Πυρακτωμένη Βαλτική

Μέχρι το τέλος του 17ου αιώνα η Ρωσία ήταν μια περίκλειστη χώρα στις παρυφές της Ευρώπης. Κυρίαρχη μεγάλη δύναμη στον Βορρά ήταν η Σουηδία, η οποία ήλεγχε το μεγαλύτερο μέρος των ακτών της Βαλτικής μέχρι που η πίεση της Ρωσίας για πρόσβαση στη θάλασσα την έθεσε στο περιθώριο των ευρωπαϊκών συσχετισμών.

Η ρωσική κατάκτηση της Βαλτικής ξεκίνησε με την ίδρυση της Αγίας Πετρούπολης στις αρχές του 18ου αιώνα και με τη μεταφορά της πρωτεύουσας από τη Μόσχα. Ακολούθησε στα μέσα του αιώνα ο Πόλεμος του Βορρά όπου η Ρωσία νίκησε τη Σουηδία και τους Τεύτονες Ιππότες και προσάρτησε τις σημερινές Βαλτικές χώρες. Τέλος, στις αρχές του 19ου αιώνα η Ρωσία εξανάγκασε τη Σουηδία να της παραχωρήσει τη Φινλανδία.

Με δυο λόγια, ο ειρηνικός και ουδέτερος Βορράς που γνωρίσαμε την εποχή του Ψυχρού Πολέμου ήταν ένα διάλειμμα σε μια μακραίωνη σύγκρουση της Ρωσίας με τη Σουηδία. Με άλλα λόγια, η σημερινή ένταση στις σχέσεις των Βαλτικών χωρών και της Σουηδίας και Φιλανδίας με τη Ρωσία έχει βαθιές ρίζες που ξεπερνούν την κληρονομιά του ταραγμένου 20ού αιώνα.

Τούτων λεχθέντων είναι σαφές ότι, με δεδομένη την τραυματική κληρονομιά των σχέσεών της με τη Ρωσία, η παραδοσιακή ουδετερότητα της Στοκχόλμης τους δύο τελευταίους αιώνες αφορούσε την άρνησή της να επιλέξει με ποιον θα συμπαραταχθεί ανάμεσα στη Γερμανία και τη Βρετανία στην αντιπαράθεση με την Αγία Πετρούπολη.

Η Σουηδία και η Φινλανδία δεν υπήρξαν στη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου (1947-91) κλασικά ουδέτερες χώρες όπως η Ελβετία και η Αυστρία.

Η Φινλανδία, σύμμαχος της Γερμανίας στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, έζησε υπό το καθεστώς περιορισμένης κυριαρχίας που έγινε γνωστό ως «φινλανδοποίηση» που έδινε στη Μόσχα ένα άτυπο βέτο σε όλες τις διεθνείς επιλογές του Ελσίνκι, ενώ την ίδια στιγμή η Στοκχόλμη διατηρούσε διαύλους επικοινωνίας με το ΝΑΤΟ.

Ετσι ερμηνεύεται η έκπληξη που προκαλεί η ένταση ΝΑΤΟ - Ρωσίας στη Βαλτική, καθώς η ιεράρχηση των απειλών αναδεικνύει την περιοχή ως Βαλκάνια του Βορρά.