Από τις προειδοποιήσεις του Μπιλ Γκέιτς μέχρι τα περιστατικά ανεξέλεγκτης δράσης συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης, οι φόβοι για απώλεια του ανθρώπινου ελέγχου εντείνονται. Τι είναι το περίφημο «singularity»;

πορεί η τεχνητή νοημοσύνη να εξελιχθεί σε μια τεχνολογία την οποία ο άνθρωπος δε θα μπορεί να ελέγξει; Το ερώτημα, που μέχρι πριν από λίγα χρόνια αποτελούσε κυρίως αντικείμενο επιστημονικής φαντασίας, βρίσκεται, πλέον, στο επίκεντρο της συζήτησης για το μέλλον της τεχνολογίας. Οι ολοένα μεγαλύτερες δυνατότητες των προηγμένων μοντέλων, τα πρόσφατα περιστατικά απρόβλεπτης συμπεριφοράς και η επιτάχυνση του τεχνολογικού ανταγωνισμού προκαλούν ανησυχία ακόμη και στους ανθρώπους που πρωτοστάτησαν στην ανάπτυξη της ψηφιακής τεχνολογίας.

Ανάμεσά τους βρίσκεται και ο Μπιλ Γκέιτς, συνιδρυτής της Microsoft, ο οποίος εγκαταλείπει σταδιακά την αισιόδοξη προσέγγιση που διατηρούσε επί χρόνια για την τεχνητή νοημοσύνη και «κρούει τον κώδωνα του κινδύνου».

Η αλλαγή στάσης του Μπιλ Γκέιτς

Σε άρθρο του τον Αύγουστο του 2026, ο Γκέιτς προειδοποιούσε ότι η ανθρωπότητα δεν έχει προετοιμαστεί επαρκώς για τις ανατροπές που φέρνει η τεχνητή νοημοσύνη. Οι ανησυχίες του επικεντρώνονται στην απώλεια θέσεων εργασίας, στη διευκόλυνση κυβερνοεπιθέσεων και στην αξιοποίηση της ΤΝ για επικίνδυνους σκοπούς. Θεωρεί πως όσο τα συστήματα αποκτούν μεγαλύτερη αυτονομία, τόσο πιο πιθανό είναι να ενεργούν αντίθετα προς τα ανθρώπινα συμφέροντα, καθιστώντας δυσκολότερο τον έλεγχό τους.

Τι είναι το «τεχνολογικό singularity»;

Οι προειδοποιήσεις αυτές επαναφέρουν στη δημόσια συζήτηση την έννοια της τεχνολογικής μοναδικότητας, γνωστής διεθνώς ως technological singularity.

Πρόκειται για ένα υποθετικό σημείο καμπής κατά το οποίο η τεχνητή νοημοσύνη θα αποκτήσει τη δυνατότητα να βελτιώνει αυτόνομα τις ικανότητές της, επιταχύνοντας την τεχνολογική της πρόοδο σε βαθμό που ο άνθρωπος ενδέχεται να αδυνατεί να την παρακολουθήσει ή να προβλέψει τις συνέπειές της. Η έννοια συνδέθηκε ιδιαίτερα με τον Αμερικανό μελλοντολόγο Ray Kurzweil, ο οποίος έχει τοποθετήσει την έλευση της τεχνολογικής μοναδικότητας γύρω στο 2045. Ωστόσο, πρόκειται για πρόβλεψη και όχι για επιστημονικά επιβεβαιωμένο ισχυρισμό.

Αυτό, ωστόσο, δε σημαίνει ότι έχει επιτευχθεί η Γενική Τεχνητή Νοημοσύνη (AGI), ούτε ότι τα σημερινά συστήματα διαθέτουν ανεξάρτητη βούληση ή μπορούν να αυτοβελτιώνονται χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση.

(Φωτογραφία AP/Manuel Balce Ceneta)

Τα πρώτα ανησυχητικά περιστατικά

Οι ανησυχίες για την αυτονομία των συστημάτων δεν περιορίζονται πλέον σε θεωρητικά σενάρια. Τον Ιούλιο του 2026, η OpenAI γνωστοποίησε ένα σοβαρό περιστατικό κυβερνοασφάλειας κατά τη διάρκεια δοκιμών. Συστήματα τεχνητής νοημοσύνης κατάφεραν να παρακάμψουν περιορισμούς και να αποκτήσουν πρόσβαση σε υποδομές της πλατφόρμας Hugging Face.

Τα μοντέλα επιχειρούσαν να επιτύχουν έναν συγκεκριμένο στόχο που τους είχε ανατεθεί κατά τη δοκιμή, με πρακτικές που οι δημιουργοί τους δεν είχαν προβλέψει.

Έχουμε χάσει τον έλεγχο;

Η επιστημονική κοινότητα διατηρεί σημαντικές επιφυλάξεις απέναντι σε τέτοιου είδους συμπεράσματα. Η διεθνής έκθεση International AI Safety Report 2026, την οποία συντόνισε ο διακεκριμένος επιστήμονας Yoshua Bengio, επισημαίνει ότι τα σημερινά συστήματα εμφανίζουν πρώιμες ενδείξεις δυνατοτήτων σχετικών με την απώλεια ελέγχου, όχι όμως στον βαθμό που θα μπορούσαν να καταστούν πλήρως ανεξέλεγκτα.

Οι επιστήμονες διαφωνούν τόσο για την πιθανότητα όσο και για τον χρονικό ορίζοντα ενός τέτοιου σεναρίου.

Την ίδια στιγμή, ο συνιδρυτής της Anthropic, Jack Clark, προειδοποίησε στις 17 Οκτωβρίου, στο περιθώριο των ετήσιων συναντήσεων του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας, ότι πληθαίνουν οι ενδείξεις μιας τεχνολογικής επιτάχυνσης που παραπέμπει στο singularity.

Παρότι υπογράμμισε ότι η ΤΝ παραμένει σήμερα υπό ανθρώπινο έλεγχο, εκτίμησε πως υπάρχει η πιθανότητα σύντομα να λειτουργεί πλήρως αυτόνομα.

Ποιος θα ελέγχει την τεχνητή νοημοσύνη;

Η αυτονόμηση της ΤΝ συνδέεται άμεσα με τη συγκέντρωση της τεχνολογικής ισχύος σε λίγες μεγάλες ιδιωτικές εταιρείες και την αδυναμία των θεσμών να ακολουθήσουν τις εξελίξεις.

Σε έρευνα του Council on Foreign Relations μεταξύ 350 ειδικών, μόλις το 5% εκτίμησε ότι οι θεσμοί θα μπορέσουν να συμβαδίσουν με την ανάπτυξη της ΤΝ. Αντίστοιχα, περισσότεροι από επτά στους δέκα θεωρούν πιθανότερο να υπάρξει ουσιαστική αλλαγή στη διακυβέρνησή της έπειτα από κάποιο σοβαρό περιστατικό.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί ήδη να θεσπίσει κανόνες μέσω της Πράξης για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act), επιβάλλοντας, μεταξύ άλλων, υποχρεώσεις αξιολόγησης συστημικών κινδύνων, αναφοράς σοβαρών περιστατικών και προστασίας της κυβερνοασφάλειας για τα πλέον ισχυρά μοντέλα.

Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο εάν η τεχνητή νοημοσύνη θα ξεπεράσει κάποτε τις ανθρώπινες γνωστικές ικανότητες. Είναι και κατά πόσο οι κυβερνήσεις, οι θεσμοί και οι κοινωνίες θα μπορέσουν να ασκήσουν έλεγχο στον τρόπο με τον οποίο αναπτύσσεται και αξιοποιείται. Εν τέλει, η ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης αποτελεί το βασικό εχέγγυο για την αντιμετώπιση των ενδεχόμενων κινδύνων μιας «τεχνολογικής μοναδικότητας».

Τα καμπανάκια «γαλάζιων» βουλευτών προς το Μαξίμου για την ακρίβεια και η οργή που βλέπουν στις περιφέρειές τους. Η εσωκομματική κριτική για σειρά ζητημάτων: από το τουρκολιβυκό μνημόνιο μέχρι τις καταγγελίες για παράλυση υπουργείων λόγω προεκλογικής περιόδου. Οι κινήσεις του Μαξίμου.

Αποδέκτες εξαιρετικά μεγάλης λαϊκής δυσαρέσκειας απέναντι στην κυβέρνηση, γίνονται βουλευτές της ΝΔ, οι οποίοι έρχονται σε επαφή με πολίτες στις εκλογικές τους περιφέρειες και βέβαια και με την οργή τους, με αποτέλεσμα, σε κατ’ ιδίαν συζητήσεις, να περιγράφουν χαρακτηριστικά ότι είναι τέτοια η ένταση όσων ακούνε, ως εκπρόσωποι του κυβερνώντος κόμματος, από τους ψηφοφόρους τους, που αισθάνονται ότι «τρώνε ξύλο».

Στην κορυφή βέβαια των θεμάτων που προκαλούν οργή στους πολίτες απέναντι στην κυβέρνηση, βρίσκεται το ζήτημα της ακρίβειας και του δυσβάσταχτου κόστους διαβίωσης, με βουλευτές της ΝΔ να μεταφέρουν ότι έρχονται αντιμέτωποι με την αγωνία του κόσμου στις περιφέρειές τους για το «πώς θα ζήσουν αύριο» και με ερωτήματα, όπως το «αν θα έχουν πετρέλαιο», ενώ εξαιρετικά μεγάλη οργή βλέπουν στους αγρότες, όπου θεωρούν ότι το κλίμα είναι εκρηκτικό.

Καμπανάκια «γαλάζιων» για την ακρίβεια

Σε αυτό το κλίμα, «γαλάζιοι» βουλευτές, σε συζητήσεις στους «γαλάζιους» διαδρόμους, βαρώντας καμπανάκια που απευθύνονται προς το Μαξίμου, τονίζουν ότι πολλοί ψηφοφόροι της ΝΔ είναι άνω των 65 και μένουν στο σπίτι τον χειμώνα, και ρωτούν: «θα είναι χαρούμενοι χωρίς θέρμανση;».

Άλλωστε, όσα ιδίοις όμμασι οι βουλευτές της ΝΔ διαπιστώνουν στις εκλογικές τους περιφέρειες, δεν σταματούν να αποτυπώνονται στις δημοσκοπήσεις.

Οι μετρήσεις

Σύμφωνα, λ.χ. με τη δημοσκόπηση της GPO για το iefimerida, το 41,5% αναφέρει ότι καλύπτει τις ανάγκες του με δυσκολία, το 18,6% ότι δυσκολεύεται πολύ να καλύψει όλες τις ανάγκες του και ένα επιπλέον 5,9% ότι δεν καλύπτει ούτε τις βασικές του ανάγκες.

Και μόλις το 5,9% δηλώνει ότι ζει άνετα και μπορεί να αποταμιεύει, ενώ το 26,7% ζει άνετα αλλά χωρίς δυνατότητα αποταμίευσης. Με άλλα λόγια, τα δύο τρίτα κινούνται από τα όρια της φτώχειας έως τη σοβαρή οικονομική πίεση.

Εσωκομματική κριτική για τουρκολιβυκό

Κι ενώ η ακρίβεια, η οποία παραμένει ο νούμερο ένα παράγοντας της κυβερνητικής φθοράς, ωθεί «βουλευτές της ΝΔ να εκφράζουν οι ίδιοι τη δυσαρέσκεια που συναντούν για το ζήτημα αυτό στις εκλογικές τους περιφέρειες, προστίθενται διαρκώς και νέοι λόγοι που προκαλούν έντονη κριτική προς την κυβέρνηση εντός της «γαλάζιας» Κοινοβουλευτικής Ομάδας, όπως η επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης.

Βουλευτές της ΝΔ, σε κατ’ ιδίαν συζητήσεις, μιλούν για μια αρνητική εξέλιξη που επιβεβαιώνει την κυριαρχία της Τουρκίας στη Λιβύη και κάνουν λόγο για «διπλωματική ήττα» της ελληνικής πλευράς, καταλογίζοντάς την στην ελληνική κυβέρνηση.

Όσο και αν το Μαξίμου, μέσω του κυβερνητικού εκπροσώπου Παύλου Μαρινάκη (απευθυνόμενο στην αντιπολίτευση), επιχειρεί να διασκεδάσει τις εντυπώσεις, λέγοντας, μεταξύ άλλων, πως «το γεγονός, ότι μπορεί κάποιο άλλο κράτος να προβαίνει σε μια κίνηση-πυροτέχνημα, στην οποία υπήρξε άμεση απάντηση και ακολουθούνται όλες οι ενέργειες που πρέπει να ακολουθηθούν, δεν σημαίνει ότι πρέπει να μιλάμε για εθνική ήττα, επειδή είμαστε στην αντιπολίτευση».

Καταγγέλλουν κατέβασμα των μολυβιών

Την ίδια ώρα, «γαλάζιοι» βουλευτές βλέπουν ότι η κυβέρνηση θα σέρνεται μέχρι τις εκλογές και στους «γαλάζιους» διαδρόμους ασκούν σφοδρή εσωκομματική κριτική.

Λένε ότι στην κυβέρνηση δεν παίρνει πλέον κανείς αποφάσεις και ότι κανείς δεν διοικεί και καταγγέλλουν ότι τα υπουργεία έχουν παραλύσει και πως έχουν κατέβει τα μολύβια λόγω της παρατεταμένης προεκλογικής εκστρατείας, η οποία όπως τονίζουν, δε μπορεί να διαρκεί τόσο πολλούς μήνες πριν από τις εκλογές. αφήνοντας έτσι σαφείς αιχμές προς τον Κυρ. Μητσοτάκη για το γεγονός ότι έχει βάλει επισήμως τη χώρα σε μια μακρά άτυπη προεκλογική περίοδο.

Οι κινήσεις του Μαξίμου

Το Μαξίμου από την πλευρά του, προσπαθεί να μαζέψει το σε βάρος του κλίμα που αποτυπώνεται στις χαμηλές (και πολύ μακρινές από την αυτοδυναμία) δημοσκοπικές πτήσεις της ΝΔ, επενδύοντας για τoυς επόμενους μήνες στην εφαρμογή των εξαγγελιών της ΔΕΘ και έχοντας κυκλώσει την ημερομηνία της 30ης Νοεμβρίου, όπου αναμένονται οι καταβολές του επιδόματος (400 ευρώ) στους συνταξιούχους άνω των 65 ετών, καθώς και της επιστροφής ενοικίου.

Παράλληλα ο πρωθυπουργός πυκνώνει τις περιοδείες του, με επόμενη επίσκεψή του την ερχόμενη Παρασκευή στα Βριλήσσια. Ωστόσο βουλευτές της ΝΔ παρατηρούν ότι η οργή, που βλέπουν στον κόσμο με τον οποίο συνομιλούν, είναι βουβή και θεωρούν ότι θα εκφραστεί στην κάλπη των επικείμενων εκλογών μέσα από την τιμωρητική ψήφο.

Λένε ότι έχουν μαζευτεί πολλά αρνητικά για την κυβέρνηση και κάθε τι τέτοιο καινούριο που προστίθεται, επιδεινώνει έτι περαιτέρω το σε βάρος της κλίμα, το οποίο θεωρούν ότι δεν μαζεύεται πλέον και δε γυρίζει.

Στο Μαξίμου περνάνε νευρική κρίση, βλέποντας τον Σαμαρά να απειλεί τη γαλάζια συσπείρωση να διαλύσει. Οι δημοσκοπήσεις χτυπάνε καμπανάκια και οι απόστρατοι βγάζουν ανακοινώσεις που προκαλούν μάλλον το γέλιο...

Αγαπημένοι μου συγκάτοικοι στην τρέλα και στην παρακμή, αγαπημένα μου golden boys, αδικημένοι μου μικροαστοί, φτωχοί μου προλετάριοι ευτυχώς που υπάρχουν και αυτά τα εσωκομματικά της ΝΔ και δεν βαριόμαστε. Το μεγάλο άγχος του Μαξίμου -πέρα από την ακρίβεια, την ενεργειακή κρίση και τις δημοσκοπήσεις σαν αυτή της Metron – είναι μήπως πριμοδοτηθεί ο Αντώνης Σαμαράς από τα γεγονότα στα διεθνή θέματα. Και κάπως έτσι προσπαθούν να τον κόψουν από παντού… Η φάση όμως δεν τους κάθεται. Από το Πολεμικό Mουσείο περίμεναν τη ζημιά (υπήρχαν φήμες για νέα κοινή εμφάνιση Σαμαρά-Καραμανλή), από εκδήλωση του ΕΚΠΑ τους ήρθε! Καραμανλής, Σαμαράς και Μεϊμαράκης εμφανίστηκαν από κοινού και τα σενάρια φούντωσαν και πάλι…

«Τον ήπιαμε»

Μετά από την έγκριση του «τουρκο – λιβυκού μνημονίου από την λιβυκή βουλή, το σύστημα του Μεγάρου Μαξίμου βρίσκεται – για μία ακόμη φορά … – σε κατάσταση ταραχής. Αυτό που τους ανησυχεί ιδιαίτερα είναι το ενδεχόμενο από την ζημιά που έχει υποστεί η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας να βγει κερδισμένος ο πρώην πρωθυπουργός κ. Αντώνης Σαμαράς. Γι΄ αυτό και η γραμμή που προσπαθεί να επιβάλει είναι πως αν κάποιος μιλήσει για ήττα τότε πριμοδοτεί την Τουρκία! Κι ενώ ο κυβερνητικός εκπρόσωπος κ. Παύλος Μαρινάκης το δήλωσε το παραπάνω σε όλους τους τόνους βγήκε χθες ο βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας κ. Δημήτρης Καλογερόπουλος και με πολύ παραστατικό τρόπο είπε το αμίμητο «τον ήπιαμε»!

«Ατυχής η έκφραση»

Όπως αντιλαμβάνεστε σε χρόνο «dt» έπαιξε σε όλα τα sites και στο Μαξίμου άρχισαν να … «μασάνε σίδερα»! Τα τηλέφωνα άναψαν και αναγκάστηκε ο ίδιος να προχωρήσει σε ανάρτηση. Μεταξύ των άλλων δήλωσε πως «η ατυχής διατύπωσή μου δεν αναιρεί τη σταθερή προσήλωσή μου στην εθνική γραμμή, στην προάσπιση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων και στην υπεράσπιση των συμφερόντων της πατρίδας μας»! Απλώς ήταν ατυχής η διατύπωση, έτσι;

Περί Σαμαρά

Αυτό ήταν το ένα περιστατικό που συνέβη χθες με το «τουρκο – λιβυκό μνημόνιο» να έχει μπει τελικά στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης. Το δεύτερο περιστατικό που αφορά το συγκεκριμένο θέμα εμμέσως, πλην όμως σαφώς, έχει να κάνει με την παρουσία ή όχι του κ. Σαμαρά στην εκδήλωση, στο Πολεμικό Μουσείο, που διοργανώνει η ένωση αποστράτων, με ομιλητή τον επίσης πρώην πρωθυπουργό κ. Κώστα Καραμανλή. Στην αρχή το ερώτημα ήταν αν τελικώς ο κ. Σαμαράς θα παραβρεθεί.

Ο κίνδυνος της φωτογραφίας

Μετά από λίγες μέρες η απορία λύθηκε και προχθές έγινε γνωστό ότι θα παραβρεθεί. Και ο κίνδυνος μιας φωτογραφίας των δύο πρώην πλέον ήταν ορατός. Η ενδεχόμενη φωτογραφία είναι ότι χειρότερο για τον κ. Μητσοτάκη σε μία περίοδο που το σύστημα προσπαθεί παντοίω τρόπω να … ξορκίσει την σχέση τους – «άλλο ο Καραμανλής, άλλο ο Σαμαράς, ο ένας έχει παραταξιακή συνείδηση κι ο άλλος κινείται με προσωπικούς υπολογισμούς»!

Δεν τον κάλεσαν!

Ως εκ τούτου ακόμη μία ταραχή στο Μέγαρο Μαξίμου! Ξανά τα τηλέφωνα άναψαν, αυτή τη φορά προς τους απόστρατους. Και τελικά η ένωση τους έβγαλε ανακοίνωση στην οποία αναφέρει ότι η ένωση «ουδέποτε απέστειλε πρόσκληση σε πρώην πρωθυπουργό να παραβρεθεί στην επετειακή εκδήλωση της»! Κα-τα-πλη-κτι-κά! Μετά από αυτό δε νομίζω ότι ο κ. Σαμαράς θα παραβρεθεί, αλλά και το «κάζο» δεν πρόκειται να το ξεχάσει. Αναμένω χτύπημα οσονούπω και υποψιάζομαι ότι θα είναι … «δόξα πατρί»!

Η συνάντηση των τριών

Πάντως, είτε έβγαλαν ανακοίνωση οι απόστρατοι είτε όχι, η ζημιά ήρθε από αλλού. Από την κοινή παρουσία των τριών πρώην πρόεδρων της ΝΔ (εκ των οποίων οι δύο πρωθυπουργοί) σε εκδήλωση του ΕΚΠΑ. Μιλάμε βέβαια για τους Κώστα Καραμανλή, Αντώνη Σαμαρά και Βαγγέλη Μεϊμαράκη οι οποίοι κάθισαν στην ίδια σειρά, στην επετειακή εκδήλωση του ΕΚΠΑ για τη συμπλήρωση 25 χρόνων λειτουργίας του Ευρωπαϊκού Κέντρου Αριστείας Jean Monnet. Και ο φακός τους αποθανάτισε να είναι χαλαροί και ωραίοι. Για την ιστορία πάντως οφείλω να υπενθυμίσω ότι ουδείς εξ αυτών εμφανίστηκε στην πρόσφατη κομματική εκδήλωση για τα γενέθλια της ΝΔ. Και καλά ο Σαμαράς έχει διαγραφεί, οι άλλοι; Σημεία των καιρών και η αίσθησή μου λέει ότι έπεται συνέχεια…

Στο κλαρί και ο Τσίπρας

Όμως στη δημόσια αντιπαράθεση για τα εθνικά θέματα και δη για το τουρκολιβυκό μπήκε και ο πρόεδρος της ΕΛΑΣ κ. Αλέξης Τσίπρας. Είναι αλήθεια πως στο Μέγαρο Μαξίμου δεν το περίμεναν. Στη χθεσινή του ανάρτηση, στα social media, ο κ. Τσίπρας είναι γεγονός πως ήταν καταπέλτης! Γι΄ αυτό και τους αιφνιδίασε. Σημειώνω πως έκανε λόγο για «παταγώδη αποτυχία της εξωτερικής πολιτικής» του πρωθυπουργού κ. Κυριάκου Μητσοτάκη, μίλησε για «απανωτές εθνικές ήττες» κι επέκρινε την στάση του πρωθυπουργού ως «δεδομένου συμμάχου» των Ηνωμένων Πολιτειών. Ζήτησε μία «νέα εθνική πυξίδα» και «πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική»!

Πανταχόθεν

Τα «κάστανα από τη φωτιά» όπως ήταν αναμενόμενο τα έβγαλε ο κ. Μαρινάκης ο οποίος βρέθηκε σε μία μάλλον … παραληρηματική κατάσταση και θυμήθηκε, εκτός των άλλων, τη διαπραγμάτευση του … Ιουλίου του 2015! Και βεβαίως απαρίθμησε όλες τις … ένδοξες στιγμές της εξωτερικής πολιτικής του κ. Μητσοτάκη. Η ουσία όμως είναι πως αντελήφθησαν εκεί στο Μέγαρο Μαξίμου ότι σ΄ αυτή την περίπτωση είναι απολύτως μόνοι τους, βαλλόμενοι πανταχόθεν. Προβλέπω ότι στις επόμενες ημέρες θα έχουμε συνέχεια….

Στο 25% χωρίς το κόμμα Σαμαρά

Χθες όμως η Metron Analysis παρουσίασε – στο δελτίο ειδήσεων του Mega – την έρευνα του Οκτωβρίου. Στην πρόθεση ψήφου, λοιπόν, η Νέα Δημοκρατία γυρίζει πέριξ του … 25%! Η Metron έδειξε 24,9%! Κι αυτό το ποσοστό χωρίς να έχει ακόμη ανακοινωθεί επισήμως – γιατί ανεπισήμως ήδη «τρέχει» – το κόμμα του κ. Σαμαρά, το οποίο έχει 15% δυνητική ψήφο – 5% σίγουρα και 10% πολύ πιθανό. Και το επίσης ενδιαφέρον είναι ότι μπαίνουν 8 κόμματα στη Βουλή – το ένατο, η Συμμαχία Ελλήνων είναι χαμένο από χέρι! Και βεβαίως όλα τα ποιοτικά στοιχεία είναι σε βάρος της Νέας Δημοκρατίας. Κυρίως η ακρίβεια είναι αυτή που «κατατρώει» ως «σαράκι» την εκλογική δύναμη της Νέας Δημοκρατίας. Επίσης ενδιαφέρον στοιχείο είναι πως το 11,5% της εκλογικής δύναμης του ΠΑΣΟΚ κατευθύνεται προς την ΕΛΑΣ – κι είναι ένας από τους λόγους του «εμφυλίου» της κεντροαριστεράς.

Η κυβέρνηση θεωρεί ότι έχει προοπτική να κερδίσει τις εκλογές ακόμη και όταν στις δημοσκοπήσεις παίρνει 25%

Κάποια στιγμή πρέπει να θυμηθούμε τι σημαίνει «κυβερνητική παράταξη». Δηλαδή, να θυμηθούμε ότι ανεξαρτήτως του εκλογικού συστήματος, η παράταξη που κυβερνά τη χώρα δεν αρκεί να είναι η σχετικά μεγαλύτερη, αλλά να έχει μια εκλογική απήχηση ικανή  να της εξασφαλίζει ότι εκπροσωπεί ένα μεγάλο, ακόμη και πλειοψηφικό ρεύμα της κοινωνίας.

Αυτό εξηγεί γιατί έστω άτυπα πάντα θεωρήθηκε δεδομένο ότι ένα κόμμα θα έπρεπε να πάρει πάνω από 40% για να δικαιούται αυτοδύναμα να κυβερνά. Και μάλιστα αυτό κατοχυρώθηκε σε εποχές που η συμμετοχή στις εκλογές ήταν υψηλή, κάτι που σήμαινε ότι το «πάνω από 40%» σήμαινε πραγματικά μεγάλο αριθμό ψηφοφόρων.

Αυτή ήταν μια εκπροσώπηση που τις έκανε αναγκαστικά να λογοδοτούν περισσότερο στην κοινωνία και να είναι, εκ των πραγμάτων, περισσότερο δημοκρατικές.

Μάλιστα, στις περιόδους έντονου δικομματισμού αυτό ίσχυε όχι μόνο για την κυβέρνηση, αλλά και για την αξιωματική αντιπολίτευση που επίσης έτεινε να είναι ιδιαίτερα ισχυρή και αντίστοιχα διαταξική ως προς την εκπροσώπηση.

Αυτό έφτασε σε ένα όριο ως προς τα κόμματα εξουσίας με τα μνημόνια, που διέλυσαν τις κοινωνικές εκπροσωπήσεις του ΠΑΣΟΚ πρώτα και κύρια και σε σημαντικό βαθμό και της Νέας Δημοκρατίας.

Σήμερα, η Νέα Δημοκρατία κινείται δημοσκοπικά στην πρόθεση ψήφου γύρω στο 25%. Οι δημοσκόποι πάντα δίνουν και μια «εκτίμηση ψήφου», που οδηγεί το ποσοστό της στο 30% περίπου, όμως, αυτές οι εκτιμήσεις δεν έχουν την ίδια βαρύτητα με τη μέτρηση.

Όπως και να το δει κανείς αυτά δεν είναι ποσοστά που καθιστούν μία παράταξη κυβερνητική. Στην καλύτερη των περιπτώσεων μπορούν να θεωρηθούν ποσοστά που κατοχυρώνουν ότι το κόμμα θα είναι αξιωματική αντιπολίτευση.

Και δεν είναι μόνο η χαμηλή εκλογική δύναμη που αντιπροσωπεύει το 25%, ιδίως εάν πρόκειται να συνεχιστεί η τάση μειωμένης συμμετοχής. Είναι και το ίδιο το γεγονός ότι αυτό το ποσοστό σημαίνει ότι η ΝΔ δεν εκπροσωπεί μια πλατιά κοινωνική συμμαχία όπως οφείλει να κάνει μια κυβερνητική παράταξη.

Και αυτό δεν συνάγεται μόνο από μια εκτίμηση για το ποσοστό.

Προκύπτει και από τον τρόπο που σήμερα είναι διαιρεμένη η κοινωνία, ανάμεσα σε κοινωνική μειοψηφία και κοινωνική πλειοψηφία.

Από τη μια υπάρχει, η μειοψηφία που θεωρεί ότι έχει βελτιωθεί η οικονομική της κατάσταση, δίνει θετική βαθμολογία στην κυβέρνηση στις δημοσκοπήσεις, έχει θετική γνώμη για τον πρωθυπουργό, στηρίζει συγκεκριμένες κυβερνητικές πρωτοβουλίες κα συχνά προτιμά να αυτοπροσδιορίζεται στην κεντροδεξιά.

Αυτό δεν είναι μόνο πολιτική τοποθέτηση. Σε μεγάλο βαθμό αντιπροσωπεύει και στρώματα που ως έναν βαθμό ωφελήθηκαν από την κυβερνητική πολιτική.

Όμως, απέναντι σε αυτό υπάρχει μια κοινωνική πλειοψηφία, πάνω από τα δύο τρίτα, που αποδοκιμάζει στις δημοσκοπήσεις την κυβέρνηση, θεωρεί ότι τα πράγματα δεν πάνε προς τη σωστή κατεύθυνση στη χώρα, σε σημαντικό βαθμό θεωρεί ότι έχει επιδεινωθεί η οικονομική της κατάσταση, και διεκδικεί την πολιτική αλλαγή.

Είναι σαφές ότι όλος αυτός ο ωκεανός δυσαρέσκειας μπορεί να έχει διαφορετικές ιδεολογικές ή πολιτικές αναφορές, αλλά σίγουρα περιλαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος των λαϊκών στρωμάτων και της μεσαίας τάξης.

Όλα αυτά εξηγούν γιατί αυτή τη στιγμή δεν μπορεί με τίποτε να θεωρηθεί η Νέα Δημοκρατία ως μια δυνάμει κυβερνητική παράταξη. Αντιθέτως, όλα τα δημοσκοπικά δεδομένα δείχνουν ότι πρόκειται για μια παράταξη στην οποία η κοινωνία γυρνάει την πλάτη και αναζητά μια εναλλακτική.

Γνωρίζω καλά τον αντίλογο: ότι αυτή τη στιγμή είναι η πιο συμπαγής εκλογική δύναμη και διατηρεί τη δημοσκοπική πρωτιά. Όμως, αυτό δεν σημαίνει ότι δικαιούται να κυβερνά, αλλά ότι δεν έχει διαμορφωθεί ακόμη ο συσχετισμός δύναμης που θα οδηγήσει σε μια εναλλακτική διακυβέρνηση. Κάτι που με τη σειρά του αναδεικνύει και την ευθύνη όσων αναφέρονται στην ανάγκη εναλλακτικής, να την κάνουν σχέδιο και πολιτική πρόταση που θα συσπειρώνει γύρω του μια εκλογική δυναμική όντως «κυβερνητικής παράταξης».

Γνωρίζω, επίσης, αυτό το οποίο επί της ουσίας λέει η κυβέρνηση: εφόσον είμαστε η πιο ισχυρή και συμπαγής παράταξη, το μόνο που χρειαζόμαστε είναι να υπάρξουν οι απαραίτητοι «πρόθυμοι» σύμμαχοι, είτε αυτό αφορά κόμματα, είτε μεμονωμένους βουλευτές σε επαρκή αριθμό. Μόνο που αυτό θα είναι μια παραχάραξη του εκλογικού αποτελέσματος και της λαϊκής βούλησης. Ακόμη περισσότερο, θα βάλει και τη χώρα μας στον φαύλο κύκλο της συγκρότησης κυβερνήσεων «συνεργασίας» ή, ακόμη χειρότερα, «εθνικής σωτηρίας» που θα επιμένουν να εφαρμόζουν μετά τις εκλογές τις πολιτικές που οι πολίτες θα έχουν συντριπτικά απορρίψει στις εκλογές. Μετά θα γίνουμε όντως Γαλλία…

Ότι η κυβέρνηση σκέφτεται με έναν δομικά αντιδημοκρατικό τρόπο δεν πρέπει να μας εκπλήσσει. Σε αυτό τουλάχιστον είναι συνεπής. Αυτό, όμως, που χρειάζεται είναι να αντιμετωπιστεί το ζήτημα της διαμόρφωσης πειστικής εναλλακτικής κυβερνητικής πρότασης με τη σοβαρότητα που του αναλογεί: δηλαδή ως ζήτημα δημοκρατίας και όχι απλώς «πολιτικού παιχνιδιού».

Πηγή: in