Γιατί οι αμερικανικοί πύραυλοι Tomahawk για την Ουκρανία αποτελούν «κόκκινη γραμμή» για τη Ρωσία;

Η Ρωσία ισχυρίζεται ότι τα αμερικανικά πυραυλικά συστήματα Tomahawk δεν θα κάνουν πολλά για να βοηθήσουν την Ουκρανία, αλλά θα μπορούσαν να σηματοδοτήσουν μια «παρέμβαση» των ΗΠΑ.

Η Ρωσία αναφέρει ότι παρακολουθεί προσεκτικά το αίτημα της Ουκρανίας προς τις Ηνωμένες Πολιτείες για πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς «Tomahawk», οι οποίοι θα μπορούσαν να ενισχύσουν την ικανότητα του Κιέβου να επιτεθεί βαθιά στο εσωτερικό της Ρωσίας.

Το αίτημα έρχεται καθώς ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται να αλλάζει τη στάση του όσον αφορά την υποστήριξη της Ουκρανίας εναντίον της Ρωσίας, λόγω της αυξανόμενης απογοήτευσής του για την πολεμική εκστρατεία του προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν, παρά τη συνάντηση για την ειρήνη στην Αλάσκα τον Αύγουστο .

Μιλώντας στα μέσα ενημέρωσης τη Δευτέρα, ο εκπρόσωπος της ρωσικής κυβέρνησης Ντμίτρι Πεσκόφ υποστήριξε ότι τα όπλα, εάν παραδοθούν, δεν θα αλλάξουν τα δεδομένα στον πόλεμο. Υπονόησε, ωστόσο, ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να παραβιάζουν μια κόκκινη γραμμή που είχε θέσει προηγουμένως η Μόσχα σχετικά με αυτό που θεωρεί ως άμεση παρέμβαση των συμμάχων της Ουκρανίας στον συνεχιζόμενο πόλεμο.

«Το ερώτημα, όπως και πριν, είναι το εξής: ποιος μπορεί να εκτοξεύσει αυτούς τους πυραύλους;... Μπορούν μόνο οι Ουκρανοί να τους εκτοξεύσουν ή μήπως πρέπει να το κάνουν αυτό οι Αμερικανοί στρατιώτες;... Ποιος καθορίζει τη στόχευση αυτών των πυραύλων; Η αμερικανική πλευρά ή οι ίδιοι οι Ουκρανοί;» ρώτησε ο Πεσκόφ.

Η Μόσχα έχει δηλώσει προηγουμένως ότι θα θεωρήσει την παροχή δεδομένων στόχευσης ή πληροφοριών για την εξαπέλυση επιθέσεων ως υπέρβαση των ορίων. Έχει επανειλημμένα υπονοήσει ότι η Ρωσία θα μπορούσε να επανεκκινήσει την παραγωγή πυρηνικών όπλων μεσαίου βεληνεκούς και να εγκαταστήσει παρόμοιους πυραύλους σε απόσταση βολής από τη Δύση.

Σε μια ανάρτηση της Δευτέρας στο Telegram, ο πρώην Ρώσος πρόεδρος Ντμίτρι Μεντβέντεφ προειδοποίησε ότι μια τέτοια παρέμβαση θα μπορούσε να οδηγήσει σε πόλεμο με «όπλα μαζικής καταστροφής».

Να τι γνωρίζουμε για τη στάση των ΗΠΑ απέναντι στα Tomahawk και τι μπορεί να σημαίνει η παράδοσή τους στην Ουκρανία:

Τι όπλα έχει ζητήσει η Ουκρανία και πώς έχουν απαντήσει οι ΗΠΑ;

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, δήλωσε ότι ζήτησε τους πυραύλους Tomahawk όταν συναντήθηκε με τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ στη Νέα Υόρκη, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών την περασμένη εβδομάδα .

Προηγουμένως, η κυβέρνηση των ΗΠΑ υπό τον Τζο Μπάιντεν περιόρισε το Κίεβο από το να χρησιμοποιεί αμερικανικά όπλα για να χτυπήσει τη Ρωσία, προκειμένου να αποφευχθεί η κλιμάκωση των εντάσεων με τον Πούτιν. Επιτράπηκε στην Ουκρανία να στοχεύσει ρωσικές θέσεις σε κατεχόμενα εδάφη.

Αλλά σε συνέντευξή του στο αμερικανικό μέσο ενημέρωσης Axios την περασμένη εβδομάδα, ο Ζελένσκι είπε ότι ο Τραμπ του είχε πει ότι η Ουκρανία θα μπορούσε να αντιδράσει στις ρωσικές επιθέσεις με παρόμοιο τρόπο: για παράδειγμα, χτυπώντας ενεργειακές υποδομές εάν η Ρωσία στοχοποιούσε τους ενεργειακούς πόρους της Ουκρανίας.

Μιλώντας στο Fox News την Κυριακή, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζ. Ντ. Βανς επιβεβαίωσε ότι η κυβέρνηση των ΗΠΑ πράγματι εξετάζει τώρα ένα αίτημα από το Κίεβο για την παράδοση των Tomahawk. Ο Βανς δεν αποκάλυψε λεπτομέρειες, αλλά είπε ότι ο Τραμπ θα λάβει την «τελική απόφαση».

Εν τω μεταξύ, ο Keith Kellogg, ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ στην Ουκρανία, σχολίασε επίσης το αίτημα αργότερα την Κυριακή, μιλώντας σε ξεχωριστή εκπομπή στο Fox News. Ο Kellogg είπε ότι η κυβέρνηση Τραμπ επιτρέπει ήδη στο Κίεβο να χτυπήσει βαθιά τη Ρωσία σε συγκεκριμένες περιπτώσεις και ότι «δεν υπάρχουν τέτοια πράγματα όπως καταφύγια».

Τι είναι οι πύραυλοι Tomahawk;

Οι Tomahawk είναι υποηχητικοί πύραυλοι κρουζ μεγάλου βεληνεκούς που μπορούν να εκτοξευθούν από πλοία, υποβρύχια ή επίγειους εκτοξευτές. Έχουν δυνατότητες μεγάλου βεληνεκούς και βαθέος πλήγματος και μπορούν να χτυπήσουν στόχους σε απόσταση 1.250-2.500 χιλιομέτρων (777-1.553 μίλια).

Μεταφέρουν κεφαλές υψηλής εκρηκτικότητας σχεδιασμένες να διεισδύουν σε σκληρούς στόχους, όπως στρατιωτικά καταφύγια. Τα Tomahawk είναι επίσης γρήγορα: Αποφεύγουν την ανίχνευση από ραντάρ πετώντας σε υψηλές υποηχητικές ταχύτητες διατηρώντας παράλληλα χαμηλά υψόμετρα.

Το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ χρησιμοποιεί Tomahawk από τη δεκαετία του 1970. Οι πύραυλοι κατασκευάζονται επί του παρόντος αποκλειστικά από τον αμερικανικό κατασκευαστή όπλων RTX.

Γιατί η Ουκρανία θέλει τους Tomahawks;

Το Κίεβο ζητά εδώ και καιρό ισχυρούς πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς για να πλήξει βαθιά το εσωτερικό της Ρωσίας, αλλά οι δυτικοί σύμμαχοί του, οι οποίοι αποτελούν τον Οργανισμό Βορειοατλαντικού Συμφώνου (ΝΑΤΟ), ήταν ως επί το πλείστον απρόθυμοι να διακινδυνεύσουν μια μεγαλύτερη σύγκρουση συμφωνώντας να τους παράσχουν.

Με την πάροδο του χρόνου, ορισμένοι έχουν χαλαρώσει κάπως τη θέση τους και έχουν δώσει επίσης στην Ουκρανία μεγαλύτερη ελευθερία ως προς τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιεί τα όπλα που της παρέχουν.

Λίγες εβδομάδες πριν από το τέλος της προεδρικής του θητείας τον περασμένο Νοέμβριο, ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν χαλάρωσε τους περιορισμούς στη χρήση αμερικανικών πυραύλων, εν μέρει επειδή ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι δεν θα υποστήριζε περαιτέρω την Ουκρανία κατά τη διάρκεια της προεκλογικής του εκστρατείας.

Τον Μάιο του 2023, το Ηνωμένο Βασίλειο άρχισε να παραδίδει τον βρετανικής και γαλλικής κατασκευής Storm Shadow (ή SCALP στη Γαλλία), έναν πύραυλο μεγάλου βεληνεκούς βάρους 1.300 κιλών (2.866 λίβρες) και με βεληνεκές περίπου 250 χιλιομέτρων (155 μίλια). Στη συνέχεια, τον Αύγουστο του 2024, το Ηνωμένο Βασίλειο επέτρεψε επίσης στο Κίεβο να χρησιμοποιήσει τα όπλα του απευθείας εναντίον της Ρωσίας.

Τον Απρίλιο του 2024, οι ΗΠΑ απέστειλαν στην Ουκρανία τα Στρατιωτικά Τακτικά Συστήματα Πυραύλων (ATACMS), ένα σύστημα πυραυλικού πυροβολικού μεγάλης εμβέλειας επιφανείας-επιφανείας που μπορεί να χτυπήσει στόχους σε απόσταση έως και 300 χιλιομέτρων (186 μίλια).

Ωστόσο, τόσο τα συστήματα Storm Shadow όσο και τα συστήματα ATACMS έχουν περιορισμένη εμβέλεια και εκρηκτικά σε σύγκριση με τα Tomahawks.

Η Ουκρανία έχει αναπτύξει τα δικά της συστήματα πυραύλων-drones για να παρακάμψει τους περιορισμούς των συμμάχων της σχετικά με τη χρήση των όπλων τους, συμπεριλαμβανομένου του αεροσκάφους Paliantysia, για το οποίο το Κίεβο καυχιέται ότι μπορεί να χτυπήσει στόχους σε απόσταση περίπου 650 χιλιομέτρων.

Τον Αύγουστο, η Ουκρανία παρουσίασε επίσης τον Flamingo, έναν πύραυλο εδάφους που, όπως ισχυρίζεται, μπορεί να στοχεύσει τοποθεσίες σε απόσταση έως και 3.000 χιλιομέτρων (1.864 μίλια), αν και δεν είναι σαφές εάν έχει όντως εκτοξεύσει κάποιον.

Η Μαρίνα Μίρον, αναλύτρια στο King's College του Λονδίνου, δήλωσε στο Al Jazeera ότι, με βάση τα δεδομένα που κοινοποίησε η Ουκρανία, ένα Flamingo μπορεί στην πραγματικότητα να έχει μεγαλύτερη εμβέλεια και καταστροφικές ικανότητες από ένα Tomahawk. Ωστόσο, είπε ότι η Ουκρανία μπορεί να εξακολουθεί να ζητά τους αμερικανικούς πυραύλους για κυρίως στρατηγικούς λόγους.

«Ίσως να είναι για να δούμε πώς θα αντιδράσει η Ρωσία, επειδή αυτό που καταλαβαίνει και η Ουκρανία είναι ότι η εκτόξευση ενός τέτοιου πυραύλου θα μπορούσε να ωθήσει τη Ρωσία να χρησιμοποιήσει περισσότερη βία», δήλωσε ο Μίρον.

Ανεξάρτητα από αυτό, εάν το Κίεβο παραλάβει τα όπλα Tomahawk, οι αναλυτές λένε ότι αυτό θα μπορούσε να επεκτείνει σημαντικά τις δυνατότητες κρούσης της Ουκρανίας και να της επιτρέψει να πλήξει στόχους βαθιά μέσα στο ρωσικό έδαφος, συμπεριλαμβανομένων στρατιωτικών βάσεων, κόμβων logistics, αεροδρομίων και κέντρων διοίκησης.

Ο Κιρ Τζάιλς, Ρώσος στρατιωτικός εμπειρογνώμονας στο βρετανικό think tank Chatham House, δήλωσε στο Al Jazeera ότι οι πύραυλοι θα διαταράξουν επίσης τις αμυντικές τακτικές της Ρωσίας στην πρώτη γραμμή.

«Θα ήταν βαθιές επιθέσεις που θα στοχεύουν σημαντικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις και θα διασφαλίζουν ότι η Ρωσία δεν θα μπορεί πλέον να κρύβεται πίσω από τις πρώτες γραμμές», δήλωσε ο Τζάιλς, αναφερόμενος στην τακτική του ρωσικού στρατού να κρύβεται ακριβώς έξω από την εμβέλεια των πυραύλων που εκτοξεύονται από την Ουκρανία.

Ωστόσο, η Μίρον υποστήριξε ότι ενώ οι Τόμαχοκ αναμφίβολα θα έβλαπταν τη Ρωσία, η ζημιά θα ήταν περιορισμένη. «Θα αναγκάσουν τη Ρωσία να αποσυρθεί από την Ουκρανία; Το αμφιβάλλω», είπε.

Ο ίδιος ο πρόεδρος Ζελένσκι έχει υπονοήσει ότι η Ουκρανία μπορεί να μην χρειαστεί στην πραγματικότητα να χρησιμοποιήσει αμερικανικούς πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς εναντίον της Ρωσίας, εφόσον τους έχει στην κατοχή της. Στη συνέντευξή του στο Axios, είπε ότι οι ισχυροί πύραυλοι θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν απλώς ως μοχλός πίεσης για να πιέσουν τη Ρωσία να συμφωνήσει σε ειρήνη.

«Το χρειαζόμαστε, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι θα το χρησιμοποιήσουμε», δήλωσε ο Ζελένσκι στον Axios. «Επειδή αν το έχουμε, νομίζω ότι θα ασκηθεί πρόσθετη πίεση στον Πούτιν να καθίσει και να μιλήσει», είπε.

Πώς θα μπορούσε να αντιδράσει η Ρωσία εάν οι ΗΠΑ στείλουν Tomahawks στην Ουκρανία;

Η Ρωσία αντιλαμβάνεται τη δυτική υποστήριξη προς την Ουκρανία ως πιθανή «απειλή βίας», αλλά είναι απίθανο να λάβει δραστικά μέτρα, λένε οι αναλυτές.

Παρά τις συγκαλυμμένες απειλές της Μόσχας, οι δυτικές χώρες συνέχισαν να υποστηρίζουν την Ουκρανία με ανθρωπιστική και στρατιωτική βοήθεια.

Μιλώντας στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ την περασμένη εβδομάδα, ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ επανέλαβε τη θέση της Ρωσίας. «Οι απειλές χρήσης βίας κατά της Ρωσίας... γίνονται ολοένα και πιο συχνές. Ο Πρόεδρος Πούτιν έχει επανειλημμένα καταρρίψει τέτοιες προκλήσεις.

«Η Ρωσία δεν είχε ποτέ και δεν έχει τέτοιες προθέσεις, αλλά οποιαδήποτε επιθετικότητα εναντίον της χώρας μου θα αντιμετωπιστεί με αποφασιστική απάντηση», είπε.

Ο Τζάιλς είπε ότι η Μόσχα συχνά απευθύνει απειλές, αλλά κυρίως ως τακτική εκφοβισμού, και ότι η Ρωσία είναι ιδιαίτερα προσεκτική με τις ΗΠΑ. Όπως όλες οι χώρες του ΝΑΤΟ, η Ουάσινγκτον αναμένεται να απαντήσει εάν οποιοδήποτε μέλος της συμμαχίας δεχθεί επίθεση.

Ενώ οι πρόσφατες ρωσικές εισβολές μη επανδρωμένων αεροσκαφών στον εναέριο χώρο των μελών του ΝΑΤΟ έχουν εγείρει ανησυχίες ότι η Ρωσία μπορεί να «δοκιμάζει» την προθυμία του ΝΑΤΟ να απαντήσει με στρατιωτική δύναμη, οι αναλυτές δήλωσαν ότι οι απειλές της Ρωσίας είναι απίθανο να οδηγήσουν σε στρατιωτική δράση.

«Η Ρωσία λέει ότι όλα αποτελούν κόκκινη γραμμή», είπε ο Τζάιλς. «Η πυρηνική επιλογή δεν είναι κάτι που θα επέλεγε η Ρωσία. Το τελευταίο πράγμα που θέλει η Ρωσία είναι να εμπλακεί σε μια μάχη με ένα ενωμένο μπλοκ, ειδικά με τις ΗΠΑ, επειδή γνωρίζουν πόσο καταστροφικό θα ήταν».

Πώς αντιδρά η Ευρώπη στις ρωσικές απειλές;

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες δεν έχουν σχολιάσει τη συζήτηση για το Tomahawk.

Ωστόσο, το μπλοκ έχει συγκλονιστεί από μια πρόσφατη σειρά εισβολών στον εναέριο χώρο του από ρωσικά drones και αεροσκάφη.

Την Κυριακή, η Πολωνία έκλεισε για λίγο μέρος του εναέριου χώρου της για να διασφαλίσει την ασφάλειά της κατά τη διάρκεια μιας ρωσικής επιδρομής στην Ουκρανία. Αυτό ακολούθησε ένα περιστατικό στις 9 Σεπτεμβρίου, όταν πολωνικά και ΝΑΤΟϊκά μαχητικά κατέρριψαν 20 ρωσικά drones στους πολωνικούς ουρανούς. Αυτή ήταν η πρώτη φορά που ένα μέλος του ΝΑΤΟ είχε άμεση εμπλοκή με ρωσικά στρατιωτικά μέσα από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022.

Την περασμένη εβδομάδα, η Εσθονία ανέφερε ότι τρία ρωσικά αεροσκάφη MiG-31 «που μετέφεραν πυραύλους και ήταν έτοιμα για μάχη» είχαν εισβάλει στον εναέριο χώρο της για 12 λεπτά πριν αναγκαστούν να αποσυρθούν. Η εισβολή ώθησε τη χώρα να συγκαλέσει έκτακτη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, στην οποία οι σύμμαχοι καταδίκασαν τη Μόσχα.

Τη Δευτέρα, η Δανία απαγόρευσε όλες τις πτήσεις μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones) για μια εβδομάδα, αφού επανειλημμένα εντόπισε μη επανδρωμένα αεροσκάφη πάνω από τον εναέριο χώρο της, συμπεριλαμβανομένης της περασμένης εβδομάδας, όταν πολλά αεροδρόμια αναγκάστηκαν να κλείσουν.

Η Ρουμανία, η Λετονία, η Νορβηγία, η Γερμανία και η Γαλλία έχουν επίσης αναφέρει ύποπτες θεάσεις μη επανδρωμένων αεροσκαφών τον Σεπτέμβριο.

Μιλώντας σε εκδήλωση για τα μέσα ενημέρωσης στο Ντίσελντορφ τη Δευτέρα, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς ισχυρίστηκε ότι η Μόσχα προσπαθεί να υπονομεύσει την ενότητα στην ήπειρο. Η Γερμανία αρνήθηκε να παραδώσει τους πυραύλους Taurus μεγάλου βεληνεκούς στην Ουκρανία, φοβούμενη κλιμάκωση με τη Ρωσία, και δεν έχει αλλάξει τη στάση της.

Τη Δευτέρα, ο Μερτς σκιαγράφησε μια ζοφερή εικόνα για τις σχέσεις Ρωσίας-Ευρώπης. Η Ευρώπη «δεν βρίσκεται σε πόλεμο... αλλά ούτε και σε ειρήνη» με τη Ρωσία, είπε.

Πηγή: RT