Πυρηνικά - μια ιστορία για να μαθαίνουν οι νεώτεροι

Νωρίς το πρωί της 30ης Αυγούστου του 1961 ένα σοβιετικό βομβαρδιστικό Tupolev απογειώθηκε από το Ολένια, ένα αεροδρόμιο χαμένο στις εσχατιές της βόρειας Ρωσίας. Ηταν ένα τροποποιημένο Tu-95, ένα «τέρας» με τέσσερις μηχανές, που κουβαλούσε στα σπλάχνα του ένα άλλο «τέρας»: τη μεγαλύτερη ατομική βόμβα που είχε κατασκευαστεί ποτέ στον κόσμο.

Η «βόμβα του Τσάρου», όπως θα γινόταν γνωστή στη συνέχεια, είχε μήκος 8 μέτρα, η διάμετρός της ήταν 2,6 μέτρα, ενώ ζύγιζε 27 τόνους. Το σχήμα της θύμιζε την Little Boy και τη Fat Man, τις δυο βόμβες που είχαν πέσει στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι 16 χρόνια νωρίτερα. Η ισχύς της, ωστόσο, δεν μπορούσε να συγκριθεί με τίποτε που είχε κατασκευαστεί έως τότε. Το Κρεμλίνο, εξάλλου, δεν σκόπευε να την χρησιμοποιήσει για να καταστρέψει τον κόσμο. Το μόνο που ήθελε να κάνει ήταν μια επίδειξη της σοβιετικής τεχνολογίας.

Κι αυτός ακριβώς ήταν ο σκοπός εκείνης της πτήσης. Η δοκιμή θα γινόταν στη Νόβια Ζέμλια, μια σχεδόν ακατοίκητη περιοχή στη βόρεια Ρωσία. Το Tupolev θα άφηνε την βόμβα να φύγει από τα σπλάχνα του, ενώ ένα δεύτερο θα κινηματογραφούσε την έκρηξη ως οπτικό πειστήριο της σοβιετικής υπεροχής. Όλα όμως έπρεπε να γίνουν με ακρίβεια δευτερολέπτων. Προκειμένου να δοθεί στα δυο αεροσκάφη λίγος χρόνος για να απομακρυνθούν, η βόμβα του Τσάρου θα έπεφτε με ένα τεράστιο αλεξίπτωτο βάρους ενός τόνου.

Κι έτσι έγινε. Η βόμβα εξερράγη στις 11.32 τοπική ώρα, δημιουργώντας μια πύρινη σφαίρα η διάμετρος της οποίας έφτασε τα 9 χιλιόμετρα. Η λάμψη της έκρηξης έγινε ορατή σε απόσταση 1.000 χιλιομέτρων. Το μανιτάρι υψώθηκε σε μια στήλη 64 χιλιομέτρων. Προκειμένου να αποφευχθεί μια ανυπολόγιστη καταστροφή, η έκρηξη έγινε στον αέρα. Η ενέργεια, πάντως, που εκλύθηκε ήταν σχεδόν απίστευτη: ισοδυναμούσε με 57 εκατομμύρια τόνους ΤΝΤ, δηλαδή 1.500 φορές περισσότερη απ’ ό,τι στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι.

Η έκρηξη φυσικά δεν πέρασε απαρατήρητη. Κι όπως γράφει το BBC, η βασική συνέπεια της έκρηξης δεν ήταν η καταδίκη που ακολούθησε από τις ΗΠΑ, τη Βρετανία αλλά και σκανδιναβικές χώρες όπως η Σουηδία. Ηταν η αφύπνιση ενός επιστήμονα που είχε συμβάλει στην κατασκευή της: του Αντρέι Ζαχάροφ. Ο Ζαχάροφ ανησυχούσε για τη ραδιενέργεια που μπορούσε να δημιουργήσει και για τις επιπτώσεις που μπορεί να είχε κάτι τέτοιο στις επόμενες γενιές.

Από εκείνη την έκρηξη και μετά, τίποτε δεν θα ήταν πια το ίδιο.