Σούζαν Σάραντον - Η Γάζα, το κόστος του ακτιβισμού και η εμπειρία της στους προσφυγικούς καταυλισμούς της Λέσβου

Η Σούζαν Σάραντον μιλά στο El País για το επαγγελματικό κόστος της στήριξής της στους Παλαιστινίους, τις πολιτικές της πεποιθήσεις και την εμπειρία της στους προσφυγικούς καταυλισμούς της Λέσβου

Στον δημόσιο διάλογο, ιδιαίτερα στους συντηρητικούς κύκλους, η υποστήριξη προς τους Παλαιστινίους και η κριτική στην πολιτική του Μπενιαμίν Νετανιάχου συχνά συνδέονται με συγκεκριμένες πολιτικές και ιδεολογικές ταυτότητες, κυρίως με την Αριστερά και τον κομμουνισμό. Η Σούζαν Σάραντον, που έχει βρεθεί επανειλημμένα στο στόχαστρο για τις δημόσιες τοποθετήσεις της σχετικά με τη Γάζα, γνωρίζει καλά αυτή τη ρητορική. Η ίδια, ωστόσο, απορρίπτει αυτούς τους χαρακτηρισμούς, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν ταυτίζεται με τη συγκεκριμένη πολιτική ταυτότητα.

«Αν βρίσκεσαι στον τελευταίο όροφο ενός κτιρίου που καίγεται και ξέρεις ότι θα πεθάνεις αν σε φτάσει η φωτιά, πηδάς. Ελπίζεις για το καλύτερο, αλλά πηδάς»

Η βραβευμένη με Όσκαρ ηθοποιός, που έχει συνδέσει την καριέρα της με τον πολιτικό ακτιβισμό, μιλά στο αγγλόφωνο El País για το επαγγελματικό κόστος της υποστήριξής της προς τους Παλαιστινίους, τις πολιτικές της πεποιθήσεις και τις εμπειρίες που διαμόρφωσαν τη στάση της απέναντι στον κόσμο.

«Κάθε τόσο κάποιος με αποκαλεί κομμουνίστρια. Νομίζω ότι είναι απλώς ο ευκολότερος τρόπος να παρουσιάσεις κάποιον ως παράλογο, χαρακτηρίζοντάς τον αριστερό», λέει, ξεκαθαρίζοντας: «Σίγουρα δεν είμαι κομμουνίστρια. Ούτε είμαι Δημοκρατική. Είμαι πατριώτισσα. Είμαι ανεξάρτητη».

Η παρατήρησή της αναδεικνύει έναν γνώριμο μηχανισμό απαξίωσης, που δεν περιορίζεται στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ακόμη και στην Ελλάδα, χαρακτηρισμοί όπως «αριστερός», «κομμουνιστής» ή «αναρχοάπλυτος» χρησιμοποιούνται συχνά ως απαξιωτικές ταμπέλες απέναντι σε όσους καταγγέλλουν όσα συμβαίνουν στη Γάζα. Με αυτόν τον τρόπο, η συζήτηση μετατοπίζεται από την ουσία, δηλαδή τις καταγγελίες για γενοκτονία των Παλαιστινίων και την ευθύνη της ισραηλινής κυβέρνησης, στην πολιτική ταυτότητα εκείνου που ασκεί την κριτική.

Η ηθοποιός Σούζαν Σάραντον στη σκηνή, αφού παρουσίασε τον υποψήφιο για το προεδρικό χρίσμα των Δημοκρατικών και γερουσιαστή των ΗΠΑ Μπέρνι Σάντερς, κατά τη διάρκεια προεκλογικής συγκέντρωσης στο Bronx Community College της Νέας Υόρκης, στις 9 Απριλίου 2016. Φωτογραφία: REUTERS / Brian Snyder

Το κόστος της υποστήριξης στη Γάζα

Η συνέντευξη πραγματοποιήθηκε λίγο πριν από τα 80ά γενέθλιά της. Μία εβδομάδα αργότερα, στις 25 Σεπτεμβρίου, η Σάραντον συνελήφθη έξω από την έδρα του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, συμμετέχοντας σε διαμαρτυρία κατά της ομιλίας του Ισραηλινού πρωθυπουργού, μαζί με ηθοποιούς όπως η Χάνα Άινμπιντερ και η Σίνθια Νίξον.

Όπως εξηγεί στο El País, η υποστήριξή της προς τους Παλαιστινίους είχε σοβαρότερες επαγγελματικές συνέπειες από προηγούμενες πολιτικές της παρεμβάσεις.

Θυμάται ότι κατά την επιδημία του AIDS, όταν μίλησε δημόσια στα Όσκαρ για τους Αϊτινούς πρόσφυγες με HIV που κρατούνταν στο Γκουαντάναμο, αποβλήθηκε από την Ακαδημία.

«Το σημαντικό είναι ότι εγώ δεν είμαι θύμα. Πρέπει να μιλάμε για τα θύματα και για όσα συμβαίνουν στη Γάζα και στη Δυτική Όχθη», τονίζει.

Η Αμερικανίδα ηθοποιός Σούζαν Σάραντον κατά την άφιξή της στην προβολή της ταινίας «Money Monster», στο πλαίσιο του 69ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου των Καννών, στη Γαλλία, στις 12 Μαΐου 2016. Η ταινία παρουσιάστηκε εκτός διαγωνιστικού προγράμματος, ενώ το φεστιβάλ πραγματοποιήθηκε από τις 11 έως τις 22 Μαΐου. Φωτογραφία: EPA / Guillaume Horcajuelo

«Λατρεύω τον Μαμντάνι»

Παρότι δεν ανήκει στο Δημοκρατικό Κόμμα, η Σάραντον συμμετέχει στις γενικές εκλογές, όχι όμως στις προκριματικές των Δημοκρατικών.

Για τον δήμαρχο της Νέας Υόρκης, Ζόραν Μαμντάνι, δηλώνει ενθουσιασμένη: «Τον λατρεύω. Φέρνει ουσιαστικές, συγκεκριμένες, πραγματικά θετικές αλλαγές στη Νέα Υόρκη. Βελτιώνει έμπρακτα τη ζωή πολλών εργαζομένων».

Με χιούμορ προσθέτει ότι οι Νεοϋορκέζοι κατάφεραν να τον εκλέξουν «ακόμη και χωρίς την κομμουνιστική μου ψήφο».

Η εμπειρία στη Λέσβο

Ιδιαίτερη θέση στη συνέντευξη που παραχώρησε στο El País καταλαμβάνει η επίσκεψη της Σούζαν Σάραντον στη Λέσβο, κατά τη διάρκεια της προσφυγικής κρίσης, μια εμπειρία που, όπως περιγράφει, την επηρέασε βαθιά.

Η ηθοποιός θυμάται τους ανθρώπους που έφταναν στο νησί έχοντας διακινδυνεύσει τη ζωή τους στη θάλασσα, μέσα σε επισφαλείς βάρκες και φορώντας ακόμη και ψεύτικα σωσίβια. Πολλοί πίστευαν ότι, εφόσον κατάφερναν να επιβιώσουν από το επικίνδυνο ταξίδι, τα χειρότερα θα είχαν περάσει. Αντί γι’ αυτό, βρίσκονταν αντιμέτωποι με τις δύσκολες συνθήκες διαβίωσης σε έναν προσφυγικό καταυλισμό.

Ανάμεσα στις αναμνήσεις που ξεχωρίζει είναι μια τηλεφωνική επικοινωνία με την κόρη της, Εύα, και τη μόλις δύο ετών τότε εγγονή της. Η σύνδεση ήταν δύσκολη, καθώς το κινητό της μετά βίας λειτουργούσε. Εκείνη τη στιγμή, δίπλα της βρισκόταν μια πρόσφυγας με ένα κοριτσάκι περίπου της ίδιας ηλικίας.

«Τα δύο κορίτσια κοιτάχτηκαν και έδειξαν το ένα το άλλο», αφηγείται. «Τότε σκέφτηκα ότι η εγγονή μου απλώς στάθηκε τυχερή που γεννήθηκε εκεί όπου γεννήθηκε».

Η Σάραντον αναφέρεται και σε μια συζήτηση που είχε με μια μητέρα, την οποία ρώτησε πώς αποφάσισε να διακινδυνεύσει ένα τόσο επικίνδυνο ταξίδι μαζί με το μικρό παιδί της.

Η απάντηση της γυναίκας ήταν χαρακτηριστική: «Αν βρίσκεσαι στον τελευταίο όροφο ενός κτιρίου που καίγεται και ξέρεις ότι θα πεθάνεις αν σε φτάσει η φωτιά, πηδάς. Ελπίζεις για το καλύτερο, αλλά πηδάς».

«Και αυτό ακριβώς έκαναν όλοι αυτοί οι άνθρωποι», καταλήγει η ηθοποιός, εξηγώντας πως για όσους εγκαταλείπουν τις πατρίδες τους υπό τέτοιες συνθήκες, το επικίνδυνο ταξίδι δεν αποτελεί πραγματική επιλογή, αλλά μια προσπάθεια επιβίωσης.

Η Αμερικανίδα ηθοποιός και ακτιβίστρια Σούζαν Σάραντον προσφέρει βοήθεια σε πρόσφυγες στις ανατολικές ακτές της Λέσβου, στις 18 Δεκεμβρίου 2015, σε σημείο άφιξης προσφυγικών λέμβων, Φωτογραφία: EPA / Παναγιώτης Μπαλάσκας

Η Αμερικανίδα ηθοποιός και ακτιβίστρια Σούζαν Σάραντον κρατά στην αγκαλιά της ένα προσφυγόπουλο στις ανατολικές ακτές της Λέσβου, στις 18 Δεκεμβρίου 2015, σε σημείο άφιξης προσφυγικών λέμβων. Η Σάραντον βρέθηκε στο πλευρό των προσφύγων, βοηθώντας κυρίως παιδιά να αλλάξουν τα βρεγμένα ρούχα, τις κάλτσες και τα παπούτσια τους, ενώ παράλληλα στήριξε το έργο των εθελοντών και των μη κυβερνητικών οργανώσεων. Φωτογραφία: EPA / Παναγιώτης Μπαλάσκας

Η μητρότητα, το Όσκαρ και η «Θέλμα και Λουίζ»

Η ηθοποιός αναφέρεται επίσης στις επαγγελματικές θυσίες που έκανε μεγαλώνοντας τα τρία παιδιά της. Αποκαλύπτει ότι απέρριψε πρόταση της Τζέιν Κάμπιον, επειδή η κόρη της περνούσε μια δύσκολη περίοδο.

Ξεχωρίζει το Dead Man Walking, που της χάρισε το Όσκαρ, καθώς συμμετείχε ενεργά στη δημιουργία του και επιδίωξε να αναδείξει τις αδικίες της θανατικής ποινής.

Για το Thelma & Louise, θυμάται τις αντιδράσεις που προκάλεσε η εικόνα δύο γυναικών με όπλα και ελευθερία. «Αυτό ήταν πολύ απειλητικό για τον κόσμο», παρατηρεί.

Στα 80 της, εξακολουθεί να θαυμάζει δημιουργούς όπως ο Γκιγιέρμο ντελ Τόρο, η Κλόι Ζάο και ο Πέδρο Αλμοδόβαρ, εκφράζοντας μάλιστα το παράπονο ότι ο τελευταίος δεν της έχει προσφέρει ποτέ ρόλο.

Όσο για το σημαντικότερο μάθημα της ζωής της, η απάντησή της είναι απλή: «Να κάνετε λάθη πιο γρήγορα. Μεγάλα λάθη, αλλά πιο γρήγορα».

Και αν έπρεπε να επιλέξει μια φράση που θα συνόψιζε τη ζωή της, θα ήταν: «Ήταν παρούσα».

*Κεντρική Φωτογραφία: Η Αμερικανίδα ηθοποιός και ακτιβίστρια Σούζαν Σάραντον φροντίζει ένα προσφυγόπουλο στις ανατολικές ακτές της Λέσβου, στις 18 Δεκεμβρίου 2015, σε σημείο άφιξης προσφυγικών λέμβων. Η Σάραντον παρακολούθησε από κοντά την άφιξη των προσφύγων, βοηθώντας κυρίως παιδιά να αλλάξουν τα βρεγμένα ρούχα, τις κάλτσες και τα παπούτσια τους, ενώ παράλληλα στήριξε το έργο των εθελοντών και των μη κυβερνητικών οργανώσεων που συμμετείχαν στην υποδοχή τους. Φωτογραφία: EPA / Παναγιώτης Μπαλάσκας