Το Πόρτο μόλις έγινε η πρώτη πόλη της Πορτογαλίας με δωρεάν όλες τις δημόσιες συγκοινωνίες

Δωρεάν μετρό και λεωφορεία: Το Πόρτο κάνει την αρχή και αλλάζει τον χάρτη των μετακινήσεων στην Πορτογαλία. 

Μία επαναστατική αλλαγή ζουν εδώ και λίγες εβδομάδες οι κάτοικοι στο Πόρτο. Η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Πορτογαλίας έκανε πράξη μια τολμηρή υπόσχεση: εντελώς δωρεάν Μέσα Μαζικής Μεταφοράς για όλους τους μόνιμους κατοίκους της.

Η δωρεάν μετακίνηση αφορά το μετρό, τα λεωφορεία, τα τραμ και τα αστικά τρένα του δικτύου Andante. Το ετήσιο κόστος της δράσης αγγίζει τα 20 έως 25 εκατομμύρια ευρώ.

Πώς θα καλυφθεί αυτό το ποσό; Ο δήμος επέλεξε να μεταφέρει το βάρος στην τουριστική βιομηχανία. Για τον σκοπό αυτό, ο τουριστικός φόρος διαμονής στην πόλη αυξάνεται από τα 3 στα 4 ευρώ ανά διανυκτέρευση. Οι επισκέπτες συνεχίζουν να πληρώνουν κανονικά το εισιτήριό τους, χρηματοδοτώντας ουσιαστικά τις δωρεάν διαδρομές των μόνιμων κατοίκων.

Το Πόρτο μπορεί να είναι η πρώτη πόλη στην Πορτογαλία που προχωρά σε αυτή την κίνηση, αλλά στην υπόλοιπη Ευρώπη η τάση αυτή κερδίζει συνεχώς έδαφος. Πάνω από 50 ευρωπαϊκές πόλεις πειραματίζονται ήδη με το μοντέλο των δωρεάν μεταφορών.

Οι πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις περιλαμβάνουν:

• Ταλίν (Εσθονία): Η πρώτη ευρωπαϊκή πρωτεύουσα που καθιέρωσε δωρεάν μετακινήσεις για τους μόνιμους κατοίκους της, ήδη από το 2013.
• Λουξεμβούργο: Η πρώτη χώρα στον κόσμο που κατήργησε τα εισιτήρια σε όλα τα εθνικά τρένα, τραμ και λεωφορεία (2020) τόσο για τους πολίτες όσο και για τους τουρίστες.
• Δουνκέρκη (Γαλλία): Η μεγαλύτερη γαλλική πόλη που προσφέρει δωρεάν λεωφορεία σε όλους (κατοίκους και επισκέπτες) από το 2018, αυξάνοντας την επιβατική κίνηση κατά 85%.
• Μάλτα: Από το 2022, έγινε η δεύτερη χώρα στην Ευρώπη που έκανε δωρεάν τα περισσότερα δρομολόγια λεωφορείων για τους κατόχους της τοπικής προσωποποιημένης κάρτας.
• Βελιγράδι (Σερβία): Εφαρμόζει από το 2024 ένα νέο, εξαιρετικά οικονομικό και σε πολλές περιπτώσεις ελεύθερο σύστημα μετακινήσεων για να μειώσει το καυσαέριο.

Το μέλλον των αστικών μετακινήσεων

Η απόφαση του Πόρτο αποδεικνύει ότι η κλιματική κρίση και το κυκλοφοριακό χάος απαιτούν ριζοσπαστικές λύσεις. Η μετατροπή των ΜΜΜ από εμπορικό προϊόν σε κοινωνικό αγαθό δεν είναι πλέον ουτοπία, αλλά μια πραγματικότητα που εξαπλώνεται στην Ευρώπη. Το ερώτημα που μένει να απαντηθεί είναι αν παρόμοιες πρωτοβουλίες θα μπορούσαν να βρουν εφαρμογή στο μέλλον και σε μεγάλες ελληνικές πόλεις, όπως η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη.