Κρούγκμαν - Η μεγάλη ψευδαίσθηση των ελίτ της Δύσης και ο πόλεμος στην Ουκρανία

Στις 12 Απριλίου 1861, το πυροβολικό των ανταρτών άνοιξε πυρ κατά του Φορτ Σάμτερ, ξεκινώντας τον εμφύλιο πόλεμο των ΗΠΑ. Ο πόλεμος εξελίχθηκε τελικά σε καταστροφή για τον Νότο, ο οποίος έχασε πάνω από το ένα πέμπτο των νέων ανδρών του. Γιατί όμως οι αποσχιστές πίστευαν ότι θα τα κατάφερναν; Ένας λόγος ήταν επειδή πίστευαν ότι κατείχαν το ισχυρό οικονομικό όπλο της εποχής, που λεγόταν «βαμβάκι», γράφει στους New York Times ο νομπελίστας οικονομολόγος, Πολ Κρούγκμαν, με το βλέμμα του στραμμένο στην Ουκρανία.

Πίστευαν ότι η διακοπή της προσφοράς βαμβακιού, από το οποίο εξαρτιόταν βαθιά η οικονομία της Βρετανίας, θα ανάγκαζε τη ηγέτιδα δύναμη της εποχής να παρέμβει στο πλευρό της Συνομοσπονδίας. Πράγματι, ο Εμφύλιος δημιούργησε αρχικά μια «πείνα βαμβακιού», που άφησε χιλιάδες Βρετανούς χωρίς δουλειά. Στο τέλος, φυσικά, η Βρετανία παρέμεινε ουδέτερη – εν μέρει, επειδή οι Βρετανοί εργάτες είδαν τον Εμφύλιο ως μια σταυροφορία ενάντια στη σκλαβιά.

Και δεν είχε εντελώς άδικο. Η Γερμανία φάνηκε απρόθυμη να κάνει οικονομικές θυσίες για χάρη της Ουκρανίας. Ακόμη κι όταν Βρετανία και ΗΠΑ έσπευδαν να παράσχουν αντιαρματικούς πυραύλους στο Κίεβο, η Γερμανία πρόσφερε… 5.000 κράνη.

Και δεν είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πως, αν ήταν ακόμη πρόεδρος των ΗΠΑ ο Ντόναλντ Τραμπ, θα είχε δικαιωθεί το στοίχημα του Πούτιν ότι το διεθνές εμπόριο θα ήταν μέσο καταναγκασμού και όχι ειρήνης.

Μπορεί σε κάποιες περιπτώσεις το εμπόριο να προάγει την ειρήνη και την ελευθερία, αλλά σε άλλες περιπτώσεις αυταρχικοί ηγέτες, που ενδιαφέρονται περισσότερο για την εξουσία παρά για την ευημερία, χτίζουν οικονομικές σχέσεις ελπίζοντας να πάρουν συγχωροχάρτι: για χάρη των συμφερόντων τους, οι δημοκρατίες θα έκαναν τα στραβά μάτια στην κατάχρηση εξουσίας.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, σημειώνει ο Κρούγκμαν, εδώ και χρόνια συμπορεύεται με τον Βίκτορ Όρμπαν της Ουγγαρίας, που έχει κατακρεουργήσει τη φιλελεύθερη δημοκρατία. Τυχαίες είναι οι τόσες μεγάλες ευρωπαϊκές και ιδιαίτερα γερμανικές επενδύσεις στην Ουγγαρία;

Και το μεγάλο ερώτημα: Ο Σι Τζινπίνγκ βλέπει την ενσωμάτωση της Κίνας στην παγκόσμια οικονομία ως λόγο για να αποφύγει τυχοδιωκτικές πολιτικές – όπως η εισβολή στην Ταϊβάν – ή ως λόγο για να εισπράξει μια αδύναμη δυτική απάντηση; Κανείς δεν ξέρει.

Λύση δεν είναι η επιστροφή στον προστατευτισμό, εξηγεί ο Κρούγκμαν, αλλά μάλλον πρέπει να ληφθούν πιο σοβαρά υπόψη οι πραγματικές ανησυχίες για την εθνική ασφάλεια σχετικά με το εμπόριο.

Οι χώρες της νομιμότητας, υποστηρίζει, δεν πρέπει να απομακρυνθούν από την υπεράσπιση της ελευθερίας. Πρέπει να αποδείξουμε στον αυταρχισμό ότι οι στενές οικονομικές σχέσεις δεν φοβίζουν τις δημοκρατίες, ούτε κλονίζουν την υπεράσπιση των δημοκρατικών αξιών.

Αυτό στην πράξη σημαίνει, καταλήγει ο Κρούγκαν, ότι η Ευρώπη πρέπει να κινηθεί γρήγορα για να διακόψει τις εισαγωγές ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου και ότι η Δύση πρέπει να προμηθεύσει την Ουκρανία με όπλα, όχι απλώς για να κρατήσει τον Πούτιν μακριά, αλλά για να καταγάγει μια ξεκάθαρη νίκη. Το διακύβευμα είναι πολύ μεγαλύτερο από την ίδια την Ουκρανία.