Μανιφέστο για την κυβερνώσα Αριστερά της νέας εποχής

"Ενώνουμε δυνάμεις για να αλλάξουμε τη χώρα», έλεγε ο Αλέξης Τσίπρας την Τετάρτη το βράδυ από τον τελευταίο σταθμό της «Ιθάκης», το Ηράκλειο Κρήτης. Χθες, έγινε ένα ακόμη βήμα στην κατεύθυνση αυτή, από το ομώνυμο Ινστιτούτο με τη δημοσιοποίηση του Μανιφέστου για τη «Συμπαράταξη της Σοσιαλδημοκρατίας, της Ριζοσπαστικής Αριστεράς και της Πολιτικής Οικολογίας», που εκπόνησε 13μελής ομάδα, με συντονιστή τον Γιώργο Σιακαντάρη. Τίτλος του κειμένου των 7.774 λέξεων είναι: «Η Κυβερνώσα Αριστερά της Νέας Εποχής».

Το Μανιφέστο, ας διευκρινισθεί, δεν είναι η ιδεολογική διακήρυξη ενός υπό ίδρυση κόμματος. Είναι ένα πολύτιμο κείμενο, για τη δημοσιοποίηση του οποίου επελέγη τελικώς -όπως είχε γράψει η «Εφ.Συν.» από το φύλλο της Τετάρτης- η ημέρα της Εργατικής Πρωτομαγιάς, όχι τυχαία ασφαλώς.

Το κείμενο ξεκινά με την παράθεση δύο τσιτάτων, που απέχουν μεταξύ τους τρεις αιώνες πάνω κάτω. Το πρώτο είναι του Ζαν- Ζακ Ρουσό: «Κανένας δεν θα πρέπει να είναι τόσο πλούσιος ώστε να μπορεί να εξαγοράσει κάποιον άλλο, και κανένας τόσο φτωχός ώστε να αναγκάζεται να πουλήσει τον εαυτό του». Και το δεύτερο είναι ενός σύγχρονου πολιτικού, του Μπέρνι Σάντερς: «Μπορούμε να τα καταφέρουμε και εμείς σήμερα- και θα το κάνουμε». Τόσο το πρώτο, ως θεωρητική αφετηρία, όσο και το δεύτερο, ως πράξη, διαπερνούν το σύνολο του Μανιφέστου, το οποίο ξεκινά από την περιγραφή του σημερινού κόσμου, στον οποίο κυριαρχεί η αβεβαιότητα.

Καθόλου ξεπερασμένη

Σε αυτόν τον κόσμο «η πολιτική και οι ιδέες έχουν πάψει να εμπνέουν. Κόντρα στους καιρούς εμείς πιστεύουμε και στην πολιτική και στις ιδέες. Και θέλουμε ν’ αλλάξουμε αυτή την κρίση εμπιστοσύνης προς αυτές.

»Σε αυτές τις συνθήκες θεωρούμε πως η διάκριση Αριστεράς-Δεξιάς όχι μόνο δεν είναι ξεπερασμένη όπως διατείνονται ορισμένοι, στρώνοντας ουσιαστικά τον δρόμο για την Ακρα Δεξιά, αλλά είναι πιο επίκαιρη από ποτέ, καθώς αποτυπώνει τις συγκρουόμενες απαντήσεις στα κρίσιμα προβλήματα της εποχής».

Και συνεχίζει: «Υπό αυτούς τους όρους, η σύγκλιση των τριών ρευμάτων της Αριστεράς του 20ού αιώνα, της Σοσιαλδημοκρατίας, της Ριζοσπαστικής και Ανανεωτικής Αριστεράς και της Πολιτικής Οικολογίας, αναδεικνύεται σε κρίσιμη πολιτική αναγκαιότητα».

Με άλλα λόγια, «η ανασύνθεση του προοδευτικού χώρου δεν αποτελεί απλώς μια πολιτική επιλογή, αλλά όρο επιβίωσης και προοπτικής για την ίδια την Ευρώπη. Μόνο μέσα από μια νέα ενιαία και αξιόπιστη πολιτική έκφραση μπορεί να ανακτηθεί η κοινωνική επιρροή, να διαμορφωθούν πλειοψηφίες και να διατυπωθεί ένα πειστικό σχέδιο για το μέλλον».

Διευρύνουμε τα όρια

Με βασική αρχή ότι «για τη σύγχρονη Αριστερά η πολιτική δεν είναι η τέχνη του εφικτού αλλά η διεύρυνση των ορίων του εφικτού», φαίνεται ότι και τα τρία ρεύματα οφείλουν να κάνουν... αμοιβαίες υποχωρήσεις προκειμένου να συναντηθούν στον κοινό στόχο: «Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η σοσιαλδημοκρατία οφείλει να απομακρυνθεί από τις λογικές διαχείρισης και να συναντηθεί με το πνεύμα του ριζοσπαστισμού στην αντιμετώπιση των ανισοτήτων και της διαφθοράς. Η ριζοσπαστική και ανανεωτική Αριστερά να επεξεργαστεί ρεαλιστικές και εφαρμόσιμες πολιτικές για την παραγωγική ανασυγκρότηση και τη θεσμική ανασύνταξη της χώρας. Και η πολιτική οικολογία να ενσωματωθεί στον πυρήνα ενός νέου μοντέλου ανάπτυξης που θα συνδυάζει βιωσιμότητα, ενεργειακή ασφάλεια και κοινωνική δικαιοσύνη».

Ακολούθως και «απέναντι στην κυριαρχία του νεοφιλελευθερισμού αλλά και του κοινωνικού αυτοματισμού, ιδιαίτερα στα μεσαία στρώματα, που μεταθέτει την ευθύνη της φτώχειας στους ίδιους τους φτωχούς, χρειάζεται ένα σχέδιο μακράς πνοής που θα συνέχει την Αριστερά της Νέας Εποχής: την Κυβερνώσα Αριστερά που αναζητούν σήμερα οι προοδευτικοί πολίτες στον τόπο μας».

Σχέδιο μακράς πνοής

Πιο αναλυτικά, «αυτή η Κυβερνώσα Αριστερά διεκδικεί μια κοινή πολιτική απάντηση που θα:

֟ δίνει προτεραιότητα στην ενίσχυση του κόσμου της εργασίας, στη μείωση των ανισοτήτων, στην κοινωνική δικαιοσύνη, στην αναδιανομή των εισοδημάτων, στην εξάλειψη των έμφυλων, φυλετικών και κοινωνικών διακρίσεων, στα ανθρώπινα δικαιώματα και στη διασφάλιση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας

● υπερασπίζεται τα δημόσια αγαθά –την ενέργεια, το νερό, το περιβάλλον– ως θεμέλια συλλογικής ασφάλειας

● προστατεύει το δημόσιο συμφέρον, την υγεία, την εκπαίδευση, τον πολιτισμό

● ενισχύει τη δημοκρατία, τη διαφάνεια, τη λογοδοσία, την ισότιμη εκπροσώπηση και μεταχείριση, ως προϋποθέσεις εμπιστοσύνης

● προωθεί ένα κράτος δίκαιο και ισχυρό, όπου η παροχή κοινωνικών υπηρεσιών εγγυάται την ασφάλεια ζωής και κοινωνικής προοπτικής με πόρους που θα αντλούνται και από τη φορολογία των υπερκερδών, αλλά κυρίως από την προοδευτική φορολογία

● εγγυάται αξιοπρεπείς μισθούς και ασφαλείς συνθήκες εργασίας

● δεσμεύεται για την ενίσχυση των πρωτοβουλιών για τα κοινά και την αλληλέγγυα οικονομία

● στηρίζει ένα κράτος αποκεντρωμένο με ισχυρούς Αυτοδιοικητικούς Θεσμούς».

Δεν βγαίνει ο μήνας

Στη συνέχεια και με την ισχυρή πεποίθηση ότι «αυτή η κοινωνική πλειοψηφία των προοδευτικών πολιτών αναζητά σήμερα την πολιτική εκπροσώπησή της», διατυπώνεται εκτενής κριτική στην επταετή διακυβέρνηση της χώρας από τη Ν.Δ. -ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημεία της οποίας είναι η διαπίστωση ότι «σήμερα, η μόνη κανονικότητα είναι ότι “δεν βγαίνει ο μήνας”». Αυτήν, ακριβώς, την... κανονικότητα έρχεται να ανατρέψει το κόμμα του οποίου θα ηγηθεί ο πρώην πρωθυπουργός, θέτοντας σε απόλυτη προτεραιότητα τον κόσμο της εργασίας.

Σε μια χώρα εξάλλου, όπου «τα κυρίαρχα κοινωνικά συναισθήματα στην εποχή μας είναι το άγχος, η ανασφάλεια και ο φόβος. Αγχος και ανασφάλεια για το εισόδημα, για τη στέγη, για την εργασία, για τα παιδιά, για τη λειτουργία του κράτους, φόβος για το αν η καθημερινότητα θα χειροτερέψει», σε αυτό το περιβάλλον, «οι πολίτες κινητοποιούνται από απλά αλλά ουσιαστικά ερωτήματα: Πώς μπορώ να ζω σε μια χώρα που κυβερνάται από το ρουσφέτι, την ανομία και τη διαπλοκή; Πώς μπορώ να ανακτήσω τον έλεγχο και την αξιοπρέπεια της ζωής μου;», είναι μερικά από τα ερωτήματα που όλοι ακούμε κάθε μέρα.

Κατάργηση Πανελληνίων

Το Μανιφέστο δεν μένει, όμως, μόνο στη θεωρία αλλά προχωρά και στη διατύπωση συγκεκριμένων προτάσεων που μπορούν να αλλάξουν πολλά στις ζωές μας, ιδίως τις ζωές των νέων ανθρώπων: Ενδεικτικά προτείνεται «να υπάρχουν γενναίες παροχές για όσους αποφασίζουν να μετακινηθούν από τις μεγάλες πόλεις και να ζήσουν σε πόλεις με πληθυσμό μικρότερο από 30.000 κατοίκους». Να θεσπιστεί «ειδική κάρτα για όλες και όλους μέχρι και 30 ετών, ώστε να έχουν ελεύθερη πρόσβαση σε θεατρικές παραστάσεις, κινηματογράφους, και εκθέσεις».

Και, η πρόταση που περισσότερο θα συζητηθεί, «οι Πανελλήνιες εξετάσεις σταδιακά να καταργηθούν. Δεν είναι δυνατόν να συνεχίζεται το άγχος των νέων για τουλάχιστον δύο χρόνια, η ακύρωση της Γ' Λυκείου, τα τεράστια ποσά που δαπανούν οι οικογένειες για την προετοιμασία, για ένα σύστημα που συχνά οδηγεί τους υποψηφίους σε ειδικότητες που δεν τους ενδιαφέρουν». Ενώ αυτονόητη είναι και η πρόταση «να είναι πραγματικά δωρεάν η φοίτηση με πολλαπλή οικονομική ενίσχυση των φοιτητριών και φοιτητών».

Συμμετοχική δημοκρατία

Σε επόμενο σημείο η ομάδα εργασίας αντιπροτείνει: «Η καθιέρωση και η ενίσχυση θεσμών συμμετοχικής δημοκρατίας, όπως δημοψηφίσματα με θεσμικές εγγυήσεις και διαβουλευτικές συνελεύσεις πολιτών, επιτρέπουν την ανάπτυξη διαδικασιών κοινωνικού ελέγχου της εξουσίας χωρίς να ακυρώνουν το πρωτείο της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας». Μιας δημοκρατίας, η οποία, όπως αναφέρεται αλλού, «αποκτά το νόημά της, όταν εκφράζει τη λαϊκή κυριαρχία και όχι τα συμφέροντα των ισχυρών».

Τεχνητή Νοημοσύνη

Κρίσιμη δε και η επόμενη παρατήρηση ότι «η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι παραγωγικός πόρος και αγαθό δημοσίου ενδιαφέροντος το οποίο, δεδομένων και των κινδύνων που κρύβει η ανεξέλεγκτη ανάπτυξή της, θα πρέπει να ρυθμίζεται και να ελέγχεται από τη δημόσια εξουσία».

Τέσσερις πυλώνες

Ενα κομβικό σημείο του Μανιφέστου οι «τέσσερις πυλώνες προοδευτικής διακυβέρνησης για μια Ελλάδα με λιγότερες ανισότητες». Αυτοί είναι:

● Δημοκρατική διακυβέρνηση και Κράτος Δικαίου

● Κοινωνική δικαιοσύνη και νέο παραγωγικό μοντέλο

● Πράσινη και ψηφιακή μετάβαση με κοινωνικό όφελος

● Καθολικό και ποιοτικό κοινωνικό κράτος με έμφαση στην υγεία και στην Εκπαίδευση.

Στα αριστερά του Κέντρου

Εν κατακλείδι, «οι τρεις αυτές δυνάμεις (σ.σ. Σοσιαλδημοκρατία, Ριζοσπαστική Αριστερά και Πολιτική Οικολογία) που δεν τοποθετούνται ασφαλώς στο πολιτικό Κέντρο, αλλά στα αριστερά του, καλούνται να ασκήσουν αριστερές πολιτικές αναδιανομής και ενίσχυσης των μη ευνοημένων και των μεσαίων στρωμάτων στα κέντρα και όχι στο περιθώριο των κοινωνιών. Ορισμένοι το αποκαλούν αυτό διαχείριση, εμείς το ονομάζουμε επαναστατική αλλαγή», σημειώνουν εμφατικά οι συντάκτες του Μανιφέστου. Και, εν κατακλείδι, «η Ελπίδα δεν είναι πολυτέλεια. Είναι ευθύνη. Απέναντι στην κοινωνία, στη νέα γενιά, στη χώρα. Γιατί τίποτα από όσα βιώνουμε σήμερα δεν είναι προορισμένο να διαρκέσει για πάντα, δεν είναι αναπόφευκτο. Η Ελπίδα βρίσκεται πάντοτε στα χέρια μας, στα χέρια του λαού, των ανθρώπων του μόχθου, των μικρομεσαίων, των εργαζόμενων, των μη ευνοημένων, των ανθρώπων της καθημερινότητας. Εκεί βρίσκεται η δύναμη για μία νέα πορεία σύγκλισης».

Η ομάδα Σιακαντάρη

Το Μανιφέστο συνέταξε 13μελής ομάδα, που συντόνιζε ο Γιώργος Σιακαντάρης. Τα υπόλοιπα μέλη ήσαν οι: Νίκος Αλατάς, Πολυμέρης Βόγλης, Δώρα Κοτσακά, Φανή Κουντούρη, Νίκος Μαραντζίδης, Ιωάννα Ναούμ, Νίκος Ράπτης, Φωτεινή Σιάνου, Αρης Στυλιανού, Βασίλης Τσαουσίδης, Θόδωρος Τσέκος και Λάμπρος Φλιτούρης.