Ρωσία – Ουκρανία: Φτηνοί ολοκληρωτικοί πόλεμοι

του Θέμη Τζήμα
Πηγή: ΚΟΣΜΟΔΡΟΜΙΟ

Δεν είναι μυστικό πως οι μεγάλες δυνάμεις ιστορικά και ειδικότερα οι ΗΠΑ, οι οποίες και μας αφορούν εν προκειμένω, έψαχναν πάντα τρόπους να διεξάγουν τους πολέμους τους με το μικρότερο ανθρώπινο (άρα πολιτικό) και οικονομικό κόστος.

Στην πρώιμη ψυχροπολεμική περίοδο, οι ΗΠΑ αναφέρονταν στους Τούρκους στρατιώτες αποκαλώντας τους «στρατιώτες των 30 σεντς». Στο Κογκρέσο το 1953, ο υπουργός Εξωτερικών Τζον Φόστερ Ντάλες υποστήριξε ότι οι Τούρκοι στρατιώτες «παίρνουν 23 σεντς το μήνα», ενώ οι Αμερικανοί στρατιώτες θα κόστιζαν 10 φορές περισσότερο.

Επιπλέον, η νέα τεχνολογία και ειδικότερα η Τεχνητή Νοημοσύνη συνεπάγεται ήδη μεγαλύτερη απόσταση των περισσοτέρων στελεχών των ενόπλων δυνάμεων από το πεδίο της μάχης και πολύ μικρότερο κόστος: ενδεικτικά, το συνολικό κόστος ανά ώρα πτήσης για ένα μη επανδρωμένο MQ-9 Reaper φτάνει τα 3250 δολάρια, ενώ ανά F-35 και ανά ώρα τα 16.500 δολάρια. Ένας στρατιώτης στο Αφγανιστάν, το 2012 κόστιζε 2,1 εκατ. δολάρια, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη συμπληρωματικά κόστη, όπως αποκατάστασης κτλ.

Το πρόβλημα είναι ωστόσο ότι οι ΗΠΑ έχουν αποφασίσει ότι δεν θα επιτρέψουν την αμφισβήτηση της διεθνοπολιτικής και πρωτίστως οικονομικής, διεθνούς κυριαρχίας τους. Και αυτό απαιτεί και κάποια μορφή μεγάλου πολέμου.

Επειδή λοιπόν οι ΗΠΑ θέλουν να αποφύγουν έναν μεγάλο πόλεμο, κατακλυσμιαίων διαστάσεων ή, για να το θέσουμε ακόμα καλύτερα, δεν φαίνονται οι διαφορετικοί κύκλοι στο εσωτερικό του κατεστημένου τους να έχουν ομονοήσει σε μια τέτοια επιλογή, ο στόχος τους είναι να προκαλέσουν ό,τι θα επιδίωκαν με έναν τέτοιο πόλεμο, μέσα από μικρότερης κλίμακας, εντατικούς, φτηνούς, διαρκείς πολέμους εις βάρος των αντιπάλων τους και πρωτίστως της Ρωσίας, τόσο στις περιοχές στρατηγικού ενδιαφέροντος της τελευταίας, όσο και στα σύνορά της ή και στο εσωτερικό της.

Πρέπει να κατανοήσουμε ότι μια σειρά πολέμων που έχουν ως στόχο, το λιγότερο την στρατηγική ασφυξία της συμμαχίας Κίνας- Ρωσίας και κατά βάση τον επανασχεδιασμό του χάρτη τους και την ανατροπή των πολιτικών τους συστημάτων είναι εν τέλει ολοκληρωτικοί πόλεμοι.

Ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος να τους διεξάγεις; Φτηνά, αργά, διαβρωτικά και διάχυτα.

Για να έχουμε μια εικόνα: Στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι ΗΠΑ δαπάνησαν 334 δισ. δολάρια σε αποπληθωρισμένες τιμές και για έναν περίπου χρόνο συμμετοχής. Το ποσό αυτό ανήλθε σε 4,1 τρισ. δολάρια κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ο πόλεμος του Βιετνάμ έφτασε ως προς το κόστος του τα 168 δισ. δολάρια ή ένα τρισ. δολάρια σε σημερινές τιμές. Οι «αυτοκρατορικοί πόλεμοι» ή αλλιώς οι πόλεμοι «κατά της τρομοκρατίας» κόστισαν μόλις 1,5 έως 1,7 τρισ. δολάρια μεταξύ 2001 και 2014. Ο πόλεμος στη Συρία, στον οποίο οι ΗΠΑ διατηρούν ηγετική παρουσία στο πλαίσιο της προσπάθειας «αλλαγής καθεστώτος» κοστίζει περίπου 44 δισ. δολάρια τον χρόνο. Ωστόσο, με δεδομένο ότι οι ΗΠΑ κατέλαβαν (φυσικά παρανόμως) μέρος των πετρελαιοπηγών της Συρίας μιλούμε για έναν εν μέρει αυτοχρηματοδοτούμενο πόλεμο δια του λαθρεμπορίου πετρελαίου.

Έχουμε λοιπόν και λέμε: η Ουκρανία είναι μια πολύ φτηνή χώρα για τις ΗΠΑ. Το ΔΝΤ είναι εκεί και φροντίζει με τον δικό του, μοναδικό τρόπο ποιον και πώς θα πληρώνει ο λαός της χώρας αυτής. Οι ΗΠΑ δίνουν βοήθεια την οποία παίρνουν στο πολλαπλάσιο πίσω. Οι στρατιώτες της και οι παραστρατιωτικοί της, όπως και οι μισθοφόροι της Τουρκίας, όχι μόνο είναι πάμφθηνοι αλλά ακόμα καλύτερα δεν είναι πολίτες των ΗΠΑ. Το καλύτερο; Έχει σύνορα και με την Ρωσία.

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, μετά την ανάρρηση Μπάιντεν στην αμερικανική προεδρία αποφάσισε ότι θέλει να πάρει πίσω τις δύο αποσχισθείσες ανατολικές επαρχίες της πατρίδας του και την Κριμαία, την οποία η Ρωσία πλέον θεωρεί τμήμα της επικράτειάς της. Η Ουάσιγκτον τον υποστηρίζει ολόθερμα, ρητορικά και με εξοπλισμό. Έκτοτε και επί μέρες, οι ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις βομβαρδίζουν τις αποσχισθείσες περιοχές και συσσωρεύουν στρατεύματα στην γραμμή της μέχρι πρότινος κατάπαυσης πυρός. Η Ρωσία από την άλλη πλευρά κάνει το ίδιο.

Συμφέρει την Ρωσία η επανέναρξη του πολέμου στην Ανατολική Ουκρανία; Με ανοιχτά μέτωπα στην Λιβύη, στην Συρία και στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ και με την Τουρκία δίπλα της πια, μέσα από μια επισφαλή συνεργασία, σίγουρα όχι. Συμφέρει την Ουκρανία, η οποία πέραν του ότι θα ηττηθεί από την Ρωσία σε περίπτωση πολέμου, σίγουρα θα επωμιστεί γιγαντιαίο κόστος; Και πάλι όχι. Συμφέρει ακόμα και αυτήν την Γερμανία; Ούτε, καθώς σε περίπτωση αναζωπύρωσης του πολέμου, τα όποια σχέδιά της με την Ρωσία, ενδεχομένως θα ναυαγήσουν.

Ποιον συμφέρει; Τις ΗΠΑ πρωτίστως και δευτερευόντως την Τουρκία. Μια σειρά πολέμων στα σύνορα της Ρωσίας ή εκεί που διακυβεύονται τα πλέον κομβικά στρατηγικά της συμφέροντα, δεν χρειάζεται να είναι καν νικηφόροι. Όπως γνωρίζουμε τόσο από το Βιετνάμ, όσο και από το Αφγανιστάν, αρκεί να μη τελειώνουν εύκολα και γρήγορα – γιατί όχι και ποτέ. Σε συνδυασμό με τις κυρώσεις, θα πιέζουν την Ρωσία διπλωματικά αλλά και οικονομικά. Τμήμα ίσως του σχεδιασμού, μέρους τουλάχιστον του κατεστημένου των ΗΠΑ θα μπορούσε να είναι η εξώθηση της Ρωσίας σε μια πλήρη εμπλοκή με την Ουκρανία, η οποία θα επιτάχυνε έναν διεθνή, αντίπαλο συνασπισμό, με κινητοποίηση ευρέων στρατιωτικών δυνάμεων και όχι αποκλειστικά μονάδων-ελίτ. Δεν πρέπει δε να ξεχνούμε πως μια ήττα της Ρωσίας θα κόψει ή έστω θα περιορίσει τη όρεξη της Κίνας για διεύρυνση της επιρροής της.

Ο σχεδιασμός για πολλούς, φθηνούς, πολέμους μακρόχρονης φθοράς της Ρωσίας, με τοπικούς και περιφερειακούς υπεργολάβους και υπό την αιγίδα των ΗΠΑ, έχει ένα (το λιγότερο) μεγάλο πρόβλημα. Τέτοιες απόπειρες πλανητικών ή μεγάλων περιφερειακών περικυκλώσεων συχνά αναγκάζουν τον αμυνόμενο να αναβαθμίσει τις ενέργειές του, προκειμένου οι εν λόγω ενέργειες να σπάσουν την περικύκλωση και να λειτουργήσουν αποτρεπτικά προς άλλες μελλοντικές επιθετικές κινήσεις – εν προκειμένω, για παράδειγμα, προειδοποιήσεις προς την Ουκρανία και συγκέντρωση δυνάμεων στα σύνορα. Κατόπιν, η εξέλιξη των εκατέρωθεν κινήσεων μπορεί να καταστεί αποτέλεσμα λανθασμένων υπολογισμών, αλλά και επιμέρους συμφερόντων, ιδίως σε συστήματα εξουσίας με πολλαπλά κέντρα διαμόρφωσης αποφάσεων.

Αυτό που ξεκινά ως ένας φτηνός πόλεμος ίσως και δια αντιπροσώπων, με ελεγχόμενη κλιμάκωση στο πεδίο, κάλλιστα μπορεί να μετατραπεί σε κατακλυσμό.