«Αρκτική Οδύσσεια» - Δύο φίλοι ταξιδεύουν χιλιάδες χιλιόμετρα κάτω από το Βόρειο Σέλας

Ο Ανδρέας Γρίβας από τη Σπάρτη και ο Αλέξανδρος Σαμπάνης από το Αργος, ένα βράδυ το πήραν απόφαση: «ποδήλατο και το Βόρειο Σέλας να τρέχει από πάνω μας…». Το ντοκιμαντέρ «Αρκτική Οδύσσεια» κατέγραψε το εγχείρημά τους και οι δύο φίλοι μας μίλησαν για τη μοναδική εμπειρία και τα μαθήματα ζωής που τους χάρισε

Δυο νέοι φίλοι, ο Ανδρέας Γρίβας από τη Σπάρτη και ο Αλέξανδρος Σαμπάνης από το Αργος, μοιράζονται την πρόκληση των ονείρων τους. Αψηφούν όρια και φόβους∙ μέσα από την περιπέτεια και τη φιλία μεταμορφώνονται, συνειδητοποιούν, εξελίσσονται. Ποδηλατούν κάτω από τα σμαραγδένια χρώματα του νυχτερινού ουρανού και το Βόρειο Σέλας, σε μια εμπειρία που αλλάζει τον τρόπο που βλέπουν τον κόσμο και την ζωή. Το ντοκιμαντέρ «Αρκτική Οδύσσεια», του Βαγγέλη Ρασσιά, τους συνοδεύει σε αυτό το ταξίδι στη Νορβηγία, μεταφέροντάς μας συγκλονιστικές εικόνες και εμψυχωτικά μηνύματα. Το φιλμ έχει ήδη αγαπηθεί από το κοινό: βραβεύτηκε στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, απέσπασε το βραβείο καλύτερου ελληνικού ντοκιμαντέρ μεγάλου μήκους στο Φεστιβάλ Χανίων και τιμήθηκε με διακρίσεις στο Los Angeles Greek Film Festival και στο Nordic Adventure Film Festival της Κοπεγχάγης.

Διασχίζοντας στις δυο ρόδες το νησί Senja λουσμένοι από το φθινοπωρινό φως

«Σμίξαμε προς το τέλος της τριετούς φοίτησής μας, στη σχολή βελονισμού. Μιλούσαμε στα διαλείμματα. Η στιγμή που άλλαξε τα πάντα ήρθε μια μέρα όταν ο Ανδρέας μου είπε: ‘Πάω για σκι και θα κατασκηνώσουμε στα χιόνια’. ‘Ωραία, έρχομαι», θυμάται ο Αλέξανδρος. «Ήμουν εντελώς άπειρος, ενώ ο Ανδρέας είχε εκπαιδευτεί στη σχολή ορειβασίας. Έτσι ξεκίνησε μία μοναδική περιπέτεια που μας έφερε στο μαζί, μέσα από το ποδήλατο, την αναρρίχηση, το σκι, το παραπέντε, το σερφ στην παρθένα φύση, σε βουνά λαγκάδια, θάλασσες, κορφές…». Οι ταξιδιάρηδες της ζωής χρειάζεται να είναι απαραίτητα πλούσιοι σε χρήματα; τους ρωτάμε «Πάνε 10 χρόνια που ξεκινήσαμε ποδηλατώντας από το Ταλίν της Εσθονίας και φτάσαμε στην Κωνσταντινούπολη διασχίζοντας Λετονία, Λιθουανία, Λευκορωσία, Ουκρανία, Ρουμανία και Βουλγαρία», θυμάται ο Ανδρέας.

«Το ταξίδι κράτησε 29 ημέρες και καλύψαμε 4.500 χιλιόμετρα με κόστος μόλις 550 ευρώ, 230 για το ταξίδι και 300 για τα αεροπορικά της πτήσης προς το Ταλίν και την επιστροφής από την Κωνσταντινούπολη. Με το ποδήλατο απολαμβάνουμε την ελευθερία, τα ανεξερεύνητα τοπία, ακριτικά, απόμακρα χωριά ανέγγιχτης ομορφιάς μια πρωτόγνωρη επαφή με τους τόσο -ακόμη- διαφορετικούς λαούς». «Επαινος, φαντάζομαι, είναι η γαλήνη, εξωτερική και εσωτερική;», τους ρωτάμε. «Το κυριότερο είναι η γαλήνη του νου, όντως», μοιράζεται ο Αλέξανδρος. «Τα καλοκαίρια κάνουμε ένα εντελώς διαφορετικό από πριν ποδηλατικό ταξίδι, ανάλογα με τις εργασίες και τον χρόνο μας.

Τα βράδια κατασκηνώνουμε όπου βρούμε και μαγειρεύουμε στο γκαζάκι». Τα πρώτα τους ταξίδια ξεκίνησαν με τον τρίτο της παρέας, τον Γιώργο, ο οποίος μετά από σοβαρό ατύχημα στο σκι μετακόμισε στην Τσεχία. «Οι δυο μας τότε πήραμε τα ποδήλατα από τον Λευκό Πύργο και φθάσαμε στη νέα του χώρα. Ενα δώρο Φιλίας. Με το ποδήλατο όλα γίνονται αργά. Ξαφνικά σαν να ξεπηδά μαγικά ο ζητούμενος χρόνος για επικοινωνία, για σύνδεση!»

Διασχίζοντας τη γέφυρα Presteidbro προς το χωριό Presteid με τους ιδιαίτερα φιλόξενους κατοίκους

«Στα βουνά της Ουγγαρίας ήπιαμε νερό από ένα πηγάδι όπου μας πήγε ο μόνος άνθρωπος που βρέθηκε μπροστά μας.Ηταν η μόνη μας επιλογή», θυμάται ο Αλέξανδρος. «Υπάρχουν στιγμές που άνθρωποι μας καλούν να φάμε μαζί τους ή να κοιμηθούμε στο σπίτι τους. Ετσι, το ζεις το ταξίδι». «Το ποδήλατο μάς έφερε κοντά στα βασικά μας ένστικτα και ανάγκες: να μη χαθούμε, να βρούμε ένα ασφαλές από καιρικά φαινόμενα και  από τα μάτια του κόσμου, σημείο για τη σκηνή, νερό και τροφή. Και… να κάνουμε ποδήλατο», προσθέτουν γελώντας.

«Παλιά κάναμε 200 χιλιόμετρα τη μέρα μόνο με χάρτες· βάζαμε το κεφάλι κάτω και πηγαίναμε», λέει ο Ανδρέας. «Σήμερα η περιπέτεια είναι πιο συνειδητή: διαδρομές σε βουνά χωρίς καν δρόμους και από αντιπυρικές ζώνες.Στα Σκόπια η ανηφόρα ήταν τόσο απότομη που ανεβάσαμε πρώτα τα σακίδια και μετά τα ποδήλατα», θυμάται. «Ανακαλύπτεις πόσο συχνά αγχώνεσαι για περιττά πράγματα. Το ζεστό ντους, το καθαρό νερό, το στρωμένο κρεβάτι, το κεραμίδι πάνω από το κεφάλι — δεν είναι δεδομένα. Συνδεόμαστε πιο βαθιά με την ευγνωμοσύνη».

Ο Αλέξανδρος Σαμπάνης (αριστερά) και ο Αντρέας Γρίβας, με τα ποδήλατά τους, στο λιμάνι Brensholmen, πριν από την τελευταία διαδρομή τους προς την πόλη Tromsø, από όπου επέστρεψαν αεροπορικώς στην Ελλάδα

Ο Αλέξανδρος ζει στο Αργος και ο Ανδρέας στη Σπάρτη· και οι δύο εργάζονται ως θεραπευτές, με σπουδές στην οστεοπαθητική, φυσικοθεραπεία και κινεζική ιατρική.

«Μετά από 15 χρόνια στην Αθήνα, δεν άντεξα», λέει ο Ανδρέας. «Η επιστροφή στην επαρχία μάς έφερε πιο κοντά στη φύση και στις αξίες μας». Και οι προκλήσεις της επαρχίας; «Ο Ανδρέας έχει τον Ταΰγετο κι εγώ τον ορίζοντα του πελάγους», απαντά ο Αλέξανδρος. Το όνειρο της «Αρκτικής Οδύσσειας» γεννήθηκε ένα βράδυ στο Gran Paradiso, το ψηλότερο βουνό της Ιταλίας. «Εβρεχε κι εμείς μέσα στη σκηνή ακούγαμε μουσική και ένα ντοκιμαντέρ με δυο άνδρες που διέσχιζαν μια πλαγιά με σκι κάτω από το Βόρειο Σέλας. Ουάου! Κοιταχτήκαμε και αμέσως οραματιστήκαμε το επόμενο κοινό μας όνειρο: ποδήλατο και το Βόρειο Σέλας να τρέχει πάνω μας…»

Διασχίζοντας στις δυο ρόδες το φθινοπωρινά τοπία του νησιού Senja

Προς το τέλος του ταξιδιού, έχοντας περάσει βουνοκορφές, φιορδ, γεφύρια και θάλασσες, σοκάκια και χωριά, νύχτες και γκρίζες μέρες, ο Ανδρέας ξεκουράζεται προτού τρέξουν να προλάβουν το τελευταίο φέρι των φιορδ και μοιράζεται το πόσο πολύ θα ήθελε να μείνει εδώ, στο ακρωτήρι που έκαναν και σερφ… για μήνες. Ομως πρέπει να επιστρέψει στη δουλειά, να μαζέψει τους καρπούς της επόμενης οδύσσειας. Συνδεόμαστε ακόμη περισσότερο μαζί του, ιδίως όσοι νιώθουμε ορεξάτοι και ξυπνάμε με το δικό μας όνειρο. Συνδεόμαστε όσοι αναρωτιόμαστε πώς μπορούμε να πραγματοποιήσουμε το όνειρό μας παρά τις οικονομικές δυσκολίες. Χρειάζεται να εμπιστευτούμε το όνειρο. Το πώς θα έρθει η λύση είναι δουλειά άλλου.

«Το ντοκιμαντέρ ήταν η απρόβλεπτη λύση χρηματοδότησής μας, ο τρόπος, το πώς πραγματώθηκε το όνειρο μας. Παλαιότερα, με μικρές χορηγίες φίλων και καταστηματαρχών από τον τόπο μας, είχαμε γυρίσει το πρώτο μας ντοκιμαντέρ –το «Wanderlust: A ski-bike trip»– κατά τον ποδηλατικό γύρο της Πίνδου». «Αργότερα, μια γνωστή εταιρία μας πρόσφερε ρουχισμό και ολοκληρώσαμε ένα ακόμη ταξίδι με ντοκιμαντέρ στις Αλπεις. Με τον ίδιο σταθερό χορηγό και με σκηνοθέτη τον Βαγγέλη Ρασσιά, ζήσαμε τελικά το πιο απαιτητικό και ακριβό μας όνειρο: ποδήλατο σε βουνά και θάλασσες με το Βόρειο Σέλας της Νορβηγίας και το ντοκιμαντέρ “Αρκτική Οδύσσεια”».

Ξαπλωμένοι στον βράχο στην κορυφή Fjordgard του βουνού Segla (639 μ.) στο νησί Senja. Μια παύση στην κορυφή, λίγο πριν την τελευταία ημέρα, αναλογιζόμενοι όσα είχαν προηγηθεί

Η μεγαλύτερη σας πρόκληση; «Να προλάβουμε να χωρέσουμε τον εξοπλισμό στο αεροπλάνο», λένε γελώντας. «Εχουμε ξεπεράσει δυσκολότερα εμπόδια – όπως να χαλάσει το ποδήλατο σε σημείο που ούτε με τα πόδια δεν επιστρέφεις», λέει ο Ανδρέας. «Και η δέσμευση είχε τις δικές της προκλήσεις. Με ένα βαν και κάμερες πίσω μας, η συνθήκη ήταν διαφορετική από την ανεμελιά που είχαμε συνηθίσει», προσθέτει ο Αλέξανδρος. Καταρρακτώδης βροχή και παρακολουθούμε τους δυο ποδηλάτες ακλόνητους, να προχωρούν πιστοί στη διαδρομή τους.

Στο βαθύ σκοτάδι αναζητούν μέρος για να στήσουν τη σκηνή· όλα βρεγμένα. Ενα κομμάτι πλαστικό τούς σώζει, το απλώνουν και κατασκηνώνουν πάνω του. Στο κατσαρολάκι βράζει τραχανάς με λάδι σπαρτιάτικο και γελούν απολαμβάνοντάς τον.

Πρώτο φως στα νησιά Λοφότεν, με φόντο το το μικροσκοπικό χωριό Sørvågen στο Moskenes. Οι ποδηλάτες ξύπνησαν για πρώτη φορά με ήλιο, μετά από τη νύχτα στο πλαστικό καταφύγιο της σκηνής τους Τ

ο πρωί, μια αναπάντεχη ηλιαχτίδα τους ξαφνιάζει και τους καλημερίζει. Ο Ανδρέας ψήνει καφέ στην εσπρεσιέρα, και ο φακός τον δείχνει να τον σερβίρει στον Αλέξανδρο. Με τα αχνιστά φλιτζάνια στα χέρια, αγναντεύουν τα χιονισμένα βουνά, τη θάλασσα και τις αρμονικές καμπύλες ανάμεσα στα δύο στοιχεία.

Μοιάζει να ταξίδεψε η ηλιαχτίδα μαζί τους από την Ελλάδα. Το αστείο είναι πως, κάθε φορά, μόλις μαζεύουν τη σκηνή και φορτώνουν τα ποδήλατα, η βροχή ξαναρχίζει. Πλέον ξέρουν καλά το παιχνίδι της φύσης. Ο Ανδρέας, γελώντας πάντα, φτιάχνει ένα αυτοσχέδιο αδιάβροχο από μια λευκή σακούλα — εισάγοντας «μόδα» στο βουνό. Ο Αλέξανδρος συνηθίζει να αργεί να ετοιμάσει τα σακίδια του, χάνει φακούς και εξαρτήματα, και ο Ανδρέας σχολιάζει στην κάμερα ποιο αντικείμενο θα ψάξει μετά, γνωρίζοντάς τον καλά. Εκεί, νιώθουμε το συναίσθημα της αγάπης στη φιλία.

Κωπηλατώντας με καγιάκ φορτωμένα με τα ποδήλατα, διασχίζουν τα φιόρδ Higravfjorden και Sløverfjorden στα παραμυθένια νησιά Λοφότεν

Καταλαβαίνουμε πως η σχέση τους βασίζεται στο χιούμορ και στην εμπιστοσύνη. «Οσα χρόνια κι αν περάσουν, δεν υπάρχει σοβαρή ένταση. Ο καθένας παίρνει τον χώρο του, κι αν ειπωθεί κάτι, σε είκοσι λεπτά έχει λήξει», λέει ο Ανδρέας. Ο Αλέξανδρος θυμάται: «Μόνο μια φορά στα Σκόπια υπήρξε αναστάτωση – ψάχναμε ξύλα, ήμασταν βρεγμένοι και πολύ πεινασμένοι». Η τόλμη τους έχει ξεκάθαρο μήνυμα: να βγαίνεις από τη ζώνη άνεσης και να ανταγωνίζεσαι μόνο τον εαυτό σου. «Η ζωή σήμερα είναι εύκολη με την τεχνολογία. Χρειάζεται όμως να ξέρεις να λες και “όχι” στο βόλεμα», λέει ο Αλέξανδρος. Η οικογένειά του, μάλιστα, συμμετέχει ενεργά στην περιπέτεια: «Το μωρό μας σαράντισε με αναρρίχηση στο βουνό», λέει με καμάρι.

Στα νησιά Λοφότεν, στην τοποθεσία Orsvågvær, Austvågøya, ποδήλατο για πρώτη φορά κάτω από το Βόρειο Σέλας.

Υπάρχουν όμως και πράγματα που τους στενοχωρούν: τα σκουπίδια που συναντούν παντού στην Ελλάδα και στα Βαλκάνια και οι παγετώνες που λιώνουν. «Στο Mont Blanc ο πάγος έχει υποχωρήσει εκατοντάδες μέτρα», σημειώνει ο Αλέξανδρος. Στα νησιά Λοφότεν έζησαν ένα σκηνικό παραμυθένιο: κωπηλατώντας τη νύχτα με καγιάκ, με τα ποδήλατα φορτωμένα μέσα, ανάμεσα σε χιλιάδες φωσφορίζουσες μέδουσες, εμφανίστηκε δίπλα τους μια όρκα.

«Μάλλον ένιωσε τον τρόμο μας, βούτηξε ξανά και απομακρύνθηκε. Καταλαβαίνεις τι υψηλή συναισθηματική νοημοσύνη έχει αυτό το ζώο», επισημαίνει. Το επόμενό τους όνειρο έχει ρίζες στην παιδική τους ηλικία: να ξεκινήσουν με ποδήλατο από την Αλάσκα και να φτάσουν ως την Παταγονία. Πρώτα, έχουν να ανέβουν στην οροσειρά Παμίρ στο Κιργιστάν μέχρι την κορυφή Λένιν με ποδήλατο και να κατέβουν με σκι. «Ζητούνται χορηγοί», ανακοινώνουν, αν και ομολογούν πως η ζωή πάντα τούς στηρίζει: «Εχουμε απεριόριστες πιθανότητες και δυνατότητες. Οταν θέλεις κάτι πολύ, γίνεται». Τους εμπνέουν ενθαρρυντικά ο «Αλέξης Ζορμπάς» και ο «Φτωχούλης του Θεού» του Καζαντζάκη.

Καταλήγουν πως η φιλία είναι το μεγαλύτερο δώρο: «Μόνος πας πιο γρήγορα, με παρέα πας πιο μακριά, και η ζωή αξίζει να μοιράζεται. Ο έρωτας είναι ένα ζεστό φλιτζάνι καφέ με φίλους».

Οι επόμενοι σταθμοί της «Αρκτικής Οδύσσειας»:

21/11 στο DocFest Χαλκίδας Στο πλαίσιο του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου Πελοποννήσου: – 23/11 στο Μοναστήρι Πορέτσου στα Καλάβρυτα) – 23/11 στο Κεφαλάρι, Αι-Γιάννη στη Δημητσάνα – 24/11 στο Μουσείο Ελιάς & Ελληνικού Λαδιού, στη Σπάρτη – 29/11 στην Καλαμάτα 29/11 στο Nordic Adventure Film Festival, Κοπεγχάγης 3/12 στον κινηματογράφο Δαναό της Αθήνας, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Ελληνικού Κινηματογράφου Βουνού

* Ευχαριστούμε για την ευγενική παραχώρηση των φωτογραφιών τους Ανδρέα Γρίβα, Αλέξανδρο Σαμπάνη και Βαγγέλη Ρασιά.