Α λα καρτ επίκληση των θεσμών

Ηκυβέρνηση επικαλείται τη «νομιμότητα» σαν κουμπί on/off: όταν τη βολεύει γίνεται σημαία, όταν τη δυσκολεύει μετατρέπεται σε υποσημείωση. Η α λα καρτ επίκληση των θεσμών δεν είναι απλώς επικοινωνιακό τέχνασμα. Είναι τρόπος άσκησης εξουσίας που διαβρώνει την ισονομία και ακυρώνει στην πράξη την έννοια της λογοδοσίας. Η εικόνα είναι ξεκάθαρη: η εξουσία αποφασίζει ποιες υποθέσεις θα φωτιστούν και ποιες θα θαφτούν πίσω από διαδικαστικά προσχήματα.

Στην υπόθεση Τριαντόπουλου, η πλειοψηφία επέλεξε να κλείσει άρον άρον την κοινοβουλευτική διαδικασία. Χωρίς ουσιαστική εξέταση μαρτύρων, χωρίς πραγματική διερεύνηση, με ένα σύντομο γραπτό υπόμνημα και με το επιχείρημα ότι «αρμόδια είναι η Δικαιοσύνη», η Βουλή παραιτήθηκε από τον συνταγματικό της ρόλο. Αντί για προανακριτική έρευνα, επιλέχθηκε η εύκολη οδός της απευθείας παραπομπής, σαν να επρόκειτο για τυπικό γραφειοκρατικό ζήτημα και όχι για σοβαρή πολιτική υπόθεση.

Ακόμα πιο αποκαλυπτική υπήρξε η στάση της κυβέρνησης στις υποθέσεις που αφορούσαν τον ΟΠΕΚΕΠΕ και τους πρώην υπουργούς Μάκη Βορίδη και Λευτέρη Αυγενάκη. Δεν επιλέχθηκε προανακριτική επιτροπή με σαφές αντικείμενο, αλλά μια εξεταστική με τόσο διευρυμένο πλαίσιο, ώστε οι συγκεκριμένες ευθύνες να διαχέονται σε γενικόλογες αναφορές περί «διαχρονικών παθογενειών». Οταν το κάδρο ανοίγει υπερβολικά, η ευθύνη εξαφανίζεται. Σε υψηλούς τόνους είχε εξελιχθεί και η συνεδρίαση της Βουλής για τη σύσταση προανακριτικής εις βάρος των δύο πρώην υπουργών, διαδικασία που οδηγήθηκε σε θεσμική εκτροπή λόγω κυβερνητικών μεθοδεύσεων.

Η αντιπολίτευση είχε καταγγείλει σύσσωμη τη χρήση επιστολικής ψήφου, χαρακτηρίζοντας την πρακτική άκυρη και αντιδημοκρατική. Μερικούς μήνες αργότερα, προχθές δηλαδή, το πόρισμα της Ν.Δ. για την εξεταστική του ΟΠΕΚΕΠΕ ήταν πλήρως απαλλακτικό για τους πρώην υπουργούς, εντοπίζοντας μόνο «διαχρονικά προβλήματα» στον Οργανισμό και χαρακτηρίζοντας «θεσμικά ορθή» τη σύσταση της εξεταστικής επιτροπής. Δηλαδή, πρώτα θολώνουμε τις ευθύνες και μετά πανηγυρίζουμε για την… καθαρότητα. Σε αυτό το πλαίσιο σφοδρές είναι οι αντιδράσεις της αντιπολίτευσης στο απαλλακτικό πόρισμα της Ν.Δ. για τους κ. Αυγενάκη και Βορίδη, με τα κόμματα να κάνουν λόγο για μια ακόμη απόπειρα συγκάλυψης σοβαρών πολιτικών και ενδεχομένως ποινικών ευθυνών.

Από την πλευρά του ΠΑΣΟΚ, ο εκπρόσωπος Τύπου του κόμματος, Κώστας Τσουκαλάς, υπερασπίστηκε την πρόταση του κόμματός του για σύσταση προανακριτικής επιτροπής, κατηγορώντας την κυβέρνηση ότι επιχείρησε εξαρχής να απαξιώσει την εξεταστική επιτροπή και να τη μετατρέψει από εργαλείο διαλεύκανσης της υπόθεσης σε μηχανισμό συγκάλυψης και παρεμπόδισης της έρευνας, τονίζοντας ότι τα όσα αποκαλύπτονται δεν συνιστούν μια «απλή παθογένεια», αλλά σοβαρό ζήτημα θεσμικής λειτουργίας και πολιτικής ευθύνης. Την ίδια ώρα, ωστόσο, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος εμφανίστηκε καθησυχαστικός, υποστηρίζοντας πως «στο διά ταύτα θεωρώ ότι το πόρισμα της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της Ν.Δ. είναι ένα εμπεριστατωμένο πόρισμα και πριν κάποιος βγάλει άποψη και κρίση –και αναφέρομαι και στην αντιπολίτευση– καλό είναι να το διαβάσει, όπως θα κάνουμε κι εμείς με τα πορίσματα των άλλων κομμάτων», επιχειρώντας να αποδώσει μια εντελώς διαφορετική εικόνα για το περιεχόμενο και τη βαρύτητα των συμπερασμάτων.

Στον αντίποδα, για τον Γιάνη Βαρουφάκη και μια δήλωσή του γύρω από τα ναρκωτικά ο κρατικός μηχανισμός λειτούργησε με αξιοσημείωτη ταχύτητα, στέλνοντάς τον πάραυτα στις δικαστικές αίθουσες. Εκεί η νομιμότητα έγινε ξαφνικά αυστηρή, άκαμπτη, αδιαπραγμάτευτη. Το μήνυμα είναι καθαρό: άλλοι απολαμβάνουν θεσμική ασυλία, άλλοι αντιμετωπίζονται ως παραδειγματικοί στόχοι.

Σκοπιμότητα

Τη γενικευμένη κυβερνητική αντίφαση έχει περιγράψει εύστοχα και ο Ευάγγελος Βενιζέλος, επισημαίνοντας ότι η κυβέρνηση επικαλείται το άρθρο 86 του Συντάγματος «αφού πρώτα το καταστρατήγησε», επιχειρώντας εκ των υστέρων να εμφανιστεί ως θεματοφύλακας της θεσμικής τάξης. Οταν η νομιμότητα παύει να είναι κανόνας και μετατρέπεται σε εργαλείο σκοπιμότητας, τότε δεν μιλάμε για κράτος δικαίου. Μιλάμε για μια καλοστημένη σκηνοθεσία δικαιοσύνης, κομμένη και ραμμένη στα μέτρα της εξουσίας.

Πηγή: efsyn