη προσαρμοσμένα στις ανάγκες και τη ζωή των χρηστών.  

Προγραμματιζόμενοι βηματοδότες: τη δεκαετία του 1970 τρία προγράμματα υπό την επίβλεψη της NASA οδήγησαν στον πρώτο βηματοδότη με σημαντική διάρκεια ζωής, ο οποίος μπορούσε να προγραμματιστεί από απόσταση με δεδομένα τηλεμετρίας, χωρίς να χρειάζεται χειρουργική επέμβαση  

Ανάλυση εικόνας/βίντεο: πολλά από τα προγράμματα ανάλυσης εικόνας και βίντεο που χρησιμοποιούνται σήμερα για κάθε είδους απαιτητική εφαρμογή, προέκυψαν ως εξέλιξη των αλγόριθμων που γράφτηκαν για τη βελτίωση των εικόνων από το διάστημα.  

Πηγή:lifo

Έχει σημασία η αισθητική του χρήματος; Και βέβαια έχει.

Γράφει ο Γιάννης Βαρουφάκης

Χωρίς καμία γνώση οικονομικών, μια διεισδυτική ματιά στα χαρτονομίσματα της ευρωζώνης θα έφτανε για να προϊδεάσει τον προσεκτικό παρατηρητή για το ότι το κοινό μας νόμισμα ήταν προδιαγεγραμμένο να έχει πρόβλημα.  

Θα έβλεπε τα χαρτονομίσματα των 5, 10 και 20 ευρώ και ίσως, μετά από σύντομη έρευνα, θα διαπίστωνε ότι οι αψίδες, τα υδραγωγεία και οι γέφυρες που τα κοσμούν είναι αποκυήματα της φαντασίας κάποιου γραφίστα εξουσιοδοτημένου από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) να τα σχεδιάσει. Ακόμα και το μοντερνιστικό κτίριο που απεικονίζεται στο αγαπημένο χαρτονόμισμα της ρωσικής μαφίας, των €500, δεν υπάρχει πουθενά στην Ευρώπη. Ούτε καν ως ανεκπλήρωτο σχέδιο κάποιου κορυφαίου Ευρωπαίου αρχιτέκτονα.  

Πράγματι, εμείς οι οικονομολόγοι πλανώμαστε πλάνην οικτράν όταν θεωρούμε πως η αισθητική δεν έχει σχέση με την αξία ενός νομίσματος ή με τη φιλοσοφία που κρύβει η ετυμηγορία σχετικών λέξεων.  

Είναι δυνατόν, αναρωτιόμαστε εύλογα, η ήπειρος με τη μεγαλύτερη πολιτιστική παραγωγή της Οικουμένης, με αρχιτεκτονική παράδοση που καθορίζει την παγκόσμια αισθητική, να αναθέτει σε κάποιους γραφίστες τον σχεδιασμό ανύπαρκτων, ανώδυνων, μέτριας ποιότητας και χαμηλής αισθητικής σχεδίων για να κοσμήσουν αυτά τα κοινά χαρτονομίσματα με τα οποία συναλλάσσονται οι κληρονόμοι μιας τόσο βαριάς αισθητικής κληρονομιάς; Κι όμως! Αυτό ακριβώς επέλεξαν οι ιθύνοντες της Κεντρικής «μας» Τράπεζας.  

Γιατί; Ντρέπονται για την ευρωπαϊκή κληρονομιά; Όχι, δεν είναι επειδή ντρέπονται γι' αυτήν. Απλώς, η απόφασή τους να επιλέξουν την μπανάλ αισθητική ανύπαρκτων γεφυρών και αψίδων αντανακλά το κεντρικό πρόβλημα του ευρώ, που σήμερα η Ευρώπη το βιώνει στο πετσί της υπό τη μορφή της ατέρμονης κρίσης.  

Ώρα να διακρίνουμε τον πραγματικό συμβολισμό των νομισμάτων που περνούν καθημερινά από τα χέρια μας...  

Το σκεπτικό τους ήταν απλό: αν επέλεγαν, παραδείγματος χάριν, να απεικονίσουν το Κολοσσαίο στο χαρτονόμισμα των €50, υπήρχε ο φόβος της Γερμανικής Κεντρικής Τράπεζας (της περίφημης Bundesbank) ότι το κοινό νόμισμα θα εντυπωνόταν στο μυαλό των χρηστών του, ιδίως εκτός Ευρώπης, ως ένα νόμισμα κοντά στην ιταλική λιρέτα – ένα νόμισμα πληθωριστικό, «μαλακό», με τάση υποτίμησης. Το ίδιο φοβήθηκαν και στην περίπτωση της απεικόνισης ενός από τα σαγηνευτικά αρχιτεκτονήματα που συρρέουν οι τουρίστες να δουν στη Βαρκελώνη. Ναι μεν θα ήταν πανέμορφο το χαρτονόμισμα των €100 εάν απεικόνιζε ένα από τα κτίρια του Γκαουντί, αλλά, όπως φοβήθηκαν οι της ΕΚΤ, οι Γερμανοί πολίτες μπορεί να ένιωθαν απαίσια να αντικαταστήσουν στο πορτοφόλι τους την αυστηρή αισθητική του μάρκου των 500 με ένα μοβ χαρτονόμισμα γεμάτο περίτεχνα σχέδια μεσογειακής αισθητικής.  

Όσο για τον Παρθενώνα, την Ολυμπία, τον Ναό του Ποσειδώνα στο Σούνιο, τους Δελφούς, όταν έθεσα το ερώτημα σε άνθρωπο της ΕΚΤ, μεταξύ σοβαρού και αστείου, μου απάντησε: «Φαντάζεσαι να είχαμε τον Παρθενώνα στο χαρτονόμισμα των €50 και να έπρεπε να εκπαραθυρώσουμε την Ελλάδα από την ευρωζώνη;». Και όταν του επισήμανα ότι αυτό δεν τους εμπόδισε να τυπώσουν την ελληνική λέξη ΕΥΡΩ δίπλα στη λέξη EURO, τι νομίζετε ότι μου απάντησε;  

«Άλλο η ελληνική γραφή, που αποτελεί μέρος της ευρωπαϊκής κουλτούρας, και άλλο μια εικόνα ελληνικού μνημείου. Η εικόνα, αντίθετα με τη γραφή, παραπέμπει στη μεσογειακή νωχελικότητα, ενώ το κείμενο, το αλφάβητο της αρχαίας Ελλάδας, μας ανήκει. Αν σας διώχναμε από την ευρωζώνη, το να κρατήσουμε τα γράμματα έψιλον, ύψιλον, ρο και ωμέγα είναι ok. Δεν θα ήταν, όμως, ok να κρατήσουμε στο νόμισμά μας μια εικόνα που να παραπέμπει στην Ελλάδα».  

Είδατε αισθητικές ευαισθησίες οι κεντρικοί τραπεζίτες της Φρανκφούρτης;  

Να γιατί κανένα ελληνικό, ιταλικό ή ισπανικό μνημείο δεν κοσμεί τα κοινά μας νομίσματα. Και από τη στιγμή που έτσι αποφάσισαν, ήταν προφανές ότι τους ήταν δύσκολο να απεικονίσουν τον εξαιρετικό καθεδρικό ναό της Κολωνίας ή κάποιο άλλο εξαίσιο βορειοευρωπαϊκό μνημείο – καθώς σε μια τέτοια περίπτωση θα ξεσηκώνονταν οι Ιταλοί, οι Ισπανοί, ακόμα και εμείς. Το αποτέλεσμα ήταν η αισθητική που γνωρίζουμε. Αυτά τα θλιβερά, ανώδυνα, χαρτονομίσματα που στερούνται οποιασδήποτε σχέσης με πραγματικά επιτεύγματα ευρωπαϊκής αισθητικής σχεδιάστηκαν ώστε να παραπέμπουν σε μια αυστηρή, βορειοευρωπαϊκή αισθητική. Η ελπίδα των Βορειοευρωπαίων κεντρικών τραπεζιτών ήταν πως οι χρήστες των νομισμάτων θα εκλάβουν την αυστηρότητα της αισθητικής τους ως προσομοιάζουσα στην προτεσταντική ηθική που συνάδει περισσότερο με «σκληρό» νόμισμα.  

Όταν το 2000 εισήλθαμε με τυμπανοκρουσίες στο «κοινό» νόμισμα, λίγοι πρόσεξαν ότι ο ιός της κρίσης ήταν ήδη αποτυπωμένος στις εικόνες των χαρτονομισμάτων. Ότι ήδη είχε αποτυπωθεί στο DNA του νομίσματος η «εντολή» του περιορισμού της εντοπιότητας του νομίσματος στα ανατολικά του Ρήνου και βορείως των Άλπεων. Πως φαινόταν στα σχέδια που κοσμούσαν τα νομίσματα ακριβώς όπως, παρά την ανεξιθρησκία του αμερικανικού Συντάγματος, η αισθητική απεικόνιση του δολαρίου περιστρέφεται γύρω από τη φράση «In God we trust» («Εμπιστευόμαστε τον Θεό»).  

Πράγματι, εμείς οι οικονομολόγοι πλανώμαστε πλάνην οικτράν όταν θεωρούμε πως η αισθητική δεν έχει σχέση με την αξία ενός νομίσματος ή με τη φιλοσοφία που κρύβει η ετυμηγορία σχετικών λέξεων. Όταν, παραδείγματος χάριν, ανέφερα πρόσφατα σε Αμερικανό συνάδελφο πως η γερμανική λέξη για το «χρέος» είναι η ίδια με τη λέξη για την «ενοχή» (Schuld) ή ότι οι γέφυρες, τα υδραγωγεία, τα κτίρια και οι αψίδες που απεικονίζονται στα ευρώ μας δεν υπάρχουν πουθενά στην Ευρώπη, ξέρετε τι μου απάντησε; «Τώρα καταλαβαίνω...».  

Ώρα να καταλάβουμε κι εμείς.   Ώρα να διακρίνουμε τον πραγματικό συμβολισμό των νομισμάτων που περνούν καθημερινά από τα χέρια μας.

Πηγή: lifo