Ο συγγραφέας μιλά για βιβλία, δημοσιογραφία και το μοντέλο του βαθύτατα συντηρητικού Έλληνα με την προοδευτική ρητορική

Το διαφορετικό με τα διηγήματα είναι πως δεν υπάρχει η ευχέρεια του χρόνου για να κερδίσεις τον αναγνώστη. Ή σε βρίσκει κατάσταυρα, ή αποτυγχάνει εντελώς...

Μπαίνω τρέχοντας στο μεγάλο εμπορικό κέντρο της Θεσσαλονίκης 'Mediterranean Cosmos' όπου είναι το ραντεβού μας, και ψάχνω αγωνιωδώς το βιβλιοπωλείο Ιανός. Προφανώς έχω μπει από λάθος είσοδο και χάνομαι εντελώς. Προσπερνώ το ένα μαγαζί μετά το άλλο και ο χάρτης και οι οδηγίες που μου δίνουν με μπερδεύουν ακόμα περισσότερο. Πώς πάω στη μωβ περιοχή, σε ποιον όροφο είναι και πώς ενώνεται με την κίτρινη και την κόκκινη;  

Αυτό το εικονικό κέντρο πόλης στα ανατολικά της Θεσσαλονίκης, μακριά απ' το παραδοσιακό κέντρο της Τσιμισκή και της Μητροπόλεως είναι και το πρώτο θέμα της κουβέντας μου με τον συγγραφέα και δημοσιογράφο Γιώργο Σκαμπαρδώνη, όταν κάποτε τον βρίσκω. (Δώσαμε ραντεβού στα ανατολικά, γιατί κι οι δύο μένουμε σχετικά κοντά.)  

H Θεσσαλονίκη είναι μία βάση, δεν είναι ένας βιότοπος όπου ζούμε εμείς αιχμάλωτοι. Είναι μία πόλη που σου δίνει πάρα πολλά, αρκεί να μην ταυτιστείς με την μπαγιάτικη πλευρά της.  

Αν και ταυτισμένος με το κέντρο, εκεί που όλα συμβαίνουν σε χρόνο κινηματογραφικό, ο Σκαμπαρδώνης μένει εδώ και χρόνια στο 751, στην πλαγιά του Πανοράματος. "Αν και πλέον κέντρο", λέει, "θεωρείται το εκτός της πόλεως. Εκτός έχει μεταφερθεί το μεγαλύτερο μέρος της πόλης. Συνεπώς η Θεσσαλονίκη έχει γίνει πολυκεντρική, και σ' ένα βαθμό δεν ξέρουμε και ποια είναι η αναφορά μας..."  

Επιχειρούμε να καθίσουμε σε ένα καφέ κοντά στον Ιανό, αλλά έχει πολύ βαβούρα. Τη βγάζουμε μια στο πεζούλι. Μου λέει: "Αν είχα χρήματα, στο κέντρο θα θελα να 'χω ένα εξοχικό, στην Τσιμισκή, ώστε όταν οι βότκες είναι υπερβολικές, να μην αναγκάζομαι να φεύγω από το κέντρο για να γυρίσω στο σπίτι. Πάντως γενικά, και παρ' ό,τι συντηρεί κάποιο κόσμο, το κέντρο έχει παρακμάσει. Εδώ και χρόνια, έχει μετατεθεί πέριξ της πόλης, στο Πανόραμα, την Θέρμη, εδώ στο Cosmos. Νομίζω ότι η πόλη μεταβάλλεται αενάως και επεκτείνεται αναπόφευκτα προς την Χαλκιδική - ήδη έχει σχεδόν ενωθεί με τη Χαλκιδική."  

Μιας και πολλά έχουν ειπωθεί για τα καλά της Δημαρχίας του Μπουτάρη, του ζητάω να μου πει τα αρνητικά. Εντοπίζει το βασικότερο πρόβλημα στις δυνάμεις ματαίωσης και αναστολής οποιαδήποτε πρωτοβουλίας: στα συνδικαλιστικά, στις ομάδες που θίγονται και αντιδρούν. Δεν υπάρχει περίπτωση, λέει, κάποιος να πάει να κάνει κάτι και να μην τον ματαιώσουν. Θες να κάνεις την παραλία, τον περιφερειακό, την υποθαλάσσια; Την ίδια στιγμή αναφύονται ομάδες ανθρώπων που αντιδρούν. "Είναι μία παράδοση της πόλης αυτή, είναι ένα από τα χαρακτηριστικά μας. Και μπορεί ο Μπουτάρης να έχει αλλάξει όντως τον αέρα της πόλης, να το παλεύει δυνατά, και πολλές φορές να τα καταφέρνει, αλλά λόγω γνωστών εμποδίων, θέλει καιρό για να φανεί το τι πετυχαίνει η Δημαρχία του."  

Τον ρωτάω γιατί δεν 'μετανάστευσε' ποτέ στην Αθήνα όπως πολλοί Θεσσαλονικείς του πολιτιστικού χώρου. "Δεν έχω λόγο να το κάνω αυτό. Φυσικά υπήρχαν πολλές προκλήσεις για χρήματα, δημόσιες σχέσεις, ή για "διαρκή παρουσία στα πράγματα". Ήμουνα εναντίον αυτής της αντίληψης γιατί προτιμώ την μοναχικότητα, θέλω να είμαι με τους ανθρώπους που αγαπώ, με τους φίλους μου. Νομίζω ότι η Θεσσαλονίκη μου αρκεί, εφόσον – τηρουμένων των αναλογιών- στον Παπαδιαμάντη άρκεσε μία Σκιάθος, στον Καβάφη άρκεσε μια Αλέξάνδρεια. Νομίζω ότι καλύπτει οποιονδήποτε έναν συγγραφέα μία πόλη που έχει την ιστορία της Θεσσαλονίκης, που είναι 2500 ετών, με 1,5 εκατομμύριο κατοίκους...  

Στην περιφέρεια έχεις μια εικόνα κόσμου, έχεις τη φύση, τα ζώα, ανθρώπους που πάσχουν, που μιλάνε σε άλλους ανθρώπους - ενώ σε μια πόλη οι άνθρωποι δεν μιλάνε μεταξύ τους εύκολα, σπάνια εξομολογείται ο διπλανός σε μια πολυκατοικία τι του συμβαίνει.

Έπειτα, δεν είμαστε καμιά περίκλειστη πόλη όπως η Αλβανία του Χότζα: μπορείς να ταξιδέψεις ανά πάσα στιγμή οπουδήποτε. Πας τάχιστα με το αυτοκίνητο στην Κωνσταντινούπολη, στην Καβάλα, στη Σόφια, στην Αθήνα, στη Βενετία, στο Μιλάνο να πας να δεις μια όπερα, στην Πράγα... Με το δε ίντερνετ πας όπου θες. Επομένως, η Θεσσαλονίκη είναι μία βάση, δεν είναι ένας βιότοπος όπου ζούμε εμείς αιχμάλωτοι. Είναι μία πόλη που σου δίνει πάρα πολλά, αρκεί να μην ταυτιστείς με την μπαγιάτικη πλευρά της."  

Τον ρωτάω τι τον κάνει να παίρνει το αυτοκίνητο και να πηγαίνει προς το γύρω άγνωστο και εξηγεί πως επειδή ψάχνει πιο πολύ τη λογοτεχνία στην περιφέρεια, ταξιδεύει συνειδητά πολλές φορές σε μέρη της Μακεδονίας, σε χωριά, σε πόλεις, σε φίλους και από εκεί αντλεί έμπνευση: "Στην περιφέρεια έχεις μια εικόνα κόσμου, έχεις τη φύση, τα ζώα, ανθρώπους που πάσχουν, που μιλάνε σε άλλους ανθρώπους - ενώ σε μια πόλη οι άνθρωποι δεν μιλάνε μεταξύ τους εύκολα, σπάνια εξομολογείται ο διπλανός σε μια πολυκατοικία τι του συμβαίνει. Στην περιφέρεια, στα καφενεία, οι άνθρωποι που θα συναντήσεις, έχουν να πουν και μια εξαιρετική ιστορία ο καθένας, χωρίς να το συνειδητοποιούν!, να σου αφηγηθούν μια περιπέτεια απολύτως αδιανόητη. Θα ακούσεις μια καινούργια λέξη, μια φράση φοβερή, θα δεις μια εικόνα."  

"Πολλές φορές" συμπληρώνει, "όταν κάθομαι στο δωμάτιο δεν μπορώ να γράψω τίποτα. Όταν βγαίνω και οδηγώ με το αυτοκίνητο κλαίω πολλές φορές, βλέπω μια εικόνα και μου τρέχουν δάκρυα! Ή συναντώ μια κατάσταση κάπου και αμέσως εκρήγνυται η έμπνευση. Η περιφέρεια περιέχει την αφήγηση. Η αφήγηση μέσα στο κέντρο υπάρχει μεν, αλλά είναι εγκλωβισμένη μέσα στους ανθρώπους, οι οποίοι σπανιότατα τη μεταγγίζουν στους άλλους. Ο τόπος προσφέρεται, διαθέτει τόσες πολλές κρυμμένες ιστορίες, άπειρες, και τόσες πολλές εμπνεύσεις που φωλιάζουν σε σπίτια και στους ανθρώπους, που πρέπει κανείς να βγει να τις κυνηγήσει, να στήσει παγίδες."  

Όταν κάθομαι στο δωμάτιο δεν μπορώ να γράψω τίποτα. Όταν βγαίνω και οδηγώ με το αυτοκίνητο κλαίω πολλές φορές, βλέπω μια εικόνα και μου τρέχουν δάκρυα! Ή συναντώ μια κατάσταση κάπου και αμέσως εκρήγνυται η έμπνευση. Η περιφέρεια περιέχει την αφήγηση...

Αναρωτιέμαι αν πέρα απ' την περιφέρεια σας εμπνέει καμιά φορά και το εξωτερικό κι ο Γ. Σκαμπαρδώνης δεν το αρνείται. Το εξωτερικό, λέει, είναι απαραίτητο μία δύο φορές το χρόνο για να βρίσκουμε τα μπόσικα, τα όρια, τις διαστάσεις μας. Αλλιώς πιστεύει ότι αρχίζεις και ζεις μια αυταπάτη μεγαλείου ή από την άλλη ένα είδος αυτομεμψίας (ότι εμείς είμαστε επαρχιώτες, είμαστε ασήμαντοι). Και στο εξωτερικό μπορείς να βρεις ένα είδος λαϊκισμού, φρικαλέο μάλιστα, και στην τηλεόραση τους, στη Γερμανία, στη Γαλλία, αλλά να βρεις και ανθρώπους με υψηλή οξύνοια, με τρυφερότητα, με ευγένεια, με γνώση.  

Μου αφηγείται ένα περιστατικό, στο οποίο φίλος του συνάντησε μία παρέα Ιταλών στην Κρήτη, οι οποίοι μάλιστα ήταν γιατροί στη Ρώμη, και οι οποίοι αγνοούσαν ακόμα και το όνομα Παζολίνι. Άρα, τονίζει, το θέμα δεν είναι πού ζεις, αλλά εσύ τι βλέπεις και τι προσπαθείς να δεις. Κάποιος που ζει στη Λάρισα ή σε ένα χωριό των Σερρών και μέσα από το ίντερνετ παρακολουθεί τι γίνεται στη Νέα Υόρκη, μπορεί να είναι πολύ πιο ενημερωμένος από κάποιον που ζει downtown στο Μανχάταν και δεν παρακολουθεί τίποτα. "Άρα, έχουμε φτάσει σε μια αποεδαφοποίηση και αποχρονοποίηση της πληροφορίας. Όλα προσφέρονται και δεν προσφέρονται, είναι θέμα βούλησης το να είσαι ή να μην είσαι μέσα, δεν είναι θέμα περιοχής. Έχουν ακυρωθεί αυτά τα πράγματα..."  

Το πιο πρόσφατο βιβλίο του Σκαμπαρδώνη, είναι ο Νοέμβριος, η συλλογή διηγημάτων που βγήκε φέτος απ' τις εκδόσεις Πατάκη. Πώς όμως ξέρει ότι μια συλλογή είναι έτοιμη για κυκλοφορία και σταματάει να γράφει άλλα διηγήματα; "Μια συλλογή διηγημάτων δεν είναι μια συναγωγή τυχαίων κειμένων ατάκτως εριμμένων" μου εξηγεί. "Όλα υπακούουν σε μία εσωτερική λογική, ώστε να υπάρχει ένας βαθύτερος συνεκτικός ιστός, να υπάρχει προσανατολισμός και κύμανση συναισθημάτων. Στη μετάβαση από το ένα διήγημα στο άλλο οι αντιστροφές και οι αντιστίξεις και οι αντανακλάσεις μεταξύ τους συγκροτούν ένα κόσμο, που έχει μια βαθύτερη ενότητα. Όταν μαζεύω έναν αριθμό διηγημάτων, τα τοποθετώ έτσι ώστε να δημιουργείται ένα μικρό σύμπαν. Δεν θα έβαζα ποτέ διήγημα που θα κλωτσούσε, που δε θα βιδωνόταν σωστά στη συλλογή. Και σε αυτό είμαι πάρα πολύ αυστηρός γιατί βλέπω και δίσκους που βγαίνουνε και συλλογές διηγημάτων όπου ο καθένας ό,τι έγραψε κατά καιρούς το βάζει. Αυτό δεν είναι συλλογή, παρά ασύμβατα κείμενα τα οποία γροθοκοπιούνται μεταξύ τους αισθητικά, ή το ένα είναι πάρα πολύ καλό και το άλλο πολύ χάλια. Δεν έχω καμία αγωνία να βγάλω βιβλίο, ποτέ. Θέλω να αισθανθώ την πληρότητα, τον ίλιγγο της πληρότητας, θέλω μέσα μου αυτό να λέει κάτι, να έχει μία ολοκλήρωση καταρχήν και να κομίζει κάτι καινούργιο, ένα άλλο αεράκι, μια άλλη αίσθηση. Αλλά όπως είπα και πριν να έχει και μία βαθύτερη συγκολλητική ουσία."

Και στον 'Νοέμβριο' ποια θα λέγατε ότι είναι η συγκολλητική ουσία; Ο Νοέμβριος έχει πολλά επίπεδα που συμπλέκονται, συνειδητά. Είναι κείμενα της οδύνης, κείμενα της βίας, όπως και κείμενα της ευαρέσκειας, κείμενα που ευφραίνουν τον αναγνώστη. Επίσης, υπάρχουν εμπνεύσεις αντλημένες από κρίσιμες στιγμές της ελληνικής ιστορίας, από την αρχαιότητα και το Μέγα Αλέξανδρο, μέχρι τον Μακεδονικό Αγώνα, τον Εμφύλιο Πόλεμο, την Κατοχή και ακόμα και το lifestyle. Έχει κείμενα αλληλοαντανακλώμενα, τα οποία δημιουργούν μία ελλειπτική διαδρομή μέσα στον Ελληνισμό - πράγματα που υπάρχουν ως μνήμες μέσα μας, που ορίζουν και τη δική μου όραση. Όπως τώρα που η Αμφίπολη ξαφνικά φωτίζει όλο τον Ελληνισμό αλλιώς -ένα εύρημα αναδύεται από τη γη και μας κάνει να δούμε τον εαυτό μας και τον περίγυρό μας με διαφορετικό τρόπο-, το ίδιο γίνεται και στη Λογοτεχνία.   Είχαμε ξαναβρεθεί για συνέντευξη πριν από αρκετά χρόνια, και αυτό που μου έμεινε πιο πολύ απ' τη συζήτησή μας στο καφέ του Βασιλικού Θεάτρου ήταν κάτι που είχε πει σχετικά με τα υλικά ενός πετυχημένου διηγήματος. Αντιγράφω την προ πενταετίας απάντησή του: "Χρειάζεται κάτι ριζικό, να υπάρχει έμπνευση, να υπάρχει η άνωθεν επίσκεψις, το αστραποβόλημα που ερεθίζει το μυαλό σου και το μέσα σου. Χρειάζεται η στόχευση, η πυρηνική πύκνωση, ο εσωτερικός ρυθμός και η ευθυβολία. Το διήγημα είναι ένα είδος ποιήματος σε πεζό. Η κυτταρική δομή του πρέπει να είναι πυκνή και εκρηκτική, οι αδυναμίες που ίσως συγχωρούνται στα μυθιστορήματα εδώ δεν συγχωρούνται. Το διήγημα είναι σαν να πυροβολείς με κοντόκαννη καραμπίνα - από κοντά! "  

Του θυμίζω, στο περίπου, τη φράση, και μου λέει πως το διαφορετικό με τα διηγήματα είναι πως δεν υπάρχει η ευχέρεια του χρόνου για να κερδίσεις τον αναγνώστη. Ή σε βρίσκει κατάσταυρα, ή αποτυγχάνει εντελώς. Το διήγημα, με άλλα λόγια, μπορεί να περιέχει ολοκλήρωση και είναι πάρα πολύ ισχυρό: είναι σαν μαχαιριά, κι η μαχαιριά δεν παίρνεται πίσω.  

Επίσης θυμάμαι πως σε εκείνη τη συνάντηση μού είχε αποκαλύψει πως θα γινόταν στην ΕΡΤ τηλεοπτική σειρά το Ουζερί Τσιτσάνης, που είχε φτιάξει γράψει ο ίδιος και ως μυθιστόρημα και ως θεατρικό έργο. Δεν τον ρωτάω αν έγινε, άλλωστε η ΕΡΤ ανήκει στο παρελθόν. Μου αποκαλύπτει κάτι καινούργιο αυτή τη φορά, ίσως και ακόμα καλύτερο. Τώρα που μιλάμε το Ουζερί Τσιτσάνης ετοιμάζεται να γίνει κινηματογραφική ταινία, από τον Μανούσο Μανουσάκη.  

Αφού επί χρόνια η ιδέα ταλαιπωρήθηκε στην ΕΡΤ και σε άλλα κανάλια -5 φορές είχε πάρει την έγκριση και τελικά άλλαζαν τα πράγματα, έκλεινε η ΕΡΤ, άλλαζαν διοίκηση τα κανάλια, και υπέστη μια μεγάλη ταλαιπωρία ο Μανουσάκης-, τελικά αποφάσισε να το κάνει ταινία. Μαθαίνω ότι ο Μανουσάκης έχει ήδη έρθει στη Θεσσαλονίκη, έχει κάνει ρεπεράζ, και ετοιμάζεται να ξεκινήσει σύντομα. Θα το γυρίσει στη Θεσσαλονίκη αλλά και σε άλλες πόλεις, και ο Σκαμπαρδώνης αυτή τη φορά δεν συμμετείχε καθόλου στο σενάριο...  

"Επειδή είχα γράψει ήδη το θεατρικό έργο και είχα γράψει ένα άλλο σενάριο για το Τσιτσάνη, τώρα πια είναι πέρα από το όριο μου να ξαναγράψω κάτι και ήταν καλό να το γράψουν άλλοι άνθρωποι, με φρέσκια ματιά, να αναλάβουν αυτό τον μόχθο... Δεν θα ζητήσω να το δω για να το εγκρίνω", λέει. "Ποτέ δεν ζητάω από συνεργάτες να εγκρίνω κάτι. Νομίζω ότι αυτό το έργο θα είναι απόλυτα του Μ. Μανουσάκη, ο οποίος έχει την ευθύνη και την έμπνευση και θα το κάνει όπως θέλει αυτός. Θα προβάλλει μια δική του εκδοχή, με έμπνευση από το βιβλίο, δεν θα υπάρχει μια μηχανιστική αναπαραγωγή."  

(Μια περίληψη του Ουζερί Τσιτσάνης: Θεσσαλονίκη, πρώτο τρίμηνο του '43. Κατοχή, αντίσταση, εβραϊκά γκέτο. Κατασκοπία, ένας κυνηγημένος έρωτας, ΕΑΜ, ταγματασφαλίτες, μουλωχτοί σκοτωμοί, πείνα, εξωφρενικά γλέντια. Μάχη του Στάλιγκραντ, κρίσιμη καμπή του πολέμου. Απ' τον παλιό Σταθμό Θεσσαλονίκης ξεκινούν τα πρώτα τρένα για το Άουσβιτς. Το "Ουζερί Τσιτσάνης", Παύλου Μελά 22 δουλεύει στο κέντρο της κατεχόμενης πόλης, στο μάτι του κυκλώνα. Κι ο Βασίλης Τσιτσάνης, 28 χρονών τότε, μέσα σ' όλον αυτόν τον εφιάλτη, ίσως κι εξαιτίας του, συνθέτει τα καλύτερα τραγούδια του. Γράφει: "Όποιος γεννιέται μερακλής, δεν ξέρει τι να κάνει".)  

Πρέπει να ξαναοργανωθεί σε νέες βάσεις και παραμέτρους η εθνική παραγωγή, μέσα στο πλαίσιο μίας λογικότητας, φυσικά πάντα μαζί με τους συμμάχους και με τις αγορές. Αυτό όμως δεν βλέπω να γίνεται γιατί υπάρχει μια κρατικοδίαιτη αντίληψη στον κόσμο, μια τάση πάλι να διοριστούμε, μια τάση πάλι να τη βολέψουμε, πάλι να μας σβήσουν τα χρέη. Πρέπει να γίνουμε θεληματικά αυστηροί με τον εαυτό μας, όχι να έρθει άνωθεν η αυστηρότητα.  

Τι βρήκατε συναρπαστικό στην Θεσσαλονίκη του 1943; Είναι η μαγεία του ζόφου: ο ζόφος και το κακό είναι πάντα γοητευτικά. Νομίζω η λογοτεχνία δεν μπορεί να αναφέρεται σε ένα μικροαστό που ζει μια ευθύγραμμη ζωή και ένα ήπιο βίο: ψάχνει να βρει τα μεγάλα τέρατα αλλά και το μεγαλείο και τη θεϊκότητα του ανθρώπου. Η εποχή αυτή είναι μυθιστορηματικά ιδανική γιατί υπάρχει η ναζιστική κατοχή και από την άλλη υπάρχει η μεγάλη δημιουργία του Βασίλη του Τσιτσάνη. Υπάρχει ο αφανισμός των Εβραίων και από την άλλη υπάρχει το μεγαλείο της Αντίστασης. Είναι μια εποχή όπου ο θάνατος καραδοκεί αλλά συνυπάρχει με την υπερηφάνεια και τη δημιουργία.  

Συζητάμε και για τη σημερινή εποχή, που χαρακτηρίζεται από μεγάλη πόλωση και οξύτητα. Λίγο πριν βρεθούμε τα κόμματα αλληλοεκτόξευαν κατηγορίες, μιλούσαν για δωροδοκίες βουλευτών για να βγει Πρόεδρος της Δημοκρατίας, για συκοφάντες, οι έβλεπαν ανθρωπιστική κρίση γύρω τους, οι δε το αντίθετο... Είναι ένα ένα άθλημα ο διχασμός, μου λέει, στο οποίο έχουμε πανάρχαιες επιδόσεις - και κάθε τόσο επαληθεύουμε ότι καταγόμαστε από τους αρχαίους Έλληνες δια του διχασμού:  

"Αυτή είναι μια απόδειξη της συνέχειας για όποιον την αμφισβητεί... Σκεφτείτε και ότι πριν από 10 χρόνια όλοι μιλούσαν εναντίον του δικομματισμού και τώρα τον ξαναθέλουν. Νομίζω ότι το κυριότερο πρόβλημα είναι ότι το μεταπολιτευτικό μοντέλο είναι ιδιοτελές: ελάχιστοι εκκινούν από την ιδεολογία. Οι περισσότεροι εκκινούν από συμφέροντα, περιμένοντας να τους σβήσουν τα χρέη όπως περίμεναν κάποτε να πάρουν εκατομμύρια μέσα σε μία μέρα από το χρηματιστήριο. Η αυταπάτη κερδίζει, όταν παλεύει με τη σύνεση και τη λογική. Είμαστε αεί παίδες, αυτό που λένε όταν ο άλλος δεί ένα αγγουράκι, τρέχει αμέσως να φέρει αλατιέρα... Δεν ξέρω που θα πάει αυτό το πράγμα. Η κρίση δεν βελτιώνει τους ανθρώπους: τους αποθηριώνει, τους αποχαλινώνει. Μετά από τόσα χρόνια κρίσης, καμία σύνεση και συναίνεση καμία ενότητα, μόνο κοκορομαχίες, διχασμοί, ύβρεις. Γενικά, νομίζω ότι η Ελλάδα, έχει καλλιεργήσει ένα μοντέλο ανθρώπου που είναι βαθύτατα συντηρητικό με προοδευτική ρητορική, δηλαδή είναι ας πούμε ένα σχιζοειδές μοντέλο, ιδιοτελές, το οποίο επικρίνει τις δομές του καπιταλισμού, ή το κατεστημένο, αλλά μέσα του είναι βαθύτατα αντιδραστικό , άσχετο με την επίφαση της προοδευτικής ρητορικής του."  

Τι θα μπορούσε να κάνει τα πράγματα καλύτερα σε πρακτικό και οικονομικό επίπεδο; Σε πρακτικό επίπεδο, αν ξαναγεννιόταν ο Μάνος Χατζιδάκις θα βοηθούσε, αλλά αυτό είναι κάπως απίθανο. Σε οικονομικό, αν δεν επιτευχθεί σε κάποια στιγμή η λεγόμενη εθνική παραγωγή, ώστε να υπάρξει οικονομική αυτοτέλεια, πάντα θα έχουμε τα ίδια προβλήματα. Πρέπει να ξαναοργανωθεί σε νέες βάσεις και παραμέτρους η εθνική παραγωγή, μέσα στο πλαίσιο μίας λογικότητας, φυσικά πάντα μαζί με τους συμμάχους και με τις αγορές. Αυτό όμως δεν βλέπω να γίνεται γιατί υπάρχει μια κρατικοδίαιτη αντίληψη στον κόσμο, μια τάση πάλι να διοριστούμε, μια τάση πάλι να τη βολέψουμε, πάλι να μας σβήσουν τα χρέη. Πρέπει να γίνουμε θεληματικά αυστηροί με τον εαυτό μας, όχι να έρθει άνωθεν η αυστηρότητα. Όμως η αυστηρότητα νομίζω ότι σε μεγάλο βαθμό διδάσκεται, και στην Ελλάδα συμβαίνει το ανάποδο. Κανείς δεν τιμωρείται συνήθως, όλα είναι χαλαρά και όλοι ζητάνε δικαίωση από τους άλλους ή ρίχνουνε το κακό πάντα στους άλλους. Αυτό είναι επίσης ένα άλλο μόνιμο χαρακτηριστικό μας, αυτό που λέει ο Φρόυντ η ''προβολή'': εμείς έχουμε δικαίωμα να αποτύχουμε όταν ρισκάρουμε, αλλά οι εχθροί μας, ή οι πολιτικοί δεν έχουν κανένα δικαίωμα να αποτύχουν.  

Το διαφορετικό με τα διηγήματα είναι πως δεν υπάρχει η ευχέρεια του χρόνου για να κερδίσεις τον αναγνώστη. Ή σε βρίσκει κατάσταυρα, ή αποτυγχάνει εντελώς...

Η συνέντευξη έχει σχεδόν τελειώσει, αλλά δεν αντέχω να μη τον ρωτήσω και για τα δημοσιογραφικά. Έχει δουλέψει ως δημοσιογράφος για 32 χρόνια και τώρα έχει κάνει τα χαρτιά του για σύνταξη. Συνεργάζεται ωστόσο με τη 'Μακεδονία της Κυριακής'. Περιόρισε, μου λέει, τη δημοσιογραφία σε ένα άρθρο κάθε Κυριακή γιατί προτιμά να αφοσιωθεί στη λογοτεχνία, να ταξιδεύει στις πόλεις ψάχνοντας να βρει υλικό, να οσμίζεται τον περίγυρο, να βρίσκει όλο εκείνο το ορυκτό, που θα τροφοδοτήσει τη δική του τέχνη.  

Όμως καθώς τα λέει αυτά, εγώ μπροστά μου βλέπω έναν δημοσιογράφο. Έναν ρεπόρτερ που ταξιδεύει στις πόλεις, ψάχνοντας υλικό και παίρνοντας στην ουσία συνεντεύξεις... Του λέω πως ίσως παραμένει ένας ερευνητικός δημοσιογράφος κατά βάθος, με άπειρο λογοτεχνικό ταλέντο στη συγγραφή.   "Τα 32 χρόνια στη δημοσιογραφία μου δίδαξαν τεχνικές που τις εφαρμόζω και στη λογοτεχνία", λέει μετά από λίγη σκέψη. "Και το ότι βγαίνω και ψάχνω τα θέματα στο δρόμο σαν το κακό σκυλί, αλλά και το ότι ανέπτυξα μια πυρετική, εντατική όραση παρατήρησης. Η παρατήρηση είναι το άλλο προσόν της δημοσιογραφίας: το μάτι σου γίνεται κατασκοπικό, δεν αφήνει τίποτα όρθιο, εξετάζει τα πάντα, ελέγχει τα πάντα ώσπου να βρει αυτό που πρέπει... Η δημοσιογραφία είναι πολύ μεγάλο σχολείο και αυτό φαίνεται και από τους πανεπιστημιακούς που έχουν συνεργαστεί με εφημερίδες, μαθαίνουν να γράφουν σωστά, σε ένα συγκεκριμένο εμβαδόν και σε ένα ορισμένο πλαίσιο. Οι άνθρωποι που είχαν μια συνομιλία με την δημοσιογραφία, έχουν πλέον καλύτερη αντίληψη του καίριου, του σύντομου, του ευθύβολου και του αισθήματος των ορίων.''    

Πηγή: lifo

4 κατατοπιστικές απαντήσεις σχετικά με το θέμα των ημερών

Γράφει ο Γιάννης Βαρουφάκης

1) Τι συμβαίνει ξαφνικά με το χρηματιστήριο; Γιατι το ενα κράχ ακολουθεί το άλλο;

Είναι στην μοίρα των φουσκών να σκάνε. Αν δει κανείς ψύχραιμα την κατάσταση στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη τα τελευταία τέσσερα χρόνια θα διαπιστώσει το άνοιγμα της ψαλίδας μεταξύ της «τύχης» των χρηματαγορών, από τη μία, και της «προόδου» πραγματικής οικονομίας από την άλλη. Την περίοδο που οι επενδύσεις στην πραγματική παραγωγή είτε μειώνονταν είτε έμεναν σταθερές σε χαμηλά επίπεδα, τα Χρηματιστήρια έκαναν πάρτυ. Γιατί; Επειδή η κεντρική τράπεζα έστελνε ποταμούς ρευστότητας στο χρηματοπιστωτική σύστημα, την ώρα που ο μικρομεσαίος πολίτης υφίστατο την γνωστή λιτότητα. Κάποια στιγμή αυτή η αναντιστοιχία μεταξύ του καλπάζοντος χηρματοποστωτικού συστήματος και μιας ασθμαίνουσας πραγματικής οικονομίας θα «διορθωνόταν» με το σκάσιμο της φούσκας του πρώτου. Όπερ και εγένετο. Ο Γιάνης Βαρουφάκης Στην Ευρώπη, εδώ και δύο χρόνια, Φραγκφούρτη (δηλαδή ΕΚΤ) και Βερολίνο πασχίζουν να δημιουργήσουν την αίσθηση ότι η Ευρώπη ξεπέρασε την Κρίση του Ευρώ. Οι παρεμβάσεις της ΕΚΤ βοήθησαν στο να περάσει, η Κρίση, από την επιφάνεια στα θεμέλια της οικονομίας. Έτσι, με μια φούσκα, νόμισε η κα Μέρκελ ότι θα «αποδείξει» πως η γενικευμένη λιτότητα και τα στραβά μάτια στις μαύρες τρύπες των τραπεζών θα συγκαλυφθούν. Ιδίως στην βαθειά και συνολικά πτωχευμένη Ελλάδα, προσπάθεια ήταν να δημιουργηθούν δύο φούσκες που θα έδιναν στην κα Μέρκελ και στον κ. Σαμαρά την δυνατότητα να εξαπολύσουν την προπαγανδιστική καμπάνια σύμφωνα με την οποία ο «πόνος» των Μνημονίων έπιασε τόπο. Η μία φούσκα αφορούσε την αγορά ελληνικών ομολόγων και η άλλη της τραπεζικές μετοχές. Μια «στραβή» όμως κίνηση, με την χυδαία προσπάθεια νέας μεταφοράς δανεικών που έλαβε ο έλλην πολίτης στους τραπεζίτες (με τις λεγόμενες «αναβληθείσες φορολογικές υποχρεώσεις» των τραπεζιτών, που τελικά η ΕΚΤ δεν δέχθηκε) ήταν η πινέζα που έσκασε την φούσκα στο ελληνικό χρηματιστήριο. Έτσι άρχισε η κατρακύλα των μετοχών. Αντίθετα μάλιστα με την υπόλοιπη Ευρώπη, όπου οι μετοχές πέφτουν και η αξίατων ομόλογων αυξάνεται, στην Ελλάδα πέφτουν και τα δύο. Γιατί; Επειδή ξεφούσκωσε πλήρως το Greek Success Story...

2) Μπορεί να ανησύχησε τόσο πολυ τους ξένους η πρόθεση του Σαμάρα να βγει απο το μνημόνιο που να επηρέασαν το χρηματιστήριο;

Όπως έλεγα εδώ πριν καιρό πολύ, οι ξένοι δεν ήρθαν για να μείνουν. Γνώριζαν ότι το Greek Success Story θα ξεφούσκωνε και, για αυτό, ήρθαν για να φύγουν την κατάλληλη στιγμή – με το που θα έσκαγε κι αυτή η φούσκα. Είδαν λοιπόν τον γελοίο χειρισμό των «αναβληθεισών φορολογικών υποχρεώσεων» από το Υπουργείο Οικονομικών, συνειδητοποίησαν ότι αυτή η κυβέρνηση δεν είναι ικανή καν να αποδράσει από χαρτοσακκούλα, και αποφάσισαν πως η στιγμή της εξόδου ήρθε. Δεν έτρεφαν ποτέ τις φαντασιώσεις που η συγκυβέρνηση θέλει να καλλιεργήσει στο δικό μας το μυαλό.  

3) Αν αυτό συμβαίνει με τον μνημονικό Σαμάρα, τι προβλέπεις οτι θα συμβεί αν η επόμενη κυβέρνηση (ΣΥΡΙΖΑ η οποίος άλλος) θελήσει να διαγράψει το χρέος η να καταργήσει το μνημόνιο; Τι θα συμβεί στα spreads και στο χρηματιστήριο; Και πώς θα μπορέσει μια επόμενη κυβέρνηση να υψώσει το ανάστημα της;

Το χρέος θα διαγραφεί, σε μεγάλο ποσοστό του, όποια κυβέρνηση και να βρίσκεται στα πράγματα. Αυτό συμβαίνει με όλα τα μη βιώσιμα χρέη – κουρεύονται ό,τι απειλές και να εκτοξευτούν από τους δανειστές στον υπερχρεωμένο. Τα Μνημόνια δεν ήταν παρά μια απόπειρα να αναβληθεί για το μέλλον το κούρεμα, έτσι ώστε Αθήνα και Βερολίνο να μην χρειαστεί να παραδεχθούν την χρεοκοπία άμεσα αλλά με κόστος την συρρίκνωση της κοινωνικής οικονομίας της χώρας μεγαλύτερη και πιο μακροπρόθεσμη από εκείνη που θα παρατηρούσαμε αν το κούρεμα είχε γίνει άμεσα. Οπότε, το ζήτημα δεν είναι αν ένα μεγάλο μέρος του χρέους διαγραφτεί. Το ζήτημα είναι να έρθει μια ώρα αρχύτερα η πραγματική αντιμετώπιση του προβλήματος μέσα από μια διαπραγμάτευση που θα μειώσει διαχρονικά το κόστος της χρεοκοπίας τόσο για την Ελλάδα όσο και για τους εταίρους μας. Υπό αυτή την έννοια, η όποια ελληνική κυβέρνηση (και, προφανώς, μια μελλοντική κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ) έχει ιερή υποχρέωση να βάλει μπρος αυτό που δεν έχει γίνει από το 2010: μια πραγματική, σκληρή διαπραγμάτευση της οποίας στόχος θα είναι όχι το να κουκουλωθεί η πτώχευση με νέα δάνεια (τα οποία θα χρησιμοποιούμε για να αποπληρώνουμε τα ήδη μη βιώσιμα υπάρχοντα δάνεια) αλλά να επιλυθεί. Πώς; Με τον συνδυασμό (α) ενός γενναίου κουρέματος του δημόσιου χρέους, (β) της ανάληψης από την ΕΚΤ και τον ESM της διαχείρισης και ανακεφαλαιοποίησης των ελληνικών τραπεζών (τις οποίες ούτε οι τραπεζίτες ούτε το ελληνικό δημόσιο μπορούν να βγάλουν από την μόνιμη χρεοκοπία), και (γ) επενδυτικού προγράμματος για τον ιδιωτικό τομέα. Όσο διαρκεί αυτή η διαπραγμάτευση, δεν έχει απολύτως καμία σημασία πόσο θα πάνε τα spreads ή το χρηματιστήριο. Ας πάνε στο 1000% τα πρώτα και ας επιστρέψει στις 500 μονάδες το δεύτερο. Έτσι κι αλλιώς, τα spreads και οι τιμές των μετοχών της τελευταίας χρονιάς του Greek Success Story ήταν φούσκες. Όσο λοιπόν διαρκεί η διαπραγμάτευση, spreads και μετοχές δεν μας ενδιαφέρουν. Κι αυτό επειδή με το τέλος της διαπραγμάτευσης, εφόσον η Ελλάς ξαναγίνει βιώσιμη οικονομία, τα spreads θα καταβαραθρωθούν και οι μετοχές θα ανέβουν. Άλλωστε αυτά τα νούμερα δεν είναι παρά μια θολή αντανάκλαση της πραγματικότητας. Αυτό που προέχει δεν είναι η αντανάκλαση αλλά η ίδια η πραγματικότητα που μόνο μια σκληρή διαπραγμάτευση μπορεί να πετύχει. Για να προκύψει όμως μια τέτοια διαπραγμάτευση, χρειάζεται μια κυβέρνηση που δεν νοιάζεται για την αντανάκλαση (spreads και Χρηματιστήριο) και δεν φοβάται να χρησιμοποιήσει τα διαπραγματευτικά της χαρτιά: την απειλή βέτο στις Συνόδους Κορυφής και μη αποπληρωμής των παλαιών ομολόγων που, ανοήτως, αγόρασε η ΕΚΤ.  

4) Τι σημαίνει πρακτικά η πτώση του χρηματιστηρίου για την πραγματική οικονομία της χώρας;

Τίποτα απολύτως, όταν η πτώση αφορά μείωση τιμών από επίπεδα φούσκας. Ποτέ καμία πραγματική οικονομία δεν ωφελήθηκε από την φούσκα στο Χρηματιστήριο. Όπερ μεθερμηνευόμενο, το σκάσιμό της δεν αποτελεί λόγο ταραχής – παρά μόνο για τους άφρονες που είχαν επενδύσει πάνω της.  

Πηγή: lifo

Ένας από τους κορυφαίους Αμερικανούς θεατρικούς συγγραφείς, ο Άρθουρ Άσερ Μίλερ γεννήθηκε στις 17 Οκτωβρίου 1915. Μέσω του έργου του, εξέθεσε τα ψεγάδια του «Αμερικανικού Ονείρου», δεχόμενος ισχυρή κριτική στη χώρα του. Ο συγγραφέας του ορόσημου για τη δραματουργική τέχνη.

«Ο θάνατος του εμποράκου» πρωτοπαρουσιάστηκε στο Μπρόντγουεϊ το 1949, καθιερώνοντας τον Μίλερ ως έναν γίγαντα του αμερικανικού θεάτρου, σε ηλικία μόλις 33 ετών. Το ίδιο έτος, γίνεται ο πρώτος που κερδίζει τρία βραβεία, το Βραβείο Πούλιτζερ, το Βραβείο Τόνι και το βραβείο Κριτικών της Νέας Υόρκης.

Εξίσου τεράστιας αξίας είναι και το μετέπειτα έργο του. Τα «Ήταν όλοι τους παιδιά μου», «Μετά την πτώση», «Πάνω από τη γέφυρα», «Οι μάγισσες του Σάλεμ» γνώρισαν διεθνή επιτυχία και διασκευάστηκαν για τον κινηματογράφο. Μόνο τη δεκαετία του '90, ο θεατρικός γίγαντας έγραψε τέσσερα θεατρικά έργα («Κατρακυλώντας από το όρος Μόργκαν», «Σπασμένο γυαλί», «Ο τελευταίος Γιάνκι», «Οι σχέσεις του κυρίου Πίτερς»), δύο σενάρια («Everybody wins» το 1990, με τον Νίκ Νόλτε και την Ντέμπρα Γουίνγκερ και τις «Μάγισσες του Σάλεμ» το 1996, με τον Ντάνιελ Ντέι Λιούις και τη Γουαϊόνα Ράιντερ) και μια νουβέλα («Plain Girl» - «Ένα κοινό κορίτσι», το 1995).

Ο Μίλερ αρθρογραφούσε και στους New Υοrk Times, καταγγέλλοντας την καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τη λογοκρισία και υπερασπιζόμενος τους διωκόμενους καλλιτέχνες. Έγραφε για τον πόλεμο στο Βιετνάμ και ισραηλοπαλαιστινιακή διαμάχη, και πιο πρόσφατα για τον πόλεμο στο Ιράκ.

Επί μακαρθισμού, επηρεασμένος από τον αντικομουνισμό και το «κυνήγι μαγισσών» εναντίον εκπροσώπων του πνευματικού κόσμου, γράφει και παρουσιάζει το αλληγορικό έργο-κατηγορητήριο «The Crucible» (Δοκιμασία), για το οποίο βραβεύτηκε με Τόνι το 1953 και έμελλε να γίνει ένα από τα πιο πολυπαιγμένα έργα του, παρουσιαζόμενο, κατά το συγγραφέα, κάθε φορά που σε κάποια χώρα έμπαιναν σε κίνδυνο οι πολιτικές ελευθερίες ή διαφαινόταν η άνοδος ολοκληρωτικού καθεστώτος. «Εν μέρει ήταν πολιτικό θέμα και πολύς κόσμος το φοβόταν. Επίσης το κόστος του ανεβάσματος ήταν υψηλό γιατί είναι μεγάλη παραγωγή. Υπήρχαν και μερικοί που έλεγαν ότι η γλώσσα του έργου δεν θα γίνονταν κατανοητή από όλους. Δεν υπήρξε όμως τέτοιο πρόβλημα. Όλοι κατάλαβαν τη γλώσσα που χρησιμοποίησα», είχε πει ο ίδιος για το έργο.

Το 1954, του αφαιρείται το διαβατήριο κι έτσι δεν καταφέρνει να παραστεί στην πρεμιέρα της «Δοκιμασίας» στις Βρυξέλλες. Οδηγείται για κατάθεση, κατηγορούμενος ότι είχε διασυνδέσεις με αριστερούς. Αρνείται να καταδώσει ονόματα υπόπτων για κομουνιστική δράση, καταδικάζεται από το Κογκρέσο το 1957, αλλά αθωώνεται από το Ανώτατο Δικαστήριο το 1958. Οι συνθήκες στο Χόλιγουντ εκείνη την εποχή, λόγω της «Μαύρης Λίστας» και όσων είχαν καταδώσει ονόματα υπόπτων, οδήγησαν στην αποξένωση του Μίλερ από τον Ελία Καζάν, με τον οποίο ήταν συνεργάτες σε πολλά από τα έργα του και τους συνέδεε φιλία, καθώς ο Μίλερ είχε μιλήσει ανοιχτά εναντίον της κίνησης του Καζάν να κατονομάσει κατηγορούμενους συναδέρφους του. Σύμφωνα με το βιογράφο του, Μάρτιν Γκότφριντ, «σπάνια ένας καλλιτέχνης έχει δεχτεί τόσες πολλές επιθέσεις και συκοφαντίες στην πατρίδα του και ταυτόχρονα έχαιρε βαθιάς εκτίμησης σε όλον τον κόσμο».

Ο Άρθουρ Μίλερ έφυγε από τη ζωή στις 10 Φεβρουαρίου 2005, σε ηλικία 89 ετών. «Τι περιμένω πια από τη ζωή μου ύστερα από ένα βραβείο Πούλιτζερ; Μα, φυσικά, το Νόμπελ Λογοτεχνίας. Δεν σκοπεύω να πεθάνω αν δεν το αποκτήσω!» είχε δηλώσει. Τελικά, δεν κατάφερε να το αποκτήσει...

Πηγή:tvxs

Διεθνής επιστημονική ομάδα ανέπτυξε ένα νέο διαγνωστικό τεστ για τον καρκίνο των ωοθηκών, που θα βοηθήσει τους γιατρούς να ξεχωρίζουν έγκαιρα και καλύτερα τους καλοήθεις από τους κακοήθεις όγκους και να επιλέγουν μια πιο αποτελεσματική θεραπεία. Επίσης αρκετές γυναίκες δεν θα χρειάζεται πια να κάνουν αφαίρεση ωοθηκών χωρίς λόγο.

Οι ερευνητές από τη Βρετανία και το Βέλγιο, με επικεφαλής τον καθηγητή Τομ Μπερν του Κολεγίου Ιμπέριαλ του Λονδίνου, που έκαναν σχετική δημοσίευση στο επιστημονικό έντυπο British Medical Journal, δήλωσαν ότι το τεστ ADNEX, έχει μεγάλη ακρίβεια στη διάγνωση των διαφορετικών τύπων όγκων (σε ποιό στάδιο βρίσκεται ο καθένας, αν είναι μεταστατικός κ.λπ.).

Ο καρκίνος των ωοθηκών είναι ο πιο επιθετικός γυναικολογικός καρκίνος, καθώς μόνο το 40% των ασθενών επιβιώνουν πέντε χρόνια μετά την αρχική διάγνωση. Αν η διάγνωση γίνει στα πρώτα  στάδια της νόσου, το ποσοστό επιβίωσης αυξάνει στο 90%, αν όμως γίνει σε προχωρημένο στάδιο, η επιβίωση στην πενταετία δεν ξεπερνά το 22%.

Έτσι, η επιτυχής θεραπεία του ωοθηκικού καρκίνου εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από το πόσο ακριβής θα είναι η έγκαιρη διάγνωση του όγκου, πράγμα συχνά δύσκολο. Αρκετά συμπτώματα, όπως φούσκωμα ή πόνος στην κοιλία, μπορεί να οφείλονται σε άλλες κοινές αιτίες. Εξαιτίας αυτού του γεγονότος, πολλές γυναίκες με καρκίνο δεν στέλνονται έγκαιρα για χειρουργική επέμβαση ή, αντίθετα, κάποιες με αβλαβή όγκο μπορεί να υποστούν μια σοβαρή αλλά περιττή επέμβαση, π.χ. αφαίρεση ωοθήκης, χωρίς κάτι τέτοιο να χρειάζεται.

Η νέα διαγνωστική μέθοδος -που είναι έτοιμη για άμεση κλινική εφαρμογή- συνδυάζει κλινικά στοιχεία του ασθενούς, ένα τεστ αίματος και υπέρηχο. Ο βαθμός ακρίβειας της διάγνωσης εκφράζεται ως ποσοστό για κάθε περιστατικό. Οι γιατροί μπορούν να χρησιμοποιήσουν το τεστ online, καθώς και μέσω μιας σχετικής εφαρμογής για «έξυπνο» κινητό τηλέφωνο (στη διεύθυνση www.iotagroup.org/adnexmodel).

«Προς το παρόν, ο τρόπος που αξιολογούμε τις γυναίκες με κύστες στην ωοθήκη για τυχόν παρουσία καρκίνου και η επιλογή θεραπείας δεν έχουν ακρίβεια. Η νέα τεχνική ταξινόμησης των ωοθηκικών όγκων μπορεί να βοηθήσει τους γιατρούς να πάρουν τις σωστές αποφάσεις, πράγμα που θα βελτιώσει την έκβαση των περιπτώσεων γυναικών με καρκίνο. Επίσης θα μειώσει την πιθανότητα γυναίκες με κάθε είδους κύστη να υποστούν υπερβολική ή περιττή θεραπεία, η οποία μπορεί να έχει αρνητική επίπτωση στη γονιμότητά τους», δήλωσε ο Τομ Μπερν.

Οι ερευνητές ανέπτυξαν το τεστ μελετώντας στοιχεία για 3.500 ασθενείς από δέκα ευρωπαϊκές χώρες, διερευνώντας ποιές πληροφορίες ήσαν πιο χρήσιμες για τη διάγνωση πριν από την χειρουργική επέμβαση. Στη συνέχεια, έλεγξαν την αξιοπιστία του τεστ σε άλλες 2.400 ασθενείς.