Βολλευμπολίστες και χειροκροτητές

Γράφει ο Χρήστος Χωμενίδης

Στο βρεττανικό κοινοβούλιο τα έδρανα της αντιπολίτευσης βρίσκονται αντίκρυ στα έδρανα της συμπολίτευσης. Οι βουλευτές είναι παραταγμένοι όπως οι αντίπαλες ομάδες στο βόλλεϋ, με ένα μεγάλο τραπέζι αντί για δίχτυ ανάμεσά τους και τον προεδρεύοντα του σώματος σε ρόλο διαιτητή. Όλοι μιλάνε από τις καρέκλες τους - υπερυψωμένο βήμα για τον αγορητή δεν υπάρχει. Ούτε προνομιούχες θέσεις για τα μέλη της κυβέρνησης. Ο πρωθυπουργός ξεκινά τη συζήτηση, ο λόγος του και για το πλέον κρίσιμο ζήτημα απαγορεύεται αυστηρά να υπερβεί τα επτά λεπτά της ώρας. Οι αντιπολιτευόμενοι βουλευτές σχολιάζουν ελεύθερα ό,τι ακούν, με φαρμακερές ατάκες ή και με τρανταχτά ακόμα χάχανα. Ο αρχηγός της αντιπολίτευσης έχει δικαίωμα να διακόπτει, να ρωτάει, να αποκρούει τα καρφιά. Όταν θα έρθει η σειρά του, θα υποστεί ανάλογο πρεσσάρισμα απ’τους αστέρες της κυβερνώσας παράταξης.

Οι συνεδριάσεις του βρεττανικού κοινοβουλίου αποτελούν συναρπαστικά δρώμενα. Ό,τι απασχολεί το έθνος τίθεται επί τάπητος και φωτίζεται πολύπλευρα. Η διαδικασία επιβάλλει στους βουλευτές τη μέγιστη δυνατή εγρήγορση. Όποιος πλατιάζει αποδοκιμάζεται απ’τους συναδέλφους του με ειρωνικά χασμουρητά. Όποιος ευφυολογεί επιτυχώς δρέπει το ακομπλεξάριστο γέλιο και των πολιτικών του ακόμα αντιπάλων. Σπανίως κάποιος εκεί μέσα παρεξηγείται. Κι ακόμα σπανιότερα παρεκτρέπεται. Είναι το βρεττανικό φλέγμα; Ή η αυτοπεποίθηση μιας δημοκρατίας που λειτουργεί επί τόσους αιώνες δίχως καν γραπτό σύνταγμα ακριβώς επειδή δεν φοβάται τον εαυτό της;

Στην ελληνική βουλή οι συνεδριάσεις είναι ατέρμονες, μια σχοινοτενής διαδοχή μονολόγων. Οι πολιτικοί αρχηγοί αστράφτουν και βροντούν από το βήμα απευθυνόμενοι στην Ιστορία -στις τηλεοπτικές, έστω, κάμερες-, αφού οι βουλευτές περιορίζονται σε ρόλο χειροκροτητών. Κανείς δεν επιτρέπεται να διακόπτει κανέναν. Εν θερμώ αντιδράσεις δεν προβλέπονται από τον κανονισμό, ο πρόεδρος ανακαλεί αυστηρά στην τάξη τούς αυθόρμητους. Ακόμα και αν ο πρωθυπουργός εξαπολύσει μια βαριά κατηγορία ή αρθρώσει ένα εξόφθαλμο ψεύδος, ο αρχηγός της αντιπολίτευσης περιμένει συνήθως στωικά τη σειρά του για να του απαντήσει. Πράγμα που ενδεχομένως και να τον βολεύει: Αφήνοντας τον αντίπαλό σου να ολοκληρώσει τα παραμύθια του, θα σε αφήσει κι εκείνος να πράξεις το ίδιο.

Μόλις αφιππεύσουν του βήματος οι εκάστοτε δύο μονομάχοι, η αίθουσα σχεδόν αδειάζει. Οι επικεφαλής των μικρότερων κομμάτων μιλάνε προ κενών καθισμάτων. «Μα πού πήγε ο πρωθυπουργός;» αναρωτήθηκε ένας τους προχθές. «Σας παρακολουθεί από το γραφείο του, εκεί είναι πιο άνετα» τον πληροφόρησαν με εξωφρενική φυσικότητα. Το σύνθημα της άνεσης έγινε ασμένως δεκτό από εθνομητέρες και εθνοπατέρες. Κομπολόγια βγήκαν, τα κινητά πήραν φωτιά, ακόμα και οι γραββάτες που υπερήφανα φορούν εσχάτως οι βουλευτές της αστικής παράταξης άρχισαν να χαλαρώνουν. Η Βουλή των Ελλήνων θύμιζε σχολικό λεωφορείο σε εκδρομή. Ώσπου επανήλθαν οι κ.κ. Τσίπρας και Μητσοτάκης φιλοδοξώντας να γράψουν το συγκλονιστικό φινάλε της βραδιάς.

Τα βλέφαρα μου είχαν προ πολλού βαρύνει. Επί ώρες και ώρες άκουγα για το ασφαλιστικό χωρίς να γίνω κατ’ελάχιστον σοφότερος. Λάθος. Ξεδιπλώθηκε εμπρός μου το καινούργιο αντιπολιτευτικό ύφος, ίσως και ήθος, του Κυριάκου Μητσοτάκη. Πήρα και ένα δείγμα των κυβερνητικών, επικοινωνιακών, ελιγμών του Αλέξη Τσίπρα. Για το ψητό όμως, για τις εισφορές και τις συντάξεις, ουδέν νεότερον. Πόσω δε μάλλον ζυμώσεις αντιθέτων απόψεων, οσμώσεις, υπερβάσεις, ό,τι εν ολίγοις κάνει τη δημοκρατία δημοκρατία.

Φταίνε για το άγονο της κοινοβουλευτικής διαδικασίας οι κανόνες του κοινοβουλευτικού παιχνιδιού; Εάν υιοθετούσαμε το βρεττανικό στυλ, η πολιτική στον φυσικό της χώρο, στη Βουλή, θα αποκτούσε την ουσία που της λείπει;

Το πιστεύω. Μικρές εκ πρώτης όψεως αλλαγές φέρνουν ενίοτε τεράστια αποτελέσματα. Όταν –χάρη σε μια γονιδιακή μετάλλαξη- το πέμπτο δάχτυλο του χεριού φύτρωσε αντίκρυ στα άλλα τέσσερα, άνοιξε ο δρόμος από τον εξελιγμένο πίθηκο στον άνθρωπο. Άμα το αμφιθέατρο της Πλατείας Συντάγματος γίνει γήπεδο βόλλεϋ, δεν αποκλείεται το εκεί παιχνίδι να αναβαθμιστεί θεαματικά. Και να ρημάξουν επιτέλους τα τηλεπαράθυρα.-