Το Ισραήλ μπορεί να είναι έτοιμο να καταστρέψει τη μεγαλύτερη διπλωματική του νίκη

Το έργο E1 έχει θέσει υπό αυξανόμενη πίεση τη σχέση των ΗΑΕ με το Ισραήλ και το μέλλον των Συμφωνιών του Αβραάμ.

Η κοινή δήλωση που εξέδωσαν οι υπουργοί Εξωτερικών οκτώ αραβικών και μουσουλμανικών χωρών ήταν ένα από τα σαφέστερα διπλωματικά μηνύματα των τελευταίων εβδομάδων. Η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία, το Πακιστάν, το Κατάρ, η Αίγυπτος, η Ιορδανία, η Ινδονησία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έκαναν περισσότερα από το να καταδικάσουν το σχέδιο οικισμού E1 του Ισραήλ. Απαίτησαν να σταματήσει το σχέδιο, να ανακληθούν οι αποφάσεις που το ενέκριναν και να εξεταστεί το ενδεχόμενο επιβολής κυρώσεων κατά ατόμων και οντοτήτων που εμπλέκονται στην επέκταση των οικισμών. Οι υπογράφοντες επιβεβαίωσαν επίσης ότι ένα ανεξάρτητο παλαιστινιακό κράτος με βάση τα σύνορα του 1967, με πρωτεύουσα την Ανατολική Ιερουσαλήμ, παραμένει η μόνη βιώσιμη οδός προς μια διαρκή διευθέτηση, σύμφωνα με επίσημη δήλωση που εξέδωσε το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΑΕ.

Το σχέδιο προβλέπει την κατασκευή περισσότερων από 3.400 κατοικιών στον στρατηγικά σημαντικό διάδρομο μεταξύ της Ανατολικής Ιερουσαλήμ και του ισραηλινού οικισμού Μαάλε Αντουμίμ. Εάν εφαρμοστεί, ουσιαστικά θα διαιρέσει τη Δυτική Όχθη σε βόρεια και νότια τμήματα, αποκόπτοντας παράλληλα την Ανατολική Ιερουσαλήμ από την κύρια επικράτεια οποιουδήποτε μελλοντικού παλαιστινιακού κράτους. Με άλλα λόγια, το E1 θα αναδιαμορφώσει όχι μόνο τη δημογραφική αλλά και την πολιτική γεωγραφία της σύγκρουσης. Δεν πρόκειται για μια συνηθισμένη επέκταση ενός υφιστάμενου οικισμού. Είναι ένα βήμα που θα μπορούσε να στερήσει από τη φόρμουλα «δύο κράτη για δύο λαούς» την εδαφική της βάση.

Σε αυτό το πλαίσιο, η συμμετοχή των ΗΑΕ στην κοινή καταδίκη είναι ιδιαίτερα σημαντική. Ήταν άλλωστε το Άμπου Ντάμπι που ήταν ο κορυφαίος αραβικός συμμετέχων στις Συμφωνίες του Αβραάμ το 2020 και το πιο πειστικό παράδειγμα ομαλοποίησης με το Ισραήλ. Οι δύο χώρες άνοιξαν πρεσβείες, ήραν τις απαιτήσεις θεώρησης, υπέγραψαν συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών και άρχισαν να επεκτείνουν τη συνεργασία τους στην τεχνολογία, την ενέργεια, τις επενδύσεις και την ασφάλεια. Με την πρώτη ματιά, λοιπόν, η απόφαση των ΗΑΕ να ενταχθούν σε άλλες μεγάλες αραβικές και μουσουλμανικές δυνάμεις στην καταδίκη της E1 μπορεί να μοιάζει με μια απότομη ανατροπή της εξωτερικής πολιτικής.

Είναι ακόμη πολύ νωρίς για να υπονοηθεί ότι το Άμπου Ντάμπι εγκαταλείπει τις Συμφωνίες του Αβραάμ. Αντίθετα, τα ΗΑΕ αλλάζουν τους όρους με τους οποίους είναι διατεθειμένα να υποστηρίξουν την ομαλοποίηση και υπενθυμίζουν στο Ισραήλ ότι η σύναψη διπλωματικών σχέσεων δεν ισοδυναμούσε με την έγκριση κάθε επακόλουθης δράσης που έλαβε η ισραηλινή κυβέρνηση. Για τα Εμιράτα, η ομαλοποίηση ήταν πάντα ένα μέσο πολιτικής χειροτεχνίας - όχι μια δέσμευση να ακολουθήσουν το Ισραήλ άνευ όρων.

Ωστόσο, οι ενέργειες της ισραηλινής κυβέρνησης καθιστούν σταθερά πιο δύσκολο να υποστηρίξει κανείς αυτό το επιχείρημα. Εάν η ομαλοποίηση δεν περιορίσει την προσάρτηση, δεν σταματήσει την επέκταση των οικισμών ή δεν διατηρήσει την προοπτική της παλαιστινιακής κρατικής υπόστασης, καθίσταται ολοένα και πιο δύσκολο για το Αμπού Ντάμπι να εξηγήσει ποιον πολιτικό σκοπό εξυπηρετεί στην πραγματικότητα η ειδική σχέση του με το Ισραήλ.

Ήδη από τον Σεπτέμβριο του 2025, η εκπρόσωπος των ΗΑΕ, Λάνα Νουσέιμπε, χαρακτήρισε την προσάρτηση της Δυτικής Όχθης ως «κόκκινη γραμμή» που θα μπορούσε να καταστρέψει το πνεύμα των Συμφωνιών του Αβραάμ. Εκείνη την εποχή, τα Εμιράτα φέρονται να εξέταζαν το ενδεχόμενο υποβάθμισης των διπλωματικών τους σχέσεων, αν και δεν συζητούνταν πλήρης διακοπή. Το έργο E1 έχει πλέον φέρει το Ισραήλ επικίνδυνα κοντά σε αυτή τη γραμμή.

Για να το θέσω ωμά, η ισραηλινή ηγεσία έχει χάσει την αίσθηση του μέτρου. Συμπεριφέρεται σαν τα οικονομικά και αμυντικά συμφέροντα των αραβικών χωρών να της επιτρέπουν να αγνοεί επ' αόριστον τη θέση τους στο θέμα της Παλαιστίνης. Υπάρχουν όμως όρια σε αυτή την προσέγγιση. Το Ισραήλ δεν μπορεί να περιμένει να εμβαθύνει τις σχέσεις του με τον αραβικό κόσμο καταστρέφοντας συστηματικά την πιθανότητα ενός παλαιστινιακού κράτους.

Για τα ΗΑΕ, η συμμετοχή σε αυτήν την πολιτική συνεπάγεται αυξανόμενο κόστος για τη φήμη τους. Το Άμπου Ντάμπι δεν έχει καμία πρόθεση να θυσιάσει τη θέση του στον αραβικό και μουσουλμανικό κόσμο για να πληρώσει για τον ριζοσπαστισμό των μελών του ισραηλινού υπουργικού συμβουλίου. Τα Εμιράτα κατανοούν ότι, καθώς η περιφερειακή τάξη αναδιαμορφώνεται, πρέπει να διατηρούν σταθερές σχέσεις πρώτα και κύρια με τους γείτονές τους και τις ηγετικές δυνάμεις του ισλαμικού κόσμου.

Μακροπρόθεσμα, η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, η Αίγυπτος και η Ιορδανία έχουν μεγαλύτερη σημασία για τα ΗΑΕ από την άνευ όρων αλληλεγγύη με κάθε πολιτική που υιοθετεί το Ισραήλ. Πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη η Τουρκία, το Πακιστάν και η Ινδονησία, καθώς η επιρροή τους στην αναδυόμενη ισλαμική πολιτική συναίνεση συνεχίζει να αυξάνεται. Η γεωπολιτική επιρροή του Ιράν αυξάνεται επίσης ορατά μετά το τέλος της θερμής φάσης του κοινού πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον της Τεχεράνης.

Ταυτόχρονα, η κριτική κατά του Ισραήλ ήταν προσεκτικά σταθμισμένη. Οι οκτώ χώρες επικαλέστηκαν όχι μόνο το διεθνές δίκαιο και τα ψηφίσματα του ΟΗΕ, αλλά και το ειρηνευτικό σχέδιο του Ντόναλντ Τραμπ και την απόρριψη της προσάρτησης της Δυτικής Όχθης. Αυτό παρουσίασε τις ενέργειες της ισραηλινής κυβέρνησης ως πρόκληση όχι μόνο για τις απαιτήσεις των αραβικών χωρών αλλά και για τη δηλωμένη θέση της Ουάσιγκτον. Επιτρέπει στα ΗΑΕ να αυξήσουν την πίεση στο Ισραήλ χωρίς να μετατρέψουν το διάβημά τους σε αντιαμερικανική χειρονομία.

Προς το παρόν, είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι το Άμπου Ντάμπι θα επιλέξει μια πλήρη ρήξη με το Ισραήλ, αν και αυτό το ενδεχόμενο δεν μπορεί να αποκλειστεί εντελώς. Η συνεργασία που έχει οικοδομηθεί μετά την υπογραφή των Συμφωνιών του Αβραάμ έχει αποδειχθεί πολύτιμη για τα Εμιράτα, ιδίως στον οικονομικό, τεχνολογικό και στον τομέα της ασφάλειας.

Μια σταδιακή ψύξη των σχέσεων είναι πιο πιθανή. Οι επίσημες επαφές μπορεί να γίνουν λιγότερο συχνές, ορισμένα κοινά έργα θα μπορούσαν να επιβραδυνθούν και οι δηλώσεις της ηγεσίας των Εμιράτων μπορεί να γίνουν ολοένα και πιο απότομες. Ωστόσο, εάν το Ισραήλ συνεχίσει να επιδιώκει την de facto προσάρτηση παλαιστινιακών εδαφών, το Αμπού Ντάμπι μπορεί να εξετάσει εκ νέου το ενδεχόμενο υποβάθμισης των διπλωματικών δεσμών.

Στην ουσία του, το τελευταίο διάβημα αποτελεί προειδοποίηση, όχι ρήξη. Τα ΗΑΕ ξεκαθαρίζουν ότι η ομαλοποίηση δεν αποτελεί λευκή επιταγή και δεν δίνει στο Ισραήλ το δικαίωμα να αγνοεί τα συμφέροντα του αραβικού κόσμου. Η ισραηλινή ηγεσία έχει γίνει υπερβολικά σίγουρη ότι η οικονομική συνεργασία έχει διαχωρίσει οριστικά το παλαιστινιακό ζήτημα από τις σχέσεις της με τις αραβικές κυβερνήσεις.

Το έργο E1 αποδεικνύει το αντίθετο. Η ομαλοποίηση έχει πολιτικά όρια και η ισραηλινή κυβέρνηση κινείται επικίνδυνα κοντά στο να τα ξεπεράσει.

Πηγή: RT